G\u00fcn\u00fcm\u00fcz web uygulamalar\u0131nda, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n arad\u0131klar\u0131 bilgiye h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru bir \u015fekilde ula\u015fabilmesi kritik bir \u00f6neme sahiptir. Veritabanlar\u0131nda saklanan b\u00fcy\u00fck miktardaki metinsel veriler i\u00e7inde arama yapmak, geleneksel y\u00f6ntemlerle hem performans hem de do\u011fruluk a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi zorluklar bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Standart SQL sorgular\u0131nda s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan “LIKE” operat\u00f6r\u00fc, k\u00fc\u00e7\u00fck veri k\u00fcmelerinde i\u015f g\u00f6rse de, veri hacmi b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e yetersiz kal\u0131r ve veritaban\u0131 sunucusunu a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fckler.<\/p>\n
Bu makalede, Ubuntu 16.04 i\u015fletim sistemi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan MySQL 5.6 veritaban\u0131 motorunda Full-Text Search (Tam Metin Arama) \u00f6zelli\u011finin nas\u0131l yap\u0131land\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, bu \u00f6zelli\u011fin geleneksel y\u00f6ntemlere g\u00f6re avantajlar\u0131n\u0131 ve arama performans\u0131n\u0131 optimize etmenin yollar\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
—<\/p>\n
Veritaban\u0131 geli\u015ftiricilerinin metin tabanl\u0131 aramalarda ilk ba\u015fvurdu\u011fu y\u00f6ntem genellikle “LIKE” operat\u00f6r\u00fcd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, bir makale tablosunda “veritaban\u0131” kelimesini aramak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir sorgu yaz\u0131l\u0131r:<\/p>\n
SELECT * FROM articles WHERE content LIKE '%veritaban\u0131%';<\/code><\/pre>\nBu sorgu yap\u0131s\u0131 ilk bak\u0131\u015fta basit ve kullan\u0131\u015fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnse de, arka planda ciddi performans problemlerine yol a\u00e7ar.<\/p>\n
1. Full Table Scan (Tam Tablo Taramas\u0131)<\/h3>\n
MySQL, “LIKE ‘%terim%'” ifadesini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, aranan kelimenin ba\u015f\u0131nda ve sonunda joker karakter (%) oldu\u011fu i\u00e7in mevcut B-Tree indekslerini kullanamaz. Bu durum, veritaban\u0131n\u0131n tablodaki t\u00fcm sat\u0131rlar\u0131 tek tek okumas\u0131na (Full Table Scan) neden olur. Tablonuzda binlerce veya milyonlarca sat\u0131r oldu\u011funda, bu i\u015flem disk I\/O (girdi\/\u00e7\u0131kt\u0131) oran\u0131n\u0131 zirveye \u00e7\u0131kar\u0131r ve sorgu s\u00fcresini kabul edilemez seviyelere uzat\u0131r.<\/p>\n
2. Alaka D\u00fczeyi (Relevancy) Eksikli\u011fi<\/h3>\n
Geleneksel “LIKE” aramalar\u0131, e\u015fle\u015fen sonu\u00e7lar\u0131 bir alaka d\u00fczeyine g\u00f6re s\u0131ralayamaz. “Veritaban\u0131” kelimesinin makale i\u00e7inde 10 kez mi yoksa sadece 1 kez mi ge\u00e7ti\u011fi, sorgu sonucu i\u00e7in farks\u0131zd\u0131r. Kullan\u0131c\u0131lar ise her zaman kendileri i\u00e7in en alakal\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 en \u00fcstte g\u00f6rmek isterler.<\/p>\n
