Git’i Ubuntu 18.04’e Yükleme Kapsamlı Rehberi

Git’i Ubuntu 18.04’e Yükleme Kapsamlı Rehberi

Giriş: Git ve Neden Önemli?

Yazılım geliştirme dünyasında, projelerin farklı aşamalarını yönetmek, ekip üyeleri arasında koordinasyonu sağlamak ve yapılan değişiklikleri güvenli bir şekilde takip etmek hayati öneme sahiptir. Bu karmaşık süreci basitleştiren ve verimli hale getiren araçlardan biri de Git’tir. Git, dünya genelinde milyonlarca geliştirici tarafından kullanılan, dağıtık bir sürüm kontrol sistemidir. Bu makale, özellikle Ubuntu 18.04 işletim sistemine Git’in nasıl kurulacağını adım adım, detaylı bir şekilde ele alacaktır.

Git Nedir?

Git, Linus Torvalds tarafından 2005 yılında Linux çekirdeğinin geliştirilmesi sırasında ortaya çıkarılmış, açık kaynaklı bir sürüm kontrol sistemidir. Geleneksel merkezi sürüm kontrol sistemlerinin (SVN, CVS gibi) aksine, Git dağıtık bir yapıya sahiptir. Bu, her geliştiricinin projenin tam bir kopyasına (depoya) sahip olduğu anlamına gelir. Bu dağıtık yapı, ağ bağlantısı olmasa bile geliştiricilerin yerel olarak değişiklik yapmalarına, taahhüt etmelerine (commit) ve projenin geçmişini incelemelerine olanak tanır. Ağ bağlantısı kurulduğunda, bu değişiklikler merkezi bir depoyla veya diğer geliştiricilerin depolarıyla senkronize edilebilir.

Sürüm Kontrol Sistemleri ve Git’in Avantajları

Sürüm kontrol sistemleri (VCS), zaman içinde dosyalarda yapılan değişiklikleri kaydetmek ve yönetmek için kullanılan sistemlerdir. Bu sistemler, projenin herhangi bir önceki sürümüne geri dönme, farklı sürümler arasındaki farkları görme ve birden fazla kişinin aynı dosya üzerinde eş zamanlı çalışmasını sağlama gibi kritik yetenekler sunar.

Git’in başlıca avantajları şunlardır:

* Dağıtık Yapı: Her geliştiricinin projenin tam bir yerel kopyasına sahip olması, çevrimdışı çalışmayı mümkün kılar ve merkezi sunucunun çökmesi durumunda veri kaybı riskini azaltır.
* Hız: Git, performansı ön planda tutacak şekilde tasarlanmıştır. Çoğu işlem yerel olarak gerçekleştiği için oldukça hızlıdır.
* Veri Bütünlüğü: Git, kriptografik karma işlevleri (SHA-1) kullanarak tüm dosyaların ve değişikliklerin bütünlüğünü sağlar.
* Branşlama ve Birleştirme: Git’in en güçlü özelliklerinden biri, kolay ve hızlı branşlama (branching) ve birleştirme (merging) yetenekleridir. Bu, geliştiricilerin ana kod tabanını etkilemeden yeni özellikler üzerinde güvenle çalışmasını sağlar.
* Açık Kaynak: Git açık kaynaklıdır ve geniş bir topluluk tarafından desteklenir, sürekli olarak geliştirilir.

Neden Ubuntu 18.04?

Ubuntu 18.04, “Bionic Beaver” kod adlı, Nisan 2018’de piyasaya sürülen bir Uzun Süreli Destek (LTS) sürümüdür. LTS sürümleri, genellikle 5 yıl boyunca güvenlik güncellemeleri ve hata düzeltmeleri alır. Bu, onu sunucular ve uzun vadeli geliştirme ortamları için son derece popüler ve güvenilir bir seçim haline getirir. Destek süresinin uzun olması, sistem yöneticilerinin ve geliştiricilerin sık sık işletim sistemi yükseltme ihtiyacı duymadan istikrarlı bir ortamda çalışmasına olanak tanır. Git gibi temel bir aracı bu tür istikrarlı bir platforma kurmak, uzun vadeli projeler için sağlam bir temel oluşturur.

Ubuntu 18.04’e Git Kurulumu İçin Ön Hazırlıklar

Git kurulumuna başlamadan önce, sisteminizin güncel olduğundan ve gerekli bağımlılıkların yüklü olduğundan emin olmak önemlidir. Bu adımlar, sorunsuz bir kurulum süreci için zemin hazırlar.

Sistem Güncellemesi

Herhangi bir yazılım kurulumuna başlamadan önce, Ubuntu sisteminizin paket listelerini güncellemek ve mevcut paketleri en son sürümlerine yükseltmek iyi bir uygulamadır. Bu, potansiyel bağımlılık sorunlarını önler ve sisteminizin güncel ve güvenli kalmasını sağlar.

