Bitcoin Taproot g\u00fcncellemesi, a\u011f\u0131n gizlili\u011fini art\u0131ran, i\u015flem maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcren ve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme yeteneklerini geni\u015fleten en kapsaml\u0131 y\u00fckseltmedir.<\/p>\n
Kripto para d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olan Bitcoin, piyasaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnden bu yana merkeziyetsizlik ve g\u00fcvenlik prensiplerinden \u00f6d\u00fcn vermeden yoluna devam etmektedir. Ancak geleneksel finans sistemlerinin i\u015flem h\u0131zlar\u0131 ve modern blokzincir platformlar\u0131n\u0131n sundu\u011fu karma\u015f\u0131k ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler (smart contracts) g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Bitcoin a\u011f\u0131n\u0131n baz\u0131 teknik s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 zaman i\u00e7inde daha belirgin hale gelmi\u015ftir. \u00d6zellikle i\u015flem boyutlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, transfer \u00fccretlerinin art\u0131\u015f\u0131 ve geli\u015fmi\u015f transferlerdeki gizlilik eksiklikleri topluluk i\u00e7inde uzun s\u00fcre tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte tam bu noktada, Kas\u0131m 2021 tarihinde blok y\u00fcksekli\u011fi 709.632 seviyesine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda aktive edilen Taproot g\u00fcncellemesi, Bitcoin tarihindeki en kritik d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131ndan biri olarak devreye girdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu yenilik, a\u011f\u0131n temel para politikas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeden hem gizlilik hem de verimlilik alan\u0131nda devrim niteli\u011finde ad\u0131mlar atmay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/p>\n
Bu makalede, Taproot y\u00fckseltmesinin teknik temellerini, sistemin arkas\u0131ndaki matematiksel mekanizmalar\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131c\u0131lar ile geli\u015ftiriciler i\u00e7in sundu\u011fu pratik f\u0131rsatlar\u0131 ad\u0131m ad\u0131m inceleyece\u011fiz. E\u011fer Bitcoin a\u011f\u0131n\u0131n gelece\u011fini, \u00f6l\u00e7eklenebilirlik (scalability) vizyonunu ve karma\u015f\u0131k finansal i\u015flemlerin nas\u0131l daha g\u00fcvenli hale geldi\u011fini merak ediyorsan\u0131z, bu rehber size arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z t\u00fcm yan\u0131tlar\u0131 sunacakt\u0131r.<\/p>\n
Bitcoin a\u011f\u0131n\u0131n ilk tasar\u0131m\u0131, Satoshi Nakamoto taraf\u0131ndan se\u00e7ilen ECDSA (Elliptic Curve Digital Signature Algorithm – Eliptik E\u011fri Dijital \u0130mza Algoritmas\u0131) \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015ftir. Y\u0131llarca g\u00fcvenli\u011fini kusursuz \u015fekilde kan\u0131tlayan bu yap\u0131, maalesef modern kriptografinin sundu\u011fu baz\u0131 optimizasyonlardan yoksundur. \u00d6zellikle \u00e7oklu imza (multisig) gerektiren kurumsal c\u00fczdanlarda, her bir imzalayan taraf\u0131n a\u00e7\u0131k anahtar\u0131 ve dijital imzas\u0131 blokzincire ayr\u0131 ayr\u0131 yaz\u0131lmak zorundayd\u0131. Bu durum, blok alan\u0131n\u0131n h\u0131zla dolmas\u0131na ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n fahi\u015f madenci \u00fccretleri (i\u015flem komisyonlar\u0131) \u00f6demesine yol a\u00e7\u0131yordu.<\/p>\n
