Takip et

Sunucu Sağlığını Checkmk ile İzleme Rehberi (Ubuntu 20.04 Üzerine)

Sunucu Sağlığını Checkmk ile İzleme Rehberi (Ubuntu 20.04 Üzerine) Giriş Günümüzün dijital dünyasında sunucuların kesintisiz ve yük

Sunucu Sağlığını Checkmk ile İzleme Rehberi (Ubuntu 20.04 Üzerine)

Giriş

Günümüzün dijital dünyasında sunucuların kesintisiz ve yüksek performanslı çalışması, işletmeler için hayati öneme sahiptir. Bir sunucunun anlık durumunu takip etmek, olası sorunları önceden tespit etmek ve proaktif müdahalelerle hizmet kesintilerini minimuma indirmek, sistem yöneticilerinin başlıca görevlerindendir. Manuel kontrol yöntemleri zaman alıcı ve hataya açık olduğundan, otomatik izleme araçları vazgeçilmezdir.

Bu rehberde, açık kaynak kodlu ve oldukça yetenekli bir izleme çözümü olan Checkmk’i kullanarak Ubuntu 20.04 sunucularının sağlığını nasıl izleyeceğinizi adım adım öğreneceksiniz. Checkmk, geniş bir yelpazede izleme yetenekleri sunarak CPU kullanımı, bellek tüketimi, disk alanı, ağ trafiği, çalışan servisler ve daha birçok kritik metrik hakkında derinlemesine bilgi edinmenizi sağlar. Amacımız, Checkmk sunucusunu kurmak, uzak sunuculara ajanları dağıtmak ve temel izleme ile uyarı mekanizmalarını yapılandırmaktır.

Checkmk Nedir ve Neden Kullanmalıyız?

Checkmk, IT altyapınızdaki sunucuları, ağ cihazlarını, uygulamaları ve bulut servislerini merkezi bir noktadan izlemenizi sağlayan kapsamlı bir izleme sistemidir. Nagios çekirdeği üzerine inşa edilmiş olmasına rağmen, kullanıcı dostu arayüzü, otomatik keşif yetenekleri ve genişletilebilir yapısı ile öne çıkar. Checkmk’in “Raw Edition” sürümü tamamen ücretsiz ve açık kaynak olup, çoğu küçük ve orta ölçekli işletmenin ihtiyaçlarını karşılayacak düzeydedir.

Checkmk’i tercih etmeniz için birkaç önemli neden:

  • Kapsamlı İzleme: İşletim sistemleri (Linux, Windows), ağ cihazları (anahtarlar, yönlendiriciler), veri tabanları, web sunucuları ve bulut altyapıları dahil olmak üzere geniş bir yelpazeyi izleyebilir.
  • Otomatik Keşif: Yeni eklenen host’lar üzerindeki servisleri (diskler, ağ arayüzleri, CPU, RAM, çalışan süreçler vb.) otomatik olarak keşfederek yapılandırma yükünü azaltır.
  • Esnek Uyarı Sistemi: Belirlenen eşik değerler aşıldığında e-posta, SMS, anlık mesajlaşma uygulamaları veya özel betikler aracılığıyla uyarılar gönderebilir.
  • Performans Grafikleri: İzlenen metriklerin geçmiş verilerini görselleştiren detaylı performans grafikleri sunar, böylece eğilimleri ve darboğazları kolayca analiz edebilirsiniz.
  • Kullanıcı Dostu Arayüz: Merkezi bir web arayüzü üzerinden tüm izleme altyapınızı kolayca yönetmenizi sağlar.
  • Ajan Tabanlı ve Ajansız İzleme: Daha detaylı metrikler için ajan tabanlı izleme yapabilirken, SNMP veya SSH gibi protokoller aracılığıyla ajansız izleme de gerçekleştirebilir.

Bu özellikler sayesinde Checkmk, sunucu sağlığını proaktif bir şekilde izleyerek olası sorunları hizmet kesintisine yol açmadan önce tespit etmenizi sağlar.

Checkmk Sunucusunun Kurulumu (Ubuntu 20.04 Üzerine)

Checkmk sunucusunu Ubuntu 20.04 üzerine kurmak oldukça basittir. İşte adım adım kurulum süreci:

1. Ön Gereksinimler ve Sistem Güncellemesi

Kuruluma başlamadan önce sunucunuzun güncel olduğundan emin olun ve gerekli bağımlılıkları yükleyin.

sudo apt update
sudo apt upgrade -y
sudo apt install -y wget gdebi-core

gdebi-core paketi, .deb paketlerini bağımlılıklarıyla birlikte kolayca kurmamızı sağlar.

2. Checkmk Paketinin İndirilmesi

Checkmk’in resmi web sitesinden (checkmk.com/download) Ubuntu 20.04 için uygun olan Raw Edition .deb paketini indirin. Aşağıdaki örnekte, en güncel sürümün indirildiğini varsayalım. Sürüm numarasını kontrol ederek güncel paketi indirdiğinizden emin olun.

# Örnek olarak 2.2.0 sürümünü indirme, güncel sürümü kontrol edin!
wget https://download.checkmk.com/checkmk/2.2.0p18/check-mk-raw-2.2.0p18_0.focal_amd64.deb

İndirdiğiniz dosyanın adını doğru yazdığınızdan emin olun.

3. Checkmk Kurulumu

İndirdiğiniz .deb paketini gdebi ile kurun:

sudo gdebi check-mk-raw-2.2.0p18_0.focal_amd64.deb

Kurulum sırasında bağımlılıklar otomatik olarak yüklenecektir.

4. İzleme Sitesi Oluşturma

Checkmk, birden fazla “izleme sitesi” (monitoring site) oluşturmanıza olanak tanır. Her site, kendi yapılandırmasına, kullanıcılarına ve izlediği host’lara sahip bağımsız bir Checkmk örneğidir. Yeni bir site oluşturalım:

sudo omd create mysite

mysite yerine istediğiniz bir isim verebilirsiniz (örn: prod_izleme).
Site oluşturulduktan sonra, siteyi başlatmanız gerekir:

sudo omd start mysite

Bu komut, Checkmk servisini ve web arayüzünü başlatacaktır.

5. Web Arayüzüne Erişim ve İlk Yapılandırma

Checkmk sunucunuzun IP adresini veya alan adını kullanarak web tarayıcınızdan erişebilirsiniz. Varsayılan olarak, site adınızla birlikte erişilir:

http://SUNUCU_IP_ADRESINIZ/mysite/

İlk erişimde, cmkadmin kullanıcısı için bir şifre belirlemeniz istenecektir. Bu şifre, Checkmk web arayüzüne giriş yapmak için kullanılacaktır. Güçlü bir şifre belirlediğinizden emin olun.

Giriş yaptıktan sonra, “Setup” menüsünden “Users” bölümüne giderek yeni kullanıcılar oluşturabilir veya mevcut cmkadmin kullanıcısının şifresini değiştirebilirsiniz.

Uzak Sunucuların Checkmk ile İzlenmesi (Agent Kurulumu)

Checkmk’in gücünü tam anlamıyla kullanabilmek için izlemek istediğiniz her uzak sunucuya Checkmk ajanını kurmanız gerekir. Bu ajan, sunucunun yerel metriklerini (CPU, RAM, disk, ağ vb.) toplayarak Checkmk sunucusuna gönderir.

1. İzlenecek Sunucuya Checkmk Agent Kurulumu (Ubuntu 20.04 Örneği)

Uzak Ubuntu 20.04 sunucunuza SSH ile bağlanın ve aşağıdaki adımları izleyin:

a. Agent Paketini İndirme:
Checkmk agent paketlerini, Checkmk sunucunuzun web arayüzünden kolayca indirebilirsiniz. Tarayıcınızdan Checkmk sunucunuzun adresine gidin (örn: http://SUNUCU_IP_ADRESINIZ/mysite/). Sol menüden “Setup” -> “Agents” -> “Linux” yolunu izleyin. Burada, check-mk-agent_*.deb uzantılı paketin indirme bağlantısını bulacaksınız. Bu bağlantıyı kopyalayın ve uzak sunucunuzda wget ile indirin:

