{"id":43439,"date":"2026-07-18T21:14:57","date_gmt":"2026-07-18T18:14:57","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/"},"modified":"2026-07-18T21:15:27","modified_gmt":"2026-07-18T18:15:27","slug":"linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/","title":{"rendered":"Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler"},"content":{"rendered":"<h2>Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler<\/h2>\n<p>Linux i\u015fletim sistemine yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in en kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 konulardan biri, dosya sisteminin Windows&#8217;tan ne kadar farkl\u0131 oldu\u011fudur. C: s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc yok, farkl\u0131 disk b\u00f6l\u00fcmleri harflerle de\u011fil, dizinlerle temsil ediliyor. Peki, bu karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen yap\u0131 asl\u0131nda ne anlama geliyor ve neden bu kadar d\u00fczenli? Bu makalede, Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi (FHS &#8211; File System Hierarchy Standard) kavram\u0131n\u0131 derinlemesine inceleyecek, her bir ana dizinin amac\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayacak ve bu bilginin sistem y\u00f6netimi, uygulama geli\u015ftirme ve g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131mda size nas\u0131l yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterece\u011fiz. Linux&#8217;un kalbindeki bu mant\u0131ksal d\u00fczeni anlamak, sisteminiz \u00fczerinde tam kontrol sa\u011flaman\u0131n ve sorunlar\u0131 h\u0131zla gidermenin anahtar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3>Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi (FHS) Nedir ve Neden \u00d6nemlidir?<\/h3>\n<p>Linux dosya sistemi, tek bir b\u00fcy\u00fck a\u011fa\u00e7 yap\u0131s\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir ve bu a\u011fac\u0131n en tepesinde &#8220;k\u00f6k dizin&#8221; (root directory) olarak adland\u0131r\u0131lan <code>\/<\/code> bulunur. Windows&#8217;taki C: s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc gibi sabit disk harfleri yerine, Linux&#8217;ta t\u00fcm depolama cihazlar\u0131, a\u011f payla\u015f\u0131mlar\u0131 ve hatta sanal dosya sistemleri bu k\u00f6k dizinin alt\u0131na monte edilir (ba\u011flan\u0131r). Bu yap\u0131, Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi Standard\u0131 (FHS) ad\u0131 verilen belirli bir standarda g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015ftir. FHS, Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda tutarl\u0131l\u0131k sa\u011flamak amac\u0131yla geli\u015ftirilmi\u015ftir; yani bir Ubuntu sisteminde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz dizin yap\u0131s\u0131, Fedora veya Debian&#8217;da da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ayn\u0131 olacakt\u0131r. Bu standardizasyon, yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n uygulamalar\u0131 farkl\u0131 Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131nda sorunsuz \u00e7al\u0131\u015facak \u015fekilde geli\u015ftirmelerini kolayla\u015ft\u0131r\u0131rken, sistem y\u00f6neticilerinin de farkl\u0131 sistemler aras\u0131nda ge\u00e7i\u015f yaparken daha az zorlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p>Peki, bu standardizasyonun bize ne gibi faydalar\u0131 var? \u0130lk olarak, bir dosyan\u0131n nerede olmas\u0131 gerekti\u011fini veya bir uygulaman\u0131n yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131n nerede bulunaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmemizi sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin, sistem genelindeki yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 ar\u0131yorsan\u0131z, do\u011frudan <code>\/etc<\/code> dizinine bakman\u0131z gerekti\u011fini bilirsiniz. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kendi ki\u015fisel dosyalar\u0131n\u0131n <code>\/home<\/code> dizini alt\u0131nda oldu\u011funu bilmek, veri yedekleme stratejileri geli\u015ftirirken veya yeni bir kullan\u0131c\u0131 hesab\u0131 olu\u015ftururken size yol g\u00f6sterir. Ayr\u0131ca, sistemin temel ikili dosyalar\u0131 (komutlar) ile kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcklenen uygulamalar\u0131n ikili dosyalar\u0131 aras\u0131nda net bir ayr\u0131m yapar. Bu ayr\u0131m, sistemin g\u00fcvenli\u011fini art\u0131r\u0131r ve bak\u0131m\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. FHS&#8217;yi anlamak, yaln\u0131zca dosya bulmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda sistemin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair derinlemesine bir kavray\u0131\u015f sunar. Bu bilgi, \u00f6zellikle sorun giderme (troubleshooting) ve sistem optimizasyonu s\u00fcre\u00e7lerinde paha bi\u00e7ilmezdir. Yanl\u0131\u015f bir dizine yaz\u0131lan bir dosya veya eksik bir yap\u0131land\u0131rma, t\u00fcm sistemi etkileyebilir, bu y\u00fczden bu hiyerar\u015fiyi do\u011fru anlamak, Linux ekosisteminde sa\u011flam bir temel olu\u015fturman\u0131n ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3>Temel Linux Dizinleri ve Ama\u00e7lar\u0131 Nelerdir?<\/h3>\n<p>Linux dosya sistemi hiyerar\u015fisi, her biri belirli bir amaca hizmet eden \u00e7ok say\u0131da dizinden olu\u015fur. Bu dizinlerin her birini anlamak, sisteminizde neyin nerede oldu\u011funu bilmenizi sa\u011flar. \u0130\u015fte en temel ve s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan dizinler:<\/p>\n<ul>\n<li><strong><code>\/<\/code> (K\u00f6k Dizin &#8211; Root Directory):<\/strong> T\u00fcm dosya sistemi hiyerar\u015fisinin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. T\u00fcm di\u011fer dizinler ve dosyalar bu dizinin alt\u0131ndad\u0131r. Sistemdeki her \u015feyin en \u00fcst seviyesidir.