Debian 9 (kod ad\u0131 “Stretch”), kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenli\u011fi ve geni\u015f paket deposuyla sunucu d\u00fcnyas\u0131nda kendini kan\u0131tlam\u0131\u015f bir Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131d\u0131r. Bir web sitesi veya blog kurmak istiyorsan\u0131z, d\u00fcnyan\u0131n en pop\u00fcler \u0130\u00e7erik Y\u00f6netim Sistemi (CMS) olan WordPress ile Debian’\u0131n bu sa\u011flam yap\u0131s\u0131n\u0131 bir araya getirmek m\u00fckemmel bir se\u00e7enektir. WordPress’in \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in dinamik web sayfalar\u0131n\u0131 i\u015fleyen, verileri depolayan ve sunan bir altyap\u0131ya ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu altyap\u0131, Linux (\u0130\u015fletim Sistemi), Apache (Web Sunucusu), MariaDB\/MySQL (Veritaban\u0131) ve PHP (Programlama Dili) bile\u015fenlerinden olu\u015fan LAMP<\/strong> y\u0131\u011f\u0131n\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bu kapsaml\u0131 rehberde, Debian 9 sunucunuz \u00fczerinde s\u0131f\u0131rdan ad\u0131m ad\u0131m LAMP y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131 nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131, veritaban\u0131n\u0131 nas\u0131l yap\u0131land\u0131raca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve en g\u00fcncel WordPress s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc nas\u0131l yay\u0131na alaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6\u011freneceksiniz. G\u00fcvenlik yap\u0131land\u0131rmalar\u0131ndan Apache sanal konak (Virtual Host) ayarlar\u0131na kadar t\u00fcm teknik detaylar en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131yla ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n Kuruluma ba\u015flamadan \u00f6nce a\u015fa\u011f\u0131daki gereksinimlerin kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131ndan emin olman\u0131z gerekir:<\/p>\n Herhangi bir yaz\u0131l\u0131m kurulumuna ba\u015flamadan \u00f6nce, i\u015fletim sistemindeki mevcut paketlerin g\u00fcncel oldu\u011fundan emin olmak g\u00fcvenlik ve kararl\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6neme sahiptir. A\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak Debian paket listesini g\u00fcncelleyin ve mevcut t\u00fcm paketleri en son s\u00fcr\u00fcmlerine y\u00fckseltin:<\/p>\n Bu i\u015flem, sunucunuzun h\u0131z\u0131na ve internet ba\u011flant\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak birka\u00e7 dakika s\u00fcrebilir. G\u00fcncelleme tamamland\u0131ktan sonra, sistemin temiz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etmesi i\u00e7in gerekirse sunucuyu yeniden ba\u015flatabilirsiniz.<\/p>\n Apache, d\u00fcnya genelinde milyonlarca web sitesine hizmet veren, son derece g\u00fcvenilir, mod\u00fcler ve a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir web sunucusudur. Debian 9 depolar\u0131nda varsay\u0131lan olarak yer al\u0131r.<\/p>\n Apache’yi kurmak i\u00e7in \u015fu komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n Kurulum tamamland\u0131ktan sonra, Apache servisinin otomatik olarak ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ve her sistem a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda otomatik olarak \u00e7al\u0131\u015facak \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan emin olmal\u0131y\u0131z. Bunun i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki systemd komutlar\u0131n\u0131 kullan\u0131n:<\/p>\n Apache’nin durumunu kontrol etmek i\u00e7in \u015fu komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz:<\/p>\n E\u011fer \u00e7\u0131kt\u0131da “active (running)” ifadesini g\u00f6r\u00fcyorsan\u0131z, web sunucunuz sorunsuz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor demektir. \u015eimdi, sunucunuzun IP adresini veya alan ad\u0131n\u0131z\u0131 bir web taray\u0131c\u0131s\u0131na yazarak test edin (\u00f6rne\u011fin: http:\/\/sunucu_ip_adresi). Kar\u015f\u0131n\u0131za “Apache2 Debian Default Page” ba\u015fl\u0131kl\u0131 varsay\u0131lan Debian Apache test sayfas\u0131 \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r. Bu, Apache’nin d\u0131\u015f d\u00fcnyaya ba\u015far\u0131yla hizmet verdi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n WordPress, t\u00fcm yaz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131, kullan\u0131c\u0131 bilgilerinizi, site ayarlar\u0131n\u0131z\u0131 ve yorumlar\u0131n\u0131z\u0131 depolamak i\u00e7in ili\u015fkisel bir veritaban\u0131na ihtiya\u00e7 duyar. Debian 9, varsay\u0131lan MySQL paketi yerine onun tamamen a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 ve topluluk taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen alternatifi olan MariaDB’yi sunar. MariaDB, MySQL ile tamamen uyumludur ve genellikle daha y\u00fcksek performans sunar.<\/p>\n MariaDB sunucusunu ve istemcisini kurmak i\u00e7in \u015fu komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n Kurulum bittikten sonra servisi ba\u015flat\u0131n ve etkinle\u015ftirin:<\/p>\n Varsay\u0131lan kurulumda MariaDB g\u00fcvenli de\u011fildir. Veritaban\u0131 sunucumuzu d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 korumak i\u00e7in entegre gelen g\u00fcvenlik beti\u011fini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z:<\/p>\n Bu betik size bir dizi soru soracakt\u0131r. Sorular\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde yan\u0131tlaman\u0131z \u00f6nerilir:<\/p>\n Art\u0131k g\u00fcvenli bir veritaban\u0131 sunucusuna sahipsiniz.<\/p>\n WordPress, PHP tabanl\u0131 dinamik bir uygulamad\u0131r. PHP, sunucu taraf\u0131nda kodlar\u0131 i\u015fler ve sonucu HTML olarak ziyaret\u00e7inin taray\u0131c\u0131s\u0131na g\u00f6nderir. Debian 9, resmi depolar\u0131nda PHP 7.0 s\u00fcr\u00fcm\u00fc ile birlikte gelir. Bu s\u00fcr\u00fcm, WordPress’in temel i\u015flevlerini yerine getