{"id":43649,"date":"2026-07-27T21:03:07","date_gmt":"2026-07-27T18:03:07","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/"},"modified":"2026-07-27T21:03:07","modified_gmt":"2026-07-27T18:03:07","slug":"sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/","title":{"rendered":"Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek"},"content":{"rendered":"<h2>Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek<\/h2>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital \u00e7a\u011f\u0131nda, finansal i\u015flemlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 elektronik ortamda ger\u00e7ekle\u015fiyor ve bu durum, banka dekontlar\u0131 ile ekstrelerini doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n hedefi haline getiriyor. Peki, bir banka dekontunun sahte olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sadece g\u00f6zle bakarak anlamak her zaman m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Maalesef hay\u0131r. Ancak, dijital d\u00fcnyan\u0131n derinliklerine inerek, bir dosyan\u0131n byte seviyesindeki yap\u0131s\u0131n\u0131 inceleyerek sahtecilik izlerini ortaya \u00e7\u0131karmak m\u00fcmk\u00fcn. Bu makalede, sahte banka dekontlar\u0131n\u0131n byte seviyesinde nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, hangi dijital izleri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu izleri nas\u0131l analiz edebilece\u011fimizi ad\u0131m ad\u0131m inceleyece\u011fiz. Finansal doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131kla m\u00fccadelede kritik bir rol oynayan bu teknikler, hem bireyler hem de kurumlar i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<h2>Banka Dekontlar\u0131 Dijital Ortamda Nas\u0131l Olu\u015fur ve Neden \u00d6nemlidir?<\/h2>\n<p>Banka dekontlar\u0131 veya ekstreleri, bir finansal i\u015flemin veya belirli bir d\u00f6nemdeki hesap hareketlerinin resmi kayd\u0131d\u0131r. Genellikle bankalar\u0131n kendi sistemleri taraf\u0131ndan otomatik olarak olu\u015fturulur ve m\u00fc\u015fterilere e-posta yoluyla PDF format\u0131nda g\u00f6nderilir ya da mobil bankac\u0131l\u0131k uygulamalar\u0131 \u00fczerinden indirilebilir hale getirilir. PDF (Portable Document Format) bu t\u00fcr belgeler i\u00e7in tercih edilen bir format olmas\u0131n\u0131n temel nedenleri vard\u0131r. Bunlar aras\u0131nda belgenin g\u00f6rsel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumas\u0131, farkl\u0131 i\u015fletim sistemlerinde ayn\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc sunmas\u0131 ve g\u00fcvenlik \u00f6zelliklerini desteklemesi say\u0131labilir. Bununla birlikte, baz\u0131 durumlarda banka dekontlar\u0131, ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc al\u0131narak veya taranarak JPEG, PNG gibi g\u00f6r\u00fcnt\u00fc formatlar\u0131nda da payla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n<p>Dijital banka dekontlar\u0131, sadece bir i\u015flem kan\u0131t\u0131 olman\u0131n \u00f6tesinde, \u00e7e\u015fitli yasal ve finansal s\u00fcre\u00e7lerde kritik rol oynar. \u00d6rne\u011fin, kredi ba\u015fvurular\u0131, vize i\u015flemleri, vergi beyanlar\u0131 veya b\u00fcy\u00fck al\u0131m sat\u0131m s\u00f6zle\u015fmelerinde finansal durumu kan\u0131tlamak amac\u0131yla talep edilebilirler. Bu belgelerin do\u011frulu\u011fu, verilen kararlar\u0131n ve yap\u0131lan i\u015flemlerin g\u00fcvenilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6neme sahiptir. Sahte bir banka dekontu, bir ki\u015fiye veya kuruma haks\u0131z kazan\u00e7 sa\u011flaman\u0131n, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k yapman\u0131n veya kara para aklaman\u0131n bir arac\u0131 haline gelebilir. Dolay\u0131s\u0131yla, bu belgelerin dijital b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve orijinalli\u011fini anlamak, siber g\u00fcvenlik ve finansal adli t\u0131p (forensics) alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nceliktir. Her byte, dosyan\u0131n ge\u00e7mi\u015fi, kimin taraf\u0131ndan olu\u015fturuldu\u011fu ve \u00fczerinde herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 ta\u015f\u0131yabilir. Bu dijital ayak izlerini takip etmek, sahtecilik giri\u015fimlerini tespit etmenin en g\u00fcvenilir yollar\u0131ndan biridir.<\/p>\n<p>Bir banka dekontunun dijital olarak olu\u015fturulmas\u0131 s\u00fcreci, genellikle bankan\u0131n ana sistemlerinden ba\u015flar. \u0130\u015flemler veritaban\u0131na kaydedildikten sonra, belirli bir format ve \u015fablon kullan\u0131larak bir raporlama motoru arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla PDF&#8217;e d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu s\u00fcre\u00e7te, belgenin metin katman\u0131, g\u00f6rseller, logolar ve dijital imzalar gibi \u00f6\u011feleri bir araya getirilir. Olu\u015fturulan PDF dosyas\u0131, belirli meta verileri (\u00fcst veri) i\u00e7erir; bu veriler belgenin olu\u015fturulma tarihi, kullan\u0131lan yaz\u0131l\u0131m, yazar gibi bilgileri bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu meta veriler, belgenin dijital kimlik kart\u0131 gibidir ve sahtecilik analizinde \u00f6nemli bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 sunar. Ayr\u0131ca, PDF&#8217;ler genellikle yaz\u0131 tiplerini (fontlar\u0131) belgeye g\u00f6mer, b\u00f6ylece al\u0131c\u0131n\u0131n bilgisayar\u0131nda o yaz\u0131 tipi olmasa bile belge do\u011fru \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenir. Bu g\u00f6m\u00fcl\u00fc yaz\u0131 tipleri de sahtecilik tespitinde kullan\u0131labilecek de\u011ferli bilgiler sa\u011flar. T\u00fcm bu dijital bile\u015fenler, bir araya gelerek bir banka dekontunun byte seviyesindeki benzersiz yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur ve bu yap\u0131, sahtecilik izlerini bar\u0131nd\u0131rabilecek potansiyel zay\u0131f noktalar\u0131 i\u00e7erir.