Laravel 8’i Nginx (LEMP) ile Ubuntu 18.04 Üzerine Kurulumu ve Yapılandırması

Laravel 8’i Nginx (LEMP) ile Ubuntu 18.04 Üzerine Kurulumu ve Yapılandırması

Giriş

Modern web geliştirmenin vazgeçilmez araçlarından biri haline gelen Laravel, güçlü ve zarif sözdizimi sayesinde PHP ile web uygulamaları geliştirmeyi oldukça kolaylaştıran popüler bir PHP framework’üdür. Yüksek performanslı ve ölçeklenebilir uygulamalar oluşturmak için ideal bir seçenektir. Bu makalede, Laravel 8’i Ubuntu 18.04 işletim sistemi üzerinde Nginx web sunucusu, MySQL veritabanı ve PHP (LEMP yığını) ile nasıl kuracağınızı ve yapılandıracağınızı adım adım detaylı bir şekilde açıklayacağız.

LEMP (Linux, Nginx, MySQL, PHP) yığını, özellikle yüksek trafikli web uygulamaları için performans, güvenlik ve esneklik sunan güçlü bir kombinasyondur. Nginx, hafif yapısı ve olay tabanlı mimarisi sayesinde eş zamanlı bağlantıları etkin bir şekilde yönetebilirken, PHP-FFPM (FastCGI Process Manager) ile birlikte çalışarak PHP uygulamalarına hızlı yanıt süreleri sağlar. Ubuntu 18.04 LTS (Uzun Süreli Destek) sürümü ise kararlılığı ve geniş paket desteği ile sunucu ortamları için güvenilir bir temel sunar.

Bu rehber, hem yeni başlayanlar hem de deneyimli sistem yöneticileri için kapsamlı bir kaynak olmayı hedeflemektedir. Her adım, açık komutlar ve açıklamalarla desteklenecek, böylece Laravel uygulamanızı sorunsuz bir şekilde yayına alabileceksiniz.

Ön Gereksinimler

Kuruluma başlamadan önce aşağıdaki ön gereksinimleri karşıladığınızdan emin olun:

* Ubuntu 18.04 Sunucusu: Yeni kurulmuş bir Ubuntu 18.04 LTS işletim sistemine sahip bir sunucuya (fiziksel, sanal makine veya VPS) ihtiyacınız var.
* SSH Erişimi: Sunucuya SSH üzerinden bağlanabilmeniz gerekmektedir.
* Sudo Yetkileri: Kurulumları gerçekleştirmek için sudo ayrıcalıklarına sahip bir kullanıcı hesabınız olmalıdır.
* Alan Adı (İsteğe Bağlı): Laravel uygulamanızı bir alan adı üzerinden yayınlamak istiyorsanız, alan adınızın sunucunuzun IP adresine yönlendirilmiş olması gerekir. Test amaçlı kurulumlar için alan adı zorunlu değildir, doğrudan IP adresi üzerinden de erişim sağlayabilirsiniz.

Ubuntu 18.04 Sistemini Güncelleme

Kurulum işlemine başlamadan önce, sunucunuzdaki paket listelerini ve yüklü paketleri en güncel sürümlerine yükseltmek her zaman iyi bir uygulamadır. Bu, potansiyel güvenlik açıklarını kapatır ve yazılım uyumsuzluklarını önler.

SSH üzerinden sunucunuza bağlanın ve aşağıdaki komutları çalıştırın:

sudo apt update
sudo apt upgrade -y
sudo apt dist-upgrade -y
sudo apt autoremove -y

* sudo apt update: Paket listelerini günceller.
* sudo apt upgrade -y: Yüklü paketleri güncel listelere göre yükseltir. -y bayrağı, tüm sorulara otomatik olarak “evet” yanıtı verir.
* sudo apt dist-upgrade -y: Yeni bağımlılıkları veya değişen bağımlılıkları olan paketleri yükseltir.
* sudo apt autoremove -y: Artık ihtiyaç duyulmayan bağımlılık paketlerini kaldırır.

Bu işlemler tamamlandıktan sonra, sisteminiz güncel ve kuruluma hazır hale gelecektir.

Nginx Kurulumu

Nginx, LEMP yığınının “E” harfini temsil eder ve hafif, yüksek performanslı bir web sunucusudur. Laravel uygulamalarınız için statik dosyaları hızlı bir şekilde sunarken, dinamik PHP içeriğini PHP-FPM’ye yönlendirecektir.