3. Dilbilgisi ve Esneklik Sorunlar\u0131<\/h3>\n
“LIKE” operat\u00f6r\u00fc tam e\u015fle\u015fme arar. Kelimenin \u00e7o\u011ful halleri, e\u015f anlaml\u0131lar\u0131 veya yaz\u0131m hatalar\u0131 gibi durumlarda esneklik sunmaz. \u00d6rne\u011fin, “veritabanlar\u0131” kelimesi “veritaban\u0131” aramas\u0131yla e\u015fle\u015febilir ancak “veri” ve “taban” kelimeleri aras\u0131na ba\u015fka bir kelime girdi\u011finde standart “LIKE” aramas\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z olur.<\/p>\n
—<\/p>\n
MySQL Full-Text Search (FTS) Nedir?<\/h2>\n
MySQL Full-Text Search (Tam Metin Arama), metin tabanl\u0131 kolonlarda arama i\u015flemlerini optimize etmek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f \u00f6zel bir indeksleme ve arama mekanizmas\u0131d\u0131r. FTS, metin i\u00e7erisindeki kelimeleri tek tek ayr\u0131\u015ft\u0131rarak bir “Ters Dizin” (Inverted Index) olu\u015fturur. Bu dizin, hangi kelimenin hangi sat\u0131rda ve hangi konumda ge\u00e7ti\u011fini haritaland\u0131r\u0131r. B\u00f6ylece arama i\u015flemi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, t\u00fcm tabloyu taramak yerine do\u011frudan bu indeks \u00fczerinden ilgili sat\u0131rlara milisaniyeler i\u00e7inde ula\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n
MySQL 5.6 s\u00fcr\u00fcm\u00fc, Full-Text Search teknolojisi i\u00e7in \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Bu s\u00fcr\u00fcmden \u00f6nce FTS yaln\u0131zca MyISAM depolama motoru (storage engine) taraf\u0131ndan destekleniyordu. MyISAM motorunun i\u015flemsel b\u00fct\u00fcnl\u00fck (ACID), yabanc\u0131 anahtarlar (foreign keys) ve kilitlenme kurtarma (crash recovery) gibi kritik kurumsal \u00f6zelliklerden yoksun olmas\u0131, geli\u015ftiricileri zor bir se\u00e7im yapmaya zorluyordu. MySQL 5.6 ile birlikte, modern ve g\u00fcvenilir olan InnoDB<\/strong> depolama motoru da Full-Text Search deste\u011fine kavu\u015fmu\u015ftur. Bu sayede hem veri g\u00fcvenli\u011finden \u00f6d\u00fcn verilmemi\u015f hem de y\u00fcksek performansl\u0131 arama yetenekleri elde edilmi\u015ftir.<\/p>\n—<\/p>\n
Ubuntu 16.04 \u00dczerinde MySQL 5.6 Kurulumu ve Kontrol\u00fc<\/h2>\n
Uygulamaya ge\u00e7meden \u00f6nce, sisteminizde MySQL 5.6’n\u0131n kurulu oldu\u011fundan emin olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Ubuntu 16.04 varsay\u0131lan depolar\u0131nda genellikle MySQL 5.7 ile gelir, ancak bir\u00e7ok legacy (eski) sistem hala 5.6 s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc kullanmaktad\u0131r. S\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcz\u00fc kontrol etmek i\u00e7in terminalde \u015fu komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz:<\/p>\n
mysql --version<\/code><\/pre>\nAlternatif olarak, MySQL istemcisine ba\u011flan\u0131p s\u00fcr\u00fcm sorgulamas\u0131 yapabilirsiniz:<\/p>\n
SELECT VERSION();<\/code><\/pre>\nE\u011fer sisteminiz haz\u0131rsa, Full-Text Search \u00f6zelliklerini test etmek i\u00e7in \u00f6rnek bir veritaban\u0131 ve tablo yap\u0131s\u0131 olu\u015ftural\u0131m.<\/p>\n