<\/p>\n<h2>Sahtecilik S\u00fcre\u00e7leri ve Ortaya \u00c7\u0131kan Dijital \u0130pu\u00e7lar\u0131 Nelerdir?<\/h2>\n<p>Sahte banka dekontlar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in doland\u0131r\u0131c\u0131lar \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlere ba\u015fvurabilirler. Bu y\u00f6ntemler, basit metin d\u00fczenlemelerinden karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fc manip\u00fclasyonlar\u0131na kadar geni\u015f bir yelpazeyi kapsar. Her bir sahtecilik y\u00f6ntemi, belgenin byte seviyesinde farkl\u0131 dijital izler b\u0131rak\u0131r ve bu izler, dikkatli bir analizle tespit edilebilir. Sahtecilik genellikle \u00fc\u00e7 ana kategoriye ayr\u0131labilir:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Mevcut Bir Belgeyi D\u00fczenleme:<\/strong> En yayg\u0131n y\u00f6ntemlerden biridir. Doland\u0131r\u0131c\u0131lar, ger\u00e7ek bir banka dekontunu al\u0131r ve PDF d\u00fczenleme yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 (Adobe Acrobat Pro gibi) veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fc d\u00fczenleme ara\u00e7lar\u0131 (Photoshop gibi) kullanarak \u00fczerindeki bilgileri (tarih, miktar, al\u0131c\u0131 ad\u0131 vb.) de\u011fi\u015ftirirler.<\/li>\n<li><strong>S\u0131f\u0131rdan Sahte Belge Olu\u015fturma:<\/strong> Daha sofistike doland\u0131r\u0131c\u0131lar, bankalar\u0131n \u015fablonlar\u0131n\u0131 taklit ederek veya kendi \u015fablonlar\u0131n\u0131 olu\u015fturarak s\u0131f\u0131rdan sahte dekontlar yaratabilirler. Bu, genellikle daha inand\u0131r\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar verse de, orijinal belgelerdeki ince detaylar\u0131 (fontlar, logo kalitesi, hizalama) yakalamakta zorlanabilirler.<\/li>\n<li><strong>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc Manip\u00fclasyonu:<\/strong> Bir banka dekontunun ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc al\u0131p, bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc d\u00fczenleyici programda (\u00f6rne\u011fin, Photoshop) metinleri veya say\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek. Bu y\u00f6ntem, genellikle en kolay tespit edilebilen sahtecilik t\u00fcr\u00fcd\u00fcr \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kalitesi d\u00fc\u015fer ve manip\u00fclasyon izleri daha belirgin hale gelir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu sahtecilik s\u00fcre\u00e7leri, dosyan\u0131n byte yap\u0131s\u0131nda belirli de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7ar. \u00d6rne\u011fin, bir PDF dosyas\u0131ndaki metni de\u011fi\u015ftirmek, dosyan\u0131n i\u00e7indeki metin nesnelerinin (text objects) ve ilgili referans tablolar\u0131n\u0131n (cross-reference table &#8211; XREF) g\u00fcncellenmesine neden olur. E\u011fer de\u011fi\u015fiklikler uygun \u015fekilde yap\u0131lmazsa, dosya yap\u0131s\u0131nda bozulmalar veya tutars\u0131zl\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc dosyas\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler ise dosyan\u0131n EXIF verilerini (\u00fcst veri), s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma oran\u0131n\u0131 ve piksel yap\u0131s\u0131n\u0131 etkiler. Her yeniden kaydetme veya d\u00fczenleme i\u015flemi, dosyan\u0131n orijinal dijital parmak izini de\u011fi\u015ftirir ve yeni bir iz b\u0131rak\u0131r.<\/p>\n<p>Byte seviyesinde ortaya \u00e7\u0131kan dijital ipu\u00e7lar\u0131 genellikle \u015funlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Meta Veri Tutars\u0131zl\u0131klar\u0131:<\/strong> Belgenin olu\u015fturulma tarihi ile son de\u011fi\u015ftirilme tarihi aras\u0131ndaki farklar, kullan\u0131lan yaz\u0131l\u0131m\u0131n (\u00f6rne\u011fin, &#8220;Microsoft Word&#8221; yerine &#8220;Adobe Acrobat Pro&#8221; veya &#8220;Photoshop&#8221;) beklenmedik \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnmesi.<\/li>\n<li><strong>Font Tutars\u0131zl\u0131klar\u0131:<\/strong> Orijinal belgede kullan\u0131lmas\u0131 beklenen fontlar yerine farkl\u0131 fontlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 veya fontlar\u0131n beklenmedik \u015fekilde g\u00f6m\u00fclmemi\u015f olmas\u0131.<\/li>\n<li><strong>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc Kalitesi ve S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma Hatalar\u0131:<\/strong> G\u00f6r\u00fcnt\u00fc tabanl\u0131 dekontlarda, belirli b\u00f6lgelerdeki piksel farkl\u0131l\u0131klar\u0131, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma artefaktlar\u0131 (bozulmalar\u0131) veya keskinlik sorunlar\u0131.<\/li>\n<li><strong>Dijital \u0130mza Eksikli\u011fi veya Ge\u00e7ersizli\u011fi:<\/strong> Dijital imzal\u0131 bir belgede imzan\u0131n olmamas\u0131 veya do\u011frulanamamas\u0131.<\/li>\n<li><strong>Dosya Yap\u0131s\u0131 Anormallikleri:<\/strong> PDF&#8217;lerdeki XREF tablolar\u0131nda veya nesne ak\u0131\u015flar\u0131nda (object streams) tutars\u0131zl\u0131klar.<\/li>\n<li><strong>Renk Profili ve Ton Farkl\u0131l\u0131klar\u0131:<\/strong> D\u00fczenlenmi\u015f b\u00f6lgelerde renk tonlar\u0131nda veya parlakl\u0131kta hafif farkl\u0131l\u0131klar.