{"id":44713,"date":"2026-09-15T21:05:47","date_gmt":"2026-09-15T18:05:47","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/"},"modified":"2026-09-15T21:05:47","modified_gmt":"2026-09-15T18:05:47","slug":"web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/","title":{"rendered":"Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber"},"content":{"rendered":"<h2>Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber<\/h2>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital d\u00fcnyas\u0131nda, web uygulamalar\u0131 hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline geldi. Online bankac\u0131l\u0131ktan sosyal medyaya, al\u0131\u015fveri\u015f sitelerinden kurumsal portallara kadar her alanda varlar. Ancak bu kolayl\u0131k ve eri\u015filebilirlik, beraberinde ciddi g\u00fcvenlik risklerini de getiriyor. Peki, geli\u015ftirdi\u011fimiz uygulamalar\u0131n siber sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 ne kadar g\u00fcvende oldu\u011funu hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Bu rehber, web g\u00fcvenli\u011finin temel prensiplerini, yayg\u0131n zafiyetleri ve geli\u015ftiricilerin alabilece\u011fi pratik \u00f6nlemleri s\u0131f\u0131rdan ele alarak, uygulamalar\u0131n\u0131z\u0131 daha diren\u00e7li hale getirmenize yard\u0131mc\u0131 olacak.<\/p>\n<h3>Neden Web G\u00fcvenli\u011fi Bu Kadar \u00d6nemli? Siber Tehditlerin Y\u00fckseli\u015fi<\/h3>\n<p>Web g\u00fcvenli\u011fi, sadece b\u00fcy\u00fck \u015firketler i\u00e7in de\u011fil, her boyuttan uygulama ve geli\u015ftirici i\u00e7in hayati bir konudur. \u0130nternet \u00fczerindeki her etkile\u015fim, potansiyel bir risk ta\u015f\u0131r ve k\u00f6t\u00fc niyetli akt\u00f6rler s\u00fcrekli olarak sistemlerdeki zafiyetleri (vulnerabilities) ararlar. Bir web uygulamas\u0131ndaki g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131, kullan\u0131c\u0131 verilerinin \u00e7al\u0131nmas\u0131ndan, sistemin tamamen ele ge\u00e7irilmesine, hatta itibar kayb\u0131na kadar uzanan ciddi sonu\u00e7lar do\u011furabilir. Bu nedenle, geli\u015ftiricilerin g\u00fcvenli\u011fi bir &#8220;ek \u00f6zellik&#8221; olarak de\u011fil, geli\u015ftirme s\u00fcrecinin temel bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmesi elzemdir.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki, bir e-ticaret sitesi geli\u015ftiriyorsunuz ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kredi kart\u0131 bilgilerini veya ki\u015fisel adreslerini sakl\u0131yorsunuz. E\u011fer bu bilgiler yeterince korunmazsa, bir veri ihlali (data breach) durumunda hem kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n g\u00fcvenini kaybeder hem de yasal sorumluluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rs\u0131n\u0131z. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda ya\u015fanan Equifax, Marriott gibi b\u00fcy\u00fck veri ihlalleri, milyonlarca kullan\u0131c\u0131n\u0131n ki\u015fisel bilgilerinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu ve \u015firketlere milyarlarca dolarl\u0131k zararlar verdi. Bu olaylar, web g\u00fcvenli\u011finin ne kadar kritik oldu\u011funu ve ihmal edildi\u011finde ne gibi sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini ac\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>Siber tehditler s\u00fcrekli evrim ge\u00e7iriyor. D\u00fcn etkili olan bir g\u00fcvenlik \u00f6nlemi, bug\u00fcn yetersiz kalabilir. Bu durum, geli\u015ftiricilerin g\u00fcvenlik konusundaki bilgilerini s\u00fcrekli g\u00fcncel tutmalar\u0131n\u0131 ve en iyi pratikleri uygulamalar\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor. Sald\u0131rganlar, uygulamalardaki en k\u00fc\u00e7\u00fck bo\u015fluklar\u0131 bile de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, biz geli\u015ftiricilerin de sistemlerimizi bu tehditlere kar\u015f\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rmam\u0131z gerekiyor. Bir yaz\u0131l\u0131m\u0131n i\u015flevselli\u011fi ne kadar iyi olursa olsun, g\u00fcvenli de\u011filse de\u011feri d\u00fc\u015fer. Kullan\u0131c\u0131lar, verilerinin g\u00fcvende oldu\u011fundan emin olmak isterler ve g\u00fcvenlik, art\u0131k bir tercih de\u011fil, bir beklentidir. Bu beklentiyi kar\u015f\u0131lamak, hem uygulaman\u0131z\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 hem de kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n refah\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<p>G\u00fcvenlik ihlallerinin maliyeti sadece finansal kay\u0131plarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. \u015eirketlerin itibar\u0131 zedelenir, m\u00fc\u015fteri g\u00fcveni sars\u0131l\u0131r ve uzun vadede toparlanmas\u0131 zor hasarlar olu\u015fur. Ayr\u0131ca, KVKK (Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu) gibi d\u00fczenlemeler, veri g\u00fcvenli\u011fi konusunda \u015firketlere ciddi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getirmekte ve ihlaller durumunda a\u011f\u0131r cezalar \u00f6ng\u00f6rmektedir. Bu nedenle, geli\u015ftirme s\u00fcrecinin ba\u015f\u0131ndan itibaren g\u00fcvenli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnmek, olas\u0131 riskleri minimize etmek ve hem kendimizi hem de kullan\u0131c\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 korumak ad\u0131na at\u0131lacak en \u00f6nemli ad\u0131mlardan biridir. G\u00fcvenli bir web uygulamas\u0131, sadece kodun do\u011fru \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda d\u0131\u015f etkenlere kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<h3>Web G\u00fcvenli\u011finin Temel Ta\u015flar\u0131 Nelerdir? Ba\u015flang\u0131\u00e7 Seviyesi Kavramlar<\/h3>\n<p>Web g\u00fcvenli\u011fi d\u00fcnyas\u0131na ad\u0131m atarken, baz\u0131 temel kavramlar\u0131 anlamak, konuya sa\u011flam bir temel olu\u015fturman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Bu kavramlar, g\u00fcvenlik stratejilerini belirlerken ve potansiyel zafiyetleri de\u011ferlendirirken size yol g\u00f6sterecektir. G\u00fcvenli\u011fin \u00fc\u00e7 temel dire\u011fi olarak bilinen CIA \u00dc\u00e7l\u00fcs\u00fc (Confidentiality, Integrity, Availability &#8211; Gizlilik, B\u00fct\u00fcnl\u00fck, Eri\u015filebilirlik) ile ba\u015flayal\u0131m.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Gizlilik (Confidentiality):<\/strong> Bilginin sadece yetkili ki\u015filer taraf\u0131ndan eri\u015filebilir olmas\u0131 prensibidir. \u00d6rne\u011fin, bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n \u015fifresi veya kredi kart\u0131 bilgileri gibi hassas verilerin yetkisiz ki\u015filer taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmemesi gizlilik kapsam\u0131na girer. \u015eifreleme (encryption), eri\u015fim kontrol\u00fc (access control) ve yetkilendirme (authorization) mekanizmalar\u0131 gizlili\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li><strong>B\u00fct\u00fcnl\u00fck (Integrity):<\/strong> Bilginin yetkisiz veya istenmeyen \u015fekillerde de\u011fi\u015ftirilmemesi, bozulmamas\u0131 veya yok edilmemesi prensibidir. Bir banka hesab\u0131ndaki bakiye bilgisinin yetkisizce de\u011fi\u015ftirilmesi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn ihlalidir. Veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flamak i\u00e7in hash algoritmalar\u0131, dijital imzalar ve g\u00fcvenli veri depolama y\u00f6ntemleri kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Eri\u015filebilirlik (Availability):<\/strong> Yetkili kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 bilgilere ve sistemlere istedikleri zaman eri\u015febilmesi prensibidir. Bir web sitesinin DDoS (Distributed Denial of Service) sald\u0131r\u0131s\u0131 nedeniyle hizmet verememesi, eri\u015filebilirli\u011fin ihlalidir. Y\u00fcksek eri\u015filebilirlik sa\u011flayan altyap\u0131lar, yedekleme (backup) ve felaket kurtarma (disaster recovery) planlar\u0131 bu kategoriye girer.