<\/li>\n<li><strong><code>\/bin<\/code> (\u0130kili Dosyalar &#8211; Binaries):<\/strong> Temel kullan\u0131c\u0131 komutlar\u0131n\u0131 (ikili dosyalar) i\u00e7erir. \u00d6rne\u011fin, <code>ls<\/code>, <code>cp<\/code>, <code>mv<\/code> gibi g\u00fcnl\u00fck hayatta s\u0131k\u00e7a kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z komutlar burada bulunur. Bu komutlar, sistemin tek kullan\u0131c\u0131l\u0131 modda bile \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in gereklidir.<\/li>\n<li><strong><code>\/sbin<\/code> (Sistem \u0130kili Dosyalar\u0131 &#8211; System Binaries):<\/strong> Sistem y\u00f6netimi i\u00e7in gerekli olan ikili dosyalar\u0131 i\u00e7erir. Bu komutlar genellikle yaln\u0131zca root (y\u00f6netici) kullan\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, <code>fdisk<\/code>, <code>fsck<\/code>, <code>reboot<\/code> gibi komutlar burada yer al\u0131r.<\/li>\n<li><strong><code>\/etc<\/code> (Yap\u0131land\u0131rma Dosyalar\u0131 &#8211; Etcetera):<\/strong> Sistem genelindeki yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Kullan\u0131c\u0131 hesaplar\u0131, a\u011f ayarlar\u0131, program yap\u0131land\u0131rmalar\u0131 gibi \u00f6nemli ayarlar burada bulunur. \u00d6rne\u011fin, <code>\/etc\/passwd<\/code> kullan\u0131c\u0131 bilgilerini, <code>\/etc\/fstab<\/code> dosya sistemi ba\u011flama noktalar\u0131n\u0131 tutar.<\/li>\n<li><strong><code>\/home<\/code> (Kullan\u0131c\u0131 Ev Dizinleri &#8211; Home Directories):<\/strong> Normal kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ki\u015fisel dosyalar\u0131n\u0131 ve yap\u0131land\u0131rmalar\u0131n\u0131 saklad\u0131\u011f\u0131 dizinlerdir. Her kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 bir dizin (\u00f6rne\u011fin, <code>\/home\/kullaniciadi<\/code>) bulunur. Bu dizinlerde belgeler, resimler, masa\u00fcst\u00fc ayarlar\u0131 gibi ki\u015fisel veriler yer al\u0131r.<\/li>\n<li><strong><code>\/var<\/code> (De\u011fi\u015fken Veriler &#8211; Variable Data):<\/strong> S\u00fcrekli de\u011fi\u015fen ve b\u00fcy\u00fcyen verileri i\u00e7erir. Log dosyalar\u0131 (<code>\/var\/log<\/code>), ge\u00e7ici internet dosyalar\u0131, e-posta kuyruklar\u0131 (<code>\/var\/mail<\/code>) ve veritabanlar\u0131 (<code>\/var\/lib\/mysql<\/code>) gibi veriler burada saklan\u0131r. Sistem \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken boyutu artan dosyalar i\u00e7in ideal bir yerdir.<\/li>\n<li><strong><code>\/usr<\/code> (Unix Sistem Kaynaklar\u0131 &#8211; Unix System Resources):<\/strong> Kullan\u0131c\u0131 programlar\u0131 ve yard\u0131mc\u0131 programlar i\u00e7in salt okunur (read-only) verileri i\u00e7erir. Uygulama ikili dosyalar\u0131 (<code>\/usr\/bin<\/code>), k\u00fct\u00fcphaneler (<code>\/usr\/lib<\/code>) ve payla\u015f\u0131lan belgeler (<code>\/usr\/share<\/code>) gibi sistemin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan dosyalar burada yer al\u0131r. FHS&#8217;ye g\u00f6re <code>\/usr<\/code> dizini, sistemin &#8220;ikincil hiyerar\u015fisi&#8221; olarak kabul edilir.<\/li>\n<li><strong><code>\/opt<\/code> (\u0130ste\u011fe Ba\u011fl\u0131 Yaz\u0131l\u0131mlar &#8211; Optional):<\/strong> \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf (third-party) veya iste\u011fe ba\u011fl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n kuruldu\u011fu dizindir. Genellikle b\u00fcy\u00fck, kendi kendine yeten yaz\u0131l\u0131m paketleri (\u00f6rne\u011fin, Google Chrome, Visual Studio Code) buraya kurulur. Her uygulama kendi alt dizinine yerle\u015ftirilir (\u00f6rne\u011fin, <code>\/opt\/google\/chrome<\/code>).<\/li>\n<li><strong><code>\/tmp<\/code> (Ge\u00e7ici Dosyalar &#8211; Temporary):<\/strong> Uygulamalar ve kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan olu\u015fturulan ge\u00e7ici dosyalar\u0131 i\u00e7erir. Sistem yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda veya belirli aral\u0131klarla bu dizindeki i\u00e7erik otomatik olarak silinir. Hassas veriler burada saklanmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong><code>\/dev<\/code> (Cihaz Dosyalar\u0131 &#8211; Devices):<\/strong> Sistemdeki donan\u0131m cihazlar\u0131n\u0131 temsil eden \u00f6zel dosyalar\u0131 i\u00e7erir. Her donan\u0131m cihaz\u0131 (sabit diskler, USB ayg\u0131tlar\u0131, fare, klavye vb.) burada bir dosya olarak temsil edilir. \u00d6rne\u011fin, <code>\/dev\/sda<\/code> ilk sabit diski temsil eder.<\/li>\n<li><strong><code>\/proc<\/code> (\u0130\u015flem Bilgileri &#8211; Processes):<\/strong> \u00c7ekirdek (kernel) ve i\u015flem (process) bilgilerini i\u00e7eren sanal bir dosya sistemidir. Ger\u00e7ek disk \u00fczerinde bulunmaz, RAM&#8217;de tutulur ve sistem durumu hakk\u0131nda bilgi sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin, <code>\/proc\/cpuinfo<\/code> i\u015flemci bilgilerini g\u00f6sterir.