Laravel Uygulamasını Nginx ile Ubuntu 16.04 Üzerine Dağıtma

Laravel Uygulamasını Nginx ile Ubuntu 16.04 Üzerine Dağıtma

Giriş

Günümüzde web uygulamalarının hızlı ve güvenilir bir şekilde dağıtılması, başarılı bir proje için kritik öneme sahiptir. Laravel, modern ve güçlü bir PHP framework’ü olarak geliştiricilere karmaşık uygulamaları kolayca oluşturma imkanı sunarken, Nginx yüksek performanslı bir web sunucusu olarak bu uygulamaların dünya genelinde erişilebilir olmasını sağlar. Ubuntu 16.04 ise uzun süreli destek (LTS) sunan, kararlı ve yaygın olarak kullanılan bir işletim sistemi dağıtımıdır. Bu makalede, bir Laravel uygulamasını Ubuntu 16.04 işletim sistemi üzerinde Nginx web sunucusu ve PHP-FPM kullanarak nasıl adım adım dağıtacağınızı detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Bu rehber, sunucu yönetimi ve Laravel hakkında temel bilgilere sahip olduğunuzu varsaymaktadır. Amacımız, uygulamanızı üretim ortamına taşırken karşılaşabileceğiniz tüm temel adımları ve olası sorunları kapsayarak size kapsamlı bir yol haritası sunmaktır.

Ön Gereksinimler

Bu dağıtım sürecine başlamadan önce aşağıdaki ön gereksinimlere sahip olduğunuzdan emin olun:

* Ubuntu 16.04 Sunucu: SSH erişimi olan, root veya sudo yetkilerine sahip bir Ubuntu 16.04 sunucusuna ihtiyacınız var. Dijital Ocean, AWS, Google Cloud gibi bulut sağlayıcılarından veya kendi özel sunucunuzdan birini kullanabilirsiniz.
* Alan Adı: Uygulamanıza erişmek için bir alan adı (örneğin, ornekuygulama.com) ve bu alan adının sunucunuzun IP adresine yönlendirilmiş olması önerilir. Bu, özellikle SSL/TLS sertifikası kurarken önemlidir.
* Temel Linux Komut Bilgisi: cd, ls, mkdir, nano veya vi gibi temel Linux komutlarına aşina olmanız süreci kolaylaştıracaktır.
* Git (İsteğe Bağlı ama Önerilir): Uygulamanızı bir Git deposundan (GitHub, GitLab, Bitbucket vb.) klonlamak için Git’in kurulu olması iş akışınızı hızlandıracaktır.
* SSH İstemcisi: Sunucunuza bağlanmak için bir SSH istemcisi (Linux/macOS için Terminal, Windows için PuTTY veya WSL) gereklidir.

Sistemi Güncelleme ve Temel Paketleri Kurma

Sunucuya ilk bağlandığınızda, sisteminizin güncel olduğundan ve gerekli temel paketlere sahip olduğundan emin olmak her zaman iyi bir uygulamadır.

SSH ile sunucunuza bağlanın:

ssh kullanici_adi@sunucu_ip_adresi

Sistemi güncelleyin:

sudo apt update
sudo apt upgrade -y

Bu komutlar, paket listelerini günceller ve mevcut tüm paketleri en son sürümlerine yükseltir. Ardından, Laravel uygulamasının bağımlılıklarını yönetmek ve dosyaları işlemek için gerekli olabilecek bazı temel araçları kuralım:

sudo apt install -y unzip curl git

* unzip: Sıkıştırılmış dosyaları açmak için.
* curl: Web istekleri yapmak ve Composer’ı indirmek için.
* git: Laravel projenizi bir Git deposundan klonlamak için.

PHP ve Gerekli Uzantıları Kurma

Laravel bir PHP framework’ü olduğu için sunucuda PHP’nin kurulu olması ve Nginx ile iletişim kurabilmesi için PHP-FPM (FastCGI Process Manager) kullanılması gerekmektedir. Ubuntu 16.04 varsayılan olarak PHP 7.0 sürümünü destekler. Laravel’in modern sürümleri daha yeni PHP sürümleri gerektirse de, Ubuntu 16.04’ün varsayılan deposundan PHP 7.0/7.1 kurmak genellikle bu dağıtım için en stabil seçenektir. Daha yeni bir PHP sürümü için PPA (Personal Package Archive) eklemeniz gerekebilir, ancak bu rehberde Ubuntu 16.04’ün varsayılan depolarındaki PHP 7.0’ı kullanacağız.