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu \u00fc\u00e7 temel prensip, herhangi bir g\u00fcvenlik stratejisinin omurgas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u015eimdi de g\u00fcvenlik alan\u0131nda s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131z di\u011fer \u00f6nemli terimlere g\u00f6z atal\u0131m:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Zafiyet (Vulnerability):<\/strong> Bir sistemdeki, uygulamadaki veya yap\u0131land\u0131rmadaki g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 veya zay\u0131fl\u0131kt\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir uygulaman\u0131n kullan\u0131c\u0131 giri\u015flerini yeterince do\u011frulamamas\u0131 bir zafiyettir.<\/li>\n<li><strong>Tehdit (Threat):<\/strong> Bir zafiyeti kullanarak bir sisteme zarar verebilecek potansiyel bir olayd\u0131r. SQL enjeksiyonu, XSS sald\u0131r\u0131s\u0131 gibi k\u00f6t\u00fc niyetli eylemler birer tehdittir.<\/li>\n<li><strong>Risk (Risk):<\/strong> Bir tehdidin bir zafiyeti kullanarak bir sisteme zarar verme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bu zarar\u0131n potansiyel etkisidir. Risk, tehdit ve zafiyetin birle\u015fimiyle ortaya \u00e7\u0131kar ve genellikle &#8220;risk = olas\u0131l\u0131k x etki&#8221; form\u00fcl\u00fcyle de\u011ferlendirilir.<\/li>\n<li><strong>Sald\u0131r\u0131 Y\u00fczeyi (Attack Surface):<\/strong> Bir sistemin veya uygulaman\u0131n sald\u0131r\u0131ya a\u00e7\u0131k olan t\u00fcm giri\u015f noktalar\u0131, \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131 ve etkile\u015fim alanlar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, API u\u00e7 noktalar\u0131, kullan\u0131c\u0131 giri\u015f formlar\u0131, dosya y\u00fckleme alanlar\u0131 bir uygulaman\u0131n sald\u0131r\u0131 y\u00fczeyini olu\u015fturur. Sald\u0131r\u0131 y\u00fczeyini k\u00fc\u00e7\u00fcltmek, g\u00fcvenli\u011fi art\u0131rman\u0131n \u00f6nemli bir yoludur.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenlik Kontrol\u00fc (Security Control):<\/strong> Zafiyetleri azaltmak, tehditleri \u00f6nlemek veya riskleri y\u00f6netmek i\u00e7in uygulanan \u00f6nlemlerdir. \u015eifreleme, g\u00fcvenlik duvarlar\u0131 (firewalls), kimlik do\u011frulama mekanizmalar\u0131 birer g\u00fcvenlik kontrol\u00fcd\u00fcr.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu temel kavramlar\u0131 anlamak, bir geli\u015ftirici olarak g\u00fcvenlik odakl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmenizi sa\u011flar. G\u00fcvenlik sadece bir kerelik bir i\u015flem de\u011fil, s\u00fcrekli bir s\u00fcre\u00e7tir. Uygulaman\u0131z\u0131 tasarlarken, kodlarken, test ederken ve da\u011f\u0131t\u0131rken bu prensipleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak, \u00e7ok daha sa\u011flam ve g\u00fcvenilir sistemler olu\u015fturman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir web formunda kullan\u0131c\u0131dan al\u0131nan verinin (\u00f6rne\u011fin bir e-posta adresi) veritaban\u0131na kaydedilmeden \u00f6nce do\u011fru formatta olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek, hem gizlili\u011fi hem de b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc koruyan basit ama etkili bir g\u00fcvenlik kontrol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Unutmay\u0131n, web g\u00fcvenli\u011fi bir &#8220;set it and forget it&#8221; (ayarla ve unut) durumu de\u011fildir. S\u00fcrekli g\u00fcncellenen tehditlere kar\u015f\u0131 sistemlerinizi adapte etmeniz, d\u00fczenli g\u00fcvenlik denetimleri yapman\u0131z ve g\u00fcvenlik bilincinizi y\u00fcksek tutman\u0131z gerekmektedir. Bu temel bilgileri \u00f6z\u00fcmsemek, bir sonraki a\u015famada ele alaca\u011f\u0131m\u0131z yayg\u0131n zafiyetleri ve onlardan korunma yollar\u0131n\u0131 daha iyi anlaman\u0131za olanak tan\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n<h3>En Yayg\u0131n Web G\u00fcvenli\u011fi Zafiyetleri ve Onlardan Nas\u0131l Korunuruz? (OWASP Top 10 Odakl\u0131)<\/h3>\n<p>Web g\u00fcvenli\u011fi denince akla gelen en \u00f6nemli referans kaynaklar\u0131ndan biri OWASP (Open Web Application Security Project) Top 10 listesidir. Bu liste, web uygulamalar\u0131nda en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ve en kritik g\u00fcvenlik zafiyetlerini \u00f6zetler. Geli\u015ftiricilerin bu zafiyetleri tan\u0131mas\u0131 ve onlara kar\u015f\u0131 \u00f6nlem almas\u0131, uygulamalar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r. \u0130\u015fte OWASP Top 10&#8217;da yer alan baz\u0131 \u00f6nemli zafiyetler ve onlardan korunma yollar\u0131:<\/p>\n<h4>1. Enjeksiyon (Injection)<\/h4>\n<p>Enjeksiyon zafiyetleri, sald\u0131rgan\u0131n uygulaman\u0131za k\u00f6t\u00fc niyetli veri g\u00f6ndererek yorumlay\u0131c\u0131n\u0131n (interpreter) bu veriyi kod olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar. En yayg\u0131n t\u00fcr\u00fc SQL Enjeksiyonu&#8217;dur (SQL Injection). Sald\u0131rgan, kullan\u0131c\u0131 giri\u015f alanlar\u0131na SQL kod par\u00e7ac\u0131klar\u0131 ekleyerek veritaban\u0131 \u00fczerinde yetkisiz i\u015flemler yapabilir, hassas verileri \u00e7alabilir veya silebilir.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek Senaryo:<\/strong> Bir login formunda kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 alan\u0131na <code>' OR '1'='1' --<\/code> gibi bir ifade girildi\u011finde, do\u011fru \u015fifre girilmese bile sisteme giri\u015f yap\u0131labilir.<\/p>\n<p><strong>Korunma Yollar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Parametreli Sorgular (Parameterized Queries):<\/strong> SQL sorgular\u0131n\u0131 do\u011frudan string birle\u015ftirme (string concatenation) ile olu\u015fturmak yerine, parametreli sorgular veya ORM (Object-Relational Mapping) ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131n. Bu y\u00f6ntem, kullan\u0131c\u0131 giri\u015fini koddan ay\u0131rarak enjeksiyonu engeller.<\/li>\n<li><strong>Girdi Do\u011frulama (Input Validation):<\/strong> Kullan\u0131c\u0131dan gelen t\u00fcm girdileri, beklenen veri t\u00fcr\u00fc, format\u0131 ve uzunlu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde do\u011frulay\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Minimum Yetki Prensibi:<\/strong> Veritaban\u0131 kullan\u0131c\u0131lar\u0131na yaln\u0131zca ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck yetkileri verin.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\/\/ K\u00d6T\u00dc \u00d6RNEK: SQL Enjeksiyonuna A\u00e7\u0131k\nString query = \"SELECT * FROM users WHERE username = '\" + username + \"' AND password = '\" + password + \"'\";\nStatement statement = connection.createStatement();\nResultSet resultSet = statement.executeQuery(query);\n\n\/\/ \u0130Y\u0130 \u00d6RNEK: Parametreli Sorgu Kullan\u0131m\u0131\nString query = \"SELECT * FROM users WHERE username = ? AND password = ?\";\nPreparedStatement preparedStatement = connection.prepareStatement(query);\npreparedStatement.setString(1, username);\npreparedStatement.setString(2, password);\nResultSet resultSet = preparedStatement.executeQuery();<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<h4>2. K\u0131r\u0131k Kimlik Do\u011frulama (Broken Authentication)<\/h4>\n<p>Kimlik do\u011frulama mekanizmalar\u0131ndaki hatalar, sald\u0131rganlar\u0131n kullan\u0131c\u0131 hesaplar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmesine, sistemlere yetkisiz eri\u015fim sa\u011flamas\u0131na veya kimlikleri taklit etmesine olanak tan\u0131r. Zay\u0131f \u015fifre politikalar\u0131, oturum y\u00f6netimi hatalar\u0131, \u00e7ok fakt\u00f6rl\u00fc kimlik do\u011frulaman\u0131n (MFA) eksikli\u011fi bu kategoriye girer.<\/p>\n<p><strong>Korunma Yollar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>G\u00fc\u00e7l\u00fc \u015eifre Politikalar\u0131:<\/strong> Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n karma\u015f\u0131k, uzun ve benzersiz \u015fifreler kullanmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131n.