<\/li>\n<li><strong><code>\/sys<\/code> (Sistem Bilgileri &#8211; System):<\/strong> Donan\u0131m ayg\u0131tlar\u0131 ve \u00e7ekirdek hakk\u0131nda bilgileri i\u00e7eren bir ba\u015fka sanal dosya sistemidir. <code>\/proc<\/code>&#8216;a benzer \u015fekilde ger\u00e7ek disk \u00fczerinde yer almaz ve sistemdeki cihazlar\u0131n durumunu ve ayarlar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/li>\n<li><strong><code>\/mnt<\/code> (Ge\u00e7ici Ba\u011flama Noktas\u0131 &#8211; Mount Point):<\/strong> Ge\u00e7ici olarak ba\u011flanan dosya sistemleri (\u00f6rne\u011fin, manuel olarak ba\u011flanan USB s\u00fcr\u00fcc\u00fcler veya a\u011f payla\u015f\u0131mlar\u0131) i\u00e7in geleneksel bir ba\u011flama noktas\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong><code>\/media<\/code> (\u00c7\u0131kar\u0131labilir Ortam &#8211; Removable Media):<\/strong> CD-ROM&#8217;lar, DVD&#8217;ler, USB bellekler gibi \u00e7\u0131kar\u0131labilir medya ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n otomatik olarak ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 yerdir.<\/li>\n<li><strong><code>\/srv<\/code> (Servis Verileri &#8211; Service Data):<\/strong> Sunucu taraf\u0131ndan sa\u011flanan hizmetlere (\u00f6rne\u011fin, web sunucusu dosyalar\u0131, FTP verileri) \u00f6zel verileri i\u00e7erir. \u00d6rne\u011fin, bir web sunucusu i\u00e7in site dosyalar\u0131 <code>\/srv\/www<\/code> alt\u0131nda bulunabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu temel dizinleri anlamak, Linux sisteminde gezinirken ve dosya y\u00f6netimi yaparken size b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131k sa\u011flayacakt\u0131r. Her bir dizinin belirli bir i\u015flevi olmas\u0131, sistemin d\u00fczenli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h3>Ger\u00e7ek D\u00fcnya Senaryolar\u0131nda FHS Bilgisi Nas\u0131l Hayat Kurtar\u0131r?<\/h3>\n<p>Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi&#8217;ni (FHS) anlamak, teorik bir bilgi olmaktan \u00f6te, g\u00fcnl\u00fck sistem y\u00f6netimi ve sorun giderme (troubleshooting) s\u00fcre\u00e7lerinde kritik bir rol oynar. \u0130\u015fte FHS bilgisinin ger\u00e7ek d\u00fcnya senaryolar\u0131nda nas\u0131l de\u011ferli oldu\u011funu g\u00f6steren birka\u00e7 vaka analizi:<\/p>\n<h4>Vaka Analizi 1: Disk Alan\u0131 Dolulu\u011fu Sorunu ve Log Y\u00f6netimi<\/h4>\n<p>Bir web sunucusu y\u00f6neticisi oldu\u011funuzu varsayal\u0131m. Bir sabah, sunucunuzun performans\u0131n\u0131n aniden d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve web sitelerinin yava\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ettiniz. H\u0131zl\u0131 bir kontrolle, sunucunun ana disk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn neredeyse tamamen dolu oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz. Bu durumda ilk akl\u0131n\u0131za gelecek yerlerden biri <code>\/var<\/code> dizini olmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc <code>\/var\/log<\/code> alt\u0131nda sistem ve uygulama g\u00fcnl\u00fckleri (log files) tutulur ve bu dosyalar zamanla \u00e7ok b\u00fcy\u00fck boyutlara ula\u015fabilir. Y\u00f6neticimiz hemen SSH ile sunucuya ba\u011flan\u0131r ve a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanarak disk kullan\u0131m\u0131n\u0131 kontrol eder:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>df -h \/<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>Bu komut, k\u00f6k dizinindeki (<code>\/<\/code>) disk kullan\u0131m\u0131n\u0131 insan taraf\u0131ndan okunabilir bir formatta g\u00f6sterir. Ard\u0131ndan, en \u00e7ok yer kaplayan dizinleri bulmak i\u00e7in <code>\/var<\/code> dizini alt\u0131nda bir tarama yapar:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>sudo du -sh \/var\/* | sort -rh<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>Bu komut, <code>\/var<\/code> alt\u0131ndaki t\u00fcm dizinlerin boyutunu \u00f6zetler ve en b\u00fcy\u00fckten en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011fe do\u011fru s\u0131ralar. Y\u00f6neticimiz, <code>\/var\/log<\/code> dizininin anormal derecede b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu fark eder. \u0130\u00e7ine girip daha detayl\u0131 inceledi\u011finde, belirli bir uygulaman\u0131n veya sistem servisinin \u00e7ok fazla hata kayd\u0131 olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6r\u00fcr. Bu bilgiyle, gereksiz eski g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 silebilir veya g\u00fcnl\u00fck rotasyon (log rotation) ayarlar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyebilir. FHS bilgisi sayesinde, sorunun kayna\u011f\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131ca <code>\/var\/log<\/code> dizinine indirgeyerek zaman ve emek tasarrufu sa\u011flam\u0131\u015f olur.<\/p>\n<h4>Vaka Analizi 2: Uygulama Kurulumu ve PATH De\u011fi\u015fkeni Sorunlar\u0131<\/h4>\n<p>Yeni bir geli\u015ftirici ekibinize kat\u0131ld\u0131 ve belirli bir komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131n\u0131 (\u00f6rne\u011fin, <code>mytool<\/code> ad\u0131nda \u00f6zel bir derleyici) sistem genelinde kullanmas\u0131 gerekiyor. Geli\u015ftirici, arac\u0131 indirdi ve <code>\/home\/kullaniciadi\/mytool<\/code> dizinine a\u00e7t\u0131. Ancak, terminalde <code>mytool<\/code> yazd\u0131\u011f\u0131nda &#8220;komut bulunamad\u0131&#8221; hatas\u0131 al\u0131yor. Bu durumda, FHS bilgisi devreye girer. Y\u00f6neticimiz, sistem genelindeki y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir dosyalar\u0131n (executable files) genellikle <code>\/bin<\/code>, <code>\/usr\/bin<\/code>, <code>\/usr\/local\/bin<\/code> veya <code>\/opt<\/code> gibi dizinlerde bulundu\u011funu bilir. Bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi ev dizinindeki bir komutu do\u011frudan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, ya tam yolunu belirtmesi ya da komutun bulundu\u011fu dizini <code>PATH<\/code> ortam de\u011fi\u015fkenine eklemesi gerekir. En iyi uygulama, bu t\u00fcr bir arac\u0131 sistem genelinde kullan\u0131labilir hale getirmek i\u00e7in <code>\/usr\/local\/bin<\/code> dizinine sembolik