Terminalinizi açın (Ctrl+Alt+T) ve aşağıdaki komutları çalıştırın:

sudo apt update
sudo apt upgrade

* sudo apt update: Bu komut, yerel paket indeksinizi uzak depolardaki en son bilgilerle senkronize eder. Böylece sisteminiz hangi paketlerin güncellenebileceğini veya kurulabileceğini bilir.
* sudo apt upgrade: Bu komut, update ile güncellenen indeks bilgilerine dayanarak, sisteminizdeki yüklü paketleri en son sürümlerine yükseltir.

Bu işlem biraz zaman alabilir. İşlem tamamlandığında, sisteminiz Git kurulumu için daha hazır olacaktır.

Gerekli Bağımlılıkların Yüklenmesi

Özellikle Git’i kaynak koddan derleyerek kurmayı planlıyorsanız, bazı temel geliştirme araçlarına ve kütüphanelerine ihtiyacınız olacaktır. APT paket yöneticisi ile kurulum yapacaksanız, çoğu bağımlılık otomatik olarak yüklenecektir. Ancak, her iki durumda da bazı temel bağımlılıkların varlığından emin olmak faydalıdır.

Kaynak koddan kurulum için gerekli olacak bağımlılıkları şimdi yükleyebiliriz. Bu, APT kurulumu için zararlı değildir ve gelecekteki olası ihtiyaçlar için hazırlıklı olmanızı sağlar:

sudo apt install build-essential libssl-dev libghc-zlib-dev libcurl4-gnutls-dev libexpat1-dev gettext make cmake perl

Bu komutlar şunları yükler:
* build-essential: Derleme için gerekli temel paketleri (gcc, g++, make vb.) içerir.
* libssl-dev: SSL/TLS protokolleri için geliştirme kütüphaneleri.
* libghc-zlib-dev: Zlib sıkıştırma kütüphanesi için geliştirme dosyaları.
* libcurl4-gnutls-dev: cURL kütüphanesi için geliştirme dosyaları.
* libexpat1-dev: Expat XML ayrıştırma kütüphanesi için geliştirme dosyaları.
* gettext: Çok dilli programlama desteği için araçlar.
* make: Kaynak koddan program derlemek için kullanılan bir araç.
* cmake: Derleme sürecini yönetmek için kullanılan bir araç.
* perl: Perl programlama dili yorumlayıcısı, Git’in bazı scriptleri için gereklidir.

Kullanıcı Yetkileri (sudo Kullanımı)

Ubuntu’da sistem çapında değişiklikler yapmak için yönetici (root) yetkilerine ihtiyacınız vardır. Bu yetkiler genellikle sudo komutu kullanılarak elde edilir. Bu makaledeki tüm kurulum komutları, sistem genelinde değişiklikler yapacağı için sudo önekiyle birlikte verilecektir. sudo komutunu kullandığınızda, kendi kullanıcı şifrenizi girmeniz istenecektir. Bu, güvenlik için önemli bir adımdır.

Yöntem 1: APT Paket Yöneticisi ile Git Kurulumu (Önerilen)

Ubuntu sistemlerinde yazılım yüklemenin en yaygın, en kolay ve genellikle en güvenli yolu, APT (Advanced Package Tool) paket yöneticisini kullanmaktır. Bu yöntem, Ubuntu’nun resmi depolarında bulunan Git sürümünü kurar. Genellikle bu sürüm, en son sürüm olmasa da, kararlı ve çoğu kullanım durumu için yeterince günceldir.

APT Nedir?

APT, Debian tabanlı Linux dağıtımları (Ubuntu dahil) için bir paket yönetim sistemidir. Yazılım paketlerini (programlar, kütüphaneler, belgeler vb.) kolayca kurmanızı, güncellemenizi, yapılandırmanızı ve kaldırmanızı sağlar. APT, yazılım bağımlılıklarını otomatik olarak çözer ve gerekli tüm bileşenleri sizin için kurar.

Depoları Güncelleme

Kuruluma başlamadan önce, sisteminizin paket listelerini tekrar güncellediğinizden emin olun. Bu, en güncel Git sürümünü resmi depolardan almanızı sağlar.

sudo apt update

Git Kurulum Komutu

Paket listeleri güncellendikten sonra, Git’i kurmak için aşağıdaki komutu kullanın:

sudo apt install git

Bu komut, Git paketini ve onunla birlikte gelen tüm bağımlılıkları indirecek ve sisteminize kuracaktır. Kurulum sırasında sizden onay istenebilir (Y/n). Y tuşuna basıp Enter’a basarak devam edin.