<\/li>\n<li><strong>\u00c7ok Fakt\u00f6rl\u00fc Kimlik Do\u011frulama (MFA):<\/strong> M\u00fcmk\u00fcn olan her yerde MFA uygulay\u0131n.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenli Oturum Y\u00f6netimi:<\/strong> Oturum kimliklerini (session IDs) rastgele olu\u015fturun, HTTP-only ve Secure bayraklar\u0131n\u0131 kullanarak \u00e7erezleri koruyun, belirli bir s\u00fcre sonra oturumlar\u0131 sonland\u0131r\u0131n.<\/li>\n<li><strong>\u015eifreleri G\u00fcvenli Saklama:<\/strong> \u015eifreleri asla d\u00fcz metin olarak saklamay\u0131n. Tuzlama (salting) ve hashing algoritmalar\u0131 (\u00f6rne\u011fin bcrypt, scrypt, Argon2) kullanarak g\u00fcvenli bir \u015fekilde depolay\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>3. Hassas Veri A\u00e7\u0131\u011fa \u00c7\u0131kmas\u0131 (Sensitive Data Exposure)<\/h4>\n<p>Uygulamalar, hassas verileri (kredi kart\u0131 numaralar\u0131, sa\u011fl\u0131k bilgileri, ki\u015fisel veriler vb.) yeterince korumad\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. Bu veriler hem depolama s\u0131ras\u0131nda (at rest) hem de iletim s\u0131ras\u0131nda (in transit) \u015fifrelenmelidir.<\/p>\n<p><strong>Korunma Yollar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u015eifreleme (Encryption):<\/strong> T\u00fcm hassas verileri hem depolama s\u0131ras\u0131nda (veritaban\u0131, dosya sistemi) hem de iletim s\u0131ras\u0131nda (HTTPS\/TLS) \u015fifreleyin.<\/li>\n<li><strong>Veri Minimazasyonu:<\/strong> Yaln\u0131zca ger\u00e7ekten ihtiya\u00e7 duydu\u011funuz verileri toplay\u0131n ve saklay\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Eri\u015fim Kontrol\u00fc:<\/strong> Hassas verilere eri\u015fimi s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rlay\u0131n ve d\u00fczenli olarak denetleyin.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>4. XML Harici Varl\u0131klar (XML External Entities &#8211; XXE)<\/h4>\n<p>Eski veya yanl\u0131\u015f yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f XML i\u015flemcileri, d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan XML verilerini i\u015flerken harici varl\u0131k referanslar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilir. Bu durum, sald\u0131rganlar\u0131n sunucu \u00fczerindeki dosyalara eri\u015fmesine, i\u00e7 a\u011fa s\u0131zmas\u0131na veya hizmet reddi (DoS) sald\u0131r\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesine yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<p><strong>Korunma Yollar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>XML \u0130\u015flemcilerini G\u00fcncel Tutma:<\/strong> XML ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 (parsers) ve k\u00fct\u00fcphanelerini her zaman g\u00fcncel tutun.<\/li>\n<li><strong>Harici Varl\u0131k \u00c7\u00f6z\u00fcmlemesini Devre D\u0131\u015f\u0131 B\u0131rakma:<\/strong> XML ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131n\u0131zda DTD&#8217;leri (Document Type Definitions) ve harici varl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesini tamamen devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>5. K\u0131r\u0131k Eri\u015fim Kontrol\u00fc (Broken Access Control)<\/h4>\n<p>Eri\u015fim kontrol\u00fc, yetkili kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sadece kendilerine izin verilen kaynaklara ve i\u015flevlere eri\u015febilmesini sa\u011flar. Bu kontrol mekanizmalar\u0131ndaki hatalar, sald\u0131rganlar\u0131n normalde eri\u015fim yetkisi olmayan fonksiyonlara veya verilere eri\u015fmesine neden olabilir. \u00d6rne\u011fin, bir kullan\u0131c\u0131 URL&#8217;deki ID&#8217;yi de\u011fi\u015ftirerek ba\u015fka bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n bilgilerine ula\u015fabilir (Insecure Direct Object References &#8211; IDOR).<\/p>\n<p><strong>Korunma Yollar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Minimum Yetki Prensibi:<\/strong> Her kullan\u0131c\u0131ya veya role sadece i\u015fini yapmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan en d\u00fc\u015f\u00fck yetkileri verin.<\/li>\n<li><strong>S\u0131k\u0131 Eri\u015fim Kontrol\u00fc:<\/strong> Her iste\u011fin (request) sunucu taraf\u0131nda yetkilendirme kontrollerinden ge\u00e7ti\u011finden emin olun. Kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcndeki kontroller (\u00f6rne\u011fin, bir d\u00fc\u011fmeyi gizlemek) yeterli de\u011fildir.<\/li>\n<li><strong>IDOR Korumas\u0131:<\/strong> Direkt nesne referanslar\u0131 yerine, rastgele olu\u015fturulmu\u015f, tahmin edilemeyen ID&#8217;ler kullan\u0131n veya her eri\u015fimden \u00f6nce kullan\u0131c\u0131n\u0131n o kayna\u011fa eri\u015fim yetkisi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edin.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>6. G\u00fcvenlik Yanl\u0131\u015f Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 (Security Misconfiguration)<\/h4>\n<p>Varsay\u0131lan \u015fifreler, a\u00e7\u0131k dizin listelemeleri, kullan\u0131lmayan servisler, yanl\u0131\u015f yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f HTTP ba\u015fl\u0131klar\u0131 veya eksik g\u00fcvenlik yamalar\u0131 gibi hatal\u0131 yap\u0131land\u0131rmalar g\u00fcvenlik zafiyetlerine yol a\u00e7ar.<\/p>\n<p><strong>Korunma Yollar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>G\u00fcvenli Yap\u0131land\u0131rma \u015eablonlar\u0131:<\/strong> Uygulama sunucular\u0131, veritabanlar\u0131 ve di\u011fer bile\u015fenler i\u00e7in g\u00fcvenli yap\u0131land\u0131rma \u015fablonlar\u0131 kullan\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Varsay\u0131lan \u015eifreleri De\u011fi\u015ftirme:<\/strong> T\u00fcm varsay\u0131lan \u015fifreleri ve kullan\u0131c\u0131 adlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirin.<\/li>\n<li><strong>Gereksiz \u00d6zellikleri Devre D\u0131\u015f\u0131 B\u0131rakma:<\/strong> Kullan\u0131lmayan servisleri, portlar\u0131 ve \u00f6zellikleri kapat\u0131n.<\/li>\n<li><strong>D\u00fczenli Yama Y\u00f6netimi:<\/strong> \u0130\u015fletim sistemi, k\u00fct\u00fcphaneler, \u00e7er\u00e7eveler ve uygulamalar dahil t\u00fcm yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 d\u00fczenli olarak g\u00fcncelleyin ve g\u00fcvenlik yamalar\u0131n\u0131 uygulay\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>7. Siteler Aras\u0131 Komut Dosyas\u0131 \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma (Cross-Site Scripting &#8211; XSS)<\/h4>\n<p>XSS, sald\u0131rgan\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetli istemci taraf\u0131 komut dosyalar\u0131n\u0131 (client-side scripts) bir web uygulamas\u0131na enjekte etmesini sa\u011flar. Bu komut dosyalar\u0131, di\u011fer kullan\u0131c\u0131lar\u0131n taray\u0131c\u0131lar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015farak oturum \u00e7erezlerini \u00e7alabilir, kullan\u0131c\u0131lar\u0131 farkl\u0131 sitelere y\u00f6nlendirebilir veya hassas bilgileri ele ge\u00e7irebilir.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek Senaryo:<\/strong> Bir yorum alan\u0131na <code>&lt;script&gt;alert('XSS Sald\u0131r\u0131s\u0131!');&lt;\/script&gt;<\/code> gibi bir kod girildi\u011finde, di\u011fer kullan\u0131c\u0131lar bu yorumu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcledi\u011finde JavaScript kodu \u00e7al\u0131\u015fabilir.<\/p>\n<p><strong>Korunma Yollar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u00c7\u0131kt\u0131 Kodlama (Output Encoding):<\/strong> Kullan\u0131c\u0131dan gelen ve HTML \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131nda g\u00f6sterilecek t\u00fcm verileri uygun \u015fekilde kodlay\u0131n (encode). Bu, taray\u0131c\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetli kodu metin olarak alg\u0131lamas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>Girdi Do\u011frulama (Input Validation):<\/strong> Kullan\u0131c\u0131 girdilerini kabul etmeden \u00f6nce s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde do\u011frulay\u0131n ve istenmeyen karakterleri filtreleyin.