bir ba\u011flant\u0131 (symlink) olu\u015fturmak veya do\u011frudan oraya ta\u015f\u0131makt\u0131r:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>sudo cp \/home\/kullaniciadi\/mytool\/mytool \/usr\/local\/bin\/\nsudo chmod +x \/usr\/local\/bin\/mytool<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>B\u00f6ylece, <code>mytool<\/code> komutu t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan do\u011frudan terminalden \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir hale gelir. FHS&#8217;nin bu kural\u0131, sistemin d\u00fczenini korur ve uygulamalar\u0131n nerede bulunmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda net bir rehberlik sa\u011flar. Yanl\u0131\u015f yerlere konulan y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir dosyalar, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131na veya sistem karma\u015fas\u0131na yol a\u00e7abilir. Bu senaryo, FHS&#8217;nin sadece dosyalar\u0131n yerini belirlemekle kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda sistemin i\u015fleyi\u015fini ve kullan\u0131labilirli\u011fini nas\u0131l etkiledi\u011fini de g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Bu vaka analizleri, FHS&#8217;nin sadece teorik bir kavram olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine Linux sistemleriyle \u00e7al\u0131\u015fan herkes i\u00e7in pratik ve vazge\u00e7ilmez bir bilgi oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r. Do\u011fru dizinleri bilmek, sorunlar\u0131 daha h\u0131zl\u0131 te\u015fhis etmenizi, sistemi daha verimli y\u00f6netmenizi ve g\u00fcvenli\u011fi art\u0131rman\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h3>Ad\u0131m Ad\u0131m Linux Dosya Sisteminde Nas\u0131l Gezinilir ve Y\u00f6netilir?<\/h3>\n<p>Linux dosya sisteminde gezinmek ve dosyalar\u0131 y\u00f6netmek, birka\u00e7 temel komutla olduk\u00e7a kolayd\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcm, s\u0131f\u0131rdan ba\u015flayanlar i\u00e7in ad\u0131m ad\u0131m bir rehber sunarken, ayn\u0131 zamanda ileri d\u00fczey kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in de baz\u0131 ipu\u00e7lar\u0131 i\u00e7erecektir.<\/p>\n<h4>1. Neredeyim? Mevcut Dizinimi \u00d6\u011frenme (<code>pwd<\/code>)<\/h4>\n<p>Bir terminal oturumu ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, genellikle kendi ev dizininizde (<code>\/home\/kullaniciadi<\/code>) ba\u015flars\u0131n\u0131z. Mevcut \u00e7al\u0131\u015fma dizininizi (present working directory) \u00f6\u011frenmek i\u00e7in <code>pwd<\/code> komutunu kullan\u0131n:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>pwd<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>\u00c7\u0131kt\u0131 olarak <code>\/home\/kullaniciadi<\/code> gibi bir \u015fey g\u00f6receksiniz. Bu, dosya sistemi hiyerar\u015fisinde nerede oldu\u011funuzu g\u00f6steren tam yoldur.<\/p>\n<h4>2. Dizinler Aras\u0131nda Ge\u00e7i\u015f Yapma (<code>cd<\/code>)<\/h4>\n<p>Dizinler aras\u0131nda ge\u00e7i\u015f yapmak i\u00e7in <code>cd<\/code> (change directory) komutunu kullan\u0131r\u0131z. Bu komutun birka\u00e7 farkl\u0131 kullan\u0131m\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Mutlak Yol ile Ge\u00e7i\u015f:<\/strong> K\u00f6k dizinden (<code>\/<\/code>) ba\u015flayarak tam yolu belirtirsiniz. \u00d6rne\u011fin, yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu <code>\/etc<\/code> dizinine gitmek i\u00e7in:\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>cd \/etc<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            \u015eimdi <code>pwd<\/code> yazarsan\u0131z, <code>\/etc<\/code> \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.\n        <\/li>\n<li><strong>G\u00f6receli Yol ile Ge\u00e7i\u015f:<\/strong> Mevcut dizininize g\u00f6re bir alt veya \u00fcst dizine ge\u00e7i\u015f yapars\u0131n\u0131z. \u00d6rne\u011fin, <code>\/etc<\/code> dizinindeyken <code>apache2<\/code> yap\u0131land\u0131rma dizinine gitmek i\u00e7in:\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>cd apache2<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            \u015eimdi <code>pwd<\/code> yazarsan\u0131z, <code>\/etc\/apache2<\/code> \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.\n        <\/li>\n<li><strong>Bir \u00dcst Dizine Gitme:<\/strong> <code>..<\/code> (iki nokta) kullanarak bir \u00fcst dizine d\u00f6nebilirsiniz:\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>cd ..<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            \u015eimdi <code>pwd<\/code> yazarsan\u0131z, tekrar <code>\/etc<\/code> \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.\n        <\/li>\n<li><strong>Ev Dizinine D\u00f6nme:<\/strong> Hi\u00e7bir arg\u00fcman vermeden <code>cd<\/code> komutunu kullanmak sizi do\u011frudan ev dizininize g\u00f6t\u00fcr\u00fcr:\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>cd<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            Veya <code>~<\/code> (tilde) sembol\u00fcn\u00fc kullanabilirsiniz:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>cd ~<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4>3. Dizin \u0130\u00e7eri\u011fini Listeleme (<code>ls<\/code>)<\/h4>\n<p>Bir dizinin i\u00e7eri\u011fini (dosyalar ve alt dizinler) listelemek i\u00e7in <code>ls<\/code> komutunu kullan\u0131r\u0131z:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Basit Listeleme:<\/strong>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>ls<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            Bu komut, mevcut dizindeki dosya ve dizin adlar\u0131n\u0131 listeler.