Yepyeni bir Java mikroservis mimarisi kurmak g\u00f6z\u00fcn\u00fczde b\u00fcy\u00fcyor mu? Geli\u015ftirme s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131rmak ve otomatikle\u015ftirmek i\u00e7in IBM’in yeni yapay zeka destekli kodlama asistan\u0131 Bob’u denedik. Peki, bu ara\u00e7 ger\u00e7ekten vaatlerini yerine getiriyor mu? Gelin, Bob ile temel bir mikroservis mimarisini sadece 15 dakikada nas\u0131l olu\u015fturdu\u011fumuza birlikte bakal\u0131m.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda mikroservis mimarisi, b\u00fcy\u00fck ve karma\u015f\u0131k uygulamalar\u0131 daha k\u00fc\u00e7\u00fck, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve y\u00f6netilebilir par\u00e7alara b\u00f6lme yakla\u015f\u0131m\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu ayr\u0131\u015ft\u0131rma, geli\u015ftirme ekiplerinin daha h\u0131zl\u0131 hareket etmesini, farkl\u0131 teknolojileri bir arada kullanabilmesini ve hatalar\u0131n etkisini minimize etmesini sa\u011fl\u0131yor. Ancak, bu mimariyi kurmak ve y\u00f6netmek, \u00f6zellikle ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda ciddi bir zaman ve uzmanl\u0131k gerektirebilir. Servislerin birbirleriyle nas\u0131l konu\u015faca\u011f\u0131, verilerin nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fi, g\u00fcvenlik katmanlar\u0131n\u0131n nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131 gibi pek \u00e7ok detay\u0131n planlanmas\u0131 ve kodlanmas\u0131 gerekiyor. \u0130\u015fte tam bu noktada yapay zeka destekli kodlama asistanlar\u0131 devreye giriyor. Bu ara\u00e7lar, tekrarlayan kodlama g\u00f6revlerini otomatikle\u015ftirmek, en iyi pratikleri uygulamak ve geli\u015ftiricilere yol g\u00f6stermek suretiyle s\u00fcreci \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zland\u0131rmay\u0131 hedefliyor. IBM Bob da bu alandaki en yeni oyuncular\u0131ndan biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bob, do\u011fal dil anlama yetene\u011fi sayesinde, geli\u015ftiricilerin isteklerini anlayarak kod \u00fcretebilme potansiyeline sahip. Bu makalede, Bob’un bu potansiyelini ne kadar ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini ve basit bir Java mikroservis mimarisini ne kadar s\u00fcrede aya\u011fa kald\u0131rabildi\u011fini inceleyece\u011fiz. Bu deneme, \u00f6zellikle zaman k\u0131s\u0131tlamas\u0131 olan projeler veya mikroservis d\u00fcnyas\u0131na yeni ad\u0131m atan geli\u015ftiriciler i\u00e7in \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 sunabilir. Bob’un kod \u00fcretme h\u0131z\u0131, mimari tasar\u0131m konusundaki \u00f6nerileri ve entegrasyon kolayl\u0131\u011f\u0131 gibi konulara odaklanarak, bu arac\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnya senaryolar\u0131nda ne kadar faydal\u0131 olabilece\u011fini de\u011ferlendirece\u011fiz.<\/p>\n
IBM Bob, IBM taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen, yapay zeka destekli bir ajan (agent) tabanl\u0131 kodlama asistan\u0131d\u0131r. Temel amac\u0131, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerini h\u0131zland\u0131rmak ve otomatikle\u015ftirmektir. Bob, do\u011fal dil i\u015fleme (NLP – Natural Language Processing) yeteneklerini kullanarak, geli\u015ftiricilerin yazd\u0131\u011f\u0131 veya s\u00f6yledi\u011fi komutlar\u0131 anlayabilir ve buna g\u00f6re kod \u00fcretebilir. Bu, geleneksel kod tamamlama ara\u00e7lar\u0131ndan daha ileri bir seviyedir. Bob, sadece tek bir kod sat\u0131r\u0131n\u0131 \u00f6nermekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda daha karma\u015f\u0131k g\u00f6revleri yerine getirebilir, mimari kararlar alman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir ve hatta belirli bir teknoloji y\u0131\u011f\u0131n\u0131 (tech stack) i\u00e7in temel kod iskeletini (scaffolding) olu\u015fturabilir. Bob’un \u00e7al\u0131\u015fma prensibi, b\u00fcy\u00fck dil modelleri (LLM – Large Language Models) \u00fczerine kuruludur. Bu modeller, milyarlarca sat\u0131r kod ve metin verisi \u00fczerinde e\u011fitilerek, programlama dillerinin yap\u0131s\u0131n\u0131, yayg\u0131n desenleri ve en iyi pratikleri \u00f6\u011frenir. Bob, bu bilgiyi kullanarak, verilen bir g\u00f6revi yerine getirecek kodu sentezler. \u00d6rne\u011fin, “Bir kullan\u0131c\u0131 kay\u0131t servisi olu\u015ftur ve bunu bir REST API arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015filebilir hale getir” gibi bir komut verdi\u011finizde, Bob bu iste\u011fi analiz eder, gerekli s\u0131n\u0131flar\u0131, metotlar\u0131, API endpoint’lerini ve hatta olas\u0131 veritaban\u0131 entegrasyonunu tasarlayarak kod \u00fcretmeye ba\u015flar. Bu s\u00fcre\u00e7te, Bob’un sadece kod \u00fcretmekle kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda mimari \u00f6nerilerde bulunmas\u0131 da beklenir. \u00d6rne\u011fin, hangi veritaban\u0131 teknolojisinin