Nextcloud’u Ubuntu 16.04 Üzerine Kurulumu ve Yapılandırması

Nextcloud’u Ubuntu 16.04 Üzerine Kurulumu ve Yapılandırması

Giriş

Günümüz dijital çağında, verilerimizin güvenliği, gizliliği ve erişilebilirliği her zamankinden daha önemli hale gelmiştir. Bulut depolama hizmetleri, bu ihtiyaçları karşılamak için yaygın olarak kullanılsa da, çoğu zaman verilerimizi üçüncü taraf şirketlere emanet etmemiz anlamına gelir. Nextcloud, bu duruma güçlü bir alternatif sunarak, kendi bulut depolama ve üretkenlik platformunuzu oluşturmanıza olanak tanır. Kendi sunucunuz üzerinde çalıştırarak, verileriniz üzerinde tam kontrol sahibi olabilir, gizliliğinizi koruyabilir ve kişiselleştirilmiş bir deneyim yaşayabilirsiniz.

Bu kapsamlı teknik makalede, Nextcloud’u popüler ve kararlı bir sunucu işletim sistemi olan Ubuntu 16.04 LTS (Long Term Support) üzerine nasıl kuracağınızı ve yapılandıracağınızı adım adım anlatacağız. Ubuntu 16.04, uzun süreli desteği sayesinde birçok kurumsal ortamda tercih edilmiş bir sürüm olup, Nextcloud gibi uygulamalar için sağlam bir temel sunar. Kurulum sürecinde Apache web sunucusu, MariaDB veritabanı ve PHP’den oluşan bir LAMP (Linux, Apache, MariaDB, PHP) ortamı oluşturacağız. Ayrıca, Nextcloud kurulumunuzu güvenli ve performanslı hale getirmek için gerekli ek yapılandırmaları ve iyileştirmeleri de detaylandıracağız.

Bu rehber, temel Linux komut bilgisine sahip ve SSH aracılığıyla sunucusuna erişebilen kullanıcılar için tasarlanmıştır. Tüm adımlar, baştan sona eksiksiz bir Nextcloud kurulumu sağlamak üzere dikkatlice açıklanmıştır.

Ön Gereksinimler ve Sistem Güncellemesi

Nextcloud kurulumuna başlamadan önce, sunucunuzun belirli ön gereksinimleri karşıladığından emin olmalısınız.
* Ubuntu 16.04 Sunucusu: Temiz bir Ubuntu 16.04 LTS kurulumu önerilir.
* Kök (Root) Erişimi veya Sudo Yetkileri: Kurulum için yönetici haklarına sahip olmanız gerekmektedir.
* İnternet Bağlantısı: Paketleri indirmek ve güncellemeleri yapmak için aktif bir internet bağlantısı şarttır.
* Minimum Donanım: Nextcloud, küçük ölçekli kullanımlar için nispeten düşük kaynaklarla çalışabilir (örneğin, 1 GB RAM, 2 CPU çekirdeği), ancak daha fazla kullanıcı ve dosya için daha güçlü donanım önerilir.

Kuruluma başlamadan önce, sisteminizin güncel olduğundan emin olmak her zaman iyi bir uygulamadır. Bu, potansiyel güvenlik açıklarını kapatır ve en son paket sürümlerini almanızı sağlar.

sudo apt update
sudo apt upgrade -y
sudo apt autoremove -y

Bu komutlar, sisteminizdeki paket listesini günceller, yüklü paketleri yükseltir ve artık ihtiyaç duyulmayan bağımlılıkları kaldırır.

LAMP Ortamının Kurulumu

Nextcloud, bir web sunucusu, bir veritabanı sunucusu ve PHP gibi sunucu tarafı bir betik dili gerektirir. Bu bileşenler genellikle bir “LAMP” yığını olarak bilinir. Ubuntu 16.04 üzerinde bu bileşenleri tek tek kuracağız.