\n        <\/li>\n<li><strong>Detayl\u0131 Listeleme:<\/strong> <code>-l<\/code> (long) arg\u00fcman\u0131 ile dosya izinleri, sahibi, boyutu ve son de\u011fi\u015ftirilme tarihi gibi detayl\u0131 bilgileri g\u00f6rebilirsiniz:\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>ls -l<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<\/li>\n<li><strong>Gizli Dosyalar\u0131 G\u00f6sterme:<\/strong> Linux&#8217;ta nokta (<code>.<\/code>) ile ba\u015flayan dosyalar ve dizinler gizlidir. Bunlar\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in <code>-a<\/code> (all) arg\u00fcman\u0131n\u0131 kullan\u0131n:\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>ls -a<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<\/li>\n<li><strong>En S\u0131k Kullan\u0131lan Kombinasyon:<\/strong> Genellikle <code>ls -la<\/code> veya <code>ls -lh<\/code> (insan taraf\u0131ndan okunabilir boyutlar i\u00e7in) kullan\u0131l\u0131r.\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>ls -lh \/var\/log<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            Bu komut, <code>\/var\/log<\/code> dizinindeki t\u00fcm dosyalar\u0131 ve dizinleri detayl\u0131 bir \u015fekilde ve boyutlar\u0131n\u0131 KB, MB, GB cinsinden g\u00f6sterir.\n        <\/li>\n<\/ul>\n<h4>4. Dizin ve Dosya Olu\u015fturma (<code>mkdir<\/code>, <code>touch<\/code>)<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>Dizin Olu\u015fturma:<\/strong> <code>mkdir<\/code> (make directory) komutu ile yeni bir dizin olu\u015fturabilirsiniz:\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>mkdir yeni_dizin<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            E\u011fer birden fazla i\u00e7 i\u00e7e dizin olu\u015fturman\u0131z gerekiyorsa, <code>-p<\/code> (parents) arg\u00fcman\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>mkdir -p projelerim\/web\/frontend<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<\/li>\n<li><strong>Bo\u015f Dosya Olu\u015fturma:<\/strong> <code>touch<\/code> komutu ile bo\u015f bir dosya olu\u015fturabilir veya mevcut bir dosyan\u0131n eri\u015fim\/de\u011fi\u015fiklik zaman damgas\u0131n\u0131 g\u00fcncelleyebilirsiniz:\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>touch yeni_dosya.txt<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4>5. Dosya ve Dizinleri Kopyalama, Ta\u015f\u0131ma ve Silme (<code>cp<\/code>, <code>mv<\/code>, <code>rm<\/code>, <code>rmdir<\/code>)<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>Kopyalama (<code>cp<\/code>):<\/strong>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>cp kaynak_dosya hedef_dizin\/hedef_dosya<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            Dizin kopyalamak i\u00e7in <code>-r<\/code> (recursive) arg\u00fcman\u0131 gereklidir:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>cp -r kaynak_dizin hedef_dizin<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<\/li>\n<li><strong>Ta\u015f\u0131ma\/Yeniden Adland\u0131rma (<code>mv<\/code>):<\/strong>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>mv eski_ad yeni_ad<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>mv dosya.txt hedef_dizin\/<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<\/li>\n<li><strong>Silme (<code>rm<\/code>, <code>rmdir<\/code>):<\/strong>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>rm dosya.txt<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            Bo\u015f dizinleri silmek i\u00e7in <code>rmdir<\/code> kullan\u0131l\u0131r:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>rmdir bos_dizin<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            Dolu dizinleri ve i\u00e7eriklerini silmek i\u00e7in <code>rm -r<\/code> kullan\u0131l\u0131r (dikkatli olun, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yoktur!):<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>rm -r silinecek_dizin<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            Zorla silmek i\u00e7in <code>-f<\/code> (force) arg\u00fcman\u0131 ile birle\u015ftirilebilir: <code>rm -rf silinecek_dizin<\/code>. Bu komut \u00e7ok tehlikelidir ve yaln\u0131zca ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan eminseniz kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n        <\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu temel komutlar, Linux dosya sisteminde etkili bir \u015fekilde gezinmenizi ve dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 y\u00f6netmenizi sa\u011flar. Pratik yaparak bu komutlar\u0131 peki\u015ftirmek, Linux kullan\u0131m\u0131nda h\u0131zla ustala\u015fman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<h3>\u0130leri D\u00fczey Linux Dosya Sistemi Y\u00f6netimi \u0130pu\u00e7lar\u0131 ve P\u00fcf Noktalar\u0131<\/h3>\n<p>Linux dosya sistemi hiyerar\u015fisini ve temel komutlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra, daha verimli ve g\u00fcvenli bir y\u00f6netim i\u00e7in baz\u0131 ileri d\u00fczey ipu\u00e7lar\u0131 ve p\u00fcf noktalar\u0131yla bilginizi peki\u015ftirebilirsiniz. Bu b\u00f6l\u00fcm, deneyimli kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in sistemin daha derinlemesine anla\u015f\u0131lmas\u0131na ve optimize edilmesine yard\u0131mc\u0131 olacak konular\u0131 ele almaktad\u0131r.<\/p>\n<h4>1. Sembolik Ba\u011flant\u0131lar (Symlinks) ve Sabit Ba\u011flant\u0131lar (Hardlinks)<\/h4>\n<p>Linux&#8217;ta dosyalar\u0131 ve dizinleri farkl\u0131 konumlardan eri\u015filebilir hale getirmenin iki ana yolu vard\u0131r: sembolik ba\u011flant\u0131lar (symbolic links veya soft links) ve sabit ba\u011flant\u0131lar (hard links).