Bununla birlikte, gizlilik taraf\u0131nda da ciddi a\u00e7\u0131klar bulunuyordu. \u00d6rne\u011fin, 2\/3 \u00e7oklu imza kullanan bir c\u00fczdan harcama yapt\u0131\u011f\u0131nda, blokzincir taray\u0131c\u0131lar\u0131na bakan herkes bu i\u015flemin standart bir kullan\u0131c\u0131 transferi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hemen anl\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla i\u015flemin ka\u00e7 ki\u015fi taraf\u0131ndan imzaland\u0131\u011f\u0131, hangi \u015fartlar alt\u0131nda serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve hangi alternatif harcama senaryolar\u0131n\u0131n kurguland\u0131\u011f\u0131 herkes taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a izlenebiliyordu. B\u00f6ylece kurumsal \u015firketlerin veya gizlili\u011fe \u00f6nem veren bireylerin finansal mahremiyeti ciddi \u015fekilde zedeleniyordu.<\/p>\n
Dahas\u0131, 2017 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen SegWit (Ayr\u0131lm\u0131\u015f Tan\u0131k) g\u00fcncellemesi blok kapasitesini k\u0131smen art\u0131rm\u0131\u015f olsa bile, karma\u015f\u0131k ko\u015fullu harcamalarda (\u00f6rne\u011fin zamana ba\u011fl\u0131 kilitler – timelocks) yetersiz kal\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme harcan\u0131rken yerine getirilmeyen t\u00fcm alternatif ko\u015fullar bile blokzincire kaydediliyordu. Nitekim gereksiz veri y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 a\u011f \u00fczerinde a\u011f\u0131rl\u0131k yarat\u0131yor, do\u011frulay\u0131c\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcmlerin (node) depolama y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131yordu. Sonu\u00e7 olarak Bitcoin toplulu\u011fu, bu darbo\u011fazlar\u0131 a\u015fmak amac\u0131yla \u00fc\u00e7 temel Bitcoin \u0130yile\u015ftirme \u00d6nerisi\u2019ni (BIP) bir araya getiren kapsaml\u0131 bir soft fork (geriye d\u00f6n\u00fck uyumlu yumu\u015fak \u00e7atallanma) \u00fczerinde uzla\u015ft\u0131.<\/p>\n
Taproot tek bir teknik de\u011fi\u015fiklikten ibaret de\u011fildir; aksine birbirini m\u00fckemmel \u015fekilde tamamlayan \u00fc\u00e7 farkl\u0131 BIP (Bitcoin Improvement Proposal) protokol\u00fcn\u00fcn birle\u015fiminden meydana gelir. Bu \u00fc\u00e7 sacaya\u011f\u0131, Bitcoin’in veri yap\u0131s\u0131n\u0131 daha zarif, hafif ve gizli bir hale getirmek i\u00e7in e\u015fzamanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
Schnorr imzalar\u0131, ismini matematik\u00e7i Claus Schnorr’dan alan ve patent s\u00fcresi 2008 y\u0131l\u0131nda doldu\u011fu i\u00e7in Satoshi Nakamoto’nun ba\u015flang\u0131\u00e7ta kullanamad\u0131\u011f\u0131 geli\u015fmi\u015f bir imza y\u00f6ntemidir. Bu algoritman\u0131n en b\u00fcy\u00fck avantaj\u0131 “do\u011frusall\u0131k” (linearity) \u00f6zelli\u011fine sahip olmas\u0131d\u0131r. Do\u011frusall\u0131k sayesinde birden fazla taraf\u0131n olu\u015fturdu\u011fu ba\u011f\u0131ms\u0131z imzalar ve genel anahtarlar, matematiksel olarak tek bir imza ve tek bir genel anahtar alt\u0131nda birle\u015ftirilebilir (Key Aggregation – MuSig).<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, geleneksel ECDSA yap\u0131s\u0131nda \u00fc\u00e7 ortakl\u0131 bir \u015firketin kasas\u0131ndan harcama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, blokzincir \u00fczerine \u00fc\u00e7 ayr\u0131 a\u00e7\u0131k anahtar ve \u00fc\u00e7 ayr\u0131 imza verisi kaydedilirdi. Ancak Schnorr imzalar\u0131 devreye girdi\u011finde, bu \u00fc\u00e7 ortak imza yetkilerini birle\u015ftirerek zincir \u00fczerine sadece tek bir imza ve tek bir birle\u015fik anahtar yans\u0131t\u0131r. Bunun sonucunda madenciler ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf g\u00f6zlemciler, yap\u0131lan i\u015flemin tek bir ki\u015fiye mi yoksa 10 ortakl\u0131 dev bir konsorsiyuma m\u0131 ait oldu\u011funu asla ay\u0131rt edemez. Bu mekanizma hem i\u015flem boyutunu onlarca bayt k\u00fc\u00e7\u00fclterek komisyon tasarrufu sa\u011flar hem de mutlak bir i\u015flem gizlili\u011fi sunar.<\/p>\n