—<\/p>\n
Uygulama: \u00d6rnek Veritaban\u0131 ve Tablo Tasar\u0131m\u0131<\/h2>\n
FTS yeteneklerini test etmek amac\u0131yla, teknik makalelerin sakland\u0131\u011f\u0131 sanal bir blog veritaban\u0131 olu\u015ftural\u0131m. Bu tabloda makalelerin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve i\u00e7eri\u011fi yer alacakt\u0131r.<\/p>\n
\u0130lk olarak MySQL istemcisine ba\u011flan\u0131n:<\/p>\n
mysql -u root -p<\/code><\/pre>\nArd\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131daki SQL komutlar\u0131 ile veritaban\u0131n\u0131 ve tablomuzu olu\u015ftural\u0131m. Tablonun InnoDB motorunu kulland\u0131\u011f\u0131na dikkat edin:<\/p>\n
CREATE DATABASE tech_blog DEFAULT CHARACTER SET utf8 COLLATE utf8_general_ci;\nUSE tech_blog;\n\nCREATE TABLE articles (\n id INT UNSIGNED AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,\n title VARCHAR(255) NOT NULL,\n body TEXT NOT NULL,\n created_at TIMESTAMP DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP\n) ENGINE=InnoDB DEFAULT CHARSET=utf8;<\/code><\/pre>\nFULLTEXT \u0130ndeksi Tan\u0131mlama<\/h3>\n
Arama yapaca\u011f\u0131m\u0131z title<\/code> (ba\u015fl\u0131k) ve body<\/code> (i\u00e7erik) kolonlar\u0131 \u00fczerinde bir FULLTEXT indeksi olu\u015fturmam\u0131z gerekir. Bu indeksi tabloyu olu\u015ftururken tan\u0131mlayabilece\u011fimiz gibi, mevcut bir tabloya sonradan da ekleyebiliriz. Mevcut tablomuza indeksi eklemek i\u00e7in \u015fu komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\nALTER TABLE articles ADD FULLTEXT INDEX ft_index (title, body);<\/code><\/pre>\nBu komutla birlikte MySQL, hem title<\/code> hem de body<\/code> kolonlar\u0131n\u0131 kapsayan ft_index<\/code> ad\u0131nda bir tam metin indeksi olu\u015fturur. Art\u0131k bu iki kolonda ortakla\u015fa veya ayr\u0131 ayr\u0131 h\u0131zl\u0131 aramalar ger\u00e7ekle\u015ftirebiliriz.<\/p>\n\u00d6rnek Verilerin Y\u00fcklenmesi<\/h3>\n
Arama sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funu ve alaka d\u00fczeyini test edebilmek i\u00e7in tablomuza \u00e7e\u015fitli i\u00e7erikler ekleyelim:<\/p>\n
INSERT INTO articles (title, body) VALUES\n('MySQL ve Performans Optimizasyonu', 'MySQL veritabanlar\u0131nda indeksleme, sorgu optimizasyonu ve bellek y\u00f6netimi performans\u0131 do\u011frudan etkiler. InnoDB motoru bu konuda olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r.'),\n('Ubuntu 16.04 Sunucu Kurulumu', 'Ubuntu 16.04 LTS s\u00fcr\u00fcm\u00fc, sunucu ortamlar\u0131nda kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bilinir. G\u00fcvenlik duvar\u0131 ve SSH yap\u0131land\u0131rmas\u0131 ilk yap\u0131lmas\u0131 gerekenler aras\u0131ndad\u0131r.'),\n('NoSQL vs SQL Veritabanlar\u0131', '\u0130li\u015fkisel veritabanlar\u0131 (SQL) ve dok\u00fcman tabanl\u0131 veritabanlar\u0131 (NoSQL) aras\u0131ndaki farklar projelerin mimarisini belirler. MySQL pop\u00fcler bir SQL \u00f6rne\u011fidir.'),\n('Full-Text Search \u00d6zellikleri', 