Nginx’i kurmak için aşağıdaki komutu kullanın:

sudo apt install nginx -y

Kurulum tamamlandıktan sonra, Nginx servisinin çalıştığından emin olmak için durumunu kontrol edebilirsiniz:

sudo systemctl status nginx

Çıktıda active (running) ibaresini görmelisiniz. Eğer çalışmıyorsa, sudo systemctl start nginx komutuyla başlatabilirsiniz.

Firewall (UFW) Yapılandırması:
Ubuntu’da varsayılan olarak gelen UFW (Uncomplicated Firewall) etkinse, Nginx’in gelen bağlantıları kabul etmesi için firewall’da izin vermeniz gerekmektedir. Nginx, UFW ile entegre profillerle gelir.

sudo ufw allow 'Nginx Full'
sudo ufw enable # Eğer firewall etkin değilse etkinleştirir
sudo ufw status # Firewall durumunu kontrol eder

Nginx Full profili, hem HTTP (port 80) hem de HTTPS (port 443) trafiğine izin verir. Eğer sadece HTTP kullanacaksanız Nginx HTTP yeterli olacaktır.

Tarayıcınızda sunucunuzun IP adresini ziyaret ederek Nginx’in başarıyla kurulduğunu doğrulayabilirsiniz. “Welcome to Nginx!” sayfasını görmelisiniz.

MySQL Kurulumu ve Yapılandırması

MySQL, Laravel uygulamanızın verilerini depolayacağı ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir.

MySQL sunucusunu kurmak için aşağıdaki komutu kullanın:

sudo apt install mysql-server -y

Kurulumdan sonra, MySQL’i daha güvenli hale getirmek için mysql_secure_installation betiğini çalıştırmanız şiddetle tavsiye edilir:

sudo mysql_secure_installation

Bu betik size bir dizi soru soracaktır:

1. VALIDATE PASSWORD COMPONENT: Güçlü parola politikası bileşenini etkinleştirmek isteyip istemediğiniz sorulur. Genellikle Y seçeneğiyle etkinleştirmek iyi bir uygulamadır. Ardından parolanızın karmaşıklık seviyesini seçmeniz istenir (0, 1 veya 2).
2. Set root password? [Y/n]: Y tuşuna basarak root kullanıcısı için güçlü bir parola belirleyin ve onaylayın. Bu parola, veritabanı yönetimi için kullanılacaktır.
3. Remove anonymous users? [Y/n]: Y ile anonim kullanıcıları kaldırın. Bu, güvenlik için önemlidir.
4. Disallow root login remotely? [Y/n]: Y ile root kullanıcısının uzaktan bağlanmasını engelleyin. Bu da güvenlik için önemlidir.
5. Remove test database and access to it? [Y/n]: Y ile test veritabanını kaldırın.
6. Reload privilege tables now? [Y/n]: Y ile ayrıcalık tablolarını yeniden yükleyin.

Laravel İçin Veritabanı ve Kullanıcı Oluşturma:
Laravel uygulamanız için özel bir veritabanı ve kullanıcı oluşturmak, güvenlik ve organizasyon açısından en iyi uygulamadır.

MySQL kabuğuna root kullanıcısı olarak bağlanın:

sudo mysql -u root -p

Parolanızı girmenizi isteyecektir (önceki adımda belirlediğiniz root parolası).

Şimdi aşağıdaki komutları çalıştırarak Laravel uygulamanız için bir veritabanı ve kullanıcı oluşturun. laravel_db, laravel_user ve your_strong_password kısımlarını kendi tercihlerinize göre değiştirin:

CREATE DATABASE laravel_db CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;
CREATE USER 'laravel_user'@'localhost' IDENTIFIED WITH mysql_native_password BY 'your_strong_password';
GRANT ALL PRIVILEGES ON laravel_db.* TO 'laravel_user'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;
EXIT;

* CREATE DATABASE: Yeni bir veritabanı oluşturur. utf8mb4 ve utf8mb4_unicode_ci karakter setleri, emoji ve diğer uluslararası karakterleri desteklemek için önemlidir.
* CREATE USER: Yeni bir kullanıcı oluşturur. @'localhost' ifadesi, kullanıcının yalnızca yerel sunucudan bağlanabileceği anlamına gelir.
* IDENTIFIED WITH mysql_native_password BY 'your_strong_password': MySQL 8 ve üzeri sürümlerde varsayılan kimlik doğrulama eklentisi caching_sha2_password‘dur. Laravel’in kullandığı PHP MySQL sürücüsü bu eklentiyi desteklemeyebilir. Bu nedenle, mysql_native_password kullanmak uyumluluk sorunlarını önler.
* GRANT ALL PRIVILEGES: Oluşturulan kullanıcıya belirli veritabanı üzerinde tam yetki verir.
* FLUSH PRIVILEGES: Ayrıcalık tablolarını yeniden yükleyerek değişikliklerin hemen etkili olmasını sağlar.
* EXIT: MySQL kabuğundan çıkar.

PHP Kurulumu ve Yapılandırması

Laravel, PHP ile yazılmış bir framework olduğundan, sunucunuzda PHP’nin kurulu ve doğru şekilde yapılandırılmış olması gerekmektedir. Laravel 8, PHP 7.3 veya daha yüksek bir sürümünü gerektirir. Ubuntu 18.04 varsayılan olarak PHP 7.2 ile geldiği için, daha yeni bir PHP sürümünü (örneğin PHP 7.4) kurmak için bir PPA (Personal Package Archive) eklememiz gerekecek.

PPA Ekleme ve PHP 7.4 Kurulumu:

sudo apt install software-properties-common -y
sudo add-apt-repository ppa:ondrej/php -y
sudo apt update

Şimdi PHP 7.4’ü ve Laravel için gerekli olan uzantıları PHP-FPM ile birlikte kuralım:

sudo apt install php7.4-fpm php7.4-common php7.4-mysql php7.4-xml php7.4-mbstring php7.4-zip php7.4-bcmath php7.4-gd php7.4-curl php7.4-cli php7.4-json -y

* php7.4-fpm: Nginx’in PHP kodunu işlemesi için gerekli olan FastCGI Process Manager.
* Diğer uzantılar: Laravel’in çeşitli işlevleri (veritabanı bağlantısı, XML işleme, çok baytlı dizeler, sıkıştırma, matematiksel işlemler, görsel işleme, HTTP istekleri vb.) için gerekli olan uzantılardır.

Kurulum tamamlandıktan sonra, PHP-FPM servisinin çalıştığından emin olun:

sudo systemctl status php7.4-fpm

Çıktıda active (running) ibaresini görmelisiniz.

PHP Yapılandırması (php.ini):
Laravel uygulamalarının performansını ve işleyişini optimize etmek için php.ini dosyasında bazı ayarları düzenlemek faydalı olabilir.

php.ini dosyasını düzenlemek için nano gibi bir metin düzenleyici kullanın:

sudo nano /etc/php/7.4/fpm/php.ini

Aşağıdaki ayarları bulun ve değerlerini projenizin ihtiyaçlarına göre artırın (örnek değerler verilmiştir):

* upload_max_filesize = 64M
* post_max_size = 64M
* memory_limit = 256M
* max_execution_time = 300

Değişiklikleri kaydedin (Ctrl+O, Enter) ve düzenleyiciden çıkın (Ctrl+X).

Yapılan değişikliklerin etkili olması için PHP-FPM servisini yeniden başlatın:

sudo systemctl restart php7.4-fpm

Composer Kurulumu

Composer, PHP için bir bağımlılık yöneticisidir. Laravel ve diğer PHP projeleri, bağımlılıklarını yönetmek için Composer’ı kullanır. Laravel’i kurmak için Composer’a ihtiyacımız var.

Composer’ı indirmek ve kurmak için aşağıdaki komutları çalıştırın:

curl -sS https://getcomposer.org/installer | php
sudo mv composer.phar /usr/local/bin/composer

İlk komut, Composer yükleyicisini indirir ve çalıştırır. İkinci komut ise indirilen composer.phar dosyasını sistem genelinde kullanılabilir hale getirmek için /usr/local/bin/composer konumuna taşır.

Composer’ın başarıyla kurulduğunu doğrulamak için sürümünü kontrol edin:

composer --version

Çıktıda Composer sürümünü görmelisiniz.

Laravel 8 Kurulumu

Artık tüm LEMP bileşenleri ve Composer hazır olduğuna göre, Laravel 8 projemizi oluşturabiliriz.