# Uzak sunucuda çalıştırılacak komut
wget http://SUNUCU_IP_ADRESINIZ/mysite/check_mk/agents/check-mk-agent_2.2.0p18-1_all.deb

Yine, sürüm numarasının Checkmk sunucunuzdakiyle eşleştiğinden emin olun.

b. Agent Kurulumu:
İndirdiğiniz agent paketini kurun:

# Uzak sunucuda çalıştırılacak komut
sudo dpkg -i check-mk-agent_2.2.0p18-1_all.deb

Bu komut, Checkmk ajanını /usr/bin/check_mk_agent konumuna kuracak ve gerekli servisleri yapılandıracaktır.

c. Güvenlik Duvarı Ayarı (Gerekirse):
Uzak sunucunuzda bir güvenlik duvarı (örn: UFW) etkinse, Checkmk sunucusunun 6556 numaralı port üzerinden ajana erişebilmesi için bu portu açmanız gerekir:

# Uzak sunucuda çalıştırılacak komut
sudo ufw allow from CHECKMK_SUNUCU_IP_ADRESI to any port 6556
sudo ufw reload

CHECKMK_SUNUCU_IP_ADRESI yerine Checkmk sunucunuzun IP adresini yazın.

2. Checkmk Sunucusunda İzlenecek Host Ekleme

Şimdi Checkmk sunucusunun web arayüzüne geri dönün ve yeni eklediğiniz uzak sunucuyu tanımlayın:

a. Host Ekleme:
* Checkmk web arayüzünde sol menüden “Setup” -> “Hosts” -> “Add host” yolunu izleyin.
* Hostname: Uzak sunucunuzun hostname’ini veya IP adresini girin (örn: ubuntu-server-01 veya 192.168.1.100).
* IP address: Sunucunun IP adresini girin.
* Agent type: “Checkmk Agent” seçili olduğundan emin olun.
* Diğer ayarları varsayılan bırakıp “Save & go to services” butonuna tıklayın.

b. Servis Keşfi (Service Discovery):
Host’u kaydettikten sonra Checkmk, otomatik olarak bu sunucu üzerindeki servisleri keşfetmeye çalışacaktır. “Full scan” düğmesine tıklayarak tüm servisleri taramasını sağlayın. Tarama tamamlandığında, sunucu üzerindeki diskler, CPU, RAM, ağ arayüzleri, çalışan süreçler ve diğer sistem bileşenleri listelenecektir.

c. Servisleri Aktif Etme:
Keşfedilen servisleri izlemeye başlamak için sayfanın sağ üst köşesindeki “Activate Changes” düğmesine tıklayın. Bu, yapılandırma değişikliklerini Checkmk’in izleme çekirdeğine uygulayacaktır.

Artık uzak sunucunuz Checkmk tarafından izleniyor olmalı. Ana panoya dönerek veya “Monitor” menüsünden “All hosts” bölümüne giderek sunucunuzun durumunu görebilirsiniz.

Temel İzleme Metrikleri ve Uyarılar

Checkmk, sunucularınızdan topladığı verilerle size kapsamlı bir görünüm sunar.

1. İzlenecek Temel Metrikler

Checkmk ajanı sayesinde aşağıdaki gibi kritik metrikleri kolayca izleyebilirsiniz:

  • CPU Yükü: Sunucunun işlemci kullanımını gösterir. Yüksek CPU yükü, uygulamanın darboğaz yaşadığına işaret edebilir.
  • Bellek (RAM) Kullanımı: Kullanılan ve boş bellek miktarını gösterir. Yetersiz bellek, sunucunun yavaşlamasına veya çökmesine neden olabilir.
  • Disk Alanı: Disk bölümlerinin doluluk oranını gösterir. Dolu diskler, yeni veri yazılmasını engelleyebilir ve sistem kararlılığını bozabilir.
  • Ağ Trafiği: Ağ arayüzlerinden geçen veri miktarını izler. Anormal trafik artışları veya düşüşleri sorunlara işaret edebilir.
  • Çalışan Servisler/Süreçler: Önemli servislerin (Apache, Nginx, MySQL, PostgreSQL vb.) çalışıp çalışmadığını kontrol eder.
  • Sistem Yük Ortalaması (Load Average): Sunucudaki bekleyen süreçlerin ortalama sayısını gösterir, sistemin genel yoğunluğu hakkında bilgi verir.
  • Uptime: Sunucunun ne kadar süredir kesintisiz çalıştığını gösterir.

Bu metriklerin her biri için Checkmk’in web arayüzünde detaylı durum bilgileri ve performans grafikleri bulunur. Bir host’a tıklayarak veya “Monitor” -> “All services” bölümünden tüm servislerin durumunu görebilirsiniz.

2. Performans Grafikleri

Checkmk, izlediği tüm metrikler için otomatik olarak performans grafikleri oluşturur. Bu grafikler, geçmiş verileri görselleştirerek eğilimleri ve anormallikleri kolayca tespit etmenizi sağlar.

* Bir host’un veya servisin detay sayfasına gidin.
* Sağ üst köşede bulunan “Graphs” sekmesine tıklayarak ilgili metriklerin grafiklerini görebilirsiniz.
* Grafiklerin zaman aralığını (son 24 saat, son 7 gün vb.) değiştirebilirsiniz.

3. Uyarı Mekanizması

Checkmk’in en güçlü özelliklerinden biri, belirlenen eşik değerler aşıldığında otomatik olarak uyarı gönderme yeteneğidir.

a. Varsayılan Uyarılar:
Checkmk varsayılan olarak, bir servis “CRIT” (kritik) veya “WARN” (uyarı) durumuna geçtiğinde cmkadmin kullanıcısına e-posta gönderecek şekilde yapılandırılmıştır. E-posta ayarlarını “Setup” -> “Notifications” -> “Notification rules” bölümünden yapılandırabilirsiniz.

b. Uyarı Kuralları Oluşturma:
Özel uyarı kuralları oluşturarak hangi durumlar için, kimlere ve hangi yöntemle uyarı gönderileceğini belirleyebilirsiniz. Örneğin, disk alanı %80’e ulaştığında bir uyarı, %90’a ulaştığında kritik bir uyarı gönderecek bir kural tanımlayabiliriz:

* “Setup” -> “Host & service parameters” bölümüne gidin.
* Arama çubuğuna “Filesystems” yazın veya “Filesystems (used space, growth, IO)” parametresini bulun.
* “Create rule in folder” seçeneğine tıklayarak yeni bir kural oluşturun.
* Value: “Levels for usage of filesystem” altında, “Warning if usage is above” kısmına %80, “Critical if usage is above” kısmına %90 yazın.
* Conditions: Bu kuralın hangi host’lar veya servisler için geçerli olacağını belirleyebilirsiniz. Örneğin, “Explicit hosts” seçeneği ile belirli sunucuları seçebilirsiniz.
* “Save” butonuna tıklayın.
* Sağ üst köşedeki “Activate Changes” ile bu kuralı aktif edin.

Bu kural sayesinde, belirlenen disk kullanım oranları aşıldığında Checkmk otomatik olarak uyarı verecektir. Benzer şekilde, CPU, RAM veya diğer metrikler için de özel kurallar oluşturabilirsiniz.

c. Bildirim Yöntemleri:
Checkmk, e-posta dışında SMS, anlık mesajlaşma uygulamaları (Slack, Telegram) veya özel betikler aracılığıyla bildirim göndermek için çeşitli entegrasyonlar sunar. Bu entegrasyonları “Setup” -> “Notifications” menüsünden yapılandırabilirsiniz.

4. Dashboard’lar

Checkmk, farklı host’ların veya servislerin durumunu tek bir ekranda görmenizi sağlayan özelleştirilebilir dashboard’lar sunar. Kendi dashboard’larınızı oluşturarak en önemli metrikleri hızlıca takip edebilirsiniz.