'MySQL 5.6 ile birlikte InnoDB motoruna gelen Full-Text Search \u00f6zelli\u011fi, arama sorgular\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r ve alaka d\u00fczeyine g\u00f6re s\u0131ralama imkan\u0131 sunar.'),\n('Linux Terminal K\u0131lavuzu', 'Ubuntu ve di\u011fer Debian tabanl\u0131 da\u011f\u0131t\u0131mlarda terminal komutlar\u0131 sistem y\u00f6netimini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Paket y\u00f6neticisi olarak apt kullan\u0131l\u0131r.');<\/code><\/pre>\n—<\/p>\n
MySQL Full-Text Search Arama Modlar\u0131<\/h2>\n
MySQL, Full-Text Search sorgular\u0131 i\u00e7in \u00fc\u00e7 farkl\u0131 arama modu sunar. Her modun kullan\u0131m senaryosu ve sundu\u011fu esneklik farkl\u0131d\u0131r. Arama yapmak i\u00e7in MATCH()<\/code> ve AGAINST()<\/code> fonksiyonlar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. MATCH()<\/code>, indekslenen kolonlar\u0131 belirtirken, AGAINST()<\/code> aranacak kelimeleri tan\u0131mlar.<\/p>\n1. Do\u011fal Dil Aramas\u0131 (Natural Language Search)<\/h3>\n
Bu mod, MySQL’in varsay\u0131lan arama modudur. Kullan\u0131c\u0131n\u0131n arama kutusuna yazd\u0131\u011f\u0131 ifadeyi g\u00fcnl\u00fck dilde yaz\u0131lm\u0131\u015f bir c\u00fcmle gibi kabul eder. Herhangi bir \u00f6zel operat\u00f6r (+, – gibi) i\u00e7ermez. Kelimelerin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ve d\u00f6k\u00fcmanlardaki yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bir alaka skoru (relevance score) hesaplar.<\/p>\n
\u00d6rnek sorgu:<\/p>\n
SELECT id, title, MATCH(title, body) AGAINST('MySQL' IN NATURAL LANGUAGE MODE) AS score \nFROM articles \nWHERE MATCH(title, body) AGAINST('MySQL' IN NATURAL LANGUAGE MODE);<\/code><\/pre>\nBu sorgu, i\u00e7inde “MySQL” kelimesi ge\u00e7en sat\u0131rlar\u0131 getirecek ve her sat\u0131r i\u00e7in hesaplanan alaka skorunu score<\/code> takma ad\u0131yla g\u00f6sterecektir. Alaka skoru 0’dan b\u00fcy\u00fck olan sonu\u00e7lar en y\u00fcksek skordan en d\u00fc\u015f\u00fc\u011fe do\u011fru otomatik olarak s\u0131ralan\u0131r.<\/p>\n2. Boolean Aramas\u0131 (Boolean Mode)<\/h3>\n
Boolean modu, arama sorgular\u0131nda mant\u0131ksal operat\u00f6rler kullanarak daha hassas aramalar yap\u0131lmas\u0131na olanak tan\u0131r. Kullan\u0131c\u0131lar veya uygulama mant\u0131\u011f\u0131, belirli kelimelerin mutlaka bulunmas\u0131n\u0131, baz\u0131lar\u0131n\u0131n ise kesinlikle bulunmamas\u0131n\u0131 isteyebilir.<\/p>\n
Boolean modunda kullan\u0131lan temel operat\u00f6rler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
* +<\/code> (Art\u0131):<\/strong> Kelimenin sonu\u00e7ta mutlaka bulunmas\u0131 gerekti\u011fini belirtir.
\n* -<\/code> (Eksi):<\/strong> Kelimenin sonu\u00e7ta kesinlikle bulunmamas\u0131 gerekti\u011fini belirtir.
\n <\/em><\/code> (Y\u0131ld\u0131z):<\/strong> Kelimenin sonuna eklenerek joker karakter g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr (\u00f6nek aramas\u0131). \u00d6rne\u011fin optimizasyon*<\/code> ifadesi “optimizasyonu”, “optimizasyonlar” gibi kelimeleri bulur.