<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Sembolik Ba\u011flant\u0131lar (<code>ln -s<\/code>):<\/strong> Bir dosya veya dizine i\u015faret eden bir k\u0131sayoldur. T\u0131pk\u0131 Windows&#8217;taki k\u0131sayollar gibidir. Orijinal dosya silinirse, sembolik ba\u011flant\u0131 bozulur. Farkl\u0131 dosya sistemleri aras\u0131nda da olu\u015fturulabilir.\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>ln -s \/usr\/local\/bin\/mytool \/home\/kullaniciadi\/bin\/mytool<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            Bu, <code>\/usr\/local\/bin\/mytool<\/code> dosyas\u0131n\u0131 <code>\/home\/kullaniciadi\/bin\/mytool<\/code> konumundan eri\u015filebilir k\u0131lar.\n        <\/li>\n<li><strong>Sabit Ba\u011flant\u0131lar (<code>ln<\/code>):<\/strong> Ayn\u0131 dosyan\u0131n disk \u00fczerindeki fiziksel konumuna i\u015faret eden alternatif bir isimdir. Orijinal dosya silinse bile, sabit ba\u011flant\u0131 var olmaya devam eder ve veriye eri\u015filebilir. Ancak, sadece ayn\u0131 dosya sistemi i\u00e7inde olu\u015fturulabilir ve dizinler i\u00e7in kullan\u0131lamaz.\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>ln orijinal_dosya.txt baglanti_dosya.txt<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            Sabit ba\u011flant\u0131lar, \u00f6zellikle yedekleme ve veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc senaryolar\u0131nda faydal\u0131 olabilir, ancak dikkatli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>2. Dosya \u0130zinleri (Permissions) ve Sahiplik (Ownership)<\/h4>\n<p>Linux&#8217;ta her dosya ve dizinin belirli izinleri ve bir sahibi vard\u0131r. Bu, sistemin g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flaman\u0131n temelidir. <code>ls -l<\/code> komutuyla izinleri g\u00f6rebilirsiniz:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>ls -l dosya.txt<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>\u00c7\u0131kt\u0131 \u015f\u00f6yle g\u00f6r\u00fcnebilir: <code>-rw-r--r-- 1 kullaniciadi grupadi 1024 May 10 10:00 dosya.txt<\/code><\/p>\n<ul>\n<li>\u0130lk karakter (<code>-<\/code> veya <code>d<\/code>), dosya t\u00fcr\u00fcn\u00fc (dosya veya dizin) g\u00f6sterir.<\/li>\n<li>Sonraki dokuz karakter (<code>rw-r--r--<\/code>) izinleri g\u00f6sterir:\n<ul>\n<li>\u0130lk \u00fc\u00e7\u00fc sahibin (owner) izinleri (oku, yaz, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r).<\/li>\n<li>Ortadaki \u00fc\u00e7\u00fc grubun (group) izinleri.<\/li>\n<li>Son \u00fc\u00e7\u00fc di\u011ferlerinin (others) izinleri.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0130zinleri de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in <code>chmod<\/code> komutu, sahiplik de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in <code>chown<\/code> komutu kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir dosyay\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir yapmak i\u00e7in:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>chmod +x calistirilabilir_dosya.sh<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>Bir dosyan\u0131n sahibini de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in (yaln\u0131zca root veya sudo yetkileriyle):<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>sudo chown yeni_sahip:yeni_grup dosya.txt<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>Do\u011fru izin ve sahiplik ayarlar\u0131, sisteminizin g\u00fcvenli\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r ve yetkisiz eri\u015fimi engeller.<\/p>\n<h4>3. Disk Alan\u0131 Kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u0130zleme (<code>du<\/code> ve <code>df<\/code>)<\/h4>\n<p>Sistem y\u00f6neticileri i\u00e7in disk alan\u0131 y\u00f6netimi hayati \u00f6neme sahiptir. <code>du<\/code> (disk usage) ve <code>df<\/code> (disk free) komutlar\u0131 bu konuda size yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n<ul>\n<li><strong><code>df -h<\/code>:<\/strong> T\u00fcm ba\u011fl\u0131 dosya sistemlerinin (disk b\u00f6l\u00fcmlerinin) toplam boyutunu, kullan\u0131lan alan\u0131, bo\u015f alan\u0131 ve kullan\u0131m y\u00fczdesini insan taraf\u0131ndan okunabilir (human-readable) formatta g\u00f6sterir. Bu, genel disk durumu hakk\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir genel bak\u0131\u015f sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong><code>du -sh \/dizin<\/code>:<\/strong> Belirli bir dizinin (ve alt dizinlerinin) toplam boyutunu \u00f6zetler. \u00d6zellikle hangi dizinin \u00e7ok yer kaplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>du -sh \/var\/log<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>            Bu komut, <code>\/var\/log<\/code> dizininin toplam boyutunu g\u00f6sterir.<\/li>\n<li><strong><code>du -h --max-depth=1 \/dizin<\/code>:<\/strong> Bir dizinin do\u011frudan alt\u0131ndaki dizinlerin boyutlar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir, b\u00f6ylece sorunlu alt dizinleri daha kolay tespit edebilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>4. Ba\u011flama Noktalar\u0131 (Mount Points) ve Fstab<\/h4>\n<p>Linux&#8217;ta t\u00fcm dosya sistemleri (disk b\u00f6l\u00fcmleri, USB s\u00fcr\u00fcc\u00fcler, a\u011f payla\u015f\u0131mlar\u0131) k\u00f6k dizin alt\u0131ndaki belirli ba\u011flama noktalar\u0131na (mount points) ba\u011flan\u0131r. <code>\/etc\/fstab<\/code> dosyas\u0131, sistem ba\u015flang\u0131c\u0131nda otomatik olarak ba\u011flanacak dosya sistemlerini tan\u0131mlar. Bu dosya, sistemin disk d\u00fczenini kal\u0131c\u0131 olarak belirler ve yanl\u0131\u015f yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sistemin \u00f6ny\u00fcklemesini engelleyebilir. Her sat\u0131r, bir dosya sistemini, ba\u011flama noktas\u0131n\u0131, dosya sistemi t\u00fcr\u00fcn\u00fc ve ba\u011flama se\u00e7eneklerini belirtir. FHS&#8217;ye g\u00f6re, USB s\u00fcr\u00fcc\u00fcler genellikle <code>\/media<\/code> alt\u0131na, manuel olarak ba\u011flananlar ise <code>\/mnt<\/code> alt\u0131na ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>cat \/etc\/fstab<\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>Bu komut, sisteminizdeki kal\u0131c\u0131 ba\u011flama noktalar\u0131n\u0131 ve se\u00e7eneklerini g\u00f6rmenizi sa\u011flar.