{"id":8262,"date":"2025-01-01T01:00:16","date_gmt":"2024-12-31T22:00:16","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/gelistiriciler-icin-hiz-sinirlama-rehberi\/"},"modified":"2025-01-01T01:00:16","modified_gmt":"2024-12-31T22:00:16","slug":"gelistiriciler-icin-hiz-sinirlama-rehberi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/gelistiriciler-icin-hiz-sinirlama-rehberi\/","title":{"rendered":"Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in H\u0131z S\u0131n\u0131rlama Rehberi"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in H\u0131z S\u0131n\u0131rlama Rehberi<\/p>\n

Merhaba! Ben Fatih Soysal ve bug\u00fcn sizlere yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmede son derece \u00f6nemli bir konudan bahsedece\u011fim: h\u0131z s\u0131n\u0131rlama (rate limiting)<\/strong>. Basit\u00e7e a\u00e7\u0131klamak gerekirse, h\u0131z s\u0131n\u0131rlama, belirli bir s\u00fcre i\u00e7inde bir sunucuya veya API’ye yap\u0131lan istek say\u0131s\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlama i\u015flemidir. Bu mekanizma, sunucular\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcklenmesini \u00f6nleyerek, sistemin kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve performans\u0131n\u0131 korur. \u00d6rne\u011fin, bir web sitesine saniyede milyonlarca istek g\u00f6nderilmesi durumunda sunucu \u00e7\u00f6kebilir. \u0130\u015fte bu noktada h\u0131z s\u0131n\u0131rlama devreye girer ve sistemi korur.<\/p>\n

Peki, h\u0131z s\u0131n\u0131rlama nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r? Birka\u00e7 farkl\u0131 algoritma mevcuttur. Bunlardan en yayg\u0131nlar\u0131 Token Bucket<\/em> ve Leaky Bucket<\/em> algoritmalar\u0131d\u0131r. Token Bucket<\/strong> algoritmas\u0131nda, bir “kovan” i\u00e7inde belirli say\u0131da token bulunur. Her istek i\u00e7in bir token t\u00fcketilir. E\u011fer kovan bo\u015fsa, istek reddedilir. Zamana ba\u011fl\u0131 olarak kovan s\u00fcrekli olarak yeni token’larla doldurulur. Leaky Bucket<\/strong> algoritmas\u0131 ise farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m benimser. \u0130stekler, belirli bir h\u0131zda “kovan”dan s\u0131zan su damlalar\u0131 gibidir. Kovan doldu\u011funda, yeni istekler reddedilir. Bu algoritmalar\u0131n her birinin kendine \u00f6zg\u00fc avantajlar\u0131 ve dezavantajlar\u0131 vard\u0131r; se\u00e7im, uygulamaya ve ihtiya\u00e7lara ba\u011fl\u0131 olarak yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

H\u0131z s\u0131n\u0131rlama sadece sunucu performans\u0131n\u0131 korumakla kalmaz; ayn\u0131 zamanda g\u00fcvenli\u011fi de art\u0131r\u0131r. DDoS (Distributed Denial of Service) sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan korunmada \u00f6nemli bir rol oynar. Bu sald\u0131r\u0131larda, \u00e7ok say\u0131da sunucudan ayn\u0131 anda istek g\u00f6nderilerek sunucu \u00e7\u00f6kertilir. H\u0131z s\u0131n\u0131rlama, bu t\u00fcr sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir savunma mekanizmas\u0131 sa\u011flar. Ayr\u0131ca, k\u00f6t\u00fc niyetli kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sisteminizi istismar etmesini \u00f6nler.<\/p>\n

H\u0131z s\u0131n\u0131rlama uygulamak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler vard\u0131r. API Gateway’leri, Nginx gibi ters proxy sunucular\u0131 ve hatta uygulama kodunuzun i\u00e7inde h\u0131z s\u0131n\u0131rlama mekanizmalar\u0131 geli\u015ftirebilirsiniz. Se\u00e7ti\u011finiz y\u00f6ntem, uygulaman\u0131z\u0131n mimarisine ve \u00f6l\u00e7eklenebilirlik gereksinimlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli uygulamalar i\u00e7in API Gateway’leri daha uygun bir se\u00e7enek olabilir.<\/p>\n

H\u0131z s\u0131n\u0131rlama uygulamas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir y\u00f6n\u00fc de kullan\u0131c\u0131 deneyimini etkilememektir. \u0130stekler reddedildi\u011finde kullan\u0131c\u0131ya net ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir mesaj g\u00f6stermek olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Kullan\u0131c\u0131n\u0131n neden iste\u011finin reddedildi\u011fini bilmesi ve ne zaman tekrar deneyebilece\u011fi hakk\u0131nda bilgi sahibi olmas\u0131, olumsuz kullan\u0131c\u0131 deneyimlerini en aza indirmeye yard\u0131mc\u0131 olur. Bu nedenle, hata mesajlar\u0131n\u0131z\u0131n a\u00e7\u0131k ve net olmas\u0131, iyi bir uygulama tasar\u0131m\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, h\u0131z s\u0131n\u0131rlama, her geli\u015ftiricinin bilmesi gereken \u00f6nemli bir konudur. Sistem g\u00fcvenli\u011fini ve performans\u0131n\u0131 korumada hayati bir rol oynar. Uygulaman\u0131z\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun bir h\u0131z s\u0131n\u0131rlama mekanizmas\u0131 se\u00e7erek, uygulaman\u0131z\u0131n kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rabilirsiniz. Daha detayl\u0131 bilgi i\u00e7in fatihsoysal.com<\/a> sitesini ziyaret edebilirsiniz. Ayr\u0131ca konuyla ilgili daha fazla bilgi edinmek i\u00e7in bu makaleye<\/a> de g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>\n

Ek Kaynaklar:<\/h3>\n