Apache Web Sunucusu Kurulumu

Apache, dünya genelinde en yaygın kullanılan web sunucularından biridir ve Nextcloud için mükemmel bir seçimdir.

sudo apt install apache2 -y

Kurulum tamamlandıktan sonra, Apache servisinin çalıştığını doğrulayabilirsiniz:

sudo systemctl status apache2

Çıktıda “active (running)” ifadesini görmelisiniz. Apache’nin varsayılan olarak 80 numaralı HTTP portunu kullandığını unutmayın. Eğer bir güvenlik duvarı (ufw gibi) kullanıyorsanız, Apache’nin trafiğine izin vermeniz gerekir:

sudo ufw allow 'Apache Full'
sudo ufw enable
sudo ufw status

ufw status komutu, Apache Full profilinin izin verilenler listesinde olduğunu göstermelidir.

Nextcloud’un düzgün çalışması için bazı Apache modüllerinin etkinleştirilmesi gerekir. Bu modüller, Nextcloud’un URL yeniden yazma, başlık yönetimi ve diğer işlevlerini kullanmasına olanak tanır.

sudo a2enmod rewrite headers env dir mime
sudo systemctl restart apache2

Bu komutlar, belirtilen modülleri etkinleştirir ve değişikliklerin geçerli olması için Apache servisini yeniden başlatır.

MariaDB Veritabanı Sunucusu Kurulumu

Nextcloud, tüm verilerini (kullanıcı bilgileri, dosya meta verileri, paylaşımlar vb.) bir veritabanında saklar. MySQL uyumlu bir veritabanı olan MariaDB, Nextcloud için popüler ve performanslı bir seçenektir.

sudo apt install mariadb-server mariadb-client -y

Kurulum tamamlandıktan sonra, MariaDB kurulumunuzu güvenli hale getirmek için mysql_secure_installation betiğini çalıştırmanız şiddetle tavsiye edilir.

sudo mysql_secure_installation

Bu betik size bir dizi soru soracaktır:
* Enter current password for root (none): İlk kurulumda root şifresi olmadığı için doğrudan Enter tuşuna basın.
* Set root password? [Y/n]: Y tuşuna basarak root kullanıcısı için güçlü bir şifre belirleyin.
* Remove anonymous users? [Y/n]: Y tuşuna basarak anonim kullanıcıları kaldırın.
* Disallow root login remotely? [Y/n]: Güvenlik için Y tuşuna basarak root kullanıcısının uzaktan oturum açmasını engelleyin.
* Remove test database and access to it? [Y/n]: Y tuşuna basarak test veritabanını kaldırın.
* Reload privilege tables now? [Y/n]: Y tuşuna basarak ayrıcalık tablolarını yeniden yükleyin.

Şimdi Nextcloud için özel bir veritabanı ve bir veritabanı kullanıcısı oluşturmalıyız. Bu, Nextcloud’un kendi verilerine erişmesini sağlar ve root kullanıcısının doğrudan kullanılmasını engeller.

sudo mysql -u root -p

Az önce belirlediğiniz MariaDB root şifresini girin. MySQL komut istemine düştüğünüzde aşağıdaki komutları çalıştırın (kullanıcı adını ve şifresini kendi tercihinize göre değiştirin):

CREATE DATABASE nextcloud_db CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_general_ci;
CREATE USER 'nextcloud_user'@'localhost' IDENTIFIED BY 'guclu_sifre';
GRANT ALL PRIVILEGES ON nextcloud_db.* TO 'nextcloud_user'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;
EXIT;

Bu komutlar:
1. nextcloud_db adında yeni bir veritabanı oluşturur. utf8mb4 karakter seti, Nextcloud’un çeşitli dillerde ve emoji gibi özel karakterlerle düzgün çalışmasını sağlar.
2. nextcloud_user adında ve localhost üzerinden erişime sahip yeni bir kullanıcı oluşturur, guclu_sifre ile.
3. Bu kullanıcıya nextcloud_db veritabanı üzerinde tüm ayrıcalıkları verir.
4. Ayrıcalık tablolarını günceller.
5. MySQL isteminden çıkar.

PHP ve Gerekli Modüllerin Kurulumu

Nextcloud, PHP ile yazılmış bir uygulamadır ve düzgün çalışması için belirli PHP modüllerine ihtiyaç duyar. Ubuntu 16.04, varsayılan olarak PHP 7.0’ı sunar. Nextcloud 17, PHP 7.0 ile tam uyumludur.

sudo apt install php libapache2-mod-php php-cli php-mysql php-gd php-curl php-intl php-imagick php-zip php-xml php-mbstring php-bz2 php-json php-gmp php-bcmath -y

Bu komut, PHP 7.0’ı, Apache için PHP modülünü (libapache2-mod-php), komut satırı arayüzü (CLI) PHP’yi ve Nextcloud’un ihtiyaç duyduğu çeşitli PHP uzantılarını yükler.