Kurulumu Doğrulama

Kurulum tamamlandıktan sonra, Git’in başarıyla kurulup kurulmadığını ve hangi sürümün yüklendiğini doğrulamak için aşağıdaki komutu çalıştırın:

git --version

Çıktı, yüklü Git sürümünü göstermelidir, örneğin:

git version 2.17.1

Ubuntu 18.04’ün resmi depolarındaki Git sürümü genellikle 2.17.x civarındadır. Bu sürüm, çoğu modern Git özelliği için yeterli olsa da, en yeni özellikleri veya hata düzeltmelerini içermeyebilir. Eğer en son Git sürümüne ihtiyacınız varsa, kaynak koddan kurulum yöntemini düşünmeniz gerekebilir.

Yöntem 2: Kaynak Koddan Git Kurulumu (En Son Sürüm İçin)

Eğer Ubuntu 18.04’ün resmi depolarındaki Git sürümü sizin için yeterince güncel değilse ve Git’in en yeni özelliklerine veya hata düzeltmelerine ihtiyacınız varsa, Git’i doğrudan kaynak koddan derleyip kurabilirsiniz. Bu yöntem, daha fazla adım gerektirir ancak size Git’in en güncel sürümünü kullanma esnekliği sunar.

Neden Kaynak Koddan Kurulum?

* En Son Sürüm: Git’in en son kararlı sürümünü veya hatta geliştirme sürümünü kurmanıza olanak tanır.
* Özelleştirme: Derleme seçeneklerini değiştirerek Git’i belirli ihtiyaçlarınıza göre özelleştirebilirsiniz (ileri düzey kullanıcılar için).
* Yeni Özellikler ve Hata Düzeltmeleri: Resmi depolarda henüz bulunmayan en yeni özelliklere ve kritik hata düzeltmelerine erişim sağlar.

Gerekli Bağımlılıkların Yüklenmesi

Kaynak koddan derleme yapmak için, sisteminizde bir dizi geliştirme aracının ve kütüphanesinin bulunması gerekir. Bu bağımlılıkları “Ön Hazırlıklar” bölümünde zaten belirtmiştik. Eğer o adımı atladıysanız, şimdi yüklemeniz gerekmektedir:

sudo apt update
sudo apt install build-essential libssl-dev libghc-zlib-dev libcurl4-gnutls-dev libexpat1-dev gettext make cmake perl

Bu komutlar, Git’i derlemek için gerekli olan tüm temel araçları ve kütüphaneleri sisteminize kuracaktır.

Git Kaynak Kodunu İndirme

Şimdi Git’in kaynak kodunu resmi GitHub deposundan indirmemiz gerekiyor. Genellikle en son kararlı sürümü indirmek en iyisidir. Git’in resmi GitHub sayfasını (github.com/git/git/releases) ziyaret ederek en son sürümün URL’sini bulabilirsiniz. Bu makalenin yazıldığı an itibarıyla, Git 2.30.0 veya daha yeni sürümler mevcut olabilir. Örnek olarak, 2.39.0 sürümünü indirelim:

cd /tmp
wget https://github.com/git/git/archive/refs/tags/v2.39.0.tar.gz -O git.tar.gz

* cd /tmp: Geçici dosyalar için /tmp dizinine geçiyoruz.
* wget ... -O git.tar.gz: Git’in kaynak kodunu içeren sıkıştırılmış dosyayı indiriyoruz ve adını git.tar.gz olarak kaydediyoruz. Sürüm numarasını (örneğin v2.39.0) en güncel olanla değiştirmeyi unutmayın.

İndirme tamamlandıktan sonra, sıkıştırılmış dosyayı açın:

tar -xf git.tar.gz

Bu komut, git-2.39.0 (veya indirdiğiniz sürüme göre değişen) adında bir dizin oluşturacaktır. Şimdi bu dizine geçelim:

cd git-2.39.0

Kaynak Kodu Derleme ve Yükleme

Kaynak kodu derlemek ve sisteminize yüklemek için aşağıdaki komutları kullanın:

make prefix=/usr/local all
sudo make prefix=/usr/local install

* make prefix=/usr/local all: Bu komut, kaynak kodu derler. prefix=/usr/local seçeneği, Git’in /usr/local dizini altına kurulacağını belirtir. Bu, sisteminizin varsayılan paket yöneticisi (APT) tarafından yönetilen Git sürümüyle çakışmayı önlemek için iyi bir uygulamadır. /usr/local/bin genellikle PATH değişkeninizde bulunur ve bu sayede yeni kurulan Git sürümü kullanılabilir olacaktır.
* sudo make prefix=/usr/local install: Bu komut, derlenmiş Git ikililerini ve ilgili dosyaları belirtilen önek dizinine (bu durumda /usr/local) kopyalar. sudo kullanılması, sistem dizinlerine yazma yetkisi gerektiği içindir.