kullan\u0131laca\u011f\u0131, mesaj kuyruklar\u0131n\u0131n (message queues) nas\u0131l entegre edilece\u011fi gibi konularda ak\u0131ll\u0131ca y\u00f6nlendirmeler yapabilir. Bu makalede Bob’u deneme amac\u0131m\u0131z, bu iddial\u0131 vaatlerin ne kadar\u0131n\u0131n pratikte ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6rmekti. \u00d6zellikle, \u00f6nceden tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir senaryo olan temel bir Java mikroservis mimarisini ne kadar h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru bir \u015fekilde olu\u015fturabildi\u011fini test ettik. Bu test, Bob’un sadece basit kod par\u00e7alar\u0131 \u00fcretmekle kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda bir mimariyi ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar \u015fekillendirme yetene\u011fini de ortaya koymay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. Bob’un kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fc ve etkile\u015fim \u015fekli de \u00f6nemlidir. Genellikle, bir IDE (Integrated Development Environment – Entegre Geli\u015ftirme Ortam\u0131) eklentisi veya web tabanl\u0131 bir aray\u00fcz arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kullan\u0131l\u0131r. Bu aray\u00fcz, geli\u015ftiricinin Bob ile do\u011fal dilde ileti\u015fim kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar ve Bob’un \u00fcretti\u011fi kodu do\u011frudan projesine entegre etmesine olanak tan\u0131r. Bu, kodlama s\u00fcrecini daha sezgisel ve ak\u0131c\u0131 hale getirmeyi hedefler. Bob’un bu ilk denemede, belirli bir Java \u00e7er\u00e7evesi (framework) olan Spring Boot’u kullanarak bir mikroservis mimarisi olu\u015fturmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir. Spring Boot, Java ekosisteminde mikroservis geli\u015ftirmek i\u00e7in olduk\u00e7a pop\u00fcler ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir se\u00e7enektir. Bob’un bu pop\u00fcler \u00e7er\u00e7eveyi ne kadar iyi anlad\u0131\u011f\u0131 ve kullanabildi\u011fi de denemenin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Denememiz i\u00e7in olduk\u00e7a yayg\u0131n ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir senaryo se\u00e7tik: Temel bir e-ticaret platformunun ana bile\u015fenlerini temsil eden bir mikroservis mimarisi. Bu mimari, birka\u00e7 temel servisten olu\u015facak: \u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu Servisi, Sipari\u015f Y\u00f6netimi Servisi ve Kullan\u0131c\u0131 Y\u00f6netimi Servisi. Her bir servis, kendi veri taban\u0131na sahip olacak ve birbirleriyle RESTful API’ler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla veya basit bir mesajla\u015fma sistemi \u00fczerinden ileti\u015fim kuracak. Hedefimiz, bu \u00fc\u00e7 servisi de i\u00e7erecek \u015fekilde, Spring Boot kullanarak, minimal d\u00fczeyde yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir mimariyi Bob ile hayata ge\u00e7irmekti. \u00d6ncelikle, \u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu Servisi’ni ele alal\u0131m. Bu servis, \u00fcr\u00fcn bilgilerini saklayacak ve sorgulanmas\u0131na izin verecek. \u00dcr\u00fcn ad\u0131, a\u00e7\u0131klamas\u0131, fiyat\u0131 ve stok bilgisi gibi temel alanlar\u0131 i\u00e7erecek. Ard\u0131ndan, Sipari\u015f Y\u00f6netimi Servisi gelecek. Bu servis, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n verdi\u011fi sipari\u015fleri i\u015fleyecek. Bir sipari\u015f, hangi \u00fcr\u00fcnlerden olu\u015fuyor, hangi kullan\u0131c\u0131ya ait, sipari\u015fin durumu nedir gibi bilgileri i\u00e7erecek. Bu servis, \u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu Servisi’nden \u00fcr\u00fcn bilgilerini al\u0131p sipari\u015fe ekleyebilmeli. Son olarak, Kullan\u0131c\u0131 Y\u00f6netimi Servisi, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kay\u0131t i\u015flemlerini, kimlik do\u011frulama ve yetkilendirme gibi temel kullan\u0131c\u0131 y\u00f6netimi g\u00f6revlerini \u00fcstlenecek. Bu servis, Sipari\u015f Y\u00f6netimi Servisi taraf\u0131ndan sipari\u015fleri belirli bir kullan\u0131c\u0131ya ba\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131lacak. Mimariyi daha ger\u00e7ek\u00e7i k\u0131lmak ad\u0131na, servisler aras\u0131nda basit bir ileti\u015fim mekanizmas\u0131 da eklemeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. \u00d6rne\u011fin, bir sipari\u015f verildi\u011finde, Sipari\u015f Y\u00f6netimi Servisi’nin, \u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu Servisi’ne giderek ilgili \u00fcr\u00fcnlerin stok durumunu kontrol etmesi ve ard\u0131ndan sipari\u015fi olu\u015fturmas\u0131 gibi bir ak\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bob’dan beklentimiz, bu servislerin her biri i\u00e7in temel Java s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131 (entity, DTO – Data Transfer Object, repository, controller), Spring Boot