<\/p>\n<p>Bu ileri d\u00fczey ipu\u00e7lar\u0131, Linux dosya sistemiyle daha derinlemesine etkile\u015fim kurman\u0131za, sisteminizi daha g\u00fcvenli ve verimli hale getirmenize olanak tan\u0131r. Unutmay\u0131n, Linux&#8217;ta her \u015fey bir dosyad\u0131r ve bu dosyalar\u0131n nerede, nas\u0131l ve kim taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fini anlamak, sistem \u00fczerinde tam kontrol sa\u011flaman\u0131n temelidir.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7 ve S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h3>\n<p>Linux dosya sistemi hiyerar\u015fisi (FHS), ilk bak\u0131\u015fta karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnse de, asl\u0131nda mant\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli bir yap\u0131d\u0131r. Bu makalede ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z temel dizinler, ama\u00e7lar\u0131 ve pratik kullan\u0131m senaryolar\u0131 sayesinde, Linux&#8217;un kalbindeki bu d\u00fczeni daha iyi anlam\u0131\u015f olmal\u0131s\u0131n\u0131z. K\u00f6k dizin (<code>\/<\/code>) etraf\u0131nda \u015fekillenen bu hiyerar\u015fi, sistemin kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00fcvenli\u011fini ve farkl\u0131 da\u011f\u0131t\u0131mlar aras\u0131ndaki tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flar. <code>\/bin<\/code> ve <code>\/sbin<\/code> gibi temel komut dizinlerinden, <code>\/etc<\/code>&#8216;deki yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131na, <code>\/home<\/code>&#8216;daki ki\u015fisel verilere ve <code>\/var<\/code>&#8216;daki de\u011fi\u015fken g\u00fcnl\u00fcklere kadar her dizinin belirli bir rol\u00fc vard\u0131r. Bu bilgiyi edinmek, sadece dosya bulmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda sistem sorunlar\u0131n\u0131 gidermenize, uygulamalar\u0131 do\u011fru \u015fekilde kurman\u0131za ve genel olarak Linux deneyiminizi geli\u015ftirmenize yard\u0131mc\u0131 olur. FHS&#8217;yi anlamak, Linux ekosisteminde ustala\u015fman\u0131n temel ta\u015f\u0131d\u0131r ve bu bilgiyle sisteminiz \u00fczerinde \u00e7ok daha fazla kontrol ve g\u00fcvene sahip olacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n<h4>S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular (SSS)<\/h4>\n<ol>\n<li><strong>Neden Linux&#8217;ta C: s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc gibi harfli s\u00fcr\u00fcc\u00fcler yok?<\/strong>\n<p>Linux, t\u00fcm depolama cihazlar\u0131n\u0131 (sabit diskler, USB s\u00fcr\u00fcc\u00fcler vb.) tek bir a\u011fa\u00e7 yap\u0131s\u0131 alt\u0131nda, k\u00f6k dizin (<code>\/<\/code>) alt\u0131na ba\u011flama (mount) prensibiyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu, Windows&#8217;un her disk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ayr\u0131 bir harf (C:, D:) ile temsil etmesinden farkl\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, sistemin daha esnek ve mod\u00fcler olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, \u00e7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm kaynaklara tek bir hiyerar\u015fi \u00fczerinden eri\u015filebilir.<\/p>\n<\/li>\n<li><strong><code>\/bin<\/code> ve <code>\/sbin<\/code> aras\u0131ndaki temel fark nedir?<\/strong>\n<p><code>\/bin<\/code> dizini, t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar\u0131n (hem normal kullan\u0131c\u0131lar hem de root) kullanabilece\u011fi temel komutlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, <code>ls<\/code>, <code>cp<\/code>, <code>mv<\/code>) i\u00e7erir. Bu komutlar, sistemin tek kullan\u0131c\u0131l\u0131 modda bile \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in gereklidir. <code>\/sbin<\/code> dizini ise, genellikle yaln\u0131zca root kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n veya sudo yetkisine sahip kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilece\u011fi sistem y\u00f6netimiyle ilgili komutlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, <code>fdisk<\/code>, <code>reboot<\/code>, <code>ip<\/code>) i\u00e7erir. Bu ayr\u0131m, sistem g\u00fcvenli\u011fini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<li><strong><code>\/tmp<\/code> dizini ne zaman temizlenir? \u0130\u00e7ine hassas veri koyabilir miyim?<\/strong>\n<p><code>\/tmp<\/code> dizini, uygulamalar ve kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan olu\u015fturulan ge\u00e7ici dosyalar\u0131 bar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu dizindeki dosyalar genellikle sistem yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda otomatik olarak silinir. Baz\u0131 Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131, belirli aral\u0131klarla (\u00f6rne\u011fin, her 10 g\u00fcnde bir) bu dizini temizleyen mekanizmalara sahiptir. Bu nedenle, <code>\/tmp<\/code> dizinine hassas veya kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 gereken hi\u00e7bir veri konulmamal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu verilerin her an silinme riski vard\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<li><strong>Kendi ki\u015fisel dosyalar\u0131m\u0131 (belgeler, resimler vb.) Linux&#8217;ta nereye kaydetmeliyim?