Derleme ve yükleme işlemi, sisteminizin performansına bağlı olarak birkaç dakika sürebilir.

Kurulumu Doğrulama

Kaynak koddan kurulum tamamlandıktan sonra, yeni kurulan Git sürümünün doğru bir şekilde algılandığından emin olmak için sürüm kontrolünü yapın:

git --version

Eğer her şey yolundaysa, çıktıda indirdiğiniz ve derlediğiniz sürüm numarası görünmelidir, örneğin:

git version 2.39.0

Eğer hala eski sürümü görüyorsanız (örn. 2.17.1), bunun nedeni PATH değişkeninizin doğru yapılandırılmamış olması veya yeni Git ikilisinin eski sürümden önce gelmemesi olabilir. Genellikle /usr/local/bin PATH’te /usr/bin‘den önce gelir, ancak emin olmak için kontrol etmekte fayda var.

Git Kurulumunu Doğrulama

Git’in başarıyla kurulduğunu teyit etmek, sonraki adımlara güvenle geçmenizi sağlar. Bu bölümde, kurulumun doğru yapıldığından emin olmak için çeşitli kontrolleri ele alacağız.

Sürüm Kontrolü

En temel doğrulama adımı, Git’in sürümünü kontrol etmektir. Bu, Git’in sisteminizde tanındığını ve çalıştırılabilir olduğunu gösterir.

git --version

* APT ile Kurulum: Eğer APT ile kurduysanız, çıktıda Ubuntu 18.04’ün depolarında bulunan Git sürümü (genellikle 2.17.x) görünmelidir.
* Kaynak Koddan Kurulum: Eğer kaynak koddan kurduysanız, çıktıda derlediğiniz ve yüklediğiniz en son sürüm (örneğin 2.39.0) görünmelidir.

Eğer bu komut git: command not found gibi bir hata veriyorsa, Git’in PATH değişkeninizde bulunmadığı veya kurulumun başarısız olduğu anlamına gelir.

PATH Değişkeni Kontrolü (Özellikle Kaynak Koddan Kurulum Sonrası)

PATH değişkeni, kabuğunuzun çalıştırılabilir programları aradığı dizinlerin bir listesidir. Eğer Git’i kaynak koddan kurduysanız ve /usr/local/bin dizinine yüklediyseniz, bu dizinin PATH değişkeninizde olduğundan emin olmanız gerekir.

Mevcut PATH değişkeninizi görmek için:

echo $PATH

Çıktıda /usr/local/bin dizininin listelenip listelenmediğini kontrol edin. Genellikle /usr/local/sbin:/usr/local/bin:/usr/sbin:/usr/bin:/sbin:/bin:/usr/games:/usr/local/games:/snap/bin gibi bir çıktı görürsünüz. Eğer /usr/local/bin listeleniyorsa ve /usr/bin‘den önce geliyorsa, sisteminiz yeni kurduğunuz Git sürümünü kullanacaktır.

Eğer /usr/local/bin PATH’inizde yoksa veya /usr/bin‘den sonra geliyorsa, bunu düzeltmeniz gerekebilir. Genellikle kullanıcı dizininizdeki .bashrc veya .profile dosyasına aşağıdaki satırı ekleyerek PATH’i güncelleyebilirsiniz:

echo 'export PATH="/usr/local/bin:$PATH"' >> ~/.bashrc
source ~/.bashrc

Bu komutlar, /usr/local/bin dizinini PATH’inizin başına ekler ve yeni terminal oturumları için etkinleştirir. Mevcut oturum için etkinleştirmek için source ~/.bashrc komutunu çalıştırmanız gerekir. Bu değişiklikten sonra git --version komutunu tekrar çalıştırarak doğrulama yapın.

Git’i Yapılandırma (İlk Ayarlar)

Git’i kurduktan sonra, ilk kullanımdan önce bazı temel ayarları yapılandırmak iyi bir uygulamadır. Bu ayarlar, yaptığınız taahhütlerin (commit) kimliğini belirler ve Git deneyiminizi kişiselleştirir. Bu ayarlar global olarak (tüm depolarınız için) veya belirli bir depo için yerel olarak yapılabilir. Genellikle global ayarlar yeterlidir.

Kullanıcı Adı ve E-posta Ayarı (Global)

Git, her taahhüdün kimin tarafından yapıldığını takip etmek için bir kullanıcı adı ve e-posta adresi gerektirir. Bu bilgiler, taahhüt geçmişinizde görünür ve diğer geliştiricilerin sizinle iletişim kurmasına yardımcı olur.