Web Kök Dizinini Oluşturma:
Laravel projenizi barındıracak bir dizin oluşturun. Güvenlik ve düzen açısından /var/www/ dizini altında bir alt dizin oluşturmak iyi bir uygulamadır. Alan adınızı kullanarak bir dizin adı seçin, örneğin your_domain:

sudo mkdir -p /var/www/your_domain

Ardından, bu dizinin sahibini mevcut SSH kullanıcınıza atayın, böylece Laravel dosyalarını oluştururken izin sorunları yaşamazsınız:

sudo chown -R $USER:$USER /var/www/your_domain

Laravel Projesini Oluşturma:
Şimdi oluşturduğunuz dizine gidin ve Composer kullanarak yeni bir Laravel projesi oluşturun:

cd /var/www/your_domain
composer create-project laravel/laravel .

composer create-project laravel/laravel . komutundaki nokta (.) işareti, Laravel’in mevcut dizine kurulmasını sağlar. Bu işlem biraz zaman alabilir, Composer gerekli tüm Laravel bağımlılıklarını indirecektir.

Kurulum tamamlandıktan sonra, Laravel projenizin ana dizininde olduğunuzdan emin olun.

Uygulama Anahtarı Oluşturma:
Laravel, oturumlar ve diğer hassas veriler için bir uygulama anahtarı (application key) gerektirir. Bu anahtar, .env dosyasında bulunur ve otomatik olarak oluşturulur. Eğer oluşturulmadıysa veya değiştirmeniz gerekirse, aşağıdaki komutu çalıştırabilirsiniz:

php artisan key:generate

Bu komut, .env dosyasındaki APP_KEY değerini rastgele bir dizeyle güncelleyecektir.

Nginx Sanal Host Yapılandırması

Nginx’in Laravel uygulamanızı doğru bir şekilde sunabilmesi için bir sanal host (server block) yapılandırması oluşturmanız gerekmektedir.

Yeni bir Nginx yapılandırma dosyası oluşturun. Yine, alan adınızı kullanarak bir dosya adı seçmek iyi bir uygulamadır:

sudo nano /etc/nginx/sites-available/your_domain

Aşağıdaki içeriği dosyaya yapıştırın. your_domain ve www.your_domain kısımlarını kendi alan adınızla, /var/www/your_domain kısmını ise Laravel projenizin diziniyle değiştirmeyi unutmayın:

server {
    listen 80;
    listen [::]:80;
    server_name your_domain www.your_domain; # Alan adınızı buraya yazın
    root /var/www/your_domain/public; # Laravel projenizin public dizini

    add_header X-Frame-Options "SAMEORIGIN";
    add_header X-XSS-Protection "1; mode=block";
    add_header X-Content-Type-Options "nosniff";

    index index.php index.html index.htm;

    charset utf-8;

    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.php?$query_string;
    }

    location = /favicon.ico { access_log off; log_not_found off; }
    location = /robots.txt  { access_log off; log_not_found off; }

    error_page 404 /index.php;

    location ~ \.php$ {
        fastcgi_pass unix:/var/run/php/php7.4-fpm.sock; # PHP-FPM soket yolu
        fastcgi_index index.php;
        fastcgi_buffers 16 16k;
        fastcgi_buffer_size 32k;
        fastcgi_param SCRIPT_FILENAME $realpath_root$fastcgi_script_name;
        include fastcgi_params;
    }

    location ~ /\.(?!well-known).* {
        deny all;
    }
}

Yapılandırma Dosyasının Açıklaması:

* listen 80;: Nginx’in HTTP trafiğini dinleyeceği portu belirtir.
* server_name your_domain www.your_domain;: Bu sanal hostun hangi alan adları için geçerli olduğunu belirtir.
* root /var/www/your_domain/public;: Laravel uygulamasının herkese açık (public) dizinini işaret eder. Tüm web istekleri bu dizin üzerinden karşılanır.
* add_header ...: Güvenlik amaçlı HTTP başlıkları ekler.
* index index.php ...: Varsayılan dizin dosyalarını belirtir.
* location / { ... }: Tüm istekler için ana yapılandırma bloğudur. try_files yönergesi, gelen isteğin önce bir dosya, sonra bir dizin olup olmadığını kontrol eder. Hiçbiri bulunamazsa, isteği index.php‘ye yönlendirir. Bu, Laravel’in “temiz URL” (clean URL) yapısı için hayati öneme sahiptir.
* location ~ \.php$ { ... }: .php uzantılı dosyalar için özel bir bloğa sahiptir. Bu blok, PHP isteklerini PHP-FPM’ye (Unix soketi üzerinden) iletir. fastcgi_param SCRIPT_FILENAME yönergesi, PHP-FPM’nin doğru dosyayı işlemesini sağlar.
location ~ /\.(?!well-known). { deny all; }: Gizli dosyaların (örn. .env, .git) doğrudan erişimini engeller.