<\/li>\n<li><strong>\u0130\u00e7erik G\u00fcvenli\u011fi Politikas\u0131 (Content Security Policy &#8211; CSP):<\/strong> CSP kullanarak taray\u0131c\u0131n\u0131n hangi kaynaklardan (scriptler, stiller vb.) i\u00e7erik y\u00fcklemesine izin verilece\u011fini belirleyin.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\/\/ K\u00d6T\u00dc \u00d6RNEK: XSS'e A\u00e7\u0131k\nString comment = request.getParameter(\"comment\");\nresponse.getWriter().println(\"<div>\" + comment + \"<\/div>\"); \/\/ Kullan\u0131c\u0131 girdisi do\u011frudan HTML'e bas\u0131l\u0131yor\n\n\/\/ \u0130Y\u0130 \u00d6RNEK: \u00c7\u0131kt\u0131 Kodlama Kullan\u0131m\u0131 (Java \u00f6rne\u011fi)\nString comment = request.getParameter(\"comment\");\nString encodedComment = org.owasp.encoder.Encode.forHtml(comment); \/\/ OWASP ESAPI veya benzeri bir k\u00fct\u00fcphane\nresponse.getWriter().println(\"<div>\" + encodedComment + \"<\/div>\");<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<h4>8. G\u00fcvenli Olmayan Serile\u015ftirme (Insecure Deserialization)<\/h4>\n<p>Uygulaman\u0131n g\u00fcvensiz bir \u015fekilde serile\u015ftirilmi\u015f verileri (serialized data) i\u015flemesi, uzaktan kod \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya (remote code execution), yetki y\u00fckseltmeye veya hizmet reddine yol a\u00e7abilir. Bu zafiyet genellikle Java, .NET, PHP gibi dillerde nesnelerin serile\u015ftirilmesi ve serile\u015ftirilmi\u015f hallerinin g\u00fcvenli olmayan bir \u015fekilde i\u015flenmesiyle ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p><strong>Korunma Yollar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>G\u00fcvenilmeyen Kaynaklardan Serile\u015ftirilmi\u015f Veri \u0130\u015flememe:<\/strong> G\u00fcvenilmeyen kaynaklardan gelen serile\u015ftirilmi\u015f verileri asla i\u015fleme.<\/li>\n<li><strong>Tip Kontrol\u00fc:<\/strong> Serile\u015ftirme s\u0131ras\u0131nda beklenen veri t\u00fcrlerini s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde kontrol edin.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenli Serile\u015ftirme K\u00fct\u00fcphaneleri:<\/strong> G\u00fcvenli serile\u015ftirme ve serile\u015ftirmeden \u00e7\u0131karma (deserialization) k\u00fct\u00fcphaneleri kullan\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>9. Bilinen Zafiyetlere Sahip Bile\u015fenlerin Kullan\u0131m\u0131 (Using Components with Known Vulnerabilities)<\/h4>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphaneler, \u00e7er\u00e7eveler (frameworks) ve di\u011fer yaz\u0131l\u0131m bile\u015fenleri, bilinen g\u00fcvenlik zafiyetleri i\u00e7erebilir. Bu bile\u015fenler g\u00fcncellenmedi\u011finde veya g\u00fcvenlik yamalar\u0131 uygulanmad\u0131\u011f\u0131nda, uygulaman\u0131z bu zafiyetlere a\u00e7\u0131k hale gelir.<\/p>\n<p><strong>Korunma Yollar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Bile\u015fen Envanteri:<\/strong> Uygulaman\u0131zda kullan\u0131lan t\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf bile\u015fenlerin bir envanterini tutun.<\/li>\n<li><strong>D\u00fczenli G\u00fcncelleme:<\/strong> T\u00fcm k\u00fct\u00fcphaneleri, \u00e7er\u00e7eveleri ve di\u011fer bile\u015fenleri d\u00fczenli olarak g\u00fcncelleyin.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenlik Taramalar\u0131:<\/strong> Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 g\u00fcvenlik zafiyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan tarayan ara\u00e7lar (\u00f6rne\u011fin OWASP Dependency-Check) kullan\u0131n.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenilir Kaynaklar:<\/strong> Bile\u015fenleri sadece g\u00fcvenilir kaynaklardan indirin.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>10. Yetersiz G\u00fcnl\u00fckleme ve \u0130zleme (Insufficient Logging &#038; Monitoring)<\/h4>\n<p>G\u00fcvenlik olaylar\u0131n\u0131n yetersiz bir \u015fekilde g\u00fcnl\u00fc\u011fe kaydedilmesi veya izlenmesi, sald\u0131r\u0131lar\u0131n tespit edilmesini, analiz edilmesini ve bunlara m\u00fcdahale edilmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu durum, sald\u0131rganlar\u0131n sistemde uzun s\u00fcre fark edilmeden kalmas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Korunma Yollar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Kapsaml\u0131 G\u00fcnl\u00fckleme:<\/strong> Kimlik do\u011frulama ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131, yetkilendirme hatalar\u0131, veri de\u011fi\u015fiklikleri ve kritik sistem olaylar\u0131 gibi t\u00fcm g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olaylar\u0131 g\u00fcnl\u00fc\u011fe kaydedin.<\/li>\n<li><strong>Merkezi G\u00fcnl\u00fck Y\u00f6netimi:<\/strong> G\u00fcnl\u00fckleri merkezi bir sistemde toplay\u0131n ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklay\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Ger\u00e7ek Zamanl\u0131 \u0130zleme ve Uyar\u0131lar:<\/strong> Anormal davran\u0131\u015flar\u0131 veya potansiyel sald\u0131r\u0131 belirtilerini tespit etmek i\u00e7in g\u00fcnl\u00fckleri ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak izleyin ve otomatik uyar\u0131 sistemleri kurun.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu OWASP Top 10 zafiyetleri, geli\u015ftiricilerin en \u00e7ok dikkat etmesi gereken alanlar\u0131 vurgular. Her bir zafiyet, farkl\u0131 bir sald\u0131r\u0131 vekt\u00f6r\u00fcn\u00fc temsil eder ve her birine kar\u015f\u0131 \u00f6zel \u00f6nlemler almak gerekir. G\u00fcvenli kodlama pratiklerini benimsemek ve bu zafiyetleri geli\u015ftirme s\u00fcrecinin ba\u015f\u0131ndan itibaren g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak, \u00e7ok daha sa\u011flam ve g\u00fcvenilir web uygulamalar\u0131 olu\u015fturman\u0131n anahtar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3>G\u00fcvenli Kod Yazma Pratikleri: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Alt\u0131n Kurallar<\/h3>\n<p>Web uygulamalar\u0131n\u0131z\u0131 siber sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 korumak, sadece g\u00fcvenlik ara\u00e7lar\u0131 kullanmakla de\u011fil, ayn\u0131 zamanda g\u00fcvenli kod yazma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 edinmekle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Geli\u015ftiriciler olarak, yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z her sat\u0131r kodun potansiyel bir zafiyet ta\u015f\u0131yabilece\u011fini bilmeli ve bu bilinci geli\u015ftirme s\u00fcrecinin her a\u015famas\u0131na entegre etmeliyiz. \u0130\u015fte g\u00fcvenli kod yaz\u0131m\u0131 i\u00e7in temel pratikler ve dikkat edilmesi gerekenler:<\/p>\n<h4>1. Girdi Do\u011frulama (Input Validation) Her \u015eeyden \u00d6nce Gelir<\/h4>\n<p>Kullan\u0131c\u0131dan gelen her t\u00fcrl\u00fc girdi (form alanlar\u0131, URL parametreleri, HTTP ba\u015fl\u0131klar\u0131, dosya y\u00fcklemeleri vb.) potansiyel olarak k\u00f6t\u00fc niyetli olabilir. Bu nedenle, t\u00fcm girdileri sunucu taraf\u0131nda s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde do\u011frulamak (validate) esast\u0131r. Girdinin beklenen format, t\u00fcr, uzunluk ve karakter k\u00fcmesine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edin. \u00d6rne\u011fin, bir e-posta adresi alan\u0131na sadece e-posta format\u0131na uygun metinlerin girilebildi\u011finden emin olun.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir ya\u015f alan\u0131 i\u00e7in sadece say\u0131sal de\u011ferler kabul edin ve belirli bir aral\u0131kta (\u00f6rne\u011fin 0-120) olmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n. Unutmay\u0131n, istemci taraf\u0131 (client-side) do\u011frulamalar (JavaScript ile yap\u0131lanlar) kullan\u0131c\u0131 deneyimi i\u00e7in iyidir ancak g\u00fcvenlik i\u00e7in asla tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kolayca atlat\u0131labilirler.<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\/\/ K\u00d6T\u00dc \u00d6RNEK: Sadece istemci taraf\u0131 do\u011frulama veya hi\u00e7 do\u011frulama yok\n\/\/ JavaScript ile yap\u0131lan do\u011frulama kolayca atlat\u0131labilir.