Aşağıdaki komutları kullanarak global kullanıcı adınızı ve e-posta adresinizi ayarlayın:

git config --global user.name "Adınız Soyadınız"
git config --global user.email "eposta@adresiniz.com"

* --global bayrağı, bu ayarların sisteminizdeki tüm Git depoları için geçerli olmasını sağlar.
* "Adınız Soyadınız" kısmını kendi adınız ve soyadınızla, "eposta@adresiniz.com" kısmını ise kendi e-posta adresinizle değiştirin.

Bu ayarları kontrol etmek için:

git config --global user.name
git config --global user.email

Varsayılan Editör Ayarı

Git, taahhüt mesajları gibi belirli durumlar için bir metin editörü kullanır. Varsayılan olarak, bu genellikle vi veya vim‘dir. Eğer bu editörleri kullanmaya alışkın değilseniz, daha kullanıcı dostu bir editör (örneğin nano) ayarlayabilirsiniz.

Nano’yu varsayılan editör olarak ayarlamak için:

git config --global core.editor "nano"

Eğer vim kullanmayı tercih ediyorsanız:

git config --global core.editor "vim"

Renk Ayarları

Git, terminal çıktılarının okunabilirliğini artırmak için renkleri kullanabilir. Bu özelliği etkinleştirmek veya değiştirmek için color.ui ayarını kullanabilirsiniz. Çoğu durumda, otomatik renk algılama yeterlidir.

git config --global color.ui auto

Bu ayar, Git’in terminalin renkleri destekleyip desteklemediğini otomatik olarak algılamasını ve buna göre çıktıyı renklendirmesini sağlar.

Alias Tanımlama (İsteğe Bağlı ama Faydalı)

Git komutları bazen uzun olabilir. Sık kullandığınız komutlar için takma adlar (alias) tanımlayarak iş akışınızı hızlandırabilirsiniz. Örneğin, git status yerine git st yazmak isteyebilirsiniz.

Bazı popüler alias örnekleri:

git config --global alias.st status
git config --global alias.co checkout
git config --global alias.br branch
git config --global alias.ci commit
git config --global alias.unstage 'reset HEAD --'
git config --global alias.last 'log -1 HEAD'

Bu alias’ları ayarladıktan sonra, git status yerine git st, git commit yerine git ci gibi kısaltmaları kullanabilirsiniz.

Tüm global ayarlarınızı görmek için:

git config --global --list

Bu komut, yapılandırdığınız tüm global ayarları listeleyecektir.

Git Kullanımına Giriş (Temel Komutlar)

Git’i kurup yapılandırdıktan sonra, temel Git komutlarını öğrenmek, sürüm kontrolünü kullanmaya başlamak için ilk adımdır. Bu bölümde, bir projeyi başlatmak, değişiklikleri izlemek, taahhüt etmek ve uzak depolarla etkileşim kurmak için en sık kullanılan komutları ele alacağız.

Yeni Bir Depo Oluşturma (git init)

Mevcut bir dizini Git deposu haline getirmek veya yeni bir proje için bir Git deposu başlatmak için git init komutu kullanılır. Bu komut, projenizin kök dizininde .git adında gizli bir dizin oluşturur. Bu dizin, projenin tüm sürüm geçmişini ve Git’in çalışması için gerekli tüm meta verileri içerir.

mkdir my_git_project
cd my_git_project
git init

Çıktı: Initialized empty Git repository in /home/user/my_git_project/.git/

Dosyaları İzlemeye Alma (git add)

Bir depoya yeni dosyalar eklediğinizde veya mevcut dosyaları değiştirdiğinizde, Git’in bu değişiklikleri bir sonraki taahhütte dahil etmesi için onları “hazırlama alanına” (staging area) eklemeniz gerekir. Bu işlem git add komutu ile yapılır.

* Tek bir dosyayı eklemek için:

touch index.html
    git add index.html

* Birden fazla dosyayı eklemek için:

touch style.css script.js
    git add style.css script.js

* Tüm değişiklikleri eklemek için (dikkatli kullanılmalıdır):

git add .

Değişiklikleri Kaydetme (git commit)

Hazırlama alanına eklediğiniz değişiklikleri projenizin geçmişine kalıcı olarak kaydetmek için git commit komutu kullanılır. Her taahhüt, bir mesajla birlikte gelir ve bu mesaj, o taahhütte yapılan değişiklikleri açıklar. İyi yazılmış taahhüt mesajları, projenin geçmişini anlamak için çok önemlidir.

git commit -m "İlk commit: index.html dosyasını ekle"

* -m bayrağı, taahhüt mesajını doğrudan komut satırında belirtmenizi sağlar. Eğer -m kullanmazsanız, Git varsayılan editörünüzü açar ve mesajı orada yazmanızı bekler.