Geleneksel Bitcoin komut dizilimlerinde karma\u015f\u0131k bir harcama senaryosu haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 varsayal\u0131m: “Bu para Ali taraf\u0131ndan harcanabilir; e\u011fer 30 g\u00fcn boyunca harcanmazsa Ay\u015fe ve Mehmet ortak imzayla \u00e7ekebilir; e\u011fer 90 g\u00fcn ge\u00e7erse \u015firket avukat\u0131 paray\u0131 kurtarabilir.” Taproot \u00f6ncesinde, bu senaryolardan sadece biri ger\u00e7ekle\u015fse dahi, kodun i\u00e7inde yaz\u0131l\u0131 olan t\u00fcm alternatif ihtimaller blokzincire a\u00e7\u0131k metin olarak i\u015flenirdi.<\/p>\n
MAST (Merkelle\u015ftirilmi\u015f Alternatif Komut A\u011fa\u00e7lar\u0131) yap\u0131s\u0131 ise veri yap\u0131lar\u0131 bilimindeki Merkle A\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 kullan\u0131r. Karma\u015f\u0131k s\u00f6zle\u015fmenin her bir ko\u015fulu, bu a\u011fac\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yapra\u011f\u0131 (leaf) haline getirilir. Harcama an\u0131nda kullan\u0131c\u0131 sadece ger\u00e7ekle\u015fen ko\u015fulun kriptografik kan\u0131t\u0131n\u0131 (Merkle Proof) a\u011fa sunar. Dolay\u0131s\u0131yla kullan\u0131lmayan di\u011fer alternatif harcama yollar\u0131 hi\u00e7bir zaman a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaz ve blokzincire yaz\u0131lmaz. Bu durum gereksiz veri transferini s\u0131f\u0131ra indirirken, s\u00f6zle\u015fmenin kurgusunu merakl\u0131 g\u00f6zlerden tamamen saklar.<\/p>\n
Tapscript, Bitcoin sanal makinesinin i\u015flem kodlar\u0131n\u0131 (opcodes) yorumlama bi\u00e7imini g\u00fcncelleyen teknik bir aray\u00fczd\u00fcr. Geli\u015ftiriciler, eski Bitcoin Script dilinin kat\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmak i\u00e7in Tapscript sayesinde daha esnek komut dizileri yazabilirler. \u00d6zellikle 64 baytl\u0131k Schnorr imzalar\u0131n\u0131n do\u011frulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan Bunun yan\u0131nda Tapscript, gelecekte yap\u0131labilecek y\u00fckseltmeler i\u00e7in de geni\u015f bir alan b\u0131rak\u0131r. Eski sistemde yeni bir i\u015flem kodu eklemek olduk\u00e7a sanc\u0131l\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ken, Tapscript mod\u00fcler yap\u0131s\u0131 sayesinde yeni \u00f6zelliklerin a\u011fa yumu\u015fak \u00e7atallanmalarla \u00e7ok daha zahmetsiz entegre edilmesine olanak tan\u0131r. B\u00f6ylelikle Bitcoin \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan ikinci katman (Layer-2) protokolleri ve karma\u015f\u0131k finansal kontratlar \u00e7ok daha sa\u011flam bir zemine oturur.<\/p>\n Teknik detaylar\u0131n zihinde daha net canlanmas\u0131 ad\u0131na, T\u00fcrkiye\u2019de faaliyet g\u00f6steren kurumsal bir senaryoyu ele alal\u0131m. \u0130stanbul merkezli bir e-ticaret lojistik \u015firketi olan “Anadolu Ekspres”, operasyonel s\u0131cak c\u00fczdan\u0131nda 10 Bitcoin bakiye tutmaktad\u0131r. \u015eirket i\u00e7i siber g\u00fcvenlik politikalar\u0131na g\u00f6re bu fonlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi \u015fu kurallara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n Eski sistemde (P2SH – Pay to Script Hash) bu \u015firket harcama yapt\u0131\u011f\u0131nda, blokzincir \u00fczerinde hem ortaklar\u0131n adresleri hem 60 g\u00fcnl\u00fck kilit hem de 180 g\u00fcnl\u00fck denet\u00e7i \u015fart\u0131 apa\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Rakipler veya k\u00f6t\u00fc niyetli akt\u00f6rler, \u015firketin harcama mimarisini analiz ederek i\u00e7 i\u015fleyi\u015fi hakk\u0131nda fikir sahibi olabilirdi.