Ubuntu 12.04 Bulut Sunucusuna Piwik (Matomo) Kurulumu: Adım Adım Kapsamlı Rehber
Bu rehber, Ubuntu 12.04 işletim sistemine sahip bir bulut sunucusuna açık kaynaklı web analizi platformu olan Piwik’i (şimdiki adıyla Matomo) nasıl kuracağınızı adım adım açıklamaktadır. Piwik, web sitenizin ziyaretçi istatistiklerini kendi sunucunuzda barındırarak veri gizliliğini ön planda tutan güçlü bir araçtır. Ubuntu 12.04, eski bir sürüm olmasına rağmen, belirli senaryolarda veya mevcut altyapılarda hala kullanılıyor olabilir. Bu rehber, bu özel ortamda Piwik’in sorunsuz bir şekilde kurulmasını sağlamak için gerekli tüm adımları detaylandıracaktır.
Giriş: Piwik (Matomo) ve Önemi
Web sitenizin performansını anlamak ve kullanıcı davranışlarını analiz etmek, dijital varlığınızın başarısı için kritik öneme sahiptir. Geleneksel olarak Google Analytics gibi üçüncü taraf hizmetler bu ihtiyacı karşılasa da, veri gizliliği endişeleri ve veri sahipliği konusundaki hassasiyetler, kendi sunucunuzda barındırılan alternatiflere yönelimi artırmıştır. İşte tam da bu noktada Piwik (yeni adıyla Matomo) devreye girer.
Piwik Nedir ve Ne İşe Yarar?
Piwik, tamamen açık kaynaklı ve ücretsiz bir web analizi platformudur. Google Analytics’e benzer şekilde, web sitenizin trafiğini, ziyaretçilerin davranışlarını, sayfa görüntülemelerini, dönüşüm oranlarını ve çok daha fazlasını takip etmenizi sağlar. Ancak temel farkı, tüm verilerin sizin kontrolünüzdeki sunucularda saklanmasıdır. Bu, veri gizliliği konusunda tam bir kontrol sağlar ve üçüncü taraf veri toplama risklerini ortadan kaldırır.
Neden Piwik Tercih Edilmeli?
* Veri Sahipliği ve Gizlilik: Tüm veriler sizin sunucunuzda saklanır. Bu, GDPR, CCPA gibi veri gizliliği düzenlemelerine uyumu kolaylaştırır ve kullanıcılarınıza verilerinin güvende olduğu konusunda güvence verir.
* Tam Kontrol ve Özelleştirme: Piwik, açık kaynaklı olduğu için ihtiyaçlarınıza göre tamamen özelleştirilebilir. API’si sayesinde diğer sistemlerle entegrasyonu kolaydır.
* Sınırsız Veri: Üçüncü taraf hizmetlerde genellikle veri saklama süreleri veya boyutları konusunda kısıtlamalar bulunurken, Piwik’te bu sınırlar sunucunuzun kapasitesiyle sınırlıdır.
* Geniş Özellik Seti: Gerçek zamanlı raporlar, hedef takibi, e-ticaret analizi, A/B testi, ısı haritaları (ek eklentilerle) gibi birçok gelişmiş özelliği sunar.
* Maliyet Etkinliği: Temel yazılım ücretsizdir. Sadece sunucu maliyetini ödersiniz.
Ubuntu 12.04’ün Seçimi
Ubuntu 12.04 LTS (Precise Pangolin), Nisan 2012’de piyasaya sürülen ve Nisan 2017’ye kadar genel destek alan eski bir işletim sistemi sürümüdür. Güncel güvenlik yamaları almadığı için modern üretim ortamlarında kullanılması önerilmez. Ancak, mevcut bir altyapının parçası olarak veya belirli eski uygulamalarla uyumluluk gerektiren durumlarda hala karşılaşılabilecek bir senaryodur. Bu rehber, bu özel kısıtlamayı göz önünde bulundurarak, Piwik’in Ubuntu 12.04 üzerinde nasıl kurulacağını ve uyumlu Piwik sürümünü (Piwik 2.17.1) nasıl seçeceğinizi detaylandıracaktır.
Ön Gereksinimler ve Sistem Güncelleme
Piwik kurulumuna başlamadan önce, sunucunuzun belirli gereksinimleri karşıladığından emin olmalısınız. Ayrıca, sisteminizin güncel olması, olası güvenlik açıklarını kapatmak ve bağımlılık sorunlarını önlemek için her zaman iyi bir uygulamadır.
Sunucu Gereksinimleri
* Ubuntu 12.04 Bulut Sunucusu: Bu rehberin temelini oluşturan işletim sistemi.