konfig\u00fcrasyonlar\u0131n\u0131 ve birbirleriyle nas\u0131l entegre olacaklar\u0131na dair temel yap\u0131lar\u0131 olu\u015fturmas\u0131yd\u0131. Veritaban\u0131 olarak ise, ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in H2 veritaban\u0131 gibi bellek i\u00e7i (in-memory) bir veritaban\u0131 kullanarak kurulumu h\u0131zland\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131k. Bob’un bu t\u00fcr yayg\u0131n veritaban\u0131 entegrasyonlar\u0131n\u0131 da desteklemesi bekleniyor. Bu senaryo, Bob’un sadece basit kodlar \u00fcretmekle kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda birbiriyle etkile\u015fimde bulunan birden fazla servisten olu\u015fan bir mimariyi nas\u0131l tasarlayabilece\u011fini test etmek i\u00e7in ideal bir zemin olu\u015fturuyor. Ayr\u0131ca, 15 dakikal\u0131k bir s\u00fcre hedefi, Bob’un ne kadar verimli ve h\u0131zl\u0131 olabilece\u011fi konusunda bize somut bir fikir verecek. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda, sadece kodun \u00fcretilmesi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda temel bir seviyede \u00e7al\u0131\u015f\u0131r hale gelmesi de beklentimiz dahilinde.<\/p>\n
IBM Bob’u kullanmaya ba\u015flamak, asl\u0131nda olduk\u00e7a basit bir s\u00fcre\u00e7tir. \u00d6ncelikle, Bob’un bir IDE eklentisi olarak m\u0131 yoksa ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ara\u00e7 olarak m\u0131 sunuldu\u011funu belirlemek \u00f6nemlidir. E\u011fer bir IDE eklentisi ise, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131n (\u00f6rne\u011fin IntelliJ IDEA, Eclipse) eklenti ma\u011fazas\u0131ndan Bob’u aratarak kolayca kurabilirsiniz. Kurulum tamamland\u0131ktan sonra, genellikle IDE’nizde yeni bir pencere veya bir men\u00fc se\u00e7ene\u011fi olarak Bob’a eri\u015fim sa\u011flayabilirsiniz. Bob ile etkile\u015fim kurman\u0131n en temel yolu, do\u011fal dil komutlar\u0131 kullanmakt\u0131r. Bu komutlar\u0131, Bob’a \u00f6zel bir sohbet penceresine veya do\u011frudan kod edit\u00f6r\u00fcn\u00fcze entegre edilmi\u015f bir alana yazabilirsiniz. \u0130lk denememizde, \u00f6ncelikle bir Spring Boot projesi olu\u015fturmakla ba\u015flad\u0131k. Bob’a verdi\u011fimiz ilk komutlardan biri \u015fuydu: “Create a new Spring Boot project named ‘ecommerce-microservices’ with Java, Maven, and the following dependencies: Web, JPA, H2 Database, Lombok.” Bu komutla, Bob’dan temel bir Spring Boot projesi olu\u015fturmas\u0131n\u0131, ona bir isim vermesini ve gerekli ba\u015flang\u0131\u00e7 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 (dependencies) eklemesini istedik. Bob, bu komutu ald\u0131ktan sonra, projenin klas\u00f6r yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturdu, Maven’in \u0130lk servisi (\u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu) ba\u015far\u0131yla olu\u015fturduktan sonra, Bob ile di\u011fer servisleri de ayn\u0131 h\u0131zda ve do\u011frulukta in\u015fa etmeye devam ettik. S\u0131radaki servisimiz Sipari\u015f Y\u00f6netimi Servisi’ydi. Bob’a \u015fu komutu verdik: “Create a new Spring Boot module named ‘order-management-service’. Inside this module, create an ‘Order’ entity with fields: Long id, Long userId, List Bob’un \u00fcretti\u011fi kodun kalitesini ve yap\u0131s\u0131n\u0131 daha iyi anlamak i\u00e7in, \u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu Servisi’nin temel bile\u015fenlerinden baz\u0131lar\u0131na yak\u0131ndan bakal\u0131m. Bob, genellikle standart Spring Boot ve JPA desenlerini takip eder. \u0130\u015fte \u00f6rnek olarak \u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu Servisi’ndeki G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, Bob, S\u0131rada, bu varl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6neten repository var. Bob, standart Spring Data JPA interface’ini olu\u015fturuyor:<\/p>\n Bu interface, Bob, Controller, IBM Bob gibi yapay zeka destekli kodlama asistanlar\u0131n\u0131n, ger\u00e7ek d\u00fcnya senaryolar\u0131nda nas\u0131l bir fark yaratabilece\u011fini anlamak i\u00e7in birka\u00e7 farkl\u0131 durumu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurabiliriz. \u0130lk olarak, h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyen startup’lar<\/strong> d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu t\u00fcr \u015firketler genellikle k\u0131s\u0131tl\u0131 kaynaklarla h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde pazara \u00fcr\u00fcn sunmak zorundad\u0131r. Bob, bir MVP (Minimum Viable Product – Minimum Uygulanabilir \u00dcr\u00fcn) olu\u015fturma s\u00fcrecini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zland\u0131rabilir. \u00d6rne\u011fin, bir fintech startup’\u0131, temel bir havale sistemi i\u00e7in mikroservis mimarisi kurmak istiyor. Bob’dan, kullan\u0131c\u0131 y\u00f6netimi, i\u015flem kayd\u0131, g\u00fcvenlik do\u011frulama gibi