\n\n\/\/ \u0130Y\u0130 \u00d6RNEK: Sunucu taraf\u0131 girdi do\u011frulama (\u00f6rne\u011fin Java'da)\npublic String processUserInput(String userInput) {\n    if (userInput == null || userInput.trim().isEmpty()) {\n        throw new IllegalArgumentException(\"Girdi bo\u015f olamaz.\");\n    }\n    \/\/ Sadece alfan\u00fcmerik karakterlere izin ver\n    if (!userInput.matches(\"^[a-zA-Z0-9]*$\")) {\n        throw new IllegalArgumentException(\"Girdi sadece alfan\u00fcmerik karakterler i\u00e7erebilir.\");\n    }\n    \/\/ Maksimum uzunluk kontrol\u00fc\n    if (userInput.length() > 50) {\n        throw new IllegalArgumentException(\"Girdi \u00e7ok uzun.\");\n    }\n    return userInput.trim();\n}<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<h4>2. \u00c7\u0131kt\u0131 Kodlama (Output Encoding) ile XSS&#8217;i Engelle<\/h4>\n<p>Kullan\u0131c\u0131dan gelen verileri bir web sayfas\u0131na veya ba\u015fka bir \u00e7\u0131kt\u0131ya yazd\u0131r\u0131rken, bu verileri uygun \u015fekilde kodlamak (encode) XSS sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nlemenin temel yoludur. \u00c7\u0131kt\u0131 kodlama, \u00f6zel karakterleri (\u00f6rne\u011fin <code>&lt;<\/code>, <code>&gt;<\/code>, <code>&amp;<\/code>) HTML varl\u0131klar\u0131na (<code>&amp;lt;<\/code>, <code>&amp;gt;<\/code>, <code>&amp;amp;<\/code>) d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek taray\u0131c\u0131n\u0131n bunlar\u0131 kod olarak de\u011fil, d\u00fcz metin olarak yorumlamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Her ba\u011flam i\u00e7in (HTML, JavaScript, URL, CSS) farkl\u0131 kodlama y\u00f6ntemleri gerekebilir.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir blog yorumunu g\u00f6sterirken, yorumdaki <code>&lt;script&gt;<\/code> etiketlerinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in HTML kodlamas\u0131 yap\u0131n.<\/p>\n<h4>3. Parametreli Sorgular ve ORM Kullan\u0131m\u0131<\/h4>\n<p>SQL Enjeksiyonu riskini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in veritaban\u0131 sorgular\u0131n\u0131z\u0131 her zaman parametreli olarak yaz\u0131n veya g\u00fcvenilir ORM k\u00fct\u00fcphaneleri (Hibernate, Entity Framework vb.) kullan\u0131n. Bu y\u00f6ntemler, kullan\u0131c\u0131 girdisini sorgu mant\u0131\u011f\u0131ndan ay\u0131rarak, girdinin asla y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir kod olarak yorumlanmamas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h4>4. G\u00fc\u00e7l\u00fc Kimlik Do\u011frulama ve Yetkilendirme Mekanizmalar\u0131<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>\u015eifre Saklama:<\/strong> \u015eifreleri asla d\u00fcz metin olarak veya zay\u0131f hash algoritmalar\u0131yla saklamay\u0131n. Tuzlama (salting) ve bcrypt, scrypt, Argon2 gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc tek y\u00f6nl\u00fc hash algoritmalar\u0131 kullan\u0131n.<\/li>\n<li><strong>\u00c7ok Fakt\u00f6rl\u00fc Kimlik Do\u011frulama (MFA):<\/strong> Hassas i\u015flemler veya hesaplar i\u00e7in MFA&#8217;y\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Yetkilendirme:<\/strong> Her iste\u011fin sunucu taraf\u0131nda kullan\u0131c\u0131n\u0131n ilgili kayna\u011fa veya fonksiyona eri\u015fim yetkisinin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edin. Kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcndeki d\u00fc\u011fmeleri gizlemek yeterli de\u011fildir.<\/li>\n<li><strong>Oturum Y\u00f6netimi:<\/strong> Oturum kimliklerini (session IDs) g\u00fcvenli, rastgele ve tahmin edilemez \u015fekilde olu\u015fturun. Oturum \u00e7erezlerine <code>HttpOnly<\/code> ve <code>Secure<\/code> bayraklar\u0131n\u0131 ekleyin ve belirli bir s\u00fcre sonra oturumlar\u0131 otomatik olarak sonland\u0131r\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>5. G\u00fcvenli Hata Y\u00f6netimi ve G\u00fcnl\u00fckleme (Error Handling &#038; Logging)<\/h4>\n<p>Hata mesajlar\u0131, sald\u0131rganlara sisteminiz hakk\u0131nda de\u011ferli bilgiler (veritaban\u0131 \u015femas\u0131, dosya yollar\u0131, k\u00fct\u00fcphane versiyonlar\u0131) sa\u011flayabilir. Bu nedenle, kullan\u0131c\u0131ya genel, bilgilendirici olmayan hata mesajlar\u0131 g\u00f6sterin. Detayl\u0131 hata mesajlar\u0131n\u0131 ise sadece sunucu g\u00fcnl\u00fcklerine (logs) kaydedin ve bu g\u00fcnl\u00fckleri g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklay\u0131n. G\u00fcvenlik olaylar\u0131n\u0131 (ba\u015far\u0131s\u0131z giri\u015f denemeleri, yetkilendirme hatalar\u0131 vb.) kapsaml\u0131 bir \u015fekilde g\u00fcnl\u00fc\u011fe kaydedin ve bu g\u00fcnl\u00fckleri d\u00fczenli olarak izleyin.<\/p>\n<h4>6. G\u00fcvenli \u0130leti\u015fim \u0130\u00e7in HTTPS Kullan\u0131m\u0131<\/h4>\n<p>Web uygulaman\u0131z ile kullan\u0131c\u0131lar aras\u0131ndaki t\u00fcm ileti\u015fimi HTTPS (HTTP Secure) \u00fczerinden \u015fifreleyin. Bu, TLS\/SSL sertifikalar\u0131 kullanarak veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve gizlili\u011fini sa\u011flar, man-in-the-middle (ortadaki adam) sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nler. Let&#8217;s Encrypt gibi \u00fccretsiz sertifika sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 sayesinde HTTPS kullan\u0131m\u0131 art\u0131k \u00e7ok daha kolay ve eri\u015filebilir.<\/p>\n<h4>7. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 Y\u00f6netme ve G\u00fcncel Tutma<\/h4>\n<p>Uygulaman\u0131zda kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z t\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphaneleri, \u00e7er\u00e7eveleri ve bile\u015fenleri d\u00fczenli olarak g\u00fcncelleyin. Bilinen zafiyetlere sahip eski versiyonlar\u0131 kullanmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 tarayan ara\u00e7lar (npm audit, OWASP Dependency-Check) kullanarak potansiyel g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 tespit edin.<\/p>\n<h4>8. G\u00fcvenlik Ba\u015fl\u0131klar\u0131 (Security Headers) Kullan\u0131m\u0131<\/h4>\n<p>HTTP g\u00fcvenlik ba\u015fl\u0131klar\u0131, taray\u0131c\u0131n\u0131n uygulaman\u0131zla nas\u0131l etkile\u015fim kuraca\u011f\u0131n\u0131 belirleyerek ek bir g\u00fcvenlik katman\u0131 sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n<ul>\n<li><code>Content-Security-Policy (CSP)<\/code>: XSS sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 azalt\u0131r.<\/li>\n<li><code>X-Content-Type-Options: nosniff<\/code>: MIME tip sniffing sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 engeller.<\/li>\n<li><code>X-Frame-Options: DENY<\/code>: Clickjacking sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/li>\n<li><code>Strict-Transport-Security (HSTS)<\/code>: Taray\u0131c\u0131lar\u0131n siteye her zaman HTTPS \u00fczerinden ba\u011flanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu pratikleri geli\u015ftirme s\u00fcrecinize entegre etmek, sadece uygulaman\u0131z\u0131n g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rmakla kalmayacak, ayn\u0131 zamanda gelecekteki g\u00fcvenlik denetimlerinde ve s\u0131zma testlerinde (penetration tests) kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131z sorunlar\u0131 da azaltacakt\u0131r. G\u00fcvenli kod yaz\u0131m\u0131, s\u00fcrekli \u00f6\u011frenme ve dikkat gerektiren bir disiplindir. Her zaman &#8220;sald\u0131rgan olsayd\u0131m ne yapard\u0131m?&#8221; sorusunu kendinize sorun ve potansiyel zafiyetleri proaktif bir \u015fekilde aray\u0131n.<\/p>\n<h3>Web G\u00fcvenli\u011fini Sa\u011flaman\u0131n \u0130leri D\u00fczey Yollar\u0131: DevSecOps ve Otomasyon<\/h3>\n<p>Temel g\u00fcvenlik pratiklerini ve OWASP Top 10 zafiyetlerini \u00f6\u011frendikten sonra, daha ileri d\u00fczeyde g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri alarak uygulaman\u0131z\u0131n savunmas\u0131n\u0131 daha da g\u00fc\u00e7lendirebilirsiniz. Bu b\u00f6l\u00fcmde, DevSecOps felsefesini, otomasyon ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ve di\u011fer geli\u015fmi\u015f g\u00fcvenlik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 ele alaca\u011f\u0131z. Bu y\u00f6ntemler, g\u00fcvenli\u011fi geli\u015ftirme ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn (SDLC) her a\u015famas\u0131na entegre etmeyi ama\u00e7lar.