\n* \"\"<\/code> (\u00c7ift T\u0131rnak):<\/strong> Kelime grubunun tam yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rayla aranmas\u0131n\u0131 sa\u011flar (\u00f6bek aramas\u0131).<\/p>\n\u00d6rnek sorgularla bu operat\u00f6rleri inceleyelim:<\/p>\n
Sorgu A:<\/strong> \u0130\u00e7inde mutlaka “MySQL” ge\u00e7en ama “NoSQL” ge\u00e7meyen makaleleri bulal\u0131m:<\/p>\nSELECT * FROM articles \nWHERE MATCH(title, body) AGAINST('+MySQL -NoSQL' IN BOOLEAN MODE);<\/code><\/pre>\nSorgu B:<\/strong> \u0130\u00e7inde “Ubuntu” ile ba\u015flayan kelimeler bar\u0131nd\u0131ran sat\u0131rlar\u0131 bulal\u0131m:<\/p>\nSELECT * FROM articles \nWHERE MATCH(title, body) AGAINST('Ubuntu*' IN BOOLEAN MODE);<\/code><\/pre>\nSorgu C:<\/strong> “Performans Optimizasyonu” kelime grubunu tam olarak bu s\u0131rayla arayal\u0131m:<\/p>\nSELECT * FROM articles \nWHERE MATCH(title, body) AGAINST('\"Performans Optimizasyonu\"' IN BOOLEAN MODE);<\/code><\/pre>\n3. Sorgu Geni\u015fletme (Query Expansion)<\/h3>\n
Kullan\u0131c\u0131n\u0131n arama terimi \u00e7ok k\u0131sa oldu\u011funda, MySQL arama sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 geni\u015fletmek i\u00e7in iki a\u015famal\u0131 bir arama yapar. \u0130lk a\u015famada aranan kelimeyle e\u015fle\u015fen en alakal\u0131 sat\u0131rlar\u0131 bulur. \u0130kinci a\u015famada, bu sat\u0131rlardaki di\u011fer yayg\u0131n kelimeleri de arama kriterine ekleyerek sorguyu tekrarlar. Bu y\u00f6ntem, kullan\u0131c\u0131n\u0131n tam olarak ne arayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi durumlarda “bunu da be\u011fenebilirsiniz” tarz\u0131 sonu\u00e7lar \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rnek sorgu:<\/p>\n
SELECT * FROM articles \nWHERE MATCH(title, body) AGAINST('optimizasyon' WITH QUERY EXPANSION);<\/code><\/pre>\n—<\/p>\n
MySQL FTS Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 ve \u0130nce Ayarlar\u0131<\/h2>\n
MySQL Full-Text Search \u00f6zelli\u011finin verimli \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in sistem seviyesinde baz\u0131 yap\u0131land\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Bu ayarlar arama kalitesini ve indeks boyutunu do\u011frudan etkiler.<\/p>\n
1. Minimum ve Maksimum Kelime Uzunlu\u011fu<\/h3>\n
MySQL, varsay\u0131lan olarak \u00e7ok k\u0131sa kelimeleri indekse dahil etmez. InnoDB depolama motoru i\u00e7in bu s\u0131n\u0131r varsay\u0131lan olarak 3<\/strong> karakterdir. Yani “db”, “ip”, “os” gibi 2 karakterli teknik terimler varsay\u0131lan ayarlarla indekslenmez ve aramalarda bulunamaz.<\/p>\nBu s\u0131n\u0131r\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in Ubuntu 16.04 \u00fczerindeki MySQL yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenlememiz gerekir. Terminalde \u015fu komutla yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n:<\/p>\n
sudo nano \/etc\/mysql\/mysql.conf.d\/mysqld.cnf<\/code><\/pre>\n[mysqld]<\/code> blo\u011funun alt\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131r\u0131 ekleyin (kelime s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 2 karakter yapmak i\u00e7in):<\/p>\ninnodb_ft_min_token_size = 2<\/code><\/pre>\n(Not: E\u011fer MyISAM motoru kullan\u0131yorsan\u0131z, parametre ft_min_word_len = 2<\/code> \u015feklinde olmal\u0131d\u0131r.)