Nextcloud’un büyük dosyaları yükleyebilmesi ve yeterli bellek kullanabilmesi için bazı PHP yapılandırma ayarlarını optimize etmemiz gerekir. php.ini dosyasını düzenleyin:

sudo nano /etc/php/7.0/apache2/php.ini

Aşağıdaki satırları bulun ve değerlerini güncelleyin (ya da ekleyin):

memory_limit = 512M             ; Nextcloud için önerilen minimum 512M
upload_max_filesize = 10G       ; İhtiyacınıza göre ayarlayın, örn: 10GB
post_max_size = 10G             ; upload_max_filesize'dan büyük veya eşit olmalı
date.timezone = Europe/Istanbul ; Kendi zaman diliminize göre ayarlayın, örn: Europe/London

Ctrl+X, Y ve Enter tuşlarına basarak dosyayı kaydedip kapatın.
Değişikliklerin geçerli olması için Apache’yi yeniden başlatın:

sudo systemctl restart apache2

Nextcloud’un İndirilmesi ve Kurulumu

Artık LAMP yığınımız hazır olduğuna göre, Nextcloud’u indirip sunucumuza kurabiliriz. Bu rehberde, Ubuntu 16.04’ün PHP 7.0 desteği göz önüne alınarak Nextcloud 17 sürümünü kullanacağız. Nextcloud’un en son kararlı sürümünü resmi web sitesinden indirebilirsiniz.

Nextcloud’un web kök dizini genellikle /var/www/html‘dir. Biz Nextcloud’u bu dizinin altına ayrı bir klasöre kuracağız.

Öncelikle, geçici indirme dizinine gidelim:

cd /tmp

Nextcloud 17’nin son sürümünü indirelim (sürüm numarasını kontrol etmek için Nextcloud’un resmi indirme sayfasını ziyaret edebilirsiniz, ancak bu rehber için Nextcloud 17.0.10’u kullanacağız):

wget https://download.nextcloud.com/server/releases/nextcloud-17.0.10.zip

İndirilen zip dosyasını açın:

sudo apt install unzip -y # Eğer unzip yüklü değilse
unzip nextcloud-17.0.10.zip

Açılan nextcloud dizinini Apache’nin web kök dizinine taşıyın:

sudo mv nextcloud /var/www/html/

Nextcloud dosyalarının ve dizinlerinin, Apache web sunucusunun kullanıcısı olan www-data tarafından okunabilir ve yazılabilir olması gerekir. Ayrıca, doğru izinleri ayarlamak güvenlik için kritik öneme sahiptir.

sudo chown -R www-data:www-data /var/www/html/nextcloud
sudo chmod -R 755 /var/www/html/nextcloud

Bu komutlar, /var/www/html/nextcloud dizininin ve altındaki tüm dosyaların sahipliğini www-data kullanıcısına ve grubuna atar ve dizinler için 755, dosyalar için 644 (varsayılan olarak chmod -R 755 bu şekilde çalışır, ancak Nextcloud’un kendisi kurulum sonrası bazı izinleri daha sıkı hale getirebilir) izinlerini ayarlar.

Apache Sanal Host Ayarları

Nextcloud’a bir web tarayıcısı üzerinden erişebilmek için Apache’de bir sanal host (Virtual Host) yapılandırması yapmamız gerekir. Bu, Apache’ye belirli bir alan adı veya IP adresi için Nextcloud dosyalarını sunmasını söyler.

Nextcloud için yeni bir yapılandırma dosyası oluşturalım:

sudo nano /etc/apache2/sites-available/nextcloud.conf

Aşağıdaki içeriği dosyaya yapıştırın. ServerName kısmını kendi alan adınızla veya sunucunuzun IP adresiyle değiştirin:

    ServerAdmin webmaster@localhost
    ServerName your_domain.com # Kendi alan adınız veya IP adresiniz
    DocumentRoot /var/www/html/nextcloud

    
        Require all granted
        AllowOverride All
        Options FollowSymLinks MultiViews

        
            Dav off
        
    

    ErrorLog ${APACHE_LOG_DIR}/error.log
    CustomLog ${APACHE_LOG_DIR}/access.log combined

Ctrl+X, Y ve Enter tuşlarına basarak dosyayı kaydedip kapatın.