<\/p>\n<h4>1. DevSecOps: G\u00fcvenli\u011fi Geli\u015ftirme S\u00fcrecine Entegre Etmek<\/h4>\n<p>Geleneksel olarak g\u00fcvenlik, geli\u015ftirme s\u00fcrecinin sonunda, yani uygulama neredeyse tamamland\u0131\u011f\u0131nda devreye giren bir ad\u0131md\u0131. Ancak bu yakla\u015f\u0131m, zafiyetlerin ge\u00e7 ke\u015ffedilmesine ve d\u00fczeltilmesinin maliyetli olmas\u0131na neden oluyordu. DevSecOps (Development, Security, Operations), g\u00fcvenli\u011fi geli\u015ftirme, da\u011f\u0131t\u0131m ve operasyon s\u00fcre\u00e7lerinin her a\u015famas\u0131na dahil eden bir felsefedir. &#8220;Shift Left&#8221; (Sola Kayd\u0131rma) prensibiyle, g\u00fcvenlik kontrollerini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca erken a\u015famalara ta\u015f\u0131may\u0131 hedefler.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tasar\u0131m A\u015famas\u0131nda Tehdit Modelleme (Threat Modeling):<\/strong> Uygulama tasarlan\u0131rken olas\u0131 tehditleri ve zafiyetleri belirlemek i\u00e7in tehdit modelleme yap\u0131l\u0131r. Bu, g\u00fcvenlik gereksinimlerinin ve kontrollerinin ba\u015ftan tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>Kodlama A\u015famas\u0131nda G\u00fcvenlik Taramalar\u0131:<\/strong> Geli\u015ftiriciler kod yazarken veya kodlar\u0131n\u0131 commit ederken, statik uygulama g\u00fcvenlik testi (SAST &#8211; Static Application Security Testing) ara\u00e7lar\u0131 otomatik olarak kod taban\u0131n\u0131 zafiyetler a\u00e7\u0131s\u0131ndan tarar.<\/li>\n<li><strong>Test A\u015famas\u0131nda Dinamik Taramalar ve S\u0131zma Testleri:<\/strong> Uygulama \u00e7al\u0131\u015f\u0131r durumdayken dinamik uygulama g\u00fcvenlik testi (DAST &#8211; Dynamic Application Security Testing) ara\u00e7lar\u0131 veya s\u0131zma testleri (penetration tests) ile ger\u00e7ek sald\u0131r\u0131 senaryolar\u0131 sim\u00fcle edilir.<\/li>\n<li><strong>Da\u011f\u0131t\u0131m ve Operasyon A\u015famas\u0131nda S\u00fcrekli \u0130zleme:<\/strong> Uygulama da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131ktan sonra, g\u00fcvenlik olaylar\u0131n\u0131 (SIEM &#8211; Security Information and Event Management) sistemleri ile s\u00fcrekli izlenir, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netim sistemleri ile zafiyetler takip edilir ve otomatize edilmi\u015f g\u00fcvenlik yamalar\u0131 uygulan\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>DevSecOps, g\u00fcvenlik ekiplerinin, geli\u015ftiricilerin ve operasyon ekiplerinin birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 te\u015fvik ederek, g\u00fcvenli\u011fin herkesin sorumlulu\u011funda oldu\u011fu bir k\u00fclt\u00fcr yarat\u0131r.<\/p>\n<h4>2. Otomatik G\u00fcvenlik Testi Ara\u00e7lar\u0131<\/h4>\n<p>G\u00fcvenlik testlerini manuel olarak yapmak hem zaman al\u0131c\u0131 hem de hata oran\u0131 y\u00fcksek olabilir. Otomatik ara\u00e7lar, bu s\u00fcreci h\u0131zland\u0131r\u0131r ve tekrarlayan g\u00f6revleri \u00fcstlenir:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Statik Uygulama G\u00fcvenlik Testi (SAST):<\/strong> Kaynak kodunu veya derlenmi\u015f kodu analiz ederek potansiyel zafiyetleri (SQL Enjeksiyonu, XSS vb.) geli\u015ftirme a\u015famas\u0131nda tespit eder. \u00d6rnek ara\u00e7lar: SonarQube, Checkmarx.<\/li>\n<li><strong>Dinamik Uygulama G\u00fcvenlik Testi (DAST):<\/strong> \u00c7al\u0131\u015fan uygulamay\u0131 bir sald\u0131rgan gibi test eder. Uygulaman\u0131n d\u0131\u015far\u0131dan nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc analiz eder ve bilinen zafiyetleri (\u00f6rne\u011fin OWASP ZAP, Burp Suite) arar.<\/li>\n<li><strong>Etkile\u015fimli Uygulama G\u00fcvenlik Testi (IAST):<\/strong> SAST ve DAST&#8217;\u0131n hibrit birle\u015fimidir. Uygulama \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken hem i\u00e7 kodu hem de d\u0131\u015f etkile\u015fimleri analiz eder.<\/li>\n<li><strong>Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Taramas\u0131 (Software Composition Analysis &#8211; SCA):<\/strong> Uygulamada kullan\u0131lan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphanelerdeki bilinen zafiyetleri (CVE&#8217;ler) tespit eder. \u00d6rnek ara\u00e7lar: OWASP Dependency-Check, Snyk.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>3. Web Uygulama G\u00fcvenlik Duvar\u0131 (WAF &#8211; Web Application Firewall)<\/h4>\n<p>WAF&#8217;lar, web uygulamalar\u0131na gelen ve giden HTTP trafi\u011fini izleyerek ve filtreleyerek ek bir g\u00fcvenlik katman\u0131 sa\u011flar. Yayg\u0131n web sald\u0131r\u0131lar\u0131na (SQL Enjeksiyonu, XSS, CSRF vb.) kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flarlar ve k\u00f6t\u00fc niyetli trafi\u011fi engellerken, me\u015fru trafi\u011fin uygulamaya ula\u015fmas\u0131na izin verirler. Bir WAF, uygulaman\u0131zdaki hen\u00fcz ke\u015ffedilmemi\u015f zafiyetler i\u00e7in bile bir &#8220;sanal yama&#8221; g\u00f6revi g\u00f6rebilir.<\/p>\n<h4>4. G\u00fcvenlik Odakl\u0131 API Tasar\u0131m\u0131<\/h4>\n<p>Modern web uygulamalar\u0131 genellikle RESTful API&#8217;ler veya GraphQL API&#8217;ler \u00fczerinden ileti\u015fim kurar. API g\u00fcvenli\u011fi, web g\u00fcvenli\u011finin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>API Kimlik Do\u011frulama ve Yetkilendirme:<\/strong> OAuth 2.0, OpenID Connect, API anahtarlar\u0131 gibi standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve g\u00fcvenli y\u00f6ntemler kullan\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Veri Do\u011frulama:<\/strong> API u\u00e7 noktalar\u0131na gelen t\u00fcm girdileri s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde do\u011frulay\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Oran S\u0131n\u0131rlama (Rate Limiting):<\/strong> DDoS ve brute-force sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in API \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na oran s\u0131n\u0131rlamas\u0131 uygulay\u0131n.<\/li>\n<li><strong>HTTPS Zorunlulu\u011fu:<\/strong> T\u00fcm API ileti\u015fimini HTTPS \u00fczerinden \u015fifreleyin.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>5. G\u00fcvenlik A\u00e7\u0131\u011f\u0131 \u00d6d\u00fcl Programlar\u0131 (Bug Bounty Programs)<\/h4>\n<p>Uygulaman\u0131z\u0131n g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rman\u0131n bir di\u011fer yolu da etik hacker&#8217;lar\u0131 (ethical hackers) veya g\u00fcvenlik ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131 sisteminizdeki zafiyetleri bulmalar\u0131 i\u00e7in te\u015fvik etmektir. Bug bounty programlar\u0131, \u015firketlerin g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 profesyonel bir topluluk taraf\u0131ndan ke\u015ffetmesini ve raporlamas\u0131n\u0131 sa\u011flar, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da \u00f6d\u00fcller sunar. Bu, uygulaman\u0131zdaki k\u00f6r noktalar\u0131 tespit etmenize yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n<p>Bu ileri d\u00fczey yakla\u015f\u0131mlar, web g\u00fcvenli\u011fini daha kapsaml\u0131 ve proaktif bir hale getirir. G\u00fcvenlik, tek bir ara\u00e7 veya teknikle sa\u011flanamaz; s\u00fcrekli bir \u00e7aba, do\u011fru ara\u00e7lar\u0131n ve s\u00fcre\u00e7lerin birle\u015fimiyle elde edilir. Geli\u015ftiricilerin bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131 anlamas\u0131 ve kendi projelerinde uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, dijital d\u00fcnyam\u0131z\u0131 daha g\u00fcvenli hale getirmek i\u00e7in at\u0131lacak \u00f6nemli ad\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n<h3>Ger\u00e7ek D\u00fcnya Senaryolar\u0131: B\u00fcy\u00fck Veri \u0130hlallerinden Ders \u00c7\u0131karmak<\/h3>\n<p>Web g\u00fcvenli\u011finin teorik y\u00f6nlerini anlamak \u00f6nemlidir, ancak ger\u00e7ek d\u00fcnyadaki veri ihlallerinden ders \u00e7\u0131karmak, bu bilgiyi peki\u015ftirmenin en etkili yollar\u0131ndan biridir. Tarihte ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck siber sald\u0131r\u0131lar, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n nas\u0131l istismar edildi\u011fini ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ne kadar y\u0131k\u0131c\u0131 olabilece\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Bu senaryolar, geli\u015ftiricilerin kendi uygulamalar\u0131n\u0131 tasarlarken ve kodlarken nelere dikkat etmeleri gerekti\u011fini net bir \u015fekilde g\u00f6sterir.