<\/em><\/p>\nDosyay\u0131 kaydedip kapat\u0131n (Nano i\u00e7in CTRL+O<\/code>, Enter<\/code>, CTRL+X<\/code>). De\u011fi\u015fikliklerin etkinle\u015fmesi i\u00e7in MySQL servisini yeniden ba\u015flat\u0131n:<\/p>\nsudo systemctl restart mysql<\/code><\/pre>\n\u00d6nemli Not:<\/strong> Yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131ndaki bu t\u00fcr de\u011fi\u015fiklikler mevcut indeksleri otomatik olarak g\u00fcncellemez. De\u011fi\u015fikli\u011fin uygulanmas\u0131 i\u00e7in mevcut FULLTEXT indekslerinin silinip tekrar olu\u015fturulmas\u0131 veya tablonun optimize edilmesi gerekir:<\/p>\nUSE tech_blog;\nALTER TABLE articles DROP INDEX ft_index;\nALTER TABLE articles ADD FULLTEXT INDEX ft_index (title, body);<\/code><\/pre>\n2. Durdurma Kelimeleri (Stopwords)<\/h3>\n
“ve”, “veya”, “bir”, “ile”, “the”, “a”, “an” gibi dilde \u00e7ok s\u0131k ge\u00e7en ama arama mant\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ay\u0131rt edici \u00f6zelli\u011fi olmayan kelimelere Stopwords (Durdurma Kelimeleri)<\/strong> denir. MySQL, indeks boyutunu k\u00fc\u00e7\u00fcltmek ve arama performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in bu kelimeleri varsay\u0131lan olarak filtreler ve indekslemez.<\/p>\nAncak T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7erikli bir veritaban\u0131nda varsay\u0131lan \u0130ngilizce stopword listesi yetersiz kalabilir veya tam tersine, teknik bir terim olan “it” (bilgi teknolojileri anlam\u0131nda) \u0130ngilizce stopword listesinde oldu\u011fu i\u00e7in filtrelenebilir.<\/p>\n
InnoDB i\u00e7in varsay\u0131lan stopword listesini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak veya kendi listenizi tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Varsay\u0131lan listeyi tamamen kapatmak i\u00e7in mysqld.cnf<\/code> dosyas\u0131na \u015fu sat\u0131r\u0131 ekleyebilirsiniz:<\/p>\ninnodb_ft_enable_stopword = OFF<\/code><\/pre>\nKendi \u00f6zel stopword listenizi olu\u015fturmak istiyorsan\u0131z, \u00f6ncelikle bu kelimeleri i\u00e7eren tek kolonlu bir tablo olu\u015fturmal\u0131 ve ard\u0131ndan bu tabloyu MySQL’e bildirmelisiniz:<\/p>\n
CREATE TABLE my_stopwords (value VARCHAR(30)) ENGINE = InnoDB;\nINSERT INTO my_stopwords VALUES ('ve'), ('ile'), ('veya'), ('bir');\n\n-- MySQL yap\u0131land\u0131rmas\u0131na eklemek i\u00e7in:\n-- SET GLOBAL innodb_ft_server_stopword_table = 'tech_blog\/my_stopwords';<\/code><\/pre>\n—<\/p>\n
Performans Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131: LIKE vs. Full-Text Search<\/h2>\n
B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli projelerde performans hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. FTS ile LIKE<\/code> aras\u0131ndaki performans fark\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in teorik bir senaryo \u00fczerinden gidelim.<\/p>\n100.000 sat\u0131rdan olu\u015fan ve her sat\u0131r\u0131nda ortalama 500 kelime bar\u0131nd\u0131ran bir makale tablomuz oldu\u011funu varsayal\u0131m.<\/p>\n
* LIKE Operat\u00f6r\u00fc ile Arama:<\/strong> MySQL, her sat\u0131rdaki 500 kelimeyi tek tek tarayarak aranan kelimeyi bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu i\u015flem diskten s\u00fcrekli okuma yap\u0131lmas\u0131na (I\/O) ve y\u00fcksek CPU kullan\u0131m\u0131na yol a\u00e7ar. E\u015fzamanl\u0131 olarak onlarca kullan\u0131c\u0131n\u0131n bu aramay\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, veritaban\u0131 yan\u0131t veremez hale gelecektir. Ortalama sorgu s\u00fcresi 1.5 ila 3 saniye<\/strong> aras\u0131nda de\u011fi\u015febilir.