* SSH Erişimi: Sunucunuza komut satırı üzerinden bağlanabilmek için SSH istemcisi (örneğin PuTTY veya terminal).
* sudo Yetkisine Sahip Bir Kullanıcı: Kurulum adımları için yönetici ayrıcalıkları gerekecektir.
* Minimum Donanım: En az 1GB RAM ve 20GB disk alanı önerilir. Trafik yoğunluğuna göre bu değerler artırılabilir.
Sistem Güncellemesi
Sunucunuza SSH ile bağlandıktan sonra, ilk yapmanız gereken şey sistem paket listesini güncellemek ve mevcut paketleri yükseltmektir.
sudo apt-get update
sudo apt-get upgrade -yapt-get update komutu, yerel paket indeksini güncelleyerek mevcut paketlerin en son sürümleri hakkında bilgi edinmenizi sağlar. apt-get upgrade -y komutu ise, indirilen paket listesine göre tüm yüklü paketleri otomatik olarak en son sürümlerine yükseltir. -y bayrağı, tüm onay sorularına otomatik olarak “evet” yanıtı vermeyi sağlar.
LAMP Yığını Kurulumu (Apache, MySQL, PHP)
Piwik, PHP ile yazılmış bir web uygulamasıdır ve çalışmak için bir web sunucusu (Apache veya Nginx), bir veritabanı (MySQL veya MariaDB) ve PHP yorumlayıcısı gerektirir. Bu bileşenlerin bir araya gelmesine genellikle LAMP (Linux, Apache, MySQL, PHP) yığını denir. Ubuntu 12.04 üzerinde bu yığını kuracağız.
Apache Web Sunucusunun Kurulumu
Apache, dünya genelinde en yaygın kullanılan web sunucularından biridir. Kurulumu oldukça basittir.
sudo apt-get install apache2 -yKurulum tamamlandıktan sonra, web sunucusunun çalışıp çalışmadığını kontrol edebilirsiniz. Tarayıcınızdan sunucunuzun IP adresine veya alan adına giderek “It works!” yazan varsayılan Apache sayfasını görmelisiniz.
Apache’nin mod_rewrite modülünü etkinleştirmek, Piwik’in bazı URL yapılandırmaları ve temiz URL’ler için gereklidir.
sudo a2enmod rewrite
sudo service apache2 restartBu komutlar, mod_rewrite modülünü etkinleştirir ve değişikliklerin etkili olması için Apache hizmetini yeniden başlatır.
MySQL Veritabanı Sunucusunun Kurulumu
Piwik, verilerini depolamak için bir veritabanına ihtiyaç duyar. MySQL, Piwik tarafından desteklenen popüler bir veritabanı sunucusudur.
sudo apt-get install mysql-server -yKurulum sırasında, MySQL root kullanıcısı için bir parola belirlemeniz istenecektir. Bu parolayı güvenli bir yerde saklayın, çünkü veritabanı yönetimi için buna ihtiyacınız olacak.
Kurulumdan sonra, MySQL’in güvenliğini artırmak için mysql_secure_installation komutunu çalıştırmanız şiddetle tavsiye edilir. Bu komut, root parolasını ayarlamanıza (eğer kurulum sırasında yapmadıysanız), anonim kullanıcıları kaldırmanıza, uzaktan root girişini devre dışı bırakmanıza ve test veritabanını kaldırmanıza yardımcı olur.
sudo mysql_secure_installationKomut size çeşitli sorular soracaktır:
* Enter current password for root (enter for none): Kurulum sırasında belirlediğiniz root parolasını girin. Eğer boş bıraktıysanız Enter’a basın.
* Change the root password? [Y/n] (Root parolasını değiştirmek ister misiniz?) Daha önce ayarladıysanız n diyebilirsiniz.
* Remove anonymous users? [Y/n] (Anonim kullanıcıları kaldırayım mı?) Y
* Disallow root login remotely? [Y/n] (Root kullanıcısının uzaktan oturum açmasını engelleyeyim mi?) Y (Güvenlik için önerilir)
* Remove test database and access to it? [Y/n] (Test veritabanını ve erişimi kaldırayım mı?) Y
* Reload privilege tables now? [Y/n] (Ayrıcalık tablolarını şimdi yeniden yükleyeyim mi?) Y
Bu adımları tamamladıktan sonra MySQL sunucunuz daha güvenli hale gelecektir.