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu ipu\u00e7lar\u0131, bir hex edit\u00f6r veya \u00f6zel adli t\u0131p yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kullan\u0131larak incelendi\u011finde, sahtecili\u011fin boyutunu ve y\u00f6ntemini ortaya koyabilir. Bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde, bu ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 PDF ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc tabanl\u0131 dekontlar \u00f6zelinde daha detayl\u0131 inceleyece\u011fiz.<\/p>\n<h2>Byte Seviyesinde PDF Dekont Analizi: Gizli Katmanlar\u0131 Ke\u015ffetmek<\/h2>\n<p>PDF dosyalar\u0131, sahtecilik analizinde olduk\u00e7a zengin bir bilgi kayna\u011f\u0131 sunar \u00e7\u00fcnk\u00fc karma\u015f\u0131k bir i\u00e7 yap\u0131ya sahiptirler. Bir PDF dosyas\u0131, sadece g\u00f6r\u00fcnen metin ve g\u00f6rsellerden ibaret de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda belgenin nas\u0131l olu\u015fturuldu\u011funa, hangi yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve \u00fczerinde herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7ok say\u0131da meta veri (\u00fcst veri) ve yap\u0131sal bilgi i\u00e7erir. Byte seviyesinde bir PDF dekontunu analiz ederken odaklanmam\u0131z gereken temel alanlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>PDF Yap\u0131s\u0131 ve Ba\u015fl\u0131k (Header):<\/strong> Her PDF dosyas\u0131, dosyan\u0131n PDF oldu\u011funu belirten bir ba\u015fl\u0131kla ba\u015flar (\u00f6rne\u011fin, <code>%PDF-1.4<\/code>). Bu, dosyan\u0131n s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir. E\u011fer bu ba\u015fl\u0131k eksik veya bozuksa, dosyan\u0131n manip\u00fcle edildi\u011fine dair ilk i\u015faretlerden biri olabilir. Dosyan\u0131n sonu ise bir &#8220;trailer&#8221; (kuyruk) b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve &#8220;EOF&#8221; (End of File) i\u015fareti ile biter.<\/li>\n<li><strong>Meta Veriler (Metadata):<\/strong> PDF&#8217;ler, belgenin olu\u015fturulma tarihi, son de\u011fi\u015ftirilme tarihi, olu\u015fturan yaz\u0131l\u0131m (Creator), d\u00fczenleyen yaz\u0131l\u0131m (Producer), yazar (Author) gibi \u00e7ok say\u0131da meta veri i\u00e7erir. Bu bilgilere, genellikle bir PDF okuyucusunun belge \u00f6zelliklerinden veya \u00f6zel ara\u00e7larla eri\u015filebilir. \u00d6rne\u011fin, bir banka dekontunun &#8220;Creator&#8221; alan\u0131 &#8220;Adobe InDesign&#8221; veya &#8220;Java iText&#8221; gibi bir bankac\u0131l\u0131k yaz\u0131l\u0131m\u0131 olmas\u0131 beklenirken, &#8220;Adobe Photoshop&#8221; veya &#8220;Microsoft Word&#8221; gibi bir de\u011fer g\u00f6rmeniz ciddi bir \u015f\u00fcphe uyand\u0131r\u0131r. Ayr\u0131ca, olu\u015fturulma tarihi ile de\u011fi\u015ftirilme tarihi aras\u0131ndaki tutars\u0131zl\u0131klar da manip\u00fclasyonun g\u00fc\u00e7l\u00fc bir g\u00f6stergesidir.<\/li>\n<li><strong>Font G\u00f6mme (Embedded Fonts):<\/strong> PDF&#8217;ler, belgenin do\u011fru g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi i\u00e7in kullan\u0131lan yaz\u0131 tiplerini (fontlar\u0131) genellikle i\u00e7ine g\u00f6mer. Bir banka dekontunun belirli bir bankaya ait standart bir yaz\u0131 tipi kullanmas\u0131 beklenir. E\u011fer bir dekontta farkl\u0131 veya standart d\u0131\u015f\u0131 bir font alg\u0131lan\u0131rsa, bu durum metinlerin sonradan de\u011fi\u015ftirildi\u011fine i\u015faret edebilir. Ayr\u0131ca, fontlar\u0131n alt k\u00fcme (subset) olarak m\u0131 yoksa tam olarak m\u0131 g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc de \u00f6nemlidir. D\u00fczenleme yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 genellikle fontlar\u0131 farkl\u0131 \u015fekilde g\u00f6mer.<\/li>\n<li><strong>Metin Katman\u0131 vs. G\u00f6r\u00fcnt\u00fc Katman\u0131:<\/strong> Orijinal bir PDF banka dekontu, genellikle se\u00e7ilebilir ve aranabilir metin katman\u0131na sahiptir. Yani metinleri kopyalay\u0131p yap\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz. Ancak, e\u011fer bir dekont taranm\u0131\u015f bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcden veya ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnden olu\u015fturulmu\u015fsa, metinler se\u00e7ilemez ve belgenin tamam\u0131 tek bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc gibi davran\u0131r. Sahtekarlar, bazen metin katman\u0131n\u0131 silip yerine g\u00f6r\u00fcnt\u00fc tabanl\u0131 metinler yerle\u015ftirebilir. Bunu anlamak i\u00e7in metin se\u00e7me arac\u0131n\u0131 kullanmak veya \u00f6zel PDF analiz ara\u00e7lar\u0131yla metin katman\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek gerekir.<\/li>\n<li><strong>XREF Tablosu ve Nesne Ak\u0131\u015flar\u0131:<\/strong> PDF dosyalar\u0131, belgedeki t\u00fcm nesnelerin (metinler, g\u00f6rseller, fontlar) konumlar\u0131n\u0131 ve referanslar\u0131n\u0131 tutan bir \u00e7apraz referans tablosu (XREF table) kullan\u0131r. Bir PDF&#8217;te yap\u0131lan her de\u011fi\u015fiklik, yeni nesnelerin eklenmesine veya mevcut nesnelerin g\u00fcncellenmesine neden olur ve bu durum XREF tablosunda iz b\u0131rak\u0131r. Bir dosya d\u00fczenlendi\u011finde, genellikle yeni bir XREF b\u00f6l\u00fcm\u00fc eklenir veya mevcut yap\u0131 bozulur. \u00d6zel PDF analiz ara\u00e7lar\u0131, bu yap\u0131sal anormallikleri tespit edebilir.