PHP-FPM Kurulumu

Aşağıdaki komut ile PHP 7.0 ve Laravel için gerekli olan temel uzantıları kurun:

sudo apt install -y php7.0-fpm php7.0-mbstring php7.0-xml php7.0-bcmath php7.0-mysql php7.0-zip php7.0-gd php7.0-cli php7.0-json php7.0-opcache

Kurulan uzantıların kısa açıklamaları:
* php7.0-fpm: Nginx ile PHP kodunu işlemek için ana bileşen.
* php7.0-mbstring: Çok baytlı dizeleri işlemek için (Laravel için önemli).
* php7.0-xml: XML verilerini işlemek için.
* php7.0-bcmath: Yüksek hassasiyetli matematik fonksiyonları için.
* php7.0-mysql: MySQL veritabanı bağlantısı için.
* php7.0-zip: Zip dosyalarını okuma/yazma yeteneği için.
* php7.0-gd: Görüntü işleme kütüphanesi (genellikle resim yüklemeleri için).
* php7.0-cli: Komut satırından PHP çalıştırmak için (php artisan komutları için).
* php7.0-json: JSON verilerini işlemek için.
* php7.0-opcache: PHP kodunun performansını artırmak için.

Kurulum tamamlandıktan sonra, PHP-FPM servisinin çalıştığından emin olun:

sudo systemctl start php7.0-fpm
sudo systemctl enable php7.0-fpm
sudo systemctl status php7.0-fpm

PHP-FPM Ayarları

PHP-FPM’nin temel ayarlarını php.ini dosyasında düzenleyerek uygulamanızın gereksinimlerine göre optimize edebilirsiniz. Yaygın olarak değiştirilen ayarlar şunlardır: memory_limit, upload_max_filesize, post_max_size, max_execution_time.

PHP 7.0 için php.ini dosyası genellikle /etc/php/7.0/fpm/php.ini konumundadır.

sudo nano /etc/php/7.0/fpm/php.ini

Aşağıdaki değerleri uygulamanızın ihtiyaçlarına göre ayarlayın:

memory_limit = 256M
upload_max_filesize = 64M
post_max_size = 64M
max_execution_time = 300

Değişiklikleri kaydettikten sonra PHP-FPM servisini yeniden başlatın:

sudo systemctl restart php7.0-fpm

Nginx Kurulumu ve Temel Yapılandırması

Nginx, yüksek performanslı ve hafif bir web sunucusudur. Laravel uygulamaları için statik dosyaları hızlı bir şekilde sunarken, dinamik istekleri PHP-FPM’e yönlendirerek mükemmel bir kombinasyon oluşturur.

Nginx Kurulumu

Nginx’i aşağıdaki komutla kurun:

sudo apt install -y nginx

Kurulum tamamlandıktan sonra Nginx servisinin başladığından ve sistem başlangıcında otomatik olarak çalışacak şekilde ayarlandığından emin olun:

sudo systemctl start nginx
sudo systemctl enable nginx
sudo systemctl status nginx

Firewall Ayarları (UFW)

Ubuntu’da varsayılan güvenlik duvarı olan UFW (Uncomplicated Firewall) ile sunucunuzun güvenliğini artırabilirsiniz. Nginx’in web trafiğini alabilmesi için HTTP (80) ve HTTPS (443) portlarını açmanız gerekir. Ayrıca SSH (22) portunun da açık olduğundan emin olun.

sudo ufw allow OpenSSH
sudo ufw allow 'Nginx HTTP'
sudo ufw allow 'Nginx HTTPS' # Eğer SSL kuracaksanız
sudo ufw enable
sudo ufw status

sudo ufw enable komutunu çalıştırdığınızda, mevcut SSH bağlantınızın kesilebileceği konusunda bir uyarı alabilirsiniz. Eğer SSH portunu doğru bir şekilde açtığınızdan eminseniz y yazarak devam edebilirsiniz.