Depo Durumunu Kontrol Etme (git status)

git status komutu, çalışma dizininizin ve hazırlama alanınızın güncel durumunu gösterir. Hangi dosyaların değiştirildiğini, hangilerinin hazırlanmaya beklediğini ve hangilerinin henüz Git tarafından izlenmediğini görmenizi sağlar.

git status

Örnek çıktı:

On branch master
No commits yet
Changes to be committed:
  (use "git rm --cached ..." to unstage)
        new file:   index.html

Değişiklikleri Görme (git diff)

git diff komutu, çalışma dizininizdeki değişiklikler ile son taahhüt arasındaki farkları veya hazırlama alanındaki değişiklikleri görmenizi sağlar.

* Çalışma dizini ile hazırlama alanı arasındaki farkları görmek için:

git diff

* Hazırlama alanı ile son taahhüt arasındaki farkları görmek için:

git diff --staged

Uzak Depo Ekleme (git remote add origin)

Çoğu zaman, yerel deponuzu GitHub, GitLab veya Bitbucket gibi uzak bir depoyla senkronize etmek istersiniz. Uzak bir depo eklemek için git remote add komutunu kullanırız. Genellikle uzak deponun adı origin olarak belirlenir.

git remote add origin https://github.com/kullaniciadi/depoadi.git

https://github.com/kullaniciadi/depoadi.git kısmını kendi uzak deponuzun URL’si ile değiştirin.

Değişiklikleri Uzak Depoya Gönderme (git push)

Yerel deponuzdaki taahhütleri uzak depoya göndermek için git push komutu kullanılır. Bu, diğer ekip üyelerinin değişikliklerinizi görmesini ve erişmesini sağlar.

git push -u origin master

* -u veya --set-upstream bayrağı, origin uzak deposunun master (veya ana) dalını izlemesini sağlar. Bu, sonraki git push ve git pull komutlarında origin master belirtmenize gerek kalmadan çalışmasını sağlar. İlk push’tan sonra sadece git push yazmanız yeterli olacaktır.

Değişiklikleri Uzak Depodan Çekme (git pull)

Uzak depodaki değişiklikleri yerel deponuza indirmek ve birleştirmek için git pull komutu kullanılır. Bu, diğer geliştiricilerin yaptığı güncellemeleri kendi projenize entegre etmenizi sağlar.

git pull origin master

Eğer -u bayrağı ile bir upstream dalı ayarladıysanız, sadece git pull yazmanız yeterlidir.

Klonlama (git clone)

Mevcut bir uzak depoyu yerel sisteminize kopyalamak için git clone komutu kullanılır. Bu, yeni bir projeye başlarken veya mevcut bir projeye katılırken en yaygın başlangıç noktasıdır.

git clone https://github.com/kullaniciadi/depoadi.git

Bu komut, uzak depoyu depoadi adında yeni bir dizine kopyalayacaktır.

Git Güncelleme ve Kaldırma

Git’in zaman zaman güncellenmesi, yeni özelliklerden faydalanmak ve güvenlik açıklarını kapatmak için önemlidir. Ayrıca, Git’i artık kullanmıyorsanız veya farklı bir sürümünü kurmak istiyorsanız, mevcut kurulumu kaldırmanız gerekebilir.

APT ile Güncelleme

Eğer Git’i APT paket yöneticisi ile kurduysanız, güncelleme işlemi oldukça basittir. Sisteminizdeki diğer tüm paketlerle birlikte Git’i de güncelleyebilirsiniz.

sudo apt update
sudo apt upgrade git

* sudo apt update: Paket listelerini günceller.
* sudo apt upgrade git: Sadece git paketini en son sürümüne yükseltir. Eğer tüm sistemi yükseltmek isterseniz sudo apt upgrade kullanabilirsiniz.

Bu komutlar, Ubuntu’nun resmi depolarında bulunan en son Git sürümüne yükseltme yapacaktır.

Kaynak Koddan Güncelleme

Kaynak koddan kurulan Git’i güncellemek, aslında yeni bir sürümü indirip tekrar derlemek ve yüklemek anlamına gelir.

1. En Son Kaynak Kodu İndirme: Git’in resmi GitHub sayfasından (github.com/git/git/releases) en son sürümün tarball’ını indirin.

cd /tmp
    wget https://github.com/git/git/archive/refs/tags/vX.Y.Z.tar.gz -O git.tar.gz
    tar -xf git.tar.gz
    cd git-X.Y.Z # İndirdiğiniz sürüme göre dizin adı değişecektir

(X.Y.Z’yi güncel sürüm numarasıyla değiştirin.)