Şimdi bu sanal host yapılandırmasını etkinleştirmemiz ve Apache’nin varsayılan yapılandırmasını devre dışı bırakmamız gerekiyor (çakışmaları önlemek için).

sudo a2ensite nextcloud.conf
sudo a2dissite 000-default.conf
sudo systemctl restart apache2

Bu komutlar, Nextcloud sanal hostunu etkinleştirir, varsayılan siteyi devre dışı bırakır ve Apache’yi yeniden başlatır. Artık tarayıcınızdan sunucunuzun IP adresine veya alan adına giderek Nextcloud kurulum sihirbazına erişebilmelisiniz.

Nextcloud Web Arayüzünden Kurulum

Tüm arka plan yapılandırmalarını tamamladığımıza göre, şimdi bir web tarayıcısı kullanarak Nextcloud kurulumunu bitirebiliriz.

Web tarayıcınızı açın ve sunucunuzun IP adresini veya yapılandırdığınız alan adını girin (örneğin, http://your_domain.com). Nextcloud kurulum sihirbazı sizi karşılayacaktır.

1. Yönetici Hesabı Oluşturma: İlk olarak, Nextcloud için bir yönetici kullanıcı adı ve güçlü bir şifre belirleyin. Bu hesap, Nextcloud’unuzu yönetmek için kullanılacaktır.
2. Veri Klasörü: Nextcloud, kullanıcı dosyalarını depolamak için bir “veri klasörü”ne ihtiyaç duyar. Varsayılan olarak, bu klasör /var/www/html/nextcloud/data olarak ayarlanmıştır. Güvenlik ve performans nedenleriyle, bu klasörün web kök dizininin dışında, örneğin /mnt/nextcloud_data gibi bir konumda olması tavsiye edilir. Ancak, bu rehber için varsayılan konumu kullanabiliriz. Eğer farklı bir konum belirleyecekseniz, o klasörü önceden oluşturmalı ve www-data kullanıcısına gerekli izinleri vermelisiniz (sudo mkdir /mnt/nextcloud_data && sudo chown www-data:www-data /mnt/nextcloud_data).
3. Veritabanı Yapılandırması: “Depolama ve veritabanı” bölümünde, “MySQL/MariaDB” seçeneğini seçin.
* Veritabanı kullanıcı adı: nextcloud_user (daha önce oluşturduğunuz kullanıcı adı)
* Veritabanı şifresi: guclu_sifre (daha önce belirlediğiniz şifre)
* Veritabanı adı: nextcloud_db (daha önce oluşturduğunuz veritabanı adı)
* Veritabanı sunucusu: localhost (veya localhost:port eğer farklı bir port kullanıyorsanız, ancak varsayılan olarak localhost yeterlidir)

Tüm bilgileri girdikten sonra, “Kurulumu Bitir” düğmesine tıklayın. Nextcloud, gerekli tabloları oluşturacak ve kurulumu tamamlayacaktır. Bu işlem birkaç dakika sürebilir. Kurulum tamamlandığında, Nextcloud kontrol panelinize yönlendirileceksiniz.

Nextcloud Güvenlik ve Performans İyileştirmeleri

Nextcloud kurulumunuz artık çalışıyor olsa da, onu daha güvenli ve performanslı hale getirmek için bazı ek yapılandırmalar yapmanız önemlidir.

HTTPS Kurulumu (Let’s Encrypt ile)

Nextcloud, hassas verileri işlediği için HTTPS kullanmak zorunludur. Let’s Encrypt, ücretsiz SSL/TLS sertifikaları sağlayan bir hizmettir.