Tarayıcınızda sunucunuzun IP adresini ziyaret ettiğinizde “Welcome to Nginx!” sayfasını görmeniz gerekir.

MySQL Veritabanı Kurulumu ve Yapılandırması

Laravel uygulamaları genellikle verilerini depolamak için bir veritabanına ihtiyaç duyar. Bu rehberde MySQL kullanacağız.

MySQL Kurulumu

MySQL sunucusunu aşağıdaki komutla kurun:

sudo apt install -y mysql-server

Kurulum sırasında MySQL root kullanıcısı için bir şifre belirlemeniz istenebilir. Güçlü bir şifre belirlediğinizden emin olun.

Güvenli Kurulum

MySQL kurulumunu daha güvenli hale getirmek için mysql_secure_installation betiğini çalıştırın:

sudo mysql_secure_installation

Bu betik size aşağıdaki soruları soracaktır:
* VALIDATE PASSWORD PLUGIN: Güçlü parola eklentisini etkinleştirmek isteyip istemediğiniz. Üretim ortamları için önerilir.
* Change the root password?: Daha önce belirlediğiniz root şifresini değiştirmek isteyip istemediğiniz.
* Remove anonymous users?: Anonim kullanıcıları kaldırmak. Evet seçin.
* Disallow root login remotely?: Root kullanıcısının uzaktan bağlanmasını engellemek. Evet seçin.
* Remove test database and access to it?: “test” veritabanını kaldırmak. Evet seçin.
* Reload privilege tables now?: Ayrıcalık tablolarını yeniden yüklemek. Evet seçin.

Veritabanı ve Kullanıcı Oluşturma

Laravel uygulamanız için özel bir veritabanı ve kullanıcı oluşturmak iyi bir güvenlik uygulamasıdır. Root kullanıcı olarak MySQL’e bağlanın:

sudo mysql -u root -p

Şifrenizi girin. Ardından aşağıdaki SQL komutlarını çalıştırarak veritabanınızı ve kullanıcınızı oluşturun:

CREATE DATABASE laravel_db CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;
CREATE USER 'laravel_user'@'localhost' IDENTIFIED BY 'guclu_sifreniz';
GRANT ALL PRIVILEGES ON laravel_db.* TO 'laravel_user'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;
EXIT;

laravel_db, laravel_user ve guclu_sifreniz değerlerini kendi projenize uygun şekilde değiştirin.

Laravel Uygulamasını Sunucuya Yükleme ve Hazırlama

Şimdi Laravel uygulamanızı sunucuya taşıma ve gerekli ayarlamaları yapma zamanı.

Uygulamayı Klonlama

Uygulamanızı genellikle /var/www dizini altına dağıtmak iyi bir uygulamadır. Bu dizini oluşturun ve projenizi buraya klonlayın (veya SCP ile yükleyin).

sudo mkdir -p /var/www/ornekuygulama.com
sudo chown -R $USER:$USER /var/www/ornekuygulama.com
cd /var/www/ornekuygulama.com
git clone https://github.com/your_username/your_laravel_repo.git . # . ile mevcut dizine klonla

your_username/your_laravel_repo.git kısmını kendi Git deponuzun URL’si ile değiştirin. Eğer projenizi klonlamadan önce ornekuygulama.com dizini içine girdiyseniz, . kullanarak mevcut dizine klonlayabilirsiniz.

Bağımlılıkları Yükleme (Composer)

Laravel’in bağımlılıklarını yönetmek için Composer’a ihtiyacımız var. Eğer Composer sunucunuzda kurulu değilse, aşağıdaki komutlarla kurun:

cd /var/www/ornekuygulama.com # Proje dizinine gidin
curl -sS https://getcomposer.org/installer | php
sudo mv composer.phar /usr/local/bin/composer

Şimdi Composer’ı kullanarak Laravel projenizin bağımlılıklarını yükleyin:

composer install --no-dev --optimize-autoloader

--no-dev geliştirme bağımlılıklarını atlar, --optimize-autoloader ise daha hızlı yükleme için otomatik yükleyiciyi optimize eder.