2. Derleme ve Yükleme:

make prefix=/usr/local all
    sudo make prefix=/usr/local install

Bu komutlar, mevcut Git kurulumunuzun üzerine yeni sürümü yazacaktır.

3. Doğrulama:

git --version

Çıktıda yeni sürüm numarasının göründüğünden emin olun.

APT ile Kaldırma

Eğer Git’i APT ile kurduysanız ve sisteminizden tamamen kaldırmak istiyorsanız, aşağıdaki komutları kullanabilirsiniz:

sudo apt purge git
sudo apt autoremove

* sudo apt purge git: Git paketini ve onunla ilişkili tüm yapılandırma dosyalarını kaldırır.
* sudo apt autoremove: Artık hiçbir paket tarafından kullanılmayan bağımlılıkları temizler.

Kaynak Koddan Kurulan Git’i Kaldırma

Kaynak koddan kurulan Git’i kaldırmak biraz daha karmaşık olabilir, çünkü APT gibi bir paket yöneticisi tarafından izlenmez. Genellikle, derleme dizininde bulunan uninstall hedefi kullanılır.

1. Kurulum Dizinine Gitme: Git’i derlediğiniz ve yüklediğiniz kaynak kod dizinine gidin (örneğin /tmp/git-X.Y.Z).

2. Kaldırma:

cd /tmp/git-X.Y.Z # Git'i kurduğunuz dizin
    sudo make prefix=/usr/local uninstall

Bu komut, Git’in /usr/local dizinine yüklediği dosyaları kaldırır. Eğer kaynak kod dizinini sildiyseniz, bu yöntemi kullanamazsınız. Bu durumda, Git’in manuel olarak kurulduğu yerleri (genellikle /usr/local/bin, /usr/local/share/man, /usr/local/etc) elle temizlemeniz gerekebilir. Ancak bu, dikkatli yapılması gereken ve potansiyel olarak riskli bir işlemdir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Git kurulumu ve ilk kullanımıyla ilgili sıkça karşılaşılan bazı soruları bu bölümde yanıtlayacağız.

Ubuntu 18.04’te neden eski bir Git sürümü geliyor?

Ubuntu’nun LTS (Uzun Süreli Destek) sürümleri, kararlılık ve güvenilirliği ön planda tutar. Bu nedenle, genellikle yeni çıkan yazılım sürümlerini hemen depolarına eklemek yerine, kapsamlı testlerden geçmiş ve kararlı olduğu kanıtlanmış sürümleri tercih ederler. Ubuntu 18.04’ün yayınlandığı tarihte (Nisan 2018) güncel olan Git sürümü 2.17.x idi ve bu sürüm, dağıtımın yaşam döngüsü boyunca desteklenmeye devam etti. En son sürümleri isteyen kullanıcılar için kaynak koddan kurulum seçeneği mevcuttur.

Hangi kurulum yöntemi daha iyi?

* APT ile Kurulum: Çoğu kullanıcı için önerilen yöntemdir. Basit, hızlı, güvenlidir ve bağımlılık yönetimi otomatiktir. Eğer Git’in en son özelliklerine anında ihtiyacınız yoksa, bu yöntem idealdir.
* Kaynak Koddan Kurulum: Git’in en yeni özelliklerine, hata düzeltmelerine veya geliştirme sürümlerine ihtiyacınız varsa tercih edilir. Ancak, daha fazla manuel adım gerektirir ve bağımlılıkları sizin yönetmeniz gerekir. Ayrıca, bu şekilde kurulan yazılımlar APT tarafından otomatik olarak güncellenmez.

Git kurulumundan sonra ne yapmalıyım?

Git’i kurduktan sonra yapmanız gereken ilk şey, kullanıcı adınızı ve e-posta adresinizi yapılandırmaktır:

git config --global user.name "Adınız Soyadınız"
git config --global user.email "eposta@adresiniz.com"

Ardından, ilk projenizi başlatabilir veya mevcut bir depoyu klonlayarak Git kullanmaya başlayabilirsiniz.

SSH anahtarları nasıl oluşturulur ve Git ile kullanılır?

Uzak Git depolarıyla (GitHub, GitLab gibi) güvenli bir şekilde etkileşim kurmak için SSH anahtarları kullanmak yaygın ve önerilen bir yöntemdir.

1. SSH anahtarı oluşturma:

ssh-keygen -t rsa -b 4096 -C "eposta@adresiniz.com"

Bu komut, .ssh dizininizde id_rsa (özel anahtar) ve id_rsa.pub (genel anahtar) dosyalarını oluşturacaktır. Parola (passphrase) belirlemeniz önerilir.

2. SSH agent’ı başlatma:

eval "$(ssh-agent -s)"
    ssh-add ~/.ssh/id_rsa

Bu komutlar, SSH anahtarınızı SSH agent’a ekler, böylece her bağlantıda parola sormanıza gerek kalmaz.