<\/p>\n Taproot (P2TR – Pay to Taproot) devresinde ise i\u015fler tamamen de\u011fi\u015fir. Ahmet ve Caner normal operasyonel bir transfer ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011finde, Schnorr imza birle\u015ftirme tekni\u011fini kullan\u0131rlar. D\u0131\u015far\u0131dan bakan bir blokzincir analisti, bu transferin \u00fc\u00e7 kademeli karma\u015f\u0131k bir kurumsal hazine c\u00fczdan\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 asla anlayamaz. \u0130\u015flem, sanki s\u0131radan bir mobil c\u00fczdandan di\u011ferine g\u00f6nderilen 50 liral\u0131k sembolik bir kahve \u00f6demesi gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00dcstelik alternatif senaryolar devreye girmedi\u011fi i\u00e7in \u015firket, fazladan veri boyutu \u00f6demez ve komisyon maliyetlerini yakla\u015f\u0131k %35 oran\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n Taproot adresleri, SegWit v1 standard\u0131n\u0131 temsil eder ve a\u00e7\u0131k\u00e7a A\u015fa\u011f\u0131da, modern bir blokzincir k\u00fct\u00fcphanesi kullanarak bir P2TR (Pay-to-Taproot) adresi t\u00fcretme mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren basitle\u015ftirilmi\u015f bir Python \u00f6rne\u011fi yer almaktad\u0131r:<\/p>\n Yukar\u0131daki kod par\u00e7as\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, harcama yollar\u0131 anahtar\u0131n i\u00e7ine matematiksel olarak g\u00f6m\u00fcl\u00fcr (tweak edilir). Kullan\u0131c\u0131 fonu ta\u015f\u0131rken sadece anahtar\u0131 kullanarak harcama yaparsa buna “Key-path spending” denir ve zincir \u00fczerinde s\u0131f\u0131r script maliyeti olu\u015fturur. \u015eayet acil durum kurallar\u0131 i\u015fletilirse, buna “Script-path spending” denir ve sadece ilgili yapra\u011f\u0131n kan\u0131t\u0131 a\u011fa iletilir.<\/p>\n Taproot y\u00fckseltmesi, yaln\u0131zca gizlilik savunucular\u0131na hitap etmekle kalmaz; ayn\u0131 zamanda a\u011f\u0131n genel iktisadi verimlili\u011fini de do\u011frudan optimize eder. \u00d6zellikle blok alan\u0131n\u0131n son derece k\u0131s\u0131tl\u0131 ve de\u011ferli oldu\u011fu Bitcoin ekosisteminde, her bir baytl\u0131k tasarruf do\u011frudan madencilere \u00f6denen komisyonun d\u00fc\u015fmesi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n Bununla birlikte Taproot, ikinci katman \u00f6deme kanallar\u0131 olan Lightning Network (\u015eim\u015fek A\u011f\u0131) i\u00e7in de muazzam bir devrim yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Lightning Network kanallar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131rken ve kapat\u0131l\u0131rken taraflar 2\/2 \u00e7oklu imza kurmak zorundad\u0131r. Taproot sayesinde, bu kanal a\u00e7\u0131l\u0131\u015f ve kapan\u0131\u015f i\u015flemleri blokzincir \u00fczerinde standart bir transfer gibi maskelenir. Bu sayede zincir \u00fcst\u00fc g\u00f6zetleme firmalar\u0131n\u0131n Lightning d\u00fc\u011f\u00fcmlerini tespit etmesi ve i\u015flem rotalar\u0131n\u0131 haritaland\u0131rmas\u0131 neredeyse imkans\u0131z hale gelir.