<\/li>\n<\/ol>\n<h3>Vaka Analizi 1: Bir PDF&#8217;teki Yaz\u0131 Tipi De\u011fi\u015fikli\u011finin Tespiti<\/h3>\n<p>Bir doland\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n, ger\u00e7ek bir banka dekontundaki miktar\u0131 <code>1,000 TL<\/code>&#8216;den <code>10,000 TL<\/code>&#8216;ye de\u011fi\u015ftirdi\u011fini varsayal\u0131m. Doland\u0131r\u0131c\u0131, bu de\u011fi\u015fikli\u011fi yapmak i\u00e7in bir PDF d\u00fczenleme yaz\u0131l\u0131m\u0131 kullan\u0131r. Orijinal dekontta bankan\u0131n kendi kurumsal yaz\u0131 tipi olan &#8220;BankSans&#8221; kullan\u0131lm\u0131\u015fken, doland\u0131r\u0131c\u0131 bilgisayar\u0131nda bu font olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in varsay\u0131lan &#8220;Arial&#8221; fontunu kullanarak de\u011fi\u015fikli\u011fi yapar. Byte seviyesinde analizde, bu durum \u015fu \u015fekilde kendini g\u00f6sterir:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Meta Veri:<\/strong> Belgenin &#8220;Producer&#8221; (\u00dcretici) veya &#8220;ModDate&#8221; (De\u011fi\u015ftirilme Tarihi) alanlar\u0131, orijinal banka sisteminin ad\u0131ndan veya olu\u015fturulma tarihinden farkl\u0131 bir de\u011fer g\u00f6sterir. \u00d6rne\u011fin, &#8220;Adobe Acrobat Pro DC&#8221; olarak de\u011fi\u015fmi\u015f ve de\u011fi\u015ftirilme tarihi, orijinal olu\u015fturulma tarihinden \u00e7ok daha yeni bir zaman damgas\u0131na sahip olabilir.<\/li>\n<li><strong>Font Bilgileri:<\/strong> PDF&#8217;in font nesneleri incelendi\u011finde, &#8220;BankSans&#8221; fontunun yan\u0131 s\u0131ra, d\u00fczenlenmi\u015f metin i\u00e7in &#8220;Arial&#8221; fontunun da g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu veya &#8220;Arial&#8221; fontuna referans verildi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Profesyonel PDF analiz ara\u00e7lar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, <code>pdfinfo<\/code> komutu veya <code>qpdf --json<\/code> \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131), belgedeki t\u00fcm g\u00f6m\u00fcl\u00fc fontlar\u0131 listeler ve bunlar\u0131n alt k\u00fcme olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Beklenmeyen bir fontun varl\u0131\u011f\u0131, manip\u00fclasyonun kesin i\u015faretidir.<\/li>\n<li><strong>Metin Katman\u0131:<\/strong> D\u00fczenlenen metin b\u00f6lgesindeki karakterlerin, orijinal metinle ayn\u0131 font \u00f6zelliklerine sahip olmamas\u0131 (boyut, aral\u0131k, renk) g\u00f6zle de fark edilebilir. Ayr\u0131ca, metin se\u00e7imi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, d\u00fczenlenmi\u015f k\u0131s\u0131mda farkl\u0131 bir fontun veya karakter kodlamas\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tespit edilebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu t\u00fcr detayl\u0131 analizler, sadece bir hex edit\u00f6rle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda <code>pdfid.py<\/code>, <code>pdf-parser.py<\/code> gibi Python tabanl\u0131 ara\u00e7larla veya <code>qpdf<\/code> gibi komut sat\u0131r\u0131 ara\u00e7lar\u0131yla da yap\u0131labilir. Bu ara\u00e7lar, PDF&#8217;in i\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131rarak meta verileri, nesneleri, fontlar\u0131 ve XREF tablolar\u0131n\u0131 insan taraf\u0131ndan okunabilir bir formatta sunar.<\/p>\n<pre><code>\n# \u00d6rnek bir pdfinfo \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 (betimsel)\nTitle: Banka Hesap Ekstresi\nAuthor: Banka A.\u015e.\nCreator: iText 7.1.11 (by lowagie.com)\nProducer: iText 7.1.11 (by lowagie.com)\nCreationDate: Tue Apr 16 10:00:00 2023\nModDate: Tue Apr 16 10:00:00 2023 # E\u011fer bu tarih \u00e7ok farkl\u0131ysa \u015f\u00fcphelenilmeli\nTagged: no\nUserProperties: no\nSuspects: no\nForm: none\nJavaScript: no\nPages: 1\nEncrypted: no\nPage size: 595.28 x 841.89 pts (A4)\nPage rot: 0\nFile size: 12345 bytes\nOptimized: no\nPDF version: 1.4\n<\/code><\/pre>\n<p>Yukar\u0131daki \u00f6rnekte <code>ModDate<\/code> alan\u0131n\u0131n <code>CreationDate<\/code> ile ayn\u0131 olmas\u0131, dosyan\u0131n orijinal haliyle kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilir. Ancak, e\u011fer <code>ModDate<\/code> \u00e7ok daha yeni bir tarih g\u00f6steriyor ve <code>Producer<\/code> alan\u0131 &#8220;Adobe Acrobat Pro&#8221; gibi bir de\u011fer i\u00e7eriyorsa, bu durum dosyan\u0131n sonradan d\u00fczenlendi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc Tabanl\u0131 Dekontlarda Byte Seviyesi \u0130nceleme: Piksel Piksel Ger\u00e7e\u011fi Aramak<\/h2>\n<p>Banka dekontlar\u0131 bazen JPEG, PNG gibi g\u00f6r\u00fcnt\u00fc formatlar\u0131nda da payla\u015f\u0131labilir. Bu t\u00fcr dosyalar, PDF&#8217;ler kadar zengin yap\u0131sal bilgi i\u00e7ermese de, byte seviyesinde incelendi\u011finde manip\u00fclasyon izlerini bar\u0131nd\u0131rabilirler. G\u00f6r\u00fcnt\u00fc tabanl\u0131 dekontlarda sahtecilik tespiti i\u00e7in odaklan\u0131lmas\u0131 gereken alanlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>EXIF Verileri (Exchangeable Image File Format):<\/strong> JPEG gibi baz\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fc formatlar\u0131, foto\u011fraf\u0131n \u00e7ekildi\u011fi kamera modeli, \u00e7ekim tarihi, kullan\u0131lan lens, GPS koordinatlar\u0131 gibi meta verileri (\u00fcst veri) i\u00e7erir. Bir banka dekontu genellikle bir kamera ile \u00e7ekilmez, bu y\u00fczden EXIF verilerinin varl\u0131\u011f\u0131 veya i\u00e7eri\u011fi \u015f\u00fcphe uyand\u0131rabilir. \u00d6rne\u011fin, bir &#8220;iPhone 14 Pro&#8221; ile \u00e7ekildi\u011fini g\u00f6steren EXIF verileri olan bir dekont, bir banka taraf\u0131ndan do\u011frudan olu\u015fturulmu\u015f bir belge olmaktan ziyade, taranm\u0131\u015f veya ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc al\u0131nm\u0131\u015f bir belge oldu\u011funu g\u00f6sterir. En \u00f6nemlisi, bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc d\u00fczenleme yaz\u0131l\u0131m\u0131nda (Photoshop gibi) bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u00fczerinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131l\u0131p kaydedildi\u011finde, EXIF verileri de\u011fi\u015febilir, silinebilir veya yeni veriler eklenebilir.