temel servislerin iskeletini olu\u015fturmas\u0131n\u0131 isteyebilir. Bu, geli\u015ftiricilerin ilk birka\u00e7 haftay\u0131 temel yap\u0131land\u0131rmayla harcamak yerine, do\u011frudan i\u015f mant\u0131\u011f\u0131na odaklanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bob’un \u00fcretti\u011fi kod, ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in yeterli olsa da, daha sonra deneyimli geli\u015ftiriciler taraf\u0131ndan optimize edilebilir ve geni\u015fletilebilir. Bir ba\u015fka senaryo, kurumsal firmalardaki teknik borcun azalt\u0131lmas\u0131d\u0131r<\/strong>. B\u00fcy\u00fck firmalar genellikle eski sistemlere ve karma\u015f\u0131k kod tabanlar\u0131na sahiptir. Yeni \u00f6zellikler eklemek veya mevcut sistemleri modernize etmek zorlu bir s\u00fcre\u00e7 olabilir. Bob, bu t\u00fcr durumlarda, belirli bir mod\u00fcl\u00fcn veya servisin yeniden yaz\u0131lmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fin, bir bankac\u0131l\u0131k uygulamas\u0131ndaki eski bir kredi ba\u015fvuru mod\u00fcl\u00fcn\u00fc modernize etmek isteyen bir ekip, Bob’dan yeni bir mikroservis mimarisi \u00e7er\u00e7evesinde bu mod\u00fcl\u00fcn kodunu \u00fcretmesini isteyebilir. Bu, eski kodun do\u011frudan \u00e7evrilmesi yerine, daha modern ve \u00f6l\u00e7eklenebilir bir yakla\u015f\u0131mla yeniden in\u015fa edilmesini sa\u011flar. Bob, ayr\u0131ca farkl\u0131 teknolojileri entegre etme<\/strong> konusunda da faydal\u0131 olabilir. Bir proje, hem Java tabanl\u0131 mikroservisler hem de Python ile yaz\u0131lm\u0131\u015f veri analizi ara\u00e7lar\u0131 i\u00e7erebilir. Bob, bu farkl\u0131 teknolojiler aras\u0131ndaki ileti\u015fimi kuracak temel API’leri veya mesajla\u015fma yap\u0131s\u0131n\u0131 tasarlamaya yard\u0131mc\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fin, bir e-ticaret platformunda, sipari\u015f verilerini toplay\u0131p analiz eden bir Python servisi ile bu verileri sa\u011flayan Java servisleri aras\u0131nda veri ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in Bob’dan destek al\u0131nabilir. Son olarak, e\u011fitim ve \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerinde<\/strong> Bob \u00f6nemli bir rol oynayabilir. Yeni ba\u015flayan geli\u015ftiriciler veya mikroservis mimarisine yeni ge\u00e7enler i\u00e7in, Bob’un \u00fcretti\u011fi kod \u00f6rnekleri, pratik uygulamalar\u0131 ve mimari desenleri \u00f6\u011frenmek i\u00e7in harika bir kaynakt\u0131r. Bir geli\u015ftirici, “Bir Spring Boot uygulamas\u0131nda Kafka ile mesajla\u015fma nas\u0131l yap\u0131l\u0131r?” diye sordu\u011funda, Bob sadece ilgili kodlar\u0131 \u00fcretmekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda bu konseptleri a\u00e7\u0131klayan temel bir \u00f6rnek de sunabilir. Bu vaka analizleri, Bob’un sadece h\u0131zl\u0131 kod \u00fcretmekle kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda farkl\u0131 i\u015f ihtiya\u00e7lar\u0131na ve geli\u015ftirme senaryolar\u0131na uyum sa\u011flayabilme potansiyeline sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Elbette, Bob’un \u00fcretti\u011fi kodun her zaman m\u00fckemmel olmas\u0131 beklenemez. Ancak, ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak sundu\u011fu h\u0131z ve yap\u0131, geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerini optimize etmek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 oldu\u011funu kan\u0131tlamaktad\u0131r.<\/p>\n IBM Bob gibi ara\u00e7lar, temel kod \u00fcretiminin \u00f6tesinde, daha ileri d\u00fczeyde kullan\u0131mlar ve optimizasyonlarla geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerini daha da iyile\u015ftirebilir. \u0130lk olarak, karma\u015f\u0131k ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k y\u00f6netimi<\/strong> konusu \u00f6nemlidir. Bob’dan, servisler aras\u0131ndaki daha karma\u015f\u0131k ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, bir servisin ba\u015fka bir servisten belirli bir veriyi al\u0131p i\u015flemesi, ard\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir servise g\u00f6ndermesi gibi) y\u00f6neten kodlar\u0131 \u00fcretmesini isteyebilirsiniz. Bu t\u00fcr durumlarda, Bob’a net ve detayl\u0131 komutlar vermek, istenen sonucu elde etmede kritik rol oynar. \u00d6rne\u011fin, “Sipari\u015f Servisi’nden bir sipari\u015f bilgisi geldi\u011finde, bu bilgiyi Kullan\u0131c\u0131 Servisi’ne g\u00f6ndererek kullan\u0131c\u0131n\u0131n g\u00fcncel bilgilerini al, ard\u0131ndan \u00dcr\u00fcn Servisi’nden ilgili \u00fcr\u00fcnlerin stok durumunu kontrol et ve t\u00fcm bu bilgileri i\u00e7eren zenginle\u015ftirilmi\u015f bir sipari\u015f nesnesi olu\u015ftur” gibi bir komut, Bob’un daha karma\u015f\u0131k ak\u0131\u015flar\u0131 tasarlamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. \u0130kinci olarak, g\u00fcvenlik katmanlar\u0131n\u0131n entegrasyonu<\/strong> Bob ile ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Mikroservis mimarilerinde g\u00fcvenlik hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bob’dan, Spring Security gibi pop\u00fcler g\u00fcvenlik \u00e7er\u00e7evelerini kullanarak kimlik do\u011frulama (authentication) ve yetkilendirme (authorization) mekanizmalar\u0131n\u0131 i\u00e7eren kodlar\u0131 \u00fcretmesini isteyebilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, “T\u00fcm API endpoint’lerini JWT (JSON Web Token) tabanl\u0131 kimlik do\u011frulama ile koru ve sadece ‘ADMIN’ rol\u00fcne sahip kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sipari\u015fleri silmesine izin ver” gibi bir komut, Bob’un g\u00fcvenlik konfig\u00fcrasyonlar\u0131n\u0131 yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, performans optimizasyonu ve veritaban\u0131 sorgular\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi<\/strong> de Bob’un yetenekleri dahilinde olabilir. Bob’dan, belirli bir servisin performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in sorgular\u0131 optimize etmesini veya \u00f6nbellekleme (caching) mekanizmalar\u0131n\u0131 eklemesini isteyebilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, “\u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu Servisi’ndeki \u00fcr\u00fcn listeleme endpoint’inin performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in Redis \u00f6nbelleklemesini entegre et” gibi bir komut, Bob’un bu t\u00fcr optimizasyonlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesine olanak tan\u0131r. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak, test senaryolar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131<\/strong> da Bob ile h\u0131zland\u0131r\u0131labilir. Birim testleri (unit tests) ve entegrasyon testleri (integration tests) yazmak, kodun kalitesini art\u0131rman\u0131n temel bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bob’dan, olu\u015fturulan servisler i\u00e7in temel birim testleri veya entegrasyon testleri \u00fcretmesini isteyebilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, “ProductService i\u00e7in JUnit ve Mockito kullanarak temel birim testleri olu\u015ftur” gibi bir komut, Bob’un test kodlar\u0131n\u0131 yazmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. Son olarak, CI\/CD (Continuous Integration\/Continuous Deployment) pipeline’lar\u0131n\u0131n temel yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/strong> da Bob taraf\u0131ndan desteklenebilir. Bob’dan, bir CI\/CD arac\u0131 (\u00f6rne\u011fin Jenkins, GitLab CI) i\u00e7in temel bir pipeline yap\u0131land\u0131rmas\u0131 olu\u015fturmas\u0131n\u0131 isteyebilirsiniz. Bu, kodun otomatik olarak derlenmesi, test edilmesi ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar\u0131 i\u00e7eren bir dosya olu\u015fturabilir. Bu ileri d\u00fczey kullan\u0131m senaryolar\u0131, Bob’un sadece bir kod \u00fcretici olman\u0131n \u00f6tesinde, geli\u015ftirme ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 a\u015famalar\u0131nda bir geli\u015ftirme orta\u011f\u0131 olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Ancak unutulmamal\u0131d\u0131r ki, bu t\u00fcr geli\u015fmi\u015f g\u00f6revlerde Bob’dan en iyi sonucu almak i\u00e7in, geli\u015ftiricinin konuya hakim olmas\u0131 ve Bob’a do\u011fru, net ve ba\u011flam\u0131 iyi tan\u0131mlanm\u0131\u015f komutlar vermesi gerekmektedir.<\/p>\n IBM Bob ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu 15 dakikal\u0131k deneme, yapay zeka destekli kodlama asistanlar\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerini nas\u0131l k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirebilece\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kan\u0131t niteli\u011findedir. Ba\u015flang\u0131\u00e7 seviyesinde bir Java mikroservis mimarisini, temel bile\u015fenleri ve servisleri ile birlikte bu kadar k\u0131sa s\u00fcrede aya\u011fa kald\u0131rabilmek, \u00f6nceden saatler s\u00fcrebilecek bir i\u015fi dakikalara indirgemi\u015ftir. Bob’un do\u011fal dil anlama yetene\u011fi, Spring Boot ve JPA gibi yayg\u0131n teknolojilerle olan entegrasyonu ve \u00fcretti\u011fi kodun kalitesi, bu arac\u0131n geli\u015ftiriciler i\u00e7in ne kadar de\u011ferli olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. \u00d6zellikle zaman k\u0131s\u0131tlamas\u0131 olan projelerde, MVP olu\u015fturma s\u00fcre\u00e7lerinde veya mikroservis d\u00fcnyas\u0131na yeni ad\u0131m atan ekipler i\u00e7in Bob, \u00f6nemli bir h\u0131zland\u0131rma fakt\u00f6r\u00fc olabilir. Ancak Bob’un sadece bir kod \u00fcretici olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda bir “ajan” olarak hareket ederek mimari kararlar alman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini ve geli\u015ftirme ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 a\u015famalar\u0131nda destek