\n* Full-Text Search ile Arama:<\/strong> MySQL, \u00f6nceden haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan ters dizin (inverted index) tablosuna bakar. Aranan kelimenin hangi sat\u0131r kimliklerinde (ID) oldu\u011funu do\u011frudan tespit eder ve sadece o sat\u0131rlar\u0131 diskten \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Bu i\u015flem neredeyse s\u0131f\u0131r CPU maliyeti ile ger\u00e7ekle\u015fir. Ortalama sorgu s\u00fcresi 0.01 ila 0.05 saniye<\/strong> (milisaniyeler) d\u00fczeyindedir.<\/p>\nBu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, FTS kullan\u0131m\u0131n\u0131n sadece bir tercih de\u011fil, \u00f6l\u00e7eklenebilir uygulamalar i\u00e7in bir zorunluluk oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
—<\/p>\n
Geli\u015fmi\u015f Arama \u0130htiya\u00e7lar\u0131 ve Alternatifler<\/h2>\n
MySQL Full-Text Search, orta \u00f6l\u00e7ekli projeler, bloglar, e-ticaret \u00fcr\u00fcn aramalar\u0131 ve dahili y\u00f6netim panelleri i\u00e7in m\u00fckemmel ve maliyetsiz bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. Ekstra bir sunucu veya servis kurulumu gerektirmedi\u011fi i\u00e7in sistem y\u00f6netimini karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rmaz.<\/p>\n
Ancak projeniz b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e ve arama senaryolar\u0131n\u0131z karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131k\u00e7a MySQL FTS yetersiz kalabilir. A\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda daha geli\u015fmi\u015f arama motorlar\u0131na ge\u00e7i\u015f yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmelisiniz:<\/p>\n
* Morfolojik Analiz (Stemming):<\/strong> T\u00fcrk\u00e7e gibi eklemeli dillerde kelime k\u00f6klerini bulma (\u00f6rne\u011fin “kitap\u00e7\u0131”, “kitaplar” kelimelerinin k\u00f6k\u00fcn\u00fcn “kitap” oldu\u011funu anlama) konusunda MySQL’in yerle\u015fik deste\u011fi s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.
\n* \u00c7ok B\u00fcy\u00fck Veri Setleri:<\/strong> Terabaytlarca veri \u00fczerinde ger\u00e7ek zamanl\u0131 aramalar ve log analizleri i\u00e7in MySQL performans\u0131 zorlanabilir.
\n* Geli\u015fmi\u015f Filtreleme ve Aggregation:<\/strong> Arama sonu\u00e7lar\u0131yla birlikte dinamik kategorisel filtreler (facet arama) \u00fcretmek istiyorsan\u0131z \u00f6zel \u00e7\u00f6z\u00fcmler gerekir.<\/p>\nBu gibi durumlarda Elasticsearch<\/strong>, Apache Solr<\/strong> veya Sphinx<\/strong> gibi harici arama motorlar\u0131 tercih edilmelidir. Bu sistemler, veritaban\u0131n\u0131zla senkronize \u00e7al\u0131\u015farak arama y\u00fck\u00fcn\u00fc tamamen kendi \u00fczerlerine al\u0131rlar.<\/p>\n—<\/p>\n
Sonu\u00e7<\/h2>\n
Ubuntu 16.04 \u00fczerinde MySQL 5.6 kullanarak Full-Text Search mimarisini hayata ge\u00e7irmek, veritaban\u0131 arama performans\u0131n\u0131z\u0131 katlayarak art\u0131rman\u0131n en h\u0131zl\u0131 ve efektif yoludur. InnoDB depolama motorunun sundu\u011fu ACID g\u00fcvenli\u011fi ile birle\u015fen FTS, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131za h\u0131zl\u0131, alakal\u0131 ve esnek arama sonu\u00e7lar\u0131 sunman\u0131za olanak tan\u0131r.<\/p>\n
Bu makalede ele al\u0131nan minimum kelime uzunlu\u011fu ayarlar\u0131, stopword y\u00f6netimi ve Boolean arama operat\u00f6rleri gibi teknik detaylar\u0131 projelerinize uygulayarak, veritaban\u0131 sunucunuzun \u00fczerindeki y\u00fck\u00fc hafifletebilir ve kullan\u0131c\u0131 deneyimini \u00fcst seviyeye ta\u015f\u0131yabilirsiniz. Unutmay\u0131n ki do\u011fru indeksleme stratejisi, donan\u0131m y\u00fckseltmekten her zaman daha az maliyetli ve daha kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n