Çevre Değişkenlerini Yapılandırma

Laravel, uygulama ayarlarını .env dosyasında tutar. Bu dosyayı projenizin kök dizininde oluşturmanız ve yapılandırmanız gerekir.

cp .env.example .env
nano .env

.env dosyasını açtıktan sonra aşağıdaki temel ayarları düzenleyin:

APP_NAME=LaravelApp
APP_ENV=production
APP_KEY= # Aşağıdaki komutla oluşturulacak
APP_DEBUG=false
APP_URL=http://ornekuygulama.com

DB_CONNECTION=mysql
DB_HOST=127.0.0.1
DB_PORT=3306
DB_DATABASE=laravel_db
DB_USERNAME=laravel_user
DB_PASSWORD=guclu_sifreniz

APP_URL kısmını kendi alan adınızla değiştirin. DB_DATABASE, DB_USERNAME, DB_PASSWORD değerlerini MySQL kurulumu sırasında belirlediğiniz bilgilerle doldurun.

APP_KEY değerini oluşturmak için:

php artisan key:generate

Dizin İzinlerini Ayarlama

Laravel, storage ve bootstrap/cache dizinlerine yazma erişimi gerektirir. Nginx ve PHP-FPM’nin bu dizinlere erişebilmesi için doğru izinleri ayarlamanız çok önemlidir. Genellikle, web sunucusunun (Nginx) ve PHP-FPM’nin çalıştığı kullanıcının (Ubuntu’da www-data) bu dizinlere sahip olması veya yazma iznine sahip olması gerekir.

sudo chown -R www-data:www-data /var/www/ornekuygulama.com/storage
sudo chown -R www-data:www-data /var/www/ornekuygulama.com/bootstrap/cache
sudo chmod -R 775 /var/www/ornekuygulama.com/storage
sudo chmod -R 775 /var/www/ornekuygulama.com/bootstrap/cache

Bu komutlar, storage ve bootstrap/cache dizinlerinin sahipliğini www-data kullanıcısına ve grubuna verir ve onlara okuma/yazma/çalıştırma izni sağlar.

Veritabanı Migrasyonları ve Seed (İsteğe Bağlı)

Veritabanı tablolarınızı oluşturmak ve varsa başlangıç verilerini eklemek için Laravel’in Artisan komutlarını kullanın:

php artisan migrate --force
php artisan db:seed # Eğer başlangıç verileriniz varsa

--force bayrağı, üretim ortamında migrasyonları çalıştırmadan önce onay istemini atlar.

Depolama Bağlantısı Oluşturma

Eğer uygulamanızda public/storage dizinine sembolik bir bağlantı gerekiyorsa (örneğin, storage klasörüne yüklenen kullanıcı dosyaları için), aşağıdaki komutu çalıştırın:

php artisan storage:link

Nginx ile Laravel İçin Sanal Host Yapılandırması

Nginx’in Laravel uygulamanızı doğru bir şekilde sunabilmesi için bir sanal host (server block) yapılandırması oluşturmanız gerekir.

Yeni Bir Sunucu Bloğu Oluşturma

Nginx yapılandırma dosyaları /etc/nginx/sites-available/ dizininde bulunur. Yeni bir dosya oluşturun:

sudo nano /etc/nginx/sites-available/ornekuygulama.com

Nginx Yapılandırma İçeriği

Aşağıdaki içeriği dosyaya yapıştırın. ornekuygulama.com ve /var/www/ornekuygulama.com/public yollarını kendi projenize göre güncelleyin.

server {
    listen 80;
    listen [::]:80;
    server_name ornekuygulama.com www.ornekuygulama.com;
    root /var/www/ornekuygulama.com/public;

    add_header X-Frame-Options "SAMEORIGIN";
    add_header X-XSS-Protection "1; mode=block";
    add_header X-Content-Type-Options "nosniff";

    index index.php index.html index.htm;

    charset utf-8;