* “Setup” -> “Dashboards” bölümüne gidin.
* “Add dashboard” butonuna tıklayın.
* Dashboard’unuza widget’lar (host durumu, servis durumu, performans grafikleri vb.) ekleyerek kendi özel izleme ekranınızı oluşturun.

Sonuç

Bu rehberde, Checkmk’i Ubuntu 20.04 üzerine kurmayı, uzak sunucuları ajanlar aracılığıyla izlemeye başlamayı ve temel izleme metrikleri ile uyarı mekanizmalarını yapılandırmayı öğrendiniz. Checkmk, sunucu sağlığını proaktif bir şekilde yönetmek için güçlü ve esnek bir araçtır. Doğru yapılandırma ile sistemlerinizin her zaman optimum performansta çalıştığından emin olabilir, olası sorunları büyümeden çözerek hizmet kesintilerini en aza indirebilirsiniz.

Checkmk’in sunduğu olanaklar bu rehberde anlatılanlardan çok daha fazladır. Zamanla Checkmk’in diğer özelliklerini (örneğin, log izleme, envanter yönetimi, bulut entegrasyonları) keşfederek izleme altyapınızı daha da geliştirebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Checkmk Raw Edition ücretli mi?
Hayır, Checkmk Raw Edition tamamen ücretsiz ve açık kaynak kodludur. Çoğu küçük ve orta ölçekli işletmenin ihtiyaçlarını karşılayacak güçlü özelliklere sahiptir. Daha gelişmiş kurumsal özellikler ve destek için ücretli sürümleri (Enterprise Edition) bulunmaktadır.

Farklı işletim sistemlerini izleyebilir miyim?
Evet, Checkmk Linux (Ubuntu, CentOS, RHEL vb.), Windows, macOS gibi farklı işletim sistemlerini izleyebilir. Her işletim sistemi için uygun Checkmk ajanı bulunmaktadır.

Agent’sız izleme mümkün mü?
Evet, Checkmk SNMP (ağ cihazları, bazı sunucular), SSH (Linux/Unix sunucular), HTTP/HTTPS (web servisleri) gibi protokoller aracılığıyla ajansız izleme yapabilir. Bu, ajanın kurulamadığı veya tercih edilmediği durumlar için kullanışlıdır.

Uyarıları SMS olarak alabilir miyim?
Evet, Checkmk varsayılan olarak SMS gönderme özelliği sunmaz ancak harici SMS ağ geçitleri veya eklentiler (plugins) aracılığıyla SMS bildirimlerini entegre edebilirsiniz. Genellikle, e-posta bildirimleri bir SMS ağ geçidine yönlendirilerek bu işlem gerçekleştirilir.

Checkmk performans sorunlarına yol açar mı?
Doğru yapılandırıldığında Checkmk’in kendisi veya ajanları, izlenen sunucularda minimum performans etkisi yaratır. Ajanlar hafif bir yapıya sahiptir ve yalnızca veri toplama görevini yerine getirir. Büyük ölçekli ortamlarda Checkmk sunucusunun yeterli kaynaklara (CPU, RAM, Disk I/O) sahip olması önemlidir.

Checkmk ile logları da izleyebilir miyim?
Evet, Checkmk ile log dosyalarını izleyebilirsiniz. Ajanın bir parçası olan logwatch eklentisi sayesinde belirli anahtar kelimeler veya desenler için log dosyalarını tarayabilir ve eşleşmeler bulunduğunda uyarılar oluşturabilirsiniz.

Yorumlar
İçeriği beğendiniz mi? Bir tartışma başlatın veya görüşlerinizi paylaşın.
Yorum Yaz

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

E-posta Bülteni
Yazılım Topluluğuna Katılın
En son güncellemeleri, yaratıcı ipuçlarını ve özel kaynakları doğrudan e-posta kutunuza alın. Tasarım ve inovasyonun geleceğini birlikte keşfedelim.