<\/p>\n<h4>1. Equifax (2017) \u2013 Bilinen Zafiyetlere Sahip Bile\u015fenlerin \u0130hmali<\/h4>\n<p><strong>Olay:<\/strong> ABD&#8217;nin en b\u00fcy\u00fck kredi raporlama \u015firketlerinden biri olan Equifax, 2017 y\u0131l\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir veri ihlali ya\u015fad\u0131. Yakla\u015f\u0131k 147 milyon ki\u015finin ki\u015fisel bilgileri (isimler, do\u011fum tarihleri, SSN&#8217;ler, adresler, kredi kart\u0131 numaralar\u0131) \u00e7al\u0131nd\u0131.<br \/>\n    <br \/><strong>Zafiyet:<\/strong> Sald\u0131rganlar, \u015firketin web portal\u0131nda kullan\u0131lan Apache Struts \u00e7er\u00e7evesindeki bilinen bir zafiyeti (CVE-2017-5638) istismar etti. Bu zafiyetin yamas\u0131, ihlalden aylar \u00f6nce yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131 ancak Equifax taraf\u0131ndan uygulanmam\u0131\u015ft\u0131.<br \/>\n    <br \/><strong>Ders:<\/strong> Bu olay, &#8220;Bilinen Zafiyetlere Sahip Bile\u015fenlerin Kullan\u0131m\u0131&#8221; (OWASP Top 10&#8217;da yer alan A06:2021) zafiyetinin ne kadar y\u0131k\u0131c\u0131 olabilece\u011fini g\u00f6sterdi. Geli\u015ftiriciler ve operasyon ekipleri, kulland\u0131klar\u0131 t\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphaneleri ve \u00e7er\u00e7eveleri d\u00fczenli olarak g\u00fcncellemeli ve g\u00fcvenlik yamalar\u0131n\u0131 derhal uygulamal\u0131d\u0131r. Bir bile\u015fenin g\u00fcncel olmamas\u0131, t\u00fcm uygulaman\u0131n g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye atar. Bu, \u00f6zellikle a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bile\u015fenlerin yayg\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme ortamlar\u0131nda kritik bir \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<h4>2. Marriott International (2018) \u2013 K\u0131r\u0131k Kimlik Do\u011frulama ve Hassas Veri A\u00e7\u0131\u011fa \u00c7\u0131kmas\u0131<\/h4>\n<p><strong>Olay:<\/strong> Marriott International, Starwood otellerini sat\u0131n ald\u0131ktan sonra, eski Starwood rezervasyon sisteminde 500 milyondan fazla m\u00fc\u015fteriye ait ki\u015fisel verilerin (isimler, posta adresleri, telefon numaralar\u0131, e-posta adresleri, pasaport numaralar\u0131, do\u011fum tarihleri, cinsiyet bilgileri ve baz\u0131 durumlarda \u015fifrelenmi\u015f kredi kart\u0131 bilgileri) ele ge\u00e7irildi\u011fi bir veri ihlali ya\u015fad\u0131. Sald\u0131rganlar, 2014 y\u0131l\u0131ndan beri sisteme s\u0131zm\u0131\u015f durumdayd\u0131.<br \/>\n    <br \/><strong>Zafiyet:<\/strong> \u0130lk eri\u015fim noktas\u0131 tam olarak a\u00e7\u0131klanmasa da, s\u0131zman\u0131n uzun s\u00fcre fark edilmemesi, yetersiz g\u00fcnl\u00fckleme ve izleme (Insufficient Logging &#038; Monitoring) ile zay\u0131f eri\u015fim kontrol\u00fc ve kimlik do\u011frulama mekanizmalar\u0131na i\u015faret ediyor. Hassas verilerin \u015fifrelenmesi konusunda da eksiklikler oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131.<br \/>\n    <br \/><strong>Ders:<\/strong> Bu vaka, &#8220;K\u0131r\u0131k Kimlik Do\u011frulama&#8221; ve &#8220;Hassas Veri A\u00e7\u0131\u011fa \u00c7\u0131kmas\u0131&#8221; zafiyetlerinin \u00f6nemini vurguluyor. G\u00fc\u00e7l\u00fc kimlik do\u011frulama, s\u0131k\u0131 eri\u015fim kontrolleri ve hassas verilerin hem iletimde hem de depolamada g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde \u015fifrelenmesi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Ayr\u0131ca, g\u00fcvenlik olaylar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli izlemek ve anormallikleri tespit etmek i\u00e7in etkili g\u00fcnl\u00fckleme ve izleme sistemleri kurmak, sald\u0131r\u0131lar\u0131n erken a\u015famada fark edilmesini sa\u011flayabilir.<\/p>\n<h4>3. SolarWinds (2020) \u2013 Tedarik Zinciri Sald\u0131r\u0131s\u0131<\/h4>\n<p><strong>Olay:<\/strong> SolarWinds, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda binlerce kurulu\u015fa (devlet kurumlar\u0131, b\u00fcy\u00fck \u015firketler) a\u011f y\u00f6netimi yaz\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flayan bir \u015firkettir. Sald\u0131rganlar, SolarWinds&#8217;in Orion Platform yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcncellemelerine k\u00f6t\u00fc niyetli kod enjekte ederek, bu yaz\u0131l\u0131m\u0131 kullanan m\u00fc\u015fterilerinin sistemlerine s\u0131zd\u0131. Bu, modern tarihin en b\u00fcy\u00fck ve en sofistike tedarik zinciri sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan biriydi.<br \/>\n    <br \/><strong>Zafiyet:<\/strong> Bu sald\u0131r\u0131, bir yaz\u0131l\u0131m tedarik zincirindeki zafiyetleri hedef ald\u0131. Sald\u0131rganlar, g\u00fcvenilir bir yaz\u0131l\u0131m sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n kendi geli\u015ftirme ve da\u011f\u0131t\u0131m s\u00fcre\u00e7lerine s\u0131zarak, k\u00f6t\u00fc niyetli kodu me\u015fru yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemeleri aras\u0131na gizledi.<br \/>\n    <br \/><strong>Ders:<\/strong> SolarWinds vakas\u0131, sadece kendi uygulamam\u0131z\u0131n de\u011fil, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n ve bile\u015fenlerin de g\u00fcvenli olmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterdi. Geli\u015ftiriciler, tedarik zinciri g\u00fcvenli\u011fini de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmal\u0131, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 d\u00fczenli olarak taramal\u0131 ve yaz\u0131l\u0131m tedarik\u00e7ilerinin g\u00fcvenlik pratiklerini sorgulamal\u0131d\u0131r. DevSecOps prensipleri ve g\u00fcvenli yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc (SSDLC), bu t\u00fcr sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 savunma olu\u015fturmada kritik rol oynar.<\/p>\n<p>Bu \u00f6rnekler, web g\u00fcvenli\u011finin sadece teorik bir kavram olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ger\u00e7ek d\u00fcnyada milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 ve milyarlarca dolarl\u0131k ekonomiyi etkileyen somut bir olgu oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yor. Her bir ihlal, biz geli\u015ftiricilere yeni bir ders ve daha g\u00fcvenli sistemler in\u015fa etme motivasyonu sunuyor. Bu dersleri alarak, uygulamalar\u0131m\u0131z\u0131 daha diren\u00e7li hale getirebilir ve dijital gelece\u011fimizi daha g\u00fcvenli bir \u015fekilde in\u015fa edebiliriz.<\/p>\n<h3>Web G\u00fcvenli\u011fi Gelece\u011fi: S\u00fcrekli \u00d6\u011frenme ve Adaptasyon<\/h3>\n<p>Web g\u00fcvenli\u011fi, dinamik ve s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen bir aland\u0131r. Yeni teknolojiler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a, yeni sald\u0131r\u0131 vekt\u00f6rleri ve zafiyet t\u00fcrleri de beraberinde gelir. Bu nedenle, bir geli\u015ftirici olarak web g\u00fcvenli\u011fi yolculu\u011funuz asla bitmez; s\u00fcrekli \u00f6\u011frenme, adaptasyon ve pratik gerektiren bir s\u00fcre\u00e7tir. G\u00fcvenlik, bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn veya projenin sadece bir \u00f6zelli\u011fi de\u011fil, t\u00fcm ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne yay\u0131lm\u0131\u015f bir zihniyet ve k\u00fclt\u00fcr meselesidir.