3. Genel anahtarı uzak depoya ekleme: ~/.ssh/id_rsa.pub dosyasının içeriğini kopyalayın ve GitHub/GitLab/Bitbucket gibi hizmetlerin ayarlarında “SSH and GPG keys” bölümüne yapıştırın.

4. Uzak depoyu SSH ile klonlama: Artık HTTPS yerine SSH URL’lerini kullanarak depoları klonlayabilirsiniz, örneğin:

git clone git@github.com:kullaniciadi/depoadi.git

Birden fazla Git sürümünü aynı anda kullanabilir miyim?

Evet, mümkündür ancak dikkatli olunması gerekir. Kaynak koddan Git’i /usr/local gibi farklı bir öneke kurarak ve PATH değişkeninizi buna göre yapılandırarak bunu yapabilirsiniz. PATH’inizde hangi dizinin daha önce listelendiği, hangi Git sürümünün varsayılan olarak kullanılacağını belirler. Örneğin, /usr/local/bin dizini /usr/bin‘den önce geliyorsa, kaynak koddan kurduğunuz sürüm kullanılacaktır. Ancak, bu tür kurulumlar karmaşıklığı artırabilir ve özellikle yeni başlayanlar için önerilmez. Genellikle tek bir Git sürümüne bağlı kalmak en iyisidir.

Sonuç

Bu kapsamlı rehberde, Git’in ne olduğunu, neden önemli olduğunu ve Ubuntu 18.04 işletim sistemine nasıl kurulacağını detaylı bir şekilde inceledik. İster APT paket yöneticisinin sunduğu kararlı sürümü tercih edin, ister kaynak koddan derleyerek en güncel özelliklere erişmeyi isteyin, her iki yöntem için de adım adım talimatları ve gerekli ön hazırlıkları sunduk.

Özet

* Ön Hazırlıklar: Sistem güncellemesi ve gerekli bağımlılıkların kurulumu, sorunsuz bir kurulum için kritik adımlardır.
* APT ile Kurulum: Çoğu kullanıcı için önerilen, kolay ve güvenilir yöntemdir. sudo apt install git komutuyla hızlıca kurulabilir.
* Kaynak Koddan Kurulum: En güncel Git sürümüne veya belirli özelleştirmelere ihtiyaç duyan ileri düzey kullanıcılar için uygundur. Derleme bağımlılıkları ve manuel adımlar gerektirir.
* Doğrulama: git --version komutu ile kurulumun başarılı olduğunu teyit etmek önemlidir.
* Yapılandırma: git config komutları ile kullanıcı adı, e-posta ve varsayılan editör gibi temel ayarları yapmak, Git kullanımına başlamadan önce zorunludur.
* Temel Kullanım: git init, git add, git commit, git push, git pull ve git clone gibi temel komutlar, sürüm kontrol süreçlerinin temelini oluşturur.
* Güncelleme ve Kaldırma: Hem APT hem de kaynak koddan kurulum için Git’i güncelleme ve kaldırma yöntemleri açıklanmıştır.
* SSS: Sık karşılaşılan sorulara yanıtlar verilerek kullanıcıların olası sorunları çözmelerine yardımcı olunmuştur.

Sonraki Adımlar ve Kaynaklar

Git’i başarıyla kurduğunuza ve temel komutları öğrendiğinize göre, şimdi Git’in sunduğu tüm olanakları keşfetmeye başlayabilirsiniz. İşte size yardımcı olabilecek bazı sonraki adımlar ve kaynaklar:

* Git Belgeleri: Git’in resmi belgeleri (git-scm.com/doc), komutların derinlemesine açıklamalarını ve ileri düzey konuları içerir.
* Git Kitabı: Pro Git kitabı (git-scm.com/book/tr/v2), Git hakkında kapsamlı ve ücretsiz bir kaynaktır. Başlangıç seviyesinden ileri seviyeye kadar her şeyi kapsar.
* GitHub/GitLab/Bitbucket: Bu platformlarda hesap oluşturarak projelerinizi barındırabilir, açık kaynak projelere katkıda bulunabilir ve ekip üyeleriyle işbirliği yapabilirsiniz.
* Pratik Yapın: Kendi küçük projelerinizi başlatın, değişiklikler yapın, taahhüt edin, dallar oluşturun ve birleştirin. Pratik yapmak, Git’i öğrenmenin en iyi yoludur.

Git, modern yazılım geliştirmenin vazgeçilmez bir parçasıdır. Bu rehber sayesinde Ubuntu 18.04 sisteminizde Git’i güvenle kurup yapılandırarak geliştirme yolculuğunuzda önemli bir adım attınız. Başarılar dileriz!