<\/p>\n Ayr\u0131ca 2023 y\u0131l\u0131nda hayat\u0131m\u0131za giren Ordinals (Bitcoin NFT’leri) ve BRC-20 token standard\u0131 da do\u011frudan Taproot’un getirdi\u011fi veri saklama esnekli\u011finden g\u00fc\u00e7 alm\u0131\u015ft\u0131r. Tapscript i\u00e7indeki veri zarflar\u0131n\u0131n (envelopes) geni\u015fletilmesi, Bitcoin bloklar\u0131na do\u011frudan g\u00f6rsel, ses ve metin format\u0131nda dijital eserlerin yaz\u0131labilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Her ne kadar bu durum a\u011fdaki i\u015flem \u00fccretlerinin d\u00f6nemsel olarak y\u00fckselmesine sebep olsa da, Bitcoin’in salt bir de\u011fer saklama arac\u0131ndan programlanabilir evrensel bir mutabakat katman\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en somut kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n Hay\u0131r, Taproot bir soft fork olarak uygulanm\u0131\u015ft\u0131r ve Bitcoin’in 21 milyonluk sabit arz s\u0131n\u0131r\u0131na, blok \u00f6d\u00fcl\u00fc yar\u0131lanmas\u0131 (halving) d\u00f6ng\u00fclerine veya temel mutabakat kurallar\u0131na kesinlikle dokunmam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcncelleme yaln\u0131zca i\u015flem formatlar\u0131n\u0131, komut sistemini ve imza do\u011frulamalar\u0131n\u0131 modernize etmi\u015ftir.<\/p>\n Taproot geriye d\u00f6n\u00fck tam uyumludur. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 Hay\u0131r, Taproot Bitcoin’i Monero gibi gizlilik odakl\u0131 bir para birimine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmez. \u0130\u015flemlerde transfer edilen Bitcoin miktarlar\u0131 blokzincir \u00fczerinde \u015feffaf \u015fekilde kalmaya devam eder. Taproot’un sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gizlilik; \u00e7oklu imzal\u0131 transferlerin, ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerin ve Lightning kanallar\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda s\u0131radan tekil kullan\u0131c\u0131 transferlerinden ay\u0131rt edilememesi \u00fczerinedir.<\/p>\n Hay\u0131r, hem ECDSA hem de Schnorr imzalar\u0131 ayr\u0131k logaritma problemine dayan\u0131r ve teorik olarak yeterli kapasitedeki bir kuantum bilgisayar\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 Shor Algoritmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u0131r\u0131labilir. Bitcoin toplulu\u011fu, gelecekte kuantum tehdidi somutla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda yeni bir soft fork ile lamport imzalar\u0131 veya kafes tabanl\u0131 (lattice-based) kuantum diren\u00e7li algoritmalar\u0131 entegre etmeyi planlamaktad\u0131r.<\/p>\n #Bitcoin #Taproot #KriptoPara #BlockchainTeknolojisi #Schnorr<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bitcoin Taproot g\u00fcncellemesi, a\u011f\u0131n gizlili\u011fini art\u0131ran, i\u015flem maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcren ve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme yeteneklerini geni\u015fleten en kapsaml\u0131 y\u00fckseltmedir.","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-45181","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"\nOP_CHECKSIGADD<\/code> gibi yeni i\u015flem kodlar\u0131 bu a\u015famada sisteme eklenmi\u015ftir.<\/p>\nTaproot Ger\u00e7ek Hayatta Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r: Bir T\u00fcrk \u015eirketi Senaryosu<\/h2>\n
\n
Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Taproot: Bir P2TR Adresi ve \u0130\u015flemi Nas\u0131l Olu\u015fturulur?<\/h2>\n