<\/p>\n<p>Bu makalede ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z temel kavramlardan, OWASP Top 10 zafiyetlerine ve ileri d\u00fczey DevSecOps pratiklerine kadar bir\u00e7ok konuyu inceledik. Amac\u0131m\u0131z, web g\u00fcvenli\u011finin karma\u015f\u0131k d\u00fcnyas\u0131n\u0131 geli\u015ftiriciler i\u00e7in daha anla\u015f\u0131l\u0131r hale getirmek ve g\u00fcvenli kodlama al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 kazanman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olmakt\u0131. Unutmay\u0131n ki, en iyi savunma, proaktif olmakt\u0131r. Potansiyel tehditleri \u00f6nceden g\u00f6rmek, sisteminizi sald\u0131r\u0131lardan \u00f6nce g\u00fc\u00e7lendirmek anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<p>Geli\u015ftiriciler olarak, g\u00fcvenli\u011fi bir engel olarak de\u011fil, yaz\u0131l\u0131m kalitesinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmeliyiz. G\u00fcvenli bir uygulama, sadece i\u015flevsel de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kullan\u0131c\u0131lar\u0131n g\u00fcvenini kazanan ve itibar\u0131 koruyan bir uygulamad\u0131r. Bu rehberdeki bilgileri kendi projelerinize uygulayarak, hem kendinizin hem de kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n dijital varl\u0131klar\u0131n\u0131 daha iyi koruyabilirsiniz. S\u00fcrekli olarak yeni g\u00fcvenlik trendlerini takip etmek, ara\u00e7lar\u0131 ve teknikleri \u00f6\u011frenmek, sizi bu alanda her zaman bir ad\u0131m \u00f6nde tutacakt\u0131r. Web g\u00fcvenli\u011fine yat\u0131r\u0131m yapmak, gelece\u011fe yat\u0131r\u0131m yapmakt\u0131r.<\/p>\n<h4>S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h4>\n<ol>\n<li>\n            <strong>Web g\u00fcvenli\u011fi sadece b\u00fcy\u00fck \u015firketler i\u00e7in mi \u00f6nemli?<\/strong><\/p>\n<p>Kesinlikle hay\u0131r. Web g\u00fcvenli\u011fi, k\u00fc\u00e7\u00fck ki\u015fisel bloglardan b\u00fcy\u00fck kurumsal uygulamalara kadar internet \u00fczerindeki her t\u00fcrl\u00fc web varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Sald\u0131rganlar, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne bakmaks\u0131z\u0131n herhangi bir zafiyetli sistemi hedef alabilirler. K\u00fc\u00e7\u00fck bir web sitesindeki g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 bile, kullan\u0131c\u0131 verilerinin \u00e7al\u0131nmas\u0131na veya itibar kayb\u0131na yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n            <strong>Bir geli\u015ftirici olarak web g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131nda nereden daha fazla bilgi edinebilirim?<\/strong><\/p>\n<p>OWASP (Open Web Application Security Project) web sitesi, web g\u00fcvenli\u011fi konusunda en kapsaml\u0131 ve g\u00fcncel kaynaklardan biridir. Ayr\u0131ca, PortSwigger Web Security Academy gibi platformlar pratik e\u011fitimler sunar. G\u00fcvenlik bloglar\u0131n\u0131, konferanslar\u0131 ve \u00e7evrimi\u00e7i kurslar\u0131 takip etmek de bilginizi g\u00fcncel tutman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n            <strong>Uygulamamda HTTPS kullanmak yeterli mi?<\/strong><\/p>\n<p>HTTPS kullanmak, uygulaman\u0131z ile kullan\u0131c\u0131lar aras\u0131ndaki ileti\u015fimi \u015fifreleyerek veri gizlili\u011fini ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flar. Ancak bu, tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. HTTPS, SQL enjeksiyonu, XSS veya k\u0131r\u0131k eri\u015fim kontrol\u00fc gibi uygulama i\u00e7i zafiyetlere kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flamaz. Kapsaml\u0131 bir g\u00fcvenlik stratejisi i\u00e7in, HTTPS&#8217;in yan\u0131 s\u0131ra bu makalede bahsedilen di\u011fer g\u00fcvenli kodlama pratiklerini de uygulaman\u0131z gerekir.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n            <strong>G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in hangi ara\u00e7lar\u0131 kullanabilirim?<\/strong><\/p>\n<p>Uygulaman\u0131zdaki g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli ara\u00e7lar mevcuttur: Statik Kod Analiz Ara\u00e7lar\u0131 (SAST) kodunuzdaki potansiyel zafiyetleri tarar (\u00f6rne\u011fin SonarQube). Dinamik Uygulama G\u00fcvenlik Testi (DAST) ara\u00e7lar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan uygulaman\u0131z\u0131 test eder (\u00f6rne\u011fin OWASP ZAP, Burp Suite). Ayr\u0131ca, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k taray\u0131c\u0131lar\u0131 (\u00f6rne\u011fin OWASP Dependency-Check) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphanelerdeki bilinen zafiyetleri tespit eder.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n            <strong>Bir g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ke\u015ffedersem ne yapmal\u0131y\u0131m?<\/strong><\/p>\n<p>E\u011fer kendi uygulaman\u0131zda bir g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ke\u015ffederseniz, \u00f6ncelikle bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131 derhal kapat\u0131n ve potansiyel etkilerini de\u011ferlendirin. E\u011fer ba\u015fka bir \u015firketin uygulamas\u0131nda bir zafiyet bulursan\u0131z, etik hackerl\u0131k prensiplerine uyarak sorumlu bir \u015fekilde (responsible disclosure) ilgili \u015firketi bilgilendirin. \u00c7o\u011fu \u015firket, bu t\u00fcr bildirimler i\u00e7in bir g\u00fcvenlik ileti\u015fim kanal\u0131 veya \u00f6d\u00fcl program\u0131 (bug bounty) sunar.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>#WebG\u00fcvenli\u011fi #SiberG\u00fcvenlik #Geli\u015ftiriciler #OWASPTop10 #G\u00fcvenliKodlama #DevSecOps<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital d\u00fcnyas\u0131nda, web uygulamalar\u0131 hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline geldi. Online bankac\u0131l\u0131ktan sosyal medyaya, al\u0131\u015fveri\u015f sitelerinden kurumsal portallara kadar her alanda varlar.","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-44713","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital d\u00fcnyas\u0131nda, web uygulamalar\u0131 hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline geldi. Online bankac\u0131l\u0131ktan sosyal medyaya, al\u0131\u015fveri\u015f sitelerinden kurumsal portallara kadar her alanda varlar.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-15T18:05:47+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"32 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber\",\"datePublished\":\"2026-09-15T18:05:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/\"},\"wordCount\":6157,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/\",\"name\":\"Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-09-15T18:05:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber","og_description":"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital d\u00fcnyas\u0131nda, web uygulamalar\u0131 hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline geldi. Online bankac\u0131l\u0131ktan sosyal medyaya, al\u0131\u015fveri\u015f sitelerinden kurumsal portallara kadar her alanda varlar.","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2026-09-15T18:05:47+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"32 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber","datePublished":"2026-09-15T18:05:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/"},"wordCount":6157,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/#respond"]}],"copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/","name":"Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2026-09-15T18:05:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/web-guvenligi-nedir-gelistiriciler-icin-basit-bir-rehber\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Web G\u00fcvenli\u011fi Nedir? Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Basit Bir Rehber"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44713"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44713\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}