PHP ve Gerekli Uzantıların Kurulumu
Piwik, PHP ile yazıldığı için sunucunuzda PHP’nin yüklü olması ve Piwik’in ihtiyaç duyduğu bazı PHP uzantılarının etkin olması gerekir. Ubuntu 12.04’ün varsayılan PHP sürümü PHP 5.3.10’dur. Piwik 2.17.1, PHP 5.3.3 veya daha yenisini gerektirdiği için bu sürüm uyumludur.
sudo apt-get install php5 php5-mysql php5-gd php5-curl php5-cli php5-json php5-intl libapache2-mod-php5 -yBu komut, temel PHP 5 paketini ve Piwik için gerekli olan popüler uzantıları yükleyecektir:
* php5-mysql: PHP’nin MySQL veritabanları ile iletişim kurmasını sağlar.
* php5-gd: Görüntü işleme yetenekleri (örneğin grafikler oluşturmak) için gereklidir.
* php5-curl: HTTP istekleri göndermek için kullanılır.
* php5-cli: PHP komut satırı arayüzünü sağlar (Piwik’in cron job’ları için gereklidir).
* php5-json: JSON verilerini işlemek için gereklidir.
* php5-intl: Uluslararasılaştırma ve yerelleştirme fonksiyonları için gereklidir.
* libapache2-mod-php5: Apache’nin PHP kodunu yorumlamasını sağlayan modül.
Kurulum tamamlandıktan sonra, Apache’nin PHP modülünü doğru bir şekilde yüklediğinden emin olmak için Apache’yi yeniden başlatın:
sudo service apache2 restartPHP Yapılandırması (php.ini)
Piwik’in sorunsuz çalışması için PHP yapılandırma dosyasında (php.ini) bazı ayarlamaları yapmanız gerekebilir. Özellikle memory_limit, upload_max_filesize ve max_execution_time gibi değerler Piwik’in büyük veri kümeleriyle çalışırken veya arşivleme işlemleri yaparken önemlidir.
PHP’nin yapılandırma dosyası genellikle /etc/php5/apache2/php.ini konumundadır. Bu dosyayı bir metin düzenleyici ile açın:
sudo nano /etc/php5/apache2/php.iniAşağıdaki değerleri bulun ve Piwik için önerilen seviyelere ayarlayın. Eğer değerler daha yüksekse, değiştirmeyin.
memory_limit = 256M
upload_max_filesize = 64M
post_max_size = 64M
max_execution_time = 300
max_input_time = 300
date.timezone = Europe/Istanbul ; Kendi zaman diliminizi ayarlayındate.timezone ayarı çok önemlidir ve PHP 5.3’ten itibaren zorunludur. Kendi coğrafi konumunuza uygun bir zaman dilimi belirlemelisiniz (örneğin Europe/Istanbul Türkiye için).
Değişiklikleri kaydettikten sonra (Nano’da Ctrl+O, Enter, Ctrl+X), Apache’yi yeniden başlatarak PHP yapılandırmasının etkinleşmesini sağlayın:
sudo service apache2 restartPiwik (Matomo) İndirme ve Yapılandırma
LAMP yığını hazır olduğuna göre, Piwik dosyalarını indirip sunucunuza yerleştirmeye başlayabiliriz.
Piwik Dosyalarını İndirme
Daha önce de belirtildiği gibi, Ubuntu 12.04’ün PHP 5.3.10 sürümüyle uyumlu olan Piwik 2.17.1 sürümünü kullanacağız. Bu, Piwik’in “eski” adını taşıyan son sürümlerinden biridir ve eski PHP ortamlarında sorunsuz çalışması beklenir.
İlk olarak, geçici bir dizine gidin:
cd /tmpArdından, Piwik 2.17.1’in zip dosyasını indirin:
wget https://builds.piwik.org/piwik-2.17.1.zipİndirme tamamlandıktan sonra, zip dosyasını açmak için unzip paketine ihtiyacınız olabilir. Eğer yüklü değilse:
sudo apt-get install unzip -yŞimdi Piwik zip dosyasını açın:
unzip piwik-2.17.1.zipBu komut, piwik adında bir dizin oluşturacak ve tüm Piwik dosyalarını bu dizine çıkaracaktır.
Dosyaları Doğru Konuma Taşıma ve İzinleri Ayarlama
Piwik dosyalarını Apache’nin web kök dizinine taşımanız gerekmektedir. Ubuntu 12.04’te bu genellikle /var/www/ dizinidir. Piwik’i doğrudan bu dizine veya bir alt dizine (örneğin /var/www/piwik) kurabilirsiniz. Genellikle bir alt dizin oluşturmak ve Piwik’i oraya yerleştirmek daha düzenli bir yaklaşımdır.
sudo mv piwik /var/www/Şimdi Piwik dosyalarının ve dizinlerinin doğru dosya izinlerine sahip olduğundan emin olmalıyız. Apache web sunucusu genellikle www-data kullanıcısı ve grubu altında çalışır. Piwik’in bazı dizinlere yazma iznine ihtiyacı vardır (örneğin tmp/ dizini).
sudo chown -R www-data:www-data /var/www/piwik
sudo chmod -R 755 /var/www/piwik
sudo chmod -R 777 /var/www/piwik/tmp* chown -R www-data:www-data /var/www/piwik: Tüm Piwik dosyalarının ve dizinlerinin sahipliğini www-data kullanıcısına ve grubuna atar.