<\/strong>\n<p>Kendi ki\u015fisel dosyalar\u0131n\u0131z i\u00e7in en uygun yer, ev dizininizdir (home directory). Bu genellikle <code>\/home\/kullaniciadi<\/code> \u015feklinde bir yola sahiptir. Linux sistemleri, ev dizininiz i\u00e7inde Belgeler, Resimler, Videolar, \u0130ndirilenler gibi standart alt dizinler olu\u015fturur. Bu dizinler, dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fczenli tutman\u0131za ve yedekleme i\u015flemlerini kolayla\u015ft\u0131rman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n<\/li>\n<li><strong>Bir program\u0131 nereye kurmal\u0131y\u0131m: <code>\/usr\/bin<\/code>, <code>\/usr\/local\/bin<\/code> yoksa <code>\/opt<\/code>?<\/strong>\n<p>Bu, program\u0131n t\u00fcr\u00fcne ve kurulum \u015fekline ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong><code>\/usr\/bin<\/code>:<\/strong> Sistem taraf\u0131ndan sa\u011flanan, i\u015fletim sisteminin bir par\u00e7as\u0131 olan veya paket y\u00f6neticisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurulan genel ama\u00e7l\u0131 programlar\u0131n ikili dosyalar\u0131 buraya yerle\u015ftirilir. Elle kurulum i\u00e7in \u00f6nerilmez.<\/li>\n<li><strong><code>\/usr\/local\/bin<\/code>:<\/strong> Yerel olarak derlenmi\u015f veya elle kurulan, ancak sistem genelinde t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan eri\u015filebilir olmas\u0131 istenen programlar i\u00e7in tercih edilen yerdir. Bu dizin, sistem paket y\u00f6neticisi taraf\u0131ndan y\u00f6netilen dosyalarla \u00e7ak\u0131\u015fmaz.<\/li>\n<li><strong><code>\/opt<\/code>:<\/strong> \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf (third-party) veya iste\u011fe ba\u011fl\u0131 yaz\u0131l\u0131m paketlerinin (genellikle kendi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131yla birlikte gelen b\u00fcy\u00fck uygulamalar) kuruldu\u011fu yerdir. Her uygulama genellikle kendi alt dizinini olu\u015fturur (\u00f6rne\u011fin, <code>\/opt\/google\/chrome<\/code>).<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>#Linux #DosyaSistemi #FHS #SistemY\u00f6netimi #TerminalKomutlar\u0131<\/p>\n<div class=\"github-example-link\"><strong>\u00d6rnek kod:<\/strong> <a href=\"https:\/\/github.com\/fatihsoysalcom\/linux-file-system-hierarchy-explained\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">github.com\/fatihsoysalcom\/linux-file-system-hierarchy-explained<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Linux i\u015fletim sistemine yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in en kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 konulardan biri, dosya sisteminin Windows&#8217;tan ne kadar farkl\u0131 oldu\u011fudur.","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":{"0":"post-43439","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-linux","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Linux i\u015fletim sistemine yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in en kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 konulardan biri, dosya sisteminin Windows&#039;tan ne kadar farkl\u0131 oldu\u011fudur.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-18T18:14:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-18T18:15:27+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler\",\"datePublished\":\"2026-07-18T18:14:57+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-18T18:15:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/\"},\"wordCount\":3735,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"articleSection\":[\"Linux\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/\",\"name\":\"Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-07-18T18:14:57+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-18T18:15:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler","og_description":"Linux i\u015fletim sistemine yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in en kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 konulardan biri, dosya sisteminin Windows'tan ne kadar farkl\u0131 oldu\u011fudur.","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2026-07-18T18:14:57+00:00","article_modified_time":"2026-07-18T18:15:27+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"20 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler","datePublished":"2026-07-18T18:14:57+00:00","dateModified":"2026-07-18T18:15:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/"},"wordCount":3735,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"articleSection":["Linux"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/#respond"]}],"copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/","name":"Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2026-07-18T18:14:57+00:00","dateModified":"2026-07-18T18:15:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-dosya-sistemi-hiyerarsisi-her-kullanicinin-bilmesi-gerekenler\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Linux Dosya Sistemi Hiyerar\u015fisi: Her Kullan\u0131c\u0131n\u0131n Bilmesi Gerekenler"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43439"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43439\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43440,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43439\/revisions\/43440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}