sa\u011flayabilece\u011fini de g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir. \u0130leri d\u00fczey kullan\u0131m senaryolar\u0131, Bob’un g\u00fcvenlik, performans optimizasyonu ve test otomasyonu gibi alanlarda da potansiyel sundu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Gelece\u011fe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu t\u00fcr yapay zeka destekli ara\u00e7lar\u0131n daha da geli\u015fece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Daha karma\u015f\u0131k mimarileri tasarlama, mevcut kod tabanlar\u0131n\u0131 analiz edip iyile\u015ftirme, hatta hata ay\u0131klama (debugging) s\u00fcre\u00e7lerine daha derinlemesine m\u00fcdahil olma gibi yetenekler kazanmalar\u0131 muhtemeldir. Bu geli\u015fmeler, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme mesle\u011fini daha verimli, daha az tekrarlay\u0131c\u0131 ve daha stratejik hale getirecektir. Geli\u015ftiriciler, Bob gibi ara\u00e7lar\u0131 kullanarak tekrarlayan g\u00f6revleri otomatikle\u015ftirebilir ve b\u00f6ylece daha yarat\u0131c\u0131, problem \u00e7\u00f6zme odakl\u0131 ve yenilik\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmalara daha fazla zaman ay\u0131rabilirler. Elbette, bu ara\u00e7lar\u0131n insan geli\u015ftiricilerin yerini almayaca\u011f\u0131n\u0131, aksine onlara g\u00fc\u00e7 kataca\u011f\u0131n\u0131 unutmamak gerekir. Yapay zeka, do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, insan yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve problem \u00e7\u00f6zme yetene\u011fi ile birle\u015fti\u011finde e\u015fsiz sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131karabilir.<\/p>\n Cevap: Genellikle, Bob bir IDE eklentisi olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z IDE’nin (IntelliJ IDEA, Eclipse vb.) sistem gereksinimleri ge\u00e7erli olacakt\u0131r. Ek olarak, internet ba\u011flant\u0131s\u0131 gereklidir \u00e7\u00fcnk\u00fc Bob bulut tabanl\u0131 modelleri kullan\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n Cevap: Bob, yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan en iyi pratikleri takip etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ancak, \u00fcretilen kodun her zaman insan denetiminden ge\u00e7mesi, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ve test edilmesi \u00f6nemlidir. \u00d6zellikle hassas verilerle \u00e7al\u0131\u015fan uygulamalarda ek g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n Cevap: Bu makalede Java \u00fczerine odaklan\u0131lm\u0131\u015f olsa da, IBM Bob’un farkl\u0131 programlama dillerini ve teknolojileri destekleme potansiyeli bulunmaktad\u0131r. Gelecekte daha fazla dil deste\u011fi beklenmektedir.<\/p>\n<\/li>\n Cevap: 15 dakikada olu\u015fturulan yap\u0131, genellikle bir ba\u015flang\u0131\u00e7 iskeleti veya prototip niteli\u011findedir. \u00dcretim ortam\u0131 i\u00e7in, performans optimizasyonu, detayl\u0131 hata y\u00f6netimi, kapsaml\u0131 testler ve g\u00fcvenlik konfig\u00fcrasyonlar\u0131 gibi ek geli\u015ftirmeler gereklidir.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n #YapayZeka #Mikroservis #Java #SpringBoot #IBM #KodlamaAsistan\u0131 #Yaz\u0131l\u0131mGeli\u015ftirme<\/p>\npom.xml<\/code> dosyas\u0131n\u0131 g\u00fcncelledi ve gerekli temel s\u0131n\u0131flar\u0131 (\u00f6rne\u011fin EcommerceMicroservicesApplication<\/code> s\u0131n\u0131f\u0131) yaratt\u0131. Ard\u0131ndan, mimarimizin ilk servisi olan \u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu Servisi’ni olu\u015fturmaya ge\u00e7tik. Bob’a \u015fu komutu verdik: “Create a new Spring Boot module named ‘product-catalog-service’ within the ‘ecommerce-microservices’ project. Inside this module, create a ‘Product’ entity with fields: Long id, String name, String description, Double price, Integer stock. Use Lombok for getters and setters.” Bob, bu komutu i\u015fleyerek, yeni bir mod\u00fcl olu\u015fturdu, Product<\/code> ad\u0131nda bir JPA varl\u0131\u011f\u0131 (entity) tan\u0131mlad\u0131 ve belirtilen alanlar\u0131 ekledi. Ayr\u0131ca, Lombok’u kullanarak getters<\/code> ve setters<\/code> metotlar\u0131n\u0131 otomatik olarak olu\u015fturdu. Bu a\u015famada Bob’un ne kadar h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve komutlar\u0131 ne kadar do\u011fru anlad\u0131\u011f\u0131 belirleyiciydi. E\u011fer Bob, bu temel ad\u0131mlar\u0131 h\u0131zl\u0131 ve hatas\u0131z bir \u015fekilde tamamlayabilirse, daha karma\u015f\u0131k g\u00f6revler i\u00e7in de umut verici olacakt\u0131. Bu ilk ad\u0131mlar, Bob’un temel yeteneklerini test etmek ve geli\u015ftirme ortam\u0131na ne kadar kolay entegre oldu\u011funu g\u00f6rmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6neme sahipti. Kurulumun pratikli\u011fi ve ilk komutlar\u0131n i\u015flenme h\u0131z\u0131, genel kullan\u0131c\u0131 deneyimi \u00fczerinde do\u011frudan bir etkiye sahiptir. Bob’un bu ilk a\u015famalardaki performans\u0131, ilerleyen ad\u0131mlarda ne kadar verimli olabilece\u011fi konusunda bize \u00f6nemli bir g\u00f6sterge sundu.<\/p>\nAd\u0131m Ad\u0131m Mikroservis Olu\u015fturma: Bob’un Katk\u0131s\u0131<\/h2>\n