* chmod -R 755 /var/www/piwik: Piwik dizinleri için okuma ve çalıştırma, dosyalar için okuma izni verir. www-data kullanıcısı yazma iznine de sahip olacaktır.
* chmod -R 777 /var/www/piwik/tmp: Piwik’in tmp dizinine tüm kullanıcılar için tam okuma/yazma/çalıştırma izni verir. Bu, Piwik’in önbellek ve geçici dosyaları oluşturabilmesi için gereklidir. Güvenlik açısından 777 izni geniş olabilir, ancak Piwik kurulumu için genellikle bu şekilde ayarlanır. Kurulumdan sonra eğer Piwik izin uyarısı verirse, tmp altındaki belirli dizinlere (örneğin cache, logs, assets, latest, do-not-delete) 777 izni vermek daha dar bir çözüm olabilir.
MySQL Veritabanı ve Kullanıcısı Oluşturma
Piwik’in verilerini depolayacağı bir veritabanına ve bu veritabanına erişebilecek özel bir MySQL kullanıcısına ihtiyacımız var. Bu, güvenlik açısından önemlidir, çünkü Piwik uygulamasının root kullanıcısı yerine kendi özel kullanıcısıyla veritabanına erişmesini sağlarız.
MySQL komut satırına root kullanıcısı olarak giriş yapın:
mysql -u root -pParola istendiğinde, MySQL root parolanızı girin.
Şimdi Piwik için bir veritabanı oluşturun (örneğin piwik_db):
CREATE DATABASE piwik_db;Ardından, bu veritabanına erişebilecek bir kullanıcı oluşturun (örneğin piwik_user) ve güçlü bir parola belirleyin (your_strong_password_here kısmını kendi parolanızla değiştirin):
CREATE USER 'piwik_user'@'localhost' IDENTIFIED BY 'your_strong_password_here';Son olarak, oluşturduğumuz kullanıcıya piwik_db veritabanı üzerinde tüm ayrıcalıkları verin:
GRANT ALL PRIVILEGES ON piwik_db.* TO 'piwik_user'@'localhost';Değişikliklerin etkili olması için ayrıcalık tablolarını yeniden yükleyin:
FLUSH PRIVILEGES;MySQL komut satırından çıkış yapın:
EXIT;Artık Piwik için veritabanı ve kullanıcı hazır.
Apache Sanal Host Yapılandırması
Piwik’i bir alan adı (örneğin analytics.example.com) veya sunucunuzun IP adresi üzerinden erişilebilir kılmak için bir Apache sanal host (Virtual Host) yapılandırması oluşturmak en iyi uygulamadır. Bu, Piwik’i diğer web sitelerinden veya uygulamalardan izole etmenizi sağlar.
Yeni bir sanal host yapılandırma dosyası oluşturun:
sudo nano /etc/apache2/sites-available/piwik.confAşağıdaki içeriği dosyaya yapıştırın. analytics.example.com kısmını kendi alan adınızla veya sunucunuzun IP adresiyle değiştirin.
ServerAdmin webmaster@localhost
ServerName analytics.example.com ; Kendi alan adınızı buraya yazın
DocumentRoot /var/www/piwik
Options Indexes FollowSymLinks MultiViews
AllowOverride All
Order allow,deny
allow from all
ErrorLog ${APACHE_LOG_DIR}/error.log
CustomLog ${APACHE_LOG_DIR}/access.log combined
* ServerName: Piwik’e erişmek için kullanacağınız alan adını belirtir.
* DocumentRoot: Piwik dosyalarının bulunduğu dizini gösterir.
* bloğu, Apache’nin Piwik dizini içindeki .htaccess dosyalarını okumasına ve mod_rewrite kurallarını uygulayabilmesine olanak tanır (AllowOverride All).