<\/li>\n<li><strong>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma Hatalar\u0131 (Artifacts) ve Yeniden Kaydetme \u0130pu\u00e7lar\u0131:<\/strong> JPEG format\u0131 kay\u0131pl\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma kullan\u0131r. Bir JPEG dosyas\u0131 her kaydedildi\u011finde, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma algoritmas\u0131 yeniden uygulan\u0131r ve bu da g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kalitesinde hafif kay\u0131plara (artefaktlar) neden olur. Bir banka dekontundaki belirli bir metin veya say\u0131 de\u011fi\u015ftirilip dosya yeniden kaydedildi\u011finde, de\u011fi\u015ftirilen b\u00f6lgedeki s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma artefaktlar\u0131, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir. Bu, \u00f6zellikle Hata Seviyesi Analizi (Error Level Analysis &#8211; ELA) ile tespit edilebilir. ELA, bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 b\u00f6lgelerindeki s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma seviyelerini g\u00f6rselle\u015ftirerek manip\u00fcle edilmi\u015f alanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Piksel Yap\u0131s\u0131 ve Klonlama \u0130zleri:<\/strong> G\u00f6r\u00fcnt\u00fc d\u00fczenleme yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kullan\u0131larak metinler veya say\u0131lar de\u011fi\u015ftirildi\u011finde, genellikle &#8220;klonlama&#8221; veya &#8220;yama&#8221; ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Bu ara\u00e7lar, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kopyalay\u0131p ba\u015fka bir yere yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Bu t\u00fcr i\u015flemler, piksel seviyesinde tekrarlayan desenler veya anormal piksel da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 b\u0131rakabilir. \u00d6rne\u011fin, bir say\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirildi\u011fi b\u00f6lgede, arka plan\u0131n dokusu veya greni, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131ndan hafif\u00e7e farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnebilir veya m\u00fckemmel bir tekrar yakalanabilir.<\/li>\n<li><strong>Renk Profili ve Ton Tutars\u0131zl\u0131klar\u0131:<\/strong> D\u00fczenlenen b\u00f6lgelerde renk tonu, parlakl\u0131k veya kontrast\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131ndan hafif\u00e7e farkl\u0131 olmas\u0131 da manip\u00fclasyonun bir g\u00f6stergesi olabilir. G\u00f6zle zor fark edilse de, \u00f6zel yaz\u0131l\u0131mlar bu t\u00fcr renk farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 analiz edebilir.<\/li>\n<\/ol>\n<h3>Vaka Analizi 2: Bir Dekont G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcndeki EXIF Verisi Tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Tespiti<\/h3>\n<p>Bir doland\u0131r\u0131c\u0131, bir banka dekontunun ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc al\u0131r ve bunu bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc d\u00fczenleme program\u0131nda (\u00f6rne\u011fin, GIMP veya Photoshop) a\u00e7ar. Dekont \u00fczerindeki i\u015flem tarihini veya miktar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir ve dosyay\u0131 yeniden JPEG olarak kaydeder. Orijinal ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnde herhangi bir EXIF verisi bulunmazken, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc d\u00fczenleme yaz\u0131l\u0131m\u0131 dosyay\u0131 kaydederken kendi meta verilerini ekleyebilir. Ya da orijinalinde kameraya ait EXIF verileri varken, d\u00fczenleme sonras\u0131 bu veriler silinmi\u015f veya de\u011fi\u015ftirilmi\u015f olabilir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>EXIF Analizi:<\/strong> Bir EXIF g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyici veya komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131 (\u00f6rne\u011fin, <code>exiftool<\/code>) kullan\u0131larak dosyan\u0131n EXIF verileri incelendi\u011finde, &#8220;Creator Software&#8221; (Olu\u015fturucu Yaz\u0131l\u0131m) alan\u0131nda &#8220;Adobe Photoshop CS6&#8221; veya &#8220;GIMP 2.10.24&#8221; gibi bir de\u011fer g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu durum, belgenin bir banka sistemi taraf\u0131ndan do\u011frudan olu\u015fturulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc d\u00fczenleme yaz\u0131l\u0131m\u0131nda i\u015flendi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir.<\/li>\n<li><strong>ModDate ve OrigDate:<\/strong> EXIF verilerindeki &#8220;Modify Date&#8221; (De\u011fi\u015ftirme Tarihi) ile &#8220;Original Date&#8221; (Orijinal Tarih) aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck farklar da manip\u00fclasyonun bir i\u015faretidir. E\u011fer dekont \u00fczerindeki tarih &#8220;2023-01-15&#8221; iken, EXIF &#8220;Modify Date&#8221; &#8220;2024-03-20&#8221; g\u00f6steriyorsa, bu belgenin sonradan d\u00fczenlendi\u011fini kan\u0131tlar.