Öncelikle Certbot’u yükleyin:

sudo apt install certbot python-certbot-apache -y

Ardından, alan adınız için bir SSL sertifikası alın:

sudo certbot --apache -d your_domain.com

Certbot, Apache yapılandırmanızı otomatik olarak güncelleyecek ve bir HTTPS sanal hostu oluşturacaktır. İşlem sırasında e-posta adresinizi girmeniz ve hizmet şartlarını kabul etmeniz istenecektir. Ayrıca, HTTP trafiğini HTTPS’e yönlendirmek isteyip istemediğiniz sorulacaktır; 2 seçeneğini (Redirect) seçmek genellikle en iyi uygulamadır.

Certbot, sertifikaların otomatik olarak yenilenmesini sağlamak için bir cron işi de oluşturur. Yenilemenin çalıştığını test etmek için:

sudo certbot renew --dry-run

Bellek Önbellekleme (Memory Caching)

Nextcloud’un performansını artırmak için bellek önbellekleme kullanılması şiddetle tavsiye edilir. APCu veya Redis gibi çözümler kullanılabilir. Ubuntu 16.04 için PHP 7.0 ile APCu genellikle iyi bir seçimdir.

APCu’yu yükleyin:

sudo apt install php-apcu -y

Kurulumdan sonra, Nextcloud’un config.php dosyasına önbellekleme ayarlarını eklemeniz gerekir.

sudo nano /var/www/html/nextcloud/config/config.php

'dbpassword' satırından sonra veya dosyanın sonuna aşağıdaki satırları ekleyin:

'memcache.local' => '\OC\Memcache\APCu',
  'memcache.locking' => '\OC\Memcache\APCu',

Dosyayı kaydedip kapatın ve Apache’yi yeniden başlatın:

sudo systemctl restart apache2

Cron İşleri

Nextcloud, arka plan görevlerini (örneğin, dosya senkronizasyonu, bildirimler, çöp kutusu temizliği) düzenli olarak çalıştırmak için bir cron işine ihtiyaç duyar. Varsayılan olarak AJAX kullanılır, ancak bu, sunucuyu gereksiz yere yorar ve büyük Nextcloud kurulumları için uygun değildir. Sistemin cron işini kullanmak daha verimlidir.

www-data kullanıcısı için bir cron işi oluşturalım:

sudo -u www-data crontab -e

Açılan editöre aşağıdaki satırı ekleyin:

/5    * php -f /var/www/html/nextcloud/cron.php

Bu, cron.php betiğini her 5 dakikada bir www-data kullanıcısı olarak çalıştıracaktır. Dosyayı kaydedip kapatın.

Ardından, Nextcloud’un web arayüzüne (Yönetici Ayarları -> Temel Ayarlar) gidin ve “Arka plan görevleri” bölümünde “Cron” seçeneğini işaretleyin.

Güvenlik Uyarıları ve Çözümleri

Nextcloud’un yönetici panelinde (Ayarlar -> Genel -> Güvenlik ve Kurulum Uyarıları) genellikle çeşitli güvenlik ve yapılandırma uyarıları bulunur. Bunların bazılarını ele alalım:

1. “Trusted domains” uyarısı: Nextcloud’a erişmek için kullandığınız alan adını veya IP adresini config.php dosyasındaki trusted_domains listesine eklemeniz gerekir.

sudo nano /var/www/html/nextcloud/config/config.php

trusted_domains dizisine alan adınızı ekleyin:

'trusted_domains' =>
      array (
        0 => 'localhost', // Sadece test için, üretimde kaldırın
        1 => 'your_domain.com', // Kendi alan adınız veya IP adresiniz
      ),

2. PHP OPcache uyarısı: PHP OPcache, PHP betiklerinin performansını artıran bir modüldür. Genellikle PHP kurulumuyla birlikte gelir ancak etkinleştirilmesi gerekebilir.

sudo nano /etc/php/7.0/apache2/php.ini

[opcache] bölümünü bulun veya ekleyin ve aşağıdaki satırları ekleyin/düzenleyin:

opcache.enable=1
    opcache.enable_cli=1
    opcache.interned_strings_buffer=8
    opcache.max_accelerated_files=10000
    opcache.memory_consumption=128
    opcache.save_comments=1
    opcache.revalidate_freq=1