Yapılandırma dosyasını kaydedin ve kapatın. Şimdi bu sanal host’u etkinleştirin ve Apache’yi yeniden başlatın:
sudo a2ensite piwik.conf
sudo service apache2 restartEğer Piwik’e bir alt dizin üzerinden (örneğin http://your_ip/piwik) erişmeyi planlıyorsanız, sanal host oluşturmanıza gerek kalmaz. Apache’nin varsayılan yapılandırması /var/www/ dizinini kullanır ve Piwik dosyalarını /var/www/piwik altına taşıdığınız için doğrudan erişilebilir olacaktır. Ancak bir alan adı ile erişim için sanal host kesinlikle önerilir.
Piwik Web Arayüzü Kurulumu
Artık tüm sunucu tarafı yapılandırmaları tamamlandı. Piwik’in web arayüzü üzerinden kurulumunu tamamlayabiliriz. Tarayıcınızı açın ve Piwik’i kurduğunuz alan adına veya IP adresine gidin (örneğin http://analytics.example.com veya http://your_server_ip/piwik).
Hoş Geldiniz Ekranı ve Sistem Kontrolü
Piwik kurulum sihirbazının ilk adımı sizi karşılayacaktır. “Welcome to Piwik!” (Piwik’e Hoş Geldiniz!) başlıklı bir sayfa göreceksiniz. “Next” (İleri) düğmesine tıklayın.
İkinci adımda, Piwik sunucunuzun tüm gereksinimleri karşılayıp karşılamadığını kontrol edecektir. Her şey doğru yapılandırıldıysa, çoğu öğenin yanında yeşil bir onay işareti görmelisiniz. Özellikle “File permissions” (Dosya izinleri) bölümünde tmp/ dizini için “Writable” (Yazılabilir) olduğundan emin olun. Eğer herhangi bir hata veya uyarı varsa, önceki adımları (özellikle PHP uzantıları ve dosya izinleri) kontrol etmeli ve düzeltmelisiniz. Genellikle memory_limit veya eksik PHP uzantıları burada sorunlara neden olabilir. Her şey yolundaysa, “Next” (İleri) düğmesine tıklayın.
Veritabanı Ayarları
Bu adımda, daha önce oluşturduğumuz MySQL veritabanı bilgilerini girmeniz gerekecektir:
* Database Server: localhost (Eğer MySQL sunucusu aynı sunucudaysa)
* Login: piwik_user (Daha önce oluşturduğunuz kullanıcı adı)
* Password: your_strong_password_here (Kullanıcı için belirlediğiniz parola)
* Database Name: piwik_db (Oluşturduğunuz veritabanı adı)
* Table Prefix: piwik_ (Varsayılan olarak bırakabilirsiniz, birden fazla Piwik kurulumu yapıyorsanız değiştirilebilir)
“Next” (İleri) düğmesine tıklayın. Piwik, veritabanına bağlanmaya ve gerekli tabloları oluşturmaya çalışacaktır. Başarılı olursa, “Tables created successfully!” (Tablolar başarıyla oluşturuldu!) mesajını göreceksiniz.
Süper Kullanıcı Oluşturma
Şimdi Piwik yönetim paneline giriş yapmak için bir Süper Kullanıcı (Super User) hesabı oluşturmanız istenecektir. Bu hesap, tüm Piwik özelliklerine ve tüm web sitelerinin verilerine tam erişime sahip olacaktır.
* Username: Yönetici kullanıcı adınızı girin (örneğin admin).
* Password: Güçlü bir parola belirleyin ve tekrar girerek onaylayın.
* Email: Yönetici e-posta adresinizi girin.
Bu bilgileri güvenli bir yerde saklayın. “Next” (İleri) düğmesine tıklayın.
Web Sitesi Ekleme
Kurulumun son adımlarından biri, ilk web sitenizi Piwik’e eklemektir.
* Website Name: Analiz etmek istediğiniz web sitesinin adını girin (örneğin My Website).
* Website URL: Web sitenizin tam URL’sini girin (örneğin https://www.example.com).
* Timezone: Web sitenizin hedef kitlesinin zaman dilimini seçin.
* Currency: Raporlarda kullanılacak para birimini seçin (e-ticaret takibi için önemlidir).
“Next” (İleri) düğmesine tıklayın.
Kurulumun Tamamlanması
Tebrikler! Piwik kurulumu tamamlandı. Bu son ekranda, web sitenize eklemeniz gereken JavaScript takip kodunu göreceksiniz. Bu kodu, takip etmek istediğiniz her sayfanın etiketinden hemen önce yapıştırmalısınız.
Kodu kopyalayın ve web sitenizin şablon dosyalarına ekleyin. Daha sonra “Continue to Piwik” (Piwik’e Devam Et) düğmesine tıklayarak yönetim paneline giriş yapabilirsiniz.