<\/li>\n<li><strong>S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma Analizi:<\/strong> G\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma oranlar\u0131n\u0131n veya ELA analizinin yap\u0131lmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilen b\u00f6lgelerdeki s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karabilir. Genellikle, manip\u00fcle edilen alanlar, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131ndan daha y\u00fcksek bir hata seviyesi g\u00f6sterir \u00e7\u00fcnk\u00fc bu b\u00f6lgeler sonradan farkl\u0131 bir s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ile yeniden kaydedilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu t\u00fcr analizler, \u00f6zellikle dijital adli t\u0131p uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131lan \u00f6zel yaz\u0131l\u0131mlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilir ve sahte g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin tespitinde son derece etkilidir. G\u00f6r\u00fcnt\u00fc tabanl\u0131 dekontlar\u0131n byte seviyesindeki incelenmesi, g\u00f6r\u00fcnmeyen manip\u00fclasyonlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kararak doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131kla m\u00fccadelede \u00f6nemli bir savunma hatt\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n<pre><code>\n# \u00d6rnek bir exiftool \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 (betimsel)\nExifTool Version Number         : 12.50\nFile Name                       : sahte_dekont.jpg\nFile Size                       : 150 kB\nImage Size                      : 1920x1080\nDate\/Time Original              : 2023:01:15 14:30:00 # Dekont \u00fczerindeki tarihle tutarl\u0131 m\u0131?\nModify Date                     : 2024:03:20 11:45:00 # Bu tarih, orijinalden \u00e7ok sonraysa \u015f\u00fcphelenilmeli\nSoftware                        : Adobe Photoshop CC 2023 # Banka yaz\u0131l\u0131m\u0131 yerine Photoshop!\nCreator                         : Unknown\nCopyright                       :\n<\/code><\/pre>\n<p>Yukar\u0131daki <code>exiftool<\/code> \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131, bir JPEG dosyas\u0131n\u0131n meta verilerini g\u00f6sterir. E\u011fer <code>Software<\/code> alan\u0131 &#8220;Adobe Photoshop&#8221; gibi bir de\u011fer i\u00e7eriyorsa ve <code>Modify Date<\/code> alan\u0131 <code>Date\/Time Original<\/code> alan\u0131ndan \u00e7ok daha yeni ise, bu belgenin manip\u00fcle edildi\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kan\u0131tt\u0131r.<\/p>\n<h2>Dijital Adli T\u0131p Ara\u00e7lar\u0131 ve Y\u00f6ntemleri: Sahtecilik Avc\u0131lar\u0131n\u0131n Silahlar\u0131<\/h2>\n<p>Sahte banka dekontlar\u0131n\u0131 byte seviyesinde analiz etmek, \u00f6zel bilgi birikimi ve do\u011fru ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. Dijital adli t\u0131p (digital forensics) uzmanlar\u0131, bu t\u00fcr incelemelerde \u00e7e\u015fitli yaz\u0131l\u0131mlar ve teknikler kullanarak manip\u00fclasyon izlerini tespit ederler. \u0130\u015fte bu alanda s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan baz\u0131 ara\u00e7lar ve y\u00f6ntemler:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Hex Edit\u00f6rler:<\/strong> Bir dosyan\u0131n ham byte verilerini g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek ve d\u00fczenlemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rlar. HxD, 010 Editor, WinHex gibi ara\u00e7lar, dosyan\u0131n en temel seviyesinde ne i\u00e7erdi\u011fini g\u00f6rmeyi sa\u011flar. Bir PDF&#8217;in ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, XREF tablolar\u0131n\u0131 veya bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn EXIF verilerini do\u011frudan byte&#8217;lar halinde incelemek i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdirler. \u00d6rne\u011fin, bir PDF dosyas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda <code>%PDF-1.x<\/code> ifadesini arayarak dosya t\u00fcr\u00fcn\u00fc do\u011frulayabilir veya dosya i\u00e7indeki \u015f\u00fcpheli metin dizilerini arayarak manip\u00fclasyon izlerini bulabilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>PDF Analiz Ara\u00e7lar\u0131:<\/strong> PDF dosyalar\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131k yap\u0131s\u0131n\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00f6zel ara\u00e7lar geli\u015ftirilmi\u015ftir.\n<ul>\n<li><code>pdfinfo<\/code> (Poppler Utilities): PDF&#8217;in genel bilgilerini, meta verilerini, sayfa say\u0131s\u0131n\u0131, olu\u015fturma ve de\u011fi\u015ftirme tarihlerini g\u00f6sterir.<\/li>\n<li><code>pdfid.py<\/code> ve <code>pdf-parser.py<\/code> (Didier Stevens): PDF&#8217;in i\u00e7 yap\u0131s\u0131ndaki nesneleri, ak\u0131\u015flar\u0131, JavaScript ve di\u011fer potansiyel k\u00f6t\u00fc niyetli veya \u015f\u00fcpheli \u00f6\u011feleri analiz etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Meta veri tutars\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131, g\u00f6m\u00fcl\u00fc fontlar\u0131 ve yap\u0131sal anormallikleri tespit etmede etkilidirler.<\/li>\n<li><code>qpdf<\/code>: PDF dosyalar\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma, \u015fifreleme ve yap\u0131sal analiz yapma yetene\u011fine sahip g\u00fc\u00e7l\u00fc bir komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131d\u0131r. PDF&#8217;in i\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131 JSON format\u0131nda d\u00f6kerek detayl\u0131 inceleme imkan\u0131 sunar.