Dosyayı kaydedip kapatın ve Apache’yi yeniden başlatın:

sudo systemctl restart apache2

3. “Strict-Transport-Security” (HSTS) başlığı uyarısı: Bu başlık, tarayıcılara sitenize her zaman HTTPS üzerinden bağlanmalarını söyler ve man-in-the-middle saldırılarına karşı koruma sağlar. Bunu Apache sanal host yapılandırmanıza eklemelisiniz.

sudo nano /etc/apache2/sites-available/nextcloud-le-ssl.conf # Certbot tarafından oluşturulan SSL config dosyası

bloğunun içine aşağıdaki satırı ekleyin:

Header always set Strict-Transport-Security "max-age=15768000; includeSubDomains; preload"

Bu başlığı kullanmak için headers modülünün etkin olduğundan emin olun (daha önce etkinleştirdik). Apache’yi yeniden başlatın:

sudo systemctl restart apache2

4. “Reverse Proxy” uyarıları (Eğer bir ters proxy kullanıyorsanız): Eğer Nextcloud’u bir ters proxy arkasında çalıştırıyorsanız (örneğin Nginx veya Cloudflare), Nextcloud’un config.php dosyasına overwrite.cli.url, overwritehost, overwriteprotocol gibi ayarları eklemeniz gerekebilir. Bu rehber doğrudan Apache kurulumunu ele aldığından, bu adımlar isteğe bağlıdır ve spesifik proxy yapılandırmanıza bağlıdır.

Sonuç ve Ek Bilgiler

Tebrikler! Nextcloud’u Ubuntu 16.04 sunucunuza başarıyla kurdunuz ve temel yapılandırmalarını tamamladınız. Artık kendi kişisel bulut depolama ve üretkenlik platformunuza sahipsiniz. Nextcloud, dosya senkronizasyonu ve paylaşımından takvim, kişiler, e-posta, notlar ve hatta çevrimiçi belge düzenlemeye kadar birçok özellikle birlikte gelir. Mobil ve masaüstü istemcileri sayesinde, dosyalarınıza her yerden erişebilir ve senkronize edebilirsiniz.

Nextcloud Özellikleri:
* Dosya Senkronizasyonu ve Paylaşımı: Tüm cihazlarınızda dosyalarınıza erişin ve başkalarıyla kolayca paylaşın.
* Sürüm Kontrolü: Dosyalarınızın önceki sürümlerine geri dönün.
* Uygulama Mağazası: Nextcloud’un işlevselliğini genişletmek için yüzlerce ücretsiz uygulama mevcuttur (Takvim, Kişiler, Notlar, Talk, Office entegrasyonları vb.).
* Güvenlik ve Gizlilik: Verileriniz üzerinde tam kontrol, uçtan uca şifreleme ve güçlü güvenlik özellikleri.

Bakım ve Güncelleme İpuçları:
* Düzenli Yedeklemeler: Veritabanınızın ve Nextcloud veri dizininin düzenli yedeklerini almayı unutmayın.
* Nextcloud Güncellemeleri: Nextcloud, yeni özellikler ve güvenlik yamaları içeren düzenli güncellemeler yayınlar. Yönetici panelinden veya komut satırı aracılığıyla (Nextcloud’un kendi güncelleme aracı olan occ komutunu kullanarak) güncellemeleri takip edin.
* Ubuntu Güncellemeleri: Ubuntu 16.04 için güvenlik güncellemelerini düzenli olarak yapın (sudo apt update && sudo apt upgrade).

Önemli Not: Ubuntu 16.04 LTS’in standart desteği Nisan 2021’de sona ermiştir. Bu, artık Canonical’dan güvenlik güncellemeleri almadığı anlamına gelir (ancak ESM aboneliği olanlar için destek devam edebilir). Üretim ortamlarında veya hassas verilerle çalışırken, daha yeni ve aktif olarak desteklenen bir Ubuntu sürümüne (örneğin Ubuntu 20.04 LTS veya 22.04 LTS) yükseltmeniz şiddetle tavsiye edilir. Bu rehber, belirli bir versiyon isteği üzerine hazırlanmış olup, güncel güvenlik pratikleri için daha yeni işletim sistemleri tercih edilmelidir.

Bu rehberin, Nextcloud’u kendi sunucunuzda kurma ve yapılandırma sürecinde size yardımcı olmasını umuyoruz. Kendi bulutunuzun keyfini çıkarın!