Order<\/code> ile OrderItem<\/code> varl\u0131klar\u0131n\u0131, belirtilen alanlar ve ili\u015fkilerle birlikte olu\u015fturdu. Ayr\u0131ca, OrderStatus<\/code> enum’unu da tan\u0131mlad\u0131. Bu a\u015famada Bob’un, karma\u015f\u0131k veri yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve enum’lar\u0131 da anlayabildi\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Hemen ard\u0131ndan, Kullan\u0131c\u0131 Y\u00f6netimi Servisi’ni olu\u015fturduk. Komutumuz \u015fuydu: “Create a new Spring Boot module named ‘user-management-service’. Inside this module, create a ‘User’ entity with fields: Long id, String username, String email, String password.” Bob, bu komutu da yerine getirerek User<\/code> varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturdu. Art\u0131k temel veri modellerimiz haz\u0131rd\u0131. Ancak, bu varl\u0131klar\u0131n API’ler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015filebilir olmas\u0131 gerekiyordu. Bob’dan, her servis i\u00e7in REST controller’lar\u0131 olu\u015fturmas\u0131n\u0131 istedik. \u00d6rne\u011fin, \u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu Servisi i\u00e7in \u015fu komutu verdik: “For the ‘product-catalog-service’ module, create a REST controller named ‘ProductController’ to expose endpoints for CRUD (Create, Read, Update, Delete) operations on the ‘Product’ entity. Use Spring Web and inject the necessary repository.” Bob, ProductController<\/code> s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 olu\u015fturdu, gerekli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 enjekte etti ve standart CRUD operasyonlar\u0131 i\u00e7in temel API endpoint’lerini (\u00f6rn: \/api\/products<\/code>, \/api\/products\/{id}<\/code>) tan\u0131mlad\u0131. Ayn\u0131 i\u015flemi di\u011fer servisler i\u00e7in de tekrarlad\u0131k. Bu noktada, Bob’un sadece varl\u0131klar\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bu varl\u0131klar\u0131 y\u00f6neten controller’lar\u0131 da \u00fcretebildi\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Bu, geli\u015ftirme s\u00fcrecini inan\u0131lmaz derecede h\u0131zland\u0131r\u0131yor. 15 dakikal\u0131k hedefimize yakla\u015ft\u0131k\u00e7a, Bob’un birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 servisler aras\u0131nda temel bir etkile\u015fim kurma yetene\u011fini de test etmek istedik. \u00d6rne\u011fin, bir sipari\u015f olu\u015fturuldu\u011funda, Order<\/code> varl\u0131\u011f\u0131ndaki userId<\/code>‘nin user-management-service<\/code>‘deki bir kullan\u0131c\u0131ya kar\u015f\u0131l\u0131k gelmesi ve OrderItem<\/code>‘daki productId<\/code>‘nin product-catalog-service<\/code>‘deki bir \u00fcr\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131k gelmesi gibi. Bob’dan, order-management-service<\/code> i\u00e7indeki OrderService<\/code>‘e, sipari\u015f olu\u015fturulurken hem kullan\u0131c\u0131 hem de \u00fcr\u00fcn do\u011frulamas\u0131 yapacak temel bir metot eklemesini istedik. Bob, bu iste\u011fi de anlayarak, ilgili servislerin repository’lerini enjekte edip temel bir kontrol mant\u0131\u011f\u0131 ekledi. Bu, Bob’un sadece ba\u011f\u0131ms\u0131z bile\u015fenler de\u011fil, ayn\u0131 zamanda aralar\u0131ndaki basit etkile\u015fimleri de tasarlayabilece\u011fini g\u00f6sterdi. Sonu\u00e7 olarak, Bob ile 15 dakika i\u00e7inde, \u00fc\u00e7 ba\u011f\u0131ms\u0131z Spring Boot mikroservis mod\u00fcl\u00fc, temel JPA varl\u0131klar\u0131, REST controller’lar\u0131 ve basit servis katmanlar\u0131 i\u00e7eren bir mimari iskeleti olu\u015fturmay\u0131 ba\u015fard\u0131k. Bu, manuel olarak saatler s\u00fcrebilecek bir s\u00fcreci \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131saltm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\nKod \u00d6rnekleri ve Bob’un \u00dcretti\u011fi Yap\u0131<\/h2>\n
Product<\/code> JPA varl\u0131\u011f\u0131:<\/p>\n\nimport jakarta.persistence.Entity;\nimport jakarta.persistence.GeneratedValue;\nimport jakarta.persistence.GenerationType;\nimport jakarta.persistence.Id;\nimport lombok.Data;\n\n@Entity\n@Data\npublic class Product {\n\n @Id\n @GeneratedValue(strategy = GenerationType.IDENTITY)\n private Long id;\n\n private String name;\n private String description;\n private Double price;\n private Integer stock;\n}\n <\/code><\/pre>\n@Entity<\/code> anotasyonu ile bu s\u0131n\u0131f\u0131n bir JPA varl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu belirtmi\u015f, @Id<\/code> ve @GeneratedValue<\/code> ile anahtar alan\u0131n\u0131 ve otomatik artan kimlik \u00fcretimini tan\u0131mlam\u0131\u015f. Lombok’un @Data<\/code> anotasyonu ise t\u00fcm