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc Adli T\u0131p Ara\u00e7lar\u0131:<\/strong> G\u00f6r\u00fcnt\u00fc tabanl\u0131 dekontlar\u0131n analizi i\u00e7in \u00f6zel ara\u00e7lar kullan\u0131l\u0131r.\n<ul>\n<li><code>exiftool<\/code> (Phil Harvey): G\u00f6r\u00fcnt\u00fc dosyalar\u0131ndaki (JPEG, PNG vb.) EXIF, IPTC, XMP gibi t\u00fcm meta verileri okuma, yazma ve d\u00fczenleme yetene\u011fine sahip \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r. Manip\u00fclasyon sonras\u0131 kalan yaz\u0131l\u0131m izlerini veya tarih tutars\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 tespit etmek i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/li>\n<li>Forensically (Online): Hata Seviyesi Analizi (ELA), Klon Alg\u0131lama (Clone Detection), Meta Veri Analizi gibi \u00f6zellikler sunan web tabanl\u0131 bir ara\u00e7t\u0131r. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcdeki manip\u00fcle edilmi\u015f b\u00f6lgeleri g\u00f6rsel olarak belirlemede olduk\u00e7a etkilidir.<\/li>\n<li>JPEGsnoop: JPEG dosyalar\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ge\u00e7mi\u015fini ve olas\u0131 manip\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 analiz eden bir yaz\u0131l\u0131md\u0131r. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn orijinal kameradan m\u0131 geldi\u011fini yoksa bir d\u00fczenleme yaz\u0131l\u0131m\u0131nda m\u0131 i\u015flendi\u011fini anlamaya yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Dijital \u0130mza Do\u011frulama:<\/strong> E\u011fer dekont dijital olarak imzalanm\u0131\u015fsa, bu imzan\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kontrol edilmelidir. Ge\u00e7erli bir dijital imza, belgenin olu\u015fturulduktan sonra de\u011fi\u015ftirilmedi\u011fini garanti eder. Adobe Acrobat Reader gibi programlar, dijital imzalar\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini otomatik olarak kontrol edebilir.<\/li>\n<li><strong>Otomatikle\u015ftirilmi\u015f Sistemler ve Makine \u00d6\u011frenimi:<\/strong> B\u00fcy\u00fck hacimli belgeleri analiz etmek i\u00e7in, bankalar ve finans kurumlar\u0131 otomatikle\u015ftirilmi\u015f sistemler ve yapay zeka\/makine \u00f6\u011frenimi modelleri kullanabilir. Bu sistemler, milyonlarca dekontu tarayarak bilinen sahtecilik desenlerini, meta veri anormalliklerini veya g\u00f6rsel tutars\u0131zl\u0131klar\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde tespit edebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu ara\u00e7lar\u0131n ve y\u00f6ntemlerin birle\u015fimi, dijital belgelerdeki sahtecilik izlerini ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kapsaml\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sunar. Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, sahtecilik y\u00f6ntemleri s\u00fcrekli geli\u015fti\u011fi i\u00e7in, adli t\u0131p tekniklerinin de s\u00fcrekli g\u00fcncel tutulmas\u0131 ve yenilik\u00e7i yakla\u015f\u0131mlar\u0131n benimsenmesi gerekmektedir.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7 ve Gelecek Perspektifi: Dijital G\u00fcvenlikte Uyan\u0131k Kalmak<\/h2>\n<p>Sahte banka dekontlar\u0131, dijital d\u00fcnyada ciddi finansal riskler olu\u015fturan ve giderek daha sofistike hale gelen bir doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu makalede, bir banka dekontunun byte seviyesinde nas\u0131l analiz edilebilece\u011fini, PDF ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc formatlar\u0131ndaki manip\u00fclasyon izlerinin nas\u0131l tespit edilebilece\u011fini ve bu s\u00fcre\u00e7te kullan\u0131labilecek dijital adli t\u0131p ara\u00e7lar\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceledik. Meta veri tutars\u0131zl\u0131klar\u0131, font de\u011fi\u015fiklikleri, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma artefaktlar\u0131 ve dosya yap\u0131s\u0131ndaki anormallikler gibi ipu\u00e7lar\u0131, sahtecili\u011fi ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<p>Teknolojinin geli\u015fimiyle birlikte, sahtecilik y\u00f6ntemleri de evrim ge\u00e7irmekte, yapay zeka (AI) ve derin \u00f6\u011frenme (deep learning) teknikleri kullan\u0131larak daha ikna edici sahte belgeler \u00fcretilmektedir. &#8220;Deepfake&#8221; teknolojisinin metin ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc manip\u00fclasyonuna uyarlanmas\u0131, gelecekteki tehditlerin boyutunu art\u0131rabilir. Bu nedenle, hem bireylerin hem de finansal kurumlar\u0131n dijital okuryazarl\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rmalar\u0131, \u015f\u00fcpheli belgeleri detayl\u0131 bir \u015fekilde incelemeleri ve g\u00fcncel adli t\u0131p ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Dijital g\u00fcvenlikte uyan\u0131k kalmak, sadece mevcut tehditlere kar\u015f\u0131 korunmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda gelecekteki potansiyel sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 da diren\u00e7li bir duru\u015f sergilememizi sa\u011flar. Dijital belgelerin do\u011frulu\u011funu teyit etmek, finansal ekosistemin g\u00fcvenilirli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n<h3>S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h3>\n<ul>\n<li>\n            <strong>S: Sahte bir banka dekontunu sadece g\u00f6zle anlamak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?