Süper Kullanıcı adı ve parolanızla giriş yaptıktan sonra Piwik kontrol panelini göreceksiniz. Artık web sitenizin ziyaretçi verilerini toplamaya ve analiz etmeye başlayabilirsiniz!
Ek Güvenlik ve Optimizasyon Adımları
Piwik kurulumunu tamamladık, ancak daha iyi performans, güvenlik ve sürdürülebilirlik için bazı ek adımlar atmak önemlidir.
Piwik Cron Job Kurulumu
Piwik, büyük veri kümelerini verimli bir şekilde işlemek ve raporları önceden oluşturmak için düzenli aralıklarla çalıştırılması gereken bir arşivleme işlemine sahiptir. Bu işlemi bir cron job olarak ayarlamak, sunucu kaynaklarını optimize eder ve Piwik arayüzünün hızlı kalmasını sağlar.
Süper Kullanıcı olarak Piwik’e giriş yaptıktan sonra, Ayarlar (Settings) -> Sistem -> Genel Ayarlar (General Settings) bölümünde “Arşivleme” (Archiving) ayarlarını bulabilirsiniz. Burada cron job komutunu göreceksiniz.
Sunucunuzda cron job’u ayarlamak için terminalde aşağıdaki komutu çalıştırın:
sudo crontab -e -u www-dataBu komut, www-data kullanıcısı için cron tablosunu düzenlemenizi sağlar (Apache’nin çalıştığı kullanıcı). Açılan dosyaya aşağıdaki satırı ekleyin:
# Piwik arşivleme cron job'u - her saatte bir çalışır
0 php /var/www/piwik/console core:archive --url=http://analytics.example.com/ > /dev/null 0 *: Cron ifadesi, komutun her saatte bir, saatin 0. dakikasında çalışacağını belirtir.
* php /var/www/piwik/console: Piwik’in komut satırı aracını (console) çalıştırır.
* core:archive: Arşivleme komutunu belirtir.
* --url=http://analytics.example.com/: Piwik kurulumunuzun URL’sini belirtir. analytics.example.com yerine kendi alan adınızı veya IP adresinizi yazmalısınız.
* > /dev/null: Komut çıktısını susturur.
Dosyayı kaydedip kapatın. Artık Piwik, düzenli aralıklarla verilerini arşivleyecek ve raporları oluşturacaktır.
HTTPS ile Güvenli Bağlantı (Opsiyonel ama Önemli)
Piwik yönetim paneline ve takip koduna HTTPS üzerinden erişmek, hem veri gizliliği hem de güvenlik açısından kritik öneme sahiptir. Özellikle web siteniz HTTPS kullanıyorsa, Piwik takip kodunun da HTTPS üzerinden yüklenmesi karışık içerik hatalarını önler.
Ubuntu 12.04’te Let’s Encrypt istemcisini (Certbot) kurmak, eski Python bağımlılıkları nedeniyle zor olabilir. Bu nedenle, ya manuel olarak bir self-signed sertifika oluşturabilir ya da başka bir kaynaktan (örneğin Cloudflare, Namecheap SSL) alınan bir sertifikayı kullanabilirsiniz.
Self-Signed Sertifika Oluşturma (Test Amaçlı):
sudo apt-get install openssl -y
sudo mkdir /etc/apache2/ssl
sudo openssl req -x509 -nodes -days 365 -newkey rsa:2048 -keyout /etc/apache2/ssl/apache.key -out /etc/apache2/ssl/apache.crtBu komutlar, 1 yıl geçerli bir self-signed sertifika oluşturur. Kurulum sırasında size bazı bilgiler sorulacaktır (ülke, şehir, alan adı vb.). Common Name kısmına Piwik alan adınızı girin.
Apache SSL Modülünü Etkinleştirme:
sudo a2enmod sslSanal Host’u HTTPS için Yapılandırma:
/etc/apache2/sites-available/piwik.conf dosyasını açın ve mevcut :80> bloğunun altına yeni bir :443> bloğu ekleyin:
# ... (Mevcut HTTP VirtualHost) ...
ServerAdmin webmaster@localhost
ServerName analytics.example.com ; Kendi alan adınızı buraya yazın
DocumentRoot /var/www/piwik
Options Indexes FollowSymLinks MultiViews
AllowOverride All
Order allow,deny
allow from all
ErrorLog ${APACHE_LOG_DIR}/error.log
CustomLog ${APACHE_LOG_DIR}/access.log combined
SSLEngine on
SSLCertificateFile /etc/apache2/ssl/apache.crt
SSLCertificateKeyFile /etc/apache2/ssl/apache.key
Ardından, HTTP trafiğini HTTPS’ye yönlendirmek için mevcut HTTP VirtualHost’unuza bir Redirect kuralı ekleyebilirsiniz:
ServerName analytics.example.com
Redirect permanent / https://analytics.example.com/
Değişiklikleri kaydedin ve Apache’yi yeniden başlatın:
sudo service apache2 restartArtık Piwik’e https://analytics.example.com üzerinden erişebilirsiniz. Self-signed sertifika kullanıyorsanız tarayıcınız bir güvenlik uyarısı verecektir, ancak bu beklenen bir durumdur. Üretim ortamları için geçerli bir SSL sertifikası kullanmanız önemlidir.