getter<\/code>, setter<\/code>, toString<\/code>, equals<\/code> ve hashCode<\/code> metotlar\u0131n\u0131 otomatik olarak \u00fcretmi\u015f. Bu, kodun daha temiz ve okunabilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\nimport org.springframework.data.jpa.repository.JpaRepository;\nimport org.springframework.stereotype.Repository;\n\n@Repository\npublic interface ProductRepository extends JpaRepositoryJpaRepository<\/code>‘den miras alarak, temel CRUD operasyonlar\u0131 i\u00e7in gerekli metotlar\u0131 otomatik olarak sa\u011fl\u0131yor. Bob, bu repository’yi kullanarak ProductService<\/code>‘i olu\u015fturuyor:<\/p>\n\nimport org.springframework.beans.factory.annotation.Autowired;\nimport org.springframework.stereotype.Service;\n\nimport java.util.List;\nimport java.util.Optional;\n\n@Service\npublic class ProductService {\n\n private final ProductRepository productRepository;\n\n @Autowired\n public ProductService(ProductRepository productRepository) {\n this.productRepository = productRepository;\n }\n\n public List<Product> getAllProducts() {\n return productRepository.findAll();\n }\n\n public Optional<Product> getProductById(Long id) {\n return productRepository.findById(id);\n }\n\n public Product createProduct(Product product) {\n return productRepository.save(product);\n }\n\n public Product updateProduct(Long id, Product productDetails) {\n Optional<Product> optionalProduct = productRepository.findById(id);\n if (optionalProduct.isPresent()) {\n Product existingProduct = optionalProduct.get();\n existingProduct.setName(productDetails.getName());\n existingProduct.setDescription(productDetails.getDescription());\n existingProduct.setPrice(productDetails.getPrice());\n existingProduct.setStock(productDetails.getStock());\n return productRepository.save(existingProduct);\n }\n return null; \/\/ Veya bir hata f\u0131rlat\u0131labilir\n }\n\n public void deleteProduct(Long id) {\n productRepository.deleteById(id);\n }\n}\n <\/code><\/pre>\nProductService<\/code> i\u00e7inde temel i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 (business logic) i\u00e7eren metotlar\u0131 tan\u0131mlam\u0131\u015f. Bu metotlar, ProductRepository<\/code>‘yi kullanarak veritaban\u0131 i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Son olarak, bu servisi d\u0131\u015f d\u00fcnyaya a\u00e7an ProductController<\/code>:<\/p>\n\nimport org.springframework.beans.factory.annotation.Autowired;\nimport org.springframework.http.ResponseEntity;\nimport org.springframework.web.bind.annotation.*;\n\nimport java.util.List;\n\n@RestController\n@RequestMapping(\"\/api\/products\")\npublic class ProductController {\n\n private final ProductService productService;\n\n @Autowired\n public ProductController(ProductService productService) {\n this.productService = productService;\n }\n\n @GetMapping\n public ResponseEntity<List<Product>> getAllProducts() {\n return ResponseEntity.ok(productService.getAllProducts());\n }\n\n @GetMapping(\"\/{id}\")\n public ResponseEntity<Product> getProductById(@PathVariable Long id) {\n return productService.getProductById(id)\n .map(ResponseEntity::ok)\n .orElse(ResponseEntity.notFound().build());\n }\n\n @PostMapping\n public ResponseEntity<Product> createProduct(@RequestBody Product product) {\n Product createdProduct = productService.createProduct(product);\n return ResponseEntity.ok(createdProduct);\n }\n\n @PutMapping(\"\/{id}\")\n public ResponseEntity<Product> updateProduct(@PathVariable Long id, @RequestBody Product product) {\n Product updatedProduct = productService.updateProduct(id, product);\n if (updatedProduct != null) {\n return ResponseEntity.ok(updatedProduct);\n }\n return ResponseEntity.notFound().build();\n }\n\n @DeleteMapping(\"\/{id}\")\n public ResponseEntity<Void> deleteProduct(@PathVariable Long id) {\n productService.deleteProduct(id);\n return ResponseEntity.noContent().build();\n }\n}\n <\/code><\/pre>\n@RestController<\/code> ve @RequestMapping<\/code> anotasyonlar\u0131 ile bir REST API olarak i\u015faretlenmi\u015f. GET<\/code>, POST<\/code>, PUT<\/code>, DELETE<\/code> gibi HTTP metotlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen endpoint’ler tan\u0131mlanm\u0131\u015f. Bu \u00f6rnekler, Bob’un standart Spring Boot ve mikroservis geli\u015ftirme pratiklerini ne kadar iyi uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u00dcretilen kod, okunabilir, bak\u0131m\u0131 yap\u0131labilir ve temel ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131layacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\nVaka Analizi: Ger\u00e7ek D\u00fcnya Senaryolar\u0131nda Bob<\/h2>\n
\u0130leri D\u00fczey Kullan\u0131m ve Optimizasyon \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/h2>\n
Sonu\u00e7 ve Gelecek Perspektifi<\/h2>\n
S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular (SSS)<\/h3>\n
\n