Değişiklikleri kaydedin (Ctrl+O, Enter) ve düzenleyiciden çıkın (Ctrl+X).

Sanal Hostu Etkinleştirme:
Oluşturduğunuz yapılandırma dosyasını Nginx’in etkinleştirilmiş siteler dizinine sembolik bir bağlantı (symlink) oluşturarak etkinleştirin:

sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/your_domain /etc/nginx/sites-enabled/

Varsayılan Nginx yapılandırmasını devre dışı bırakmanız da iyi bir fikirdir, böylece çakışmaları önlersiniz:

sudo unlink /etc/nginx/sites-enabled/default

Nginx Yapılandırmasını Test Etme ve Yeniden Başlatma:
Değişiklikleri uygulamadan önce Nginx yapılandırmanızın sözdizimsel olarak doğru olduğunu test edin:

sudo nginx -t

Eğer test is successful mesajını görürseniz, Nginx servisini yeniden başlatarak yeni yapılandırmayı yükleyebilirsiniz:

sudo systemctl restart nginx

Artık tarayıcınızda alan adınızı (veya sunucunuzun IP adresini) ziyaret ettiğinizde, Laravel’in varsayılan karşılama sayfasını görmelisiniz.

Laravel İzinlerini Ayarlama

Laravel, bazı dizinlerine web sunucusunun (Nginx’in altında çalışan www-data kullanıcısı) yazma iznine sahip olmasını gerektirir. Bu dizinler storage ve bootstrap/cache‘dir.

Aşağıdaki komutlarla gerekli izinleri ayarlayın:

sudo chown -R www-data:www-data /var/www/your_domain
sudo chmod -R 775 /var/www/your_domain/storage
sudo chmod -R 775 /var/www/your_domain/bootstrap/cache

* sudo chown -R www-data:www-data /var/www/your_domain: Laravel projesinin tüm dizin ve dosyalarının sahibini ve grubunu www-data olarak değiştirir. Bu, Nginx’in bu dosyalara erişebilmesini sağlar.
* sudo chmod -R 775 /var/www/your_domain/storage: storage dizinine ve altındaki tüm dosya ve dizinlere 775 izni verir. Bu, sahibin (www-data), grubun (www-data) okuma, yazma, çalıştırma iznine, diğer kullanıcıların ise okuma ve çalıştırma iznine sahip olmasını sağlar.
* sudo chmod -R 775 /var/www/your_domain/bootstrap/cache: Aynı izinleri bootstrap/cache dizinine de uygular.

Bu izinler, Laravel’in log dosyalarını yazabilmesi, önbellek dosyalarını oluşturabilmesi ve diğer çalışma zamanı işlemlerini gerçekleştirebilmesi için gereklidir.

Veritabanı Yapılandırması

Laravel uygulamanızın MySQL veritabanınızla iletişim kurabilmesi için .env dosyasını düzenlemeniz gerekmektedir. Bu dosya, uygulama ortamı değişkenlerini içerir.

Laravel projenizin ana dizininde bulunan .env dosyasını açın:

sudo nano /var/www/your_domain/.env

Aşağıdaki veritabanı bağlantı bilgilerini, daha önce MySQL kurulumunda oluşturduğunuz veritabanı adı, kullanıcı adı ve parolasıyla güncelleyin:

DB_CONNECTION=mysql
DB_HOST=127.0.0.1
DB_PORT=3306
DB_DATABASE=laravel_db
DB_USERNAME=laravel_user
DB_PASSWORD=your_strong_password

Değişiklikleri kaydedin ve dosyayı kapatın.

Veritabanı Migration’larını Çalıştırma (İsteğe Bağlı):
Eğer Laravel’in varsayılan kullanıcı tablosunu ve diğer migration’larını oluşturmak isterseniz, aşağıdaki komutu çalıştırabilirsiniz:

php artisan migrate

Bu komut, .env dosyasındaki veritabanı bilgilerini kullanarak veritabanınızda gerekli tabloları oluşturacaktır.