Piwik Güncelleme Stratejileri
Piwik’i güncel tutmak, yeni özellikler, performans iyileştirmeleri ve güvenlik yamaları almak için hayati öneme sahiptir. Piwik’in eski bir sürümünü (2.17.1) kurduğumuz için, daha yeni ana sürümlere (Matomo 3.x veya 4.x) yükseltmek, PHP sürümünüzü de yükseltmeyi gerektirecektir. Ubuntu 12.04 üzerinde bu, PPA’lar aracılığıyla PHP 5.6 veya PHP 7.x kurmak anlamına gelir ki bu da ek karmaşıklık ve potansiyel uyumluluk sorunları yaratır.
Aynı Sürüm İçinde Güncelleme (2.x’ten 2.x’e):
Piwik’in 2.x serisi içinde (eğer daha yeni bir 2.x sürümü çıkarsa) güncelleme genellikle Piwik arayüzü üzerinden veya console komutu ile yapılabilir:
php /var/www/piwik/console core:updateManuel Güncelleme (Önerilen Yöntem):
1. Mevcut Piwik dizininizin yedeğini alın (/var/www/piwik).
2. Veritabanınızın yedeğini alın (mysqldump).
3. config/config.ini.php dosyasını yedekleyin.
4. Yeni Piwik sürümünü indirin ve açın.
5. Eski Piwik dizininin içeriğini silin (yedek aldığınızdan emin olun!).
6. Yeni Piwik dosyalarını eski dizinin yerine kopyalayın.
7. Yedeklediğiniz config/config.ini.php dosyasını geri yükleyin.
8. Dosya izinlerini tekrar ayarlayın.
9. Tarayıcıdan Piwik URL’nize giderek veritabanı yükseltme işlemini tamamlayın veya php /var/www/piwik/console core:update komutunu çalıştırın.
Önemli Uyarı: Ubuntu 12.04 ve Piwik 2.17.1 kombinasyonu artık güvenlik güncellemeleri almamaktadır. Bu nedenle, bu kurulumun güvenlik açıklarına karşı savunmasız kalabileceğini unutmamak önemlidir. Mümkün olan en kısa sürede daha güncel bir Ubuntu sürümüne (örneğin Ubuntu 20.04 LTS veya 22.04 LTS) ve Matomo’nun en son sürümüne yükseltmeniz şiddetle tavsiye edilir.
Veritabanı Bakımı ve Optimizasyonu
Piwik veritabanı zamanla büyüyebilir. Performansı artırmak ve disk alanını verimli kullanmak için düzenli veritabanı bakımı önemlidir.
* Veritabanı Yedekleme: Düzenli olarak Piwik veritabanınızın yedeğini alın. Bu, olası bir felaket durumunda verilerinizi kurtarmanızı sağlar.
mysqldump -u piwik_user -p piwik_db > /path/to/backup/piwik_db_$(date +%Y%m%d%H%M%S).sql piwik_user ve piwik_db yerine kendi kullanıcı ve veritabanı adınızı kullanın. Parola istendiğinde girin.
* Tablo Optimizasyonu: MySQL tablolarını optimize etmek, sorgu performansını artırabilir. Bunu MySQL istemcisi üzerinden yapabilirsiniz:
mysql -u piwik_user -p piwik_db Ardından, etkilenen tablolar için OPTIMIZE TABLE komutunu kullanın:
OPTIMIZE TABLE piwik_log_visit;
OPTIMIZE TABLE piwik_log_action;
-- Diğer büyük log tabloları için de tekrarlayın EXIT; ile MySQL istemcisinden çıkın.
Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümleri
Kurulum sırasında veya sonrasında bazı sorunlarla karşılaşabilirsiniz. İşte yaygın sorunlar ve olası çözümleri:
* Boş Beyaz Sayfa (White Screen of Death): Bu genellikle bir PHP hatasıdır. PHP hata günlüklerini kontrol edin.
sudo tail -f /var/log/apache2/error.log display_errors = On ayarını /etc/php5/apache2/php.ini dosyasında geçici olarak etkinleştirip hata mesajını doğrudan tarayıcıda görmeyi deneyebilirsiniz (ancak üretim ortamında Off olmalıdır).