    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.php?$query_string;
    }

    location = /favicon.ico { access_log off; log_not_found off; }
    location = /robots.txt  { access_log off; log_not_found off; }

    error_page 404 /index.php;

    location ~ \.php$ {
        fastcgi_pass unix:/var/run/php/php7.0-fpm.sock; # PHP-FPM soket yolu
        fastcgi_index index.php;
        fastcgi_param SCRIPT_FILENAME $realpath_root$fastcgi_script_name;
        include fastcgi_params;
    }

    location ~ /\.(?!well-known).* {
        deny all;
    }
}

Açıklamalar:
* listen 80: Nginx’in 80 numaralı HTTP portunu dinlemesini sağlar.
* server_name: Alan adınızı belirtir. Birden fazla alan adı veya alt alan adı ekleyebilirsiniz.
* root: Laravel uygulamanızın public dizinini işaret eder. Nginx, web’den erişilebilen dosyaları buradan sunar.
* location /: Tüm gelen istekler için Laravel’in index.php dosyasını kullanır. Bu, Laravel’in URL yönlendirme mekanizması için önemlidir (try_files direktifi).
* location ~ \.php$: PHP dosyalarına gelen istekleri PHP-FPM’e yönlendirir. fastcgi_pass unix:/var/run/php/php7.0-fpm.sock; kısmı, PHP-FPM ile Nginx arasındaki iletişimi sağlayan soket dosyasının yolunu belirtir. Ubuntu 16.04’te bu yol genellikle /var/run/php/php7.0-fpm.sock şeklindedir.

Yapılandırmayı Etkinleştirme ve Test Etme

Yapılandırma dosyasını kaydettikten sonra, bunu sites-enabled dizinine sembolik bir bağlantı oluşturarak etkinleştirin. Ayrıca, varsayılan Nginx yapılandırmasını devre dışı bırakın.

sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/ornekuygulama.com /etc/nginx/sites-enabled/
sudo rm /etc/nginx/sites-enabled/default

Nginx yapılandırmanızda herhangi bir sözdizimi hatası olup olmadığını kontrol edin:

sudo nginx -t

Eğer test is successful mesajını alırsanız, Nginx servisini yeniden başlatabilirsiniz:

sudo systemctl restart nginx

Şimdi tarayıcınızdan http://ornekuygulama.com adresine giderek Laravel uygulamanızın çalıştığını kontrol edebilirsiniz.

Güvenlik İyileştirmeleri

Uygulamanızı canlıya aldıktan sonra güvenlik her zaman öncelikli olmalıdır.

UFW ile Port Güvenliği

Daha önce UFW’yi etkinleştirdik ve temel portları açtık. İhtiyaç duymadığınız portları kapalı tutmak iyi bir güvenlik uygulamasıdır. sudo ufw status komutuyla açık portları kontrol edebilirsiniz.

SSH Güvenliği

* Root Girişini Devre Dışı Bırakma: /etc/ssh/sshd_config dosyasını düzenleyerek PermitRootLogin no olarak ayarlayın ve SSH servisini yeniden başlatın.
* Parola Kimlik Doğrulamasını Devre Dışı Bırakma: Anahtar tabanlı kimlik doğrulamasını kullanın ve PasswordAuthentication no olarak ayarlayın.
* Varsayılan SSH Portunu Değiştirme: 22 numaralı port yerine farklı bir port kullanmak, otomatik saldırıları azaltabilir.

SSL/TLS Şifrelemesi (Let’s Encrypt ile)

Web sitenizin güvenliğini artırmak ve SEO sıralamalarını iyileştirmek için HTTPS kullanmak şarttır. Let’s Encrypt, ücretsiz SSL/TLS sertifikaları sağlar ve Certbot aracıyla kolayca kurulabilir.

sudo apt install -y software-properties-common
sudo add-apt-repository ppa:certbot/certbot
sudo apt update
sudo apt install -y python-certbot-nginx

Certbot’u Nginx ile çalışacak şekilde kurun:

sudo certbot --nginx -d ornekuygulama.com -d www.ornekuygulama.com

Certbot, e-posta adresi isteyecek ve hizmet şartlarını kabul etmenizi isteyecektir. Ardından, Nginx yapılandırmanızı otomatik olarak HTTPS’ye yönlendirecek şekilde güncelleyecektir. Sertifika otomatik olarak yenilenecek şekilde ayarlanacaktır.

Sertifika kurulumundan sonra APP_URL değerini .env dosyasında https://ornekuygulama.com olarak güncellemeyi unutmayın.

Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümleri

Dağıtım sırasında karşılaşabileceğiniz bazı yaygın sorunlar ve çözümleri:

Dizin İzinleri Hataları

* Sorun: Uygulama hataları, log dosyalarına yazılamaması, resim yükleme sorunları.
* Çözüm: storage ve bootstrap/cache dizinlerinin www-data kullanıcısı tarafından yazılabilir olduğundan emin olun.

sudo chown -R www-data:www-data /var/www/ornekuygulama.com/storage
    sudo chown -R www-data:www-data /var/www/ornekuygulama.com/bootstrap/cache
    sudo chmod -R 775 /var/www/ornekuygulama.com/storage
    sudo chmod -R 775 /var/www/ornekuygulama.com/bootstrap/cache

Bazen tüm proje dizini için sahiplik ve izinleri ayarlamak gerekebilir, ancak dikkatli olun:

sudo chown -R www-data:www-data /var/www/ornekuygulama.com
    sudo find /var/www/ornekuygulama.com -type f -exec chmod 664 {} \;
    sudo find /var/www/ornekuygulama.com -type d -exec chmod 775 {} \;

Nginx 502 Bad Gateway

* Sorun: Nginx, PHP-FPM ile iletişim kuramıyor.
* Çözüm:
* PHP-FPM servisinin çalışıp çalışmadığını kontrol edin: sudo systemctl status php7.0-fpm. Çalışmıyorsa sudo systemctl start php7.0-fpm ile başlatın.
* Nginx sanal host yapılandırmanızdaki fastcgi_pass yolunun (örneğin unix:/var/run/php/php7.0-fpm.sock;) doğru olduğundan ve PHP-FPM’nin bu soket dosyasını oluşturduğundan emin olun.

Nginx 403 Forbidden

* Sorun: Nginx, istenen kaynağa erişim iznine sahip değil.
* Çözüm:
* Nginx sanal host yapılandırmanızdaki root direktifinin Laravel uygulamanızın public dizinini doğru bir şekilde işaret ettiğinden emin olun.
* Proje dizininin ve alt dizinlerinin www-data kullanıcısı tarafından okunabilir olduğundan emin olun.

Nginx 404 Not Found

* Sorun: Nginx, istenen dosyayı veya URL’yi bulamıyor. Laravel’in yönlendirmeleri çalışmıyor.
* Çözüm:
* Nginx sanal host yapılandırmanızdaki location / bloğunun try_files $uri $uri/ /index.php?$query_string; satırını içerdiğinden emin olun. Bu, Laravel’in tüm istekleri index.php üzerinden işlemesini sağlar.
* root direktifinin doğru olduğundan emin olun.

Veritabanı Bağlantı Hataları

* Sorun: Laravel uygulaması veritabanına bağlanamıyor.
* Çözüm:
* .env dosyasındaki DB_HOST, DB_PORT, DB_DATABASE, DB_USERNAME, DB_PASSWORD bilgilerinin doğru olduğundan emin olun.
* MySQL servisinin çalışıp çalışmadığını kontrol edin: sudo systemctl status mysql. Çalışmıyorsa sudo systemctl start mysql ile başlatın.
* MySQL’e mysql -u laravel_user -p komutuyla bağlanarak kullanıcının ve veritabanının doğru bir şekilde oluşturulduğunu ve erişilebilir olduğunu doğrulayın.

Sonuç

Bu kapsamlı rehberde, bir Laravel uygulamasını Ubuntu 16.04 sunucusu üzerinde Nginx ve PHP-FPM kullanarak dağıtma sürecini adım adım ele aldık. Sistem güncellemelerinden başlayarak, PHP, Nginx ve MySQL kurulumlarına, Laravel uygulamasının hazırlanmasından Nginx sanal host yapılandırmasına ve güvenlik iyileştirmelerine kadar her detayı inceledik. Ayrıca, dağıtım sırasında karşılaşabileceğiniz yaygın sorunlara ve çözümlerine de değindik.

Artık Laravel uygulamanızın üretim ortamında güvenli ve performanslı bir şekilde çalıştığından emin olabilirsiniz. Dağıtım süreci tamamlandıktan sonra, uygulamanızın performansını izlemek, logları düzenli olarak kontrol etmek ve güvenlik güncellemelerini takip etmek gibi ek adımlar da uygulamanızın uzun vadeli sağlığı için kritik öneme sahiptir. Unutmayın, DevOps sürekli bir süreçtir ve bu rehber size sağlam bir başlangıç noktası sunar.