Güvenlik Önlemleri (SSL/TLS – Let’s Encrypt)

Web sitenizin güvenliğini sağlamak ve arama motoru sıralamalarında avantaj elde etmek için HTTPS kullanmak kritik öneme sahiptir. Let’s Encrypt, ücretsiz SSL/TLS sertifikaları sağlayan popüler bir hizmettir. Certbot aracı ile bu sertifikaları kolayca alıp yapılandırabilirsiniz.

Certbot Kurulumu:

sudo apt install certbot python3-certbot-nginx -y

SSL Sertifikası Alma:
Certbot’u Nginx ile entegre ederek sertifika almak için aşağıdaki komutu kullanın. your_domain ve www.your_domain kısımlarını kendi alan adınızla değiştirin:

sudo certbot --nginx -d your_domain -d www.your_domain

Bu komutu çalıştırdığınızda, Certbot size bazı sorular soracaktır:

1. E-posta adresinizi girmeniz istenecektir (bildirimler ve kayıp anahtarlar için).
2. Hizmet şartlarını kabul etmeniz istenecektir.
3. E-posta adresinizi Let’s Encrypt ortaklarıyla paylaşmak isteyip istemediğiniz sorulacaktır.
4. Nginx yapılandırmanızda HTTP trafiğini otomatik olarak HTTPS’ye yönlendirmek isteyip istemediğiniz sorulacaktır. Genellikle 2 seçeneği (redirect) tercih edilir.

Certbot, sertifikayı başarıyla edindikten ve Nginx yapılandırmanızı güncelledikten sonra bir onay mesajı gösterecektir.

Otomatik Yenileme Testi:
Let’s Encrypt sertifikaları 90 gün geçerlidir ve otomatik olarak yenilenmesi gerekir. Certbot, bu yenilemeyi otomatik olarak halleden bir cronjob oluşturur. Yenileme işleminin düzgün çalıştığını test etmek için:

sudo certbot renew --dry-run

Eğer herhangi bir hata mesajı almazsanız, otomatik yenileme düzgün çalışıyor demektir.

Artık web sitenize https://your_domain adresinden güvenli bir şekilde erişebilirsiniz.

Firewall Yapılandırması (UFW)

Sunucunuzun güvenliğini artırmak için UFW (Uncomplicated Firewall) kullanmak önemlidir. Daha önce Nginx için izinler verdik, ancak genel bir kontrol yapmak faydalı olacaktır.

UFW’nin etkinleştirildiğinden emin olun:

sudo ufw enable

SSH bağlantısına izin verin (eğer daha önce vermediyseniz, aksi takdirde bağlantınız kesilebilir):

sudo ufw allow OpenSSH

Nginx için HTTP ve HTTPS trafiğine izin verildiğinden emin olun:

sudo ufw allow 'Nginx Full' # Hem HTTP hem HTTPS için

Firewall’ın mevcut durumunu kontrol edin:

sudo ufw status

Çıktıda SSH, Nginx HTTP ve Nginx HTTPS (veya Nginx Full) için izinlerin listelendiğini görmelisiniz.

Sonuç

Tebrikler! Laravel 8 uygulamanızı Ubuntu 18.04 sunucusu üzerinde Nginx (LEMP yığını) ile başarıyla kurdunuz ve yapılandırdınız. Bu kapsamlı rehber, sistem güncellemelerinden başlayarak Nginx, MySQL, PHP, Composer ve Laravel kurulumuna, Nginx sanal host yapılandırmasına, dosya izinlerinin ayarlanmasına, veritabanı bağlantısına ve hatta SSL sertifikası entegrasyonuna kadar tüm önemli adımları içermektedir.

Artık Laravel projenizi geliştirmeye başlayabilir, veritabanı migration’larını çalıştırabilir, controller’lar, route’lar ve view’lar oluşturarak dinamik web uygulamaları inşa edebilirsiniz. Unutmayın ki sunucu yönetimi sürekli bir süreçtir; düzenli güncellemeler yapmak, güvenlik yamalarını uygulamak ve yedekleme stratejileri oluşturmak, uygulamanızın kararlılığı ve güvenliği için hayati öneme sahiptir.

Bu yapılandırma, küçük ve orta ölçekli Laravel uygulamaları için sağlam bir temel sunar. Daha büyük ve yüksek trafikli uygulamalar için ek optimizasyonlar (önbellekleme, yük dengeleme, CDN kullanımı vb.) ve izleme araçları düşünülmelidir.