* “File permissions” Hatası: Piwik kurulum sihirbazında dosya izinleriyle ilgili bir hata alıyorsanız, tmp/ dizinine yazma izinlerini kontrol edin.
sudo chmod -R 777 /var/www/piwik/tmp Gerekiyorsa tüm Piwik dizininin sahipliğini www-data‘ya atayın:
sudo chown -R www-data:www-data /var/www/piwik* Eksik PHP Uzantıları: Kurulum sihirbazında belirli PHP uzantılarının eksik olduğuna dair bir uyarı alırsanız, sudo apt-get install komutuyla ilgili uzantıyı yükleyin ve Apache’yi yeniden başlatın.
* memory_limit Hatası: PHP’nin memory_limit değerinin düşük olması, özellikle büyük veri kümeleri işlenirken sorunlara yol açabilir. /etc/php5/apache2/php.ini dosyasındaki memory_limit değerini artırın (örneğin 256M veya 512M). Apache’yi yeniden başlatmayı unutmayın.
* mod_rewrite Sorunları: Piwik’in temiz URL’leri veya bazı eklentileri mod_rewrite‘a ihtiyaç duyar. Apache’de etkinleştirildiğinden emin olun:
sudo a2enmod rewrite
sudo service apache2 restart Ayrıca sanal host yapılandırmanızda AllowOverride All olduğundan emin olun.
* Veritabanı Bağlantı Hatası: MySQL kullanıcı adı, parola, veritabanı adı veya sunucu adının yanlış girilmesi. MySQL’e root olarak bağlanıp GRANT komutunu kontrol edin veya piwik_user olarak giriş yapmayı deneyin.
mysql -u piwik_user -pEğer giriş yapabiliyorsanız, sorun Piwik kurulumunda girilen bilgilerdedir.
Sonuç ve İleri Adımlar
Bu kapsamlı rehberde, Ubuntu 12.04 bulut sunucusuna Piwik (Matomo) 2.17.1 sürümünü adım adım başarıyla kurduk. LAMP yığınını (Apache, MySQL, PHP) yapılandırdık, Piwik dosyalarını indirip yerleştirdik, veritabanı oluşturduk ve web arayüzü üzerinden kurulumu tamamladık. Ayrıca, cron job ile otomatik arşivleme, HTTPS ile güvenlik ve temel veritabanı bakımı gibi önemli optimizasyon ve güvenlik adımlarını da ele aldık.
Piwik, web sitenizin performansını ve ziyaretçi davranışlarını derinlemesine anlamanız için güçlü ve gizlilik odaklı bir araçtır. Kendi sunucunuzda barındırarak verileriniz üzerinde tam kontrole sahip olursunuz.
İleri Adımlar:
1. Web Sitesi Entegrasyonu: Piwik’in sağladığı JavaScript takip kodunu tüm web sayfalarınıza doğru bir şekilde eklediğinizden emin olun.
2. Raporları Keşfedin: Piwik arayüzüne giriş yaparak farklı raporları, segmentleri ve özellikleri keşfedin.
3. Eklentiler ve Özelleştirme: Piwik’in güçlü eklenti ekosistemini kullanarak ek özellikler (örneğin ısı haritaları, oturum kayıtları) ekleyebilir veya mevcut işlevleri genişletebilirsiniz.
4. Güvenlik Denetimi: Sunucunuzun güvenlik duvarını (ufw) yapılandırarak sadece gerekli portlara (SSH için 22, HTTP için 80, HTTPS için 443) izin verin.
5. Sistem Güncellemesi ve Modernizasyon: Daha önce de vurgulandığı gibi, Ubuntu 12.04 ve Piwik 2.17.1 eski ve artık güvenlik güncellemeleri almayan yazılımlardır. Mümkün olan en kısa sürede sunucunuzu daha modern bir Ubuntu sürümüne (örneğin 20.04 LTS veya 22.04 LTS) yükseltmeniz ve Matomo’nun en son sürümüne geçmeniz, uzun vadeli güvenlik, performans ve özellik erişimi için kritik öneme sahiptir. Bu yükseltme, genellikle yeni bir sunucuya temiz kurulum ve veri taşıma şeklinde yapılır.
Bu rehberin, Piwik’i Ubuntu 12.04 sunucunuza kurma sürecinde size yol göstermesini umuyoruz. Unutmayın, herhangi bir sunucu yönetimi işleminde yedekleme yapmak ve dikkatli olmak her zaman en iyi yaklaşımdır.