bc1p<\/code> \u00f6neki ile ba\u015flar (eski yerel SegWit adresleri bc1q<\/code> ile ba\u015flamaktayd\u0131). Bu adres format\u0131, Bech32m kodlamas\u0131n\u0131 kullan\u0131r ve hata tespit kabiliyetini art\u0131r\u0131r. Geli\u015ftiriciler bir Taproot \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 olu\u015ftururken, i\u00e7sel anahtar\u0131 (Internal Key) Merkle k\u00f6k\u00fc ile harmanlayarak (tweaking) nihai \u00e7\u0131k\u0131\u015f anahtar\u0131n\u0131 elde ederler.<\/p>\nimport hashlib\nfrom bip340 import schnorr_public_key, tweak_public_key\n\n# 1. Ad\u0131m: Taraflar\u0131n temel \u00f6zel anahtarlar\u0131 ve i\u00e7sel a\u00e7\u0131k anahtar\u0131n belirlenmesi\ninternal_private_key = bytes.fromhex(\"e8f32e723decf4051aefac8e2c93c9c5b214313817cdb01a1494b917c8436b35\")\ninternal_pubkey = schnorr_public_key(internal_private_key)\n\n# 2. Ad\u0131m: MAST a\u011fac\u0131n\u0131n Merkle k\u00f6k\u00fcn\u00fcn (script tree root) sim\u00fcle edilmesi\n# E\u011fer sadece tekil imza kullan\u0131lacaksa merkle_root bo\u015f b\u0131rak\u0131labilir (Key-path spending)\nmerkle_root = hashlib.sha256(b\"AnadoluEkspres_GeriCekilme_Kurali\").digest()\n\n# 3. Ad\u0131m: TapTweak i\u015flemi ile \u00e7\u0131k\u0131\u015f anahtar\u0131n\u0131n (Output Key) hesaplanmas\u0131\ntaproot_tweaked_key = tweak_public_key(internal_pubkey, merkle_root)\n\n# 4. Ad\u0131m: Bech32m format\u0131nda 'bc1p' adresinin kodlanmas\u0131\nprint(\"Olu\u015fturulan Taproot A\u00e7\u0131k Anahtar\u0131 (x-only):\", taproot_tweaked_key.hex())\n# Bu anahtar a\u011f \u00fczerinde bc1p... format\u0131nda g\u00fcvenle yay\u0131nlan\u0131r.<\/code><\/pre>\n<\/div>\nTaproot Kullan\u0131c\u0131ya ve A\u011f Ekonomisine Hangi Avantajlar\u0131 Sa\u011flar?<\/h2>\n
\n\n
\n \n\u00d6zellik \/ Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma Alan\u0131<\/th>\n Legacy (Eski – P2PKH)<\/th>\n Nested \/ Native SegWit (P2SH \/ P2WPKH)<\/th>\n Taproot (P2TR)<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Adres Format\u0131 Ba\u015flang\u0131c\u0131<\/td>\n 1…<\/td>\n 3… veya bc1q…<\/td>\n bc1p…<\/td>\n<\/tr>\n \n \u0130mza Algoritmas\u0131<\/td>\n ECDSA<\/td>\n ECDSA<\/td>\n Schnorr (BIP 340)<\/td>\n<\/tr>\n \n \u00c7oklu \u0130mza (Multisig) Gizlili\u011fi<\/td>\n S\u0131f\u0131r (T\u00fcm taraflar if\u015fa olur)<\/td>\n D\u00fc\u015f\u00fck (Harcamada if\u015fa olur)<\/td>\n Y\u00fcksek (Tekil transfer gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr)<\/td>\n<\/tr>\n \n Ortalama \u0130\u015flem Boyutu (Karma\u015f\u0131k)<\/td>\n \u00c7ok Y\u00fcksek<\/td>\n Orta<\/td>\n Olduk\u00e7a D\u00fc\u015f\u00fck<\/td>\n<\/tr>\n \n Ak\u0131ll\u0131 S\u00f6zle\u015fme Esnekli\u011fi<\/td>\n \u00c7ok K\u0131s\u0131tl\u0131<\/td>\n Temel Seviye<\/td>\n \u0130leri D\u00fczey (MAST & Tapscript)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n Taproot Hakk\u0131nda S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h2>\n
Taproot g\u00fcncellemesi Bitcoin arz\u0131n\u0131 veya para politikas\u0131n\u0131 etkiledi mi?<\/h3>\n
Taproot kullanmak zorunlu mudur, eski adreslerim \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder mi?<\/h3>\n
bc1p<\/code> adreslerine ta\u015f\u0131mas\u0131 tamamen iste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r. Eski formatl\u0131 c\u00fczdan adresleriniz (Legacy ‘1…’ veya SegWit ‘bc1q…’) kusursuz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmaya ve a\u011fdan transfer almaya devam eder. Ancak Taproot’un komisyon ve gizlilik avantajlar\u0131ndan yararlanmak i\u00e7in destekleyen modern c\u00fczdanlara ge\u00e7i\u015f yap\u0131lmas\u0131 tavsiye edilir.<\/p>\nTaproot t\u00fcm Bitcoin i\u015flemlerini tamamen anonim hale getirir mi?<\/h3>\n
Schnorr imzalar\u0131 kuantum bilgisayarlara kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flar m\u0131?<\/h3>\n