<\/strong><\/p>\n<p>C: Genellikle hay\u0131r. \u00d6zellikle profesyonelce haz\u0131rlanm\u0131\u015f sahte dekontlar, g\u00f6zle fark edilmesi zor veya imkans\u0131z olan ince detaylara sahiptir. Bu nedenle byte seviyesinde veya adli t\u0131p ara\u00e7lar\u0131yla detayl\u0131 analiz gereklidir.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n            <strong>S: Bir banka dekontunun meta verilerini (\u00fcst veri) nas\u0131l kontrol edebilirim?<\/strong><\/p>\n<p>C: PDF dosyalar\u0131 i\u00e7in Adobe Acrobat Reader gibi programlarda &#8220;Dosya > \u00d6zellikler&#8221; b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden meta verilere ula\u015fabilirsiniz. G\u00f6r\u00fcnt\u00fc dosyalar\u0131 i\u00e7in ise <code>exiftool<\/code> gibi komut sat\u0131r\u0131 ara\u00e7lar\u0131 veya online EXIF g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyiciler kullanabilirsiniz.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n            <strong>S: Hata Seviyesi Analizi (ELA) tam olarak nedir ve nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>C: ELA, bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 b\u00f6lgelerindeki s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma hatalar\u0131n\u0131 (artefaktlar\u0131n\u0131) g\u00f6rselle\u015ftirerek manip\u00fcle edilmi\u015f alanlar\u0131 tespit etmeye yarayan bir tekniktir. D\u00fczenlenen b\u00f6lgeler genellikle g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131ndan farkl\u0131 bir s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma seviyesine sahip oldu\u011fu i\u00e7in, ELA bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 parlakl\u0131k veya renk kontrast\u0131 olarak g\u00f6sterir.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n            <strong>S: Hangi yaz\u0131l\u0131mlar sahte banka dekontu analizi i\u00e7in kullan\u0131labilir?<\/strong><\/p>\n<p>C: Hex edit\u00f6rler (HxD, 010 Editor), PDF analiz ara\u00e7lar\u0131 (pdfinfo, pdfid.py, qpdf), g\u00f6r\u00fcnt\u00fc adli t\u0131p ara\u00e7lar\u0131 (exiftool, Forensically, JPEGsnoop) ve dijital imza do\u011frulama yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 bu ama\u00e7la kullan\u0131labilir.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n            <strong>S: Dijital imza, bir banka dekontunun kesinlikle ger\u00e7ek oldu\u011funu garanti eder mi?<\/strong><\/p>\n<p>C: Ge\u00e7erli ve g\u00fcvenilir bir dijital imza, belgenin imzaland\u0131ktan sonra de\u011fi\u015ftirilmedi\u011fini garanti eder. Ancak, imzan\u0131n kendisinin sahte bir kaynaktan gelmedi\u011finden veya sertifikan\u0131n iptal edilmedi\u011finden emin olmak i\u00e7in ek do\u011frulama ad\u0131mlar\u0131 gerekebilir.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>#SiberG\u00fcvenlik #DijitalAdliT\u0131p #BankaDekontu #SahtecilikTespiti #FinansalG\u00fcvenlik<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital \u00e7a\u011f\u0131nda, finansal i\u015flemlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 elektronik ortamda ger\u00e7ekle\u015fiyor ve bu durum, banka dekontlar\u0131 ile ekstrelerini doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n hedefi haline getiriyor.","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-43649","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital \u00e7a\u011f\u0131nda, finansal i\u015flemlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 elektronik ortamda ger\u00e7ekle\u015fiyor ve bu durum, banka dekontlar\u0131 ile ekstrelerini doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n hedefi haline getiriyor.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-27T18:03:07+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek\",\"datePublished\":\"2026-07-27T18:03:07+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/\"},\"wordCount\":4285,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/\",\"name\":\"Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-07-27T18:03:07+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek","og_description":"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital \u00e7a\u011f\u0131nda, finansal i\u015flemlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 elektronik ortamda ger\u00e7ekle\u015fiyor ve bu durum, banka dekontlar\u0131 ile ekstrelerini doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n hedefi haline getiriyor.","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2026-07-27T18:03:07+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"22 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek","datePublished":"2026-07-27T18:03:07+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/"},"wordCount":4285,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/#respond"]}],"copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/","name":"Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2026-07-27T18:03:07+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/sahte-banka-dekontlari-byte-seviyesinde-gizemli-ipuclarini-cozmek\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sahte Banka Dekontlar\u0131: Byte Seviyesinde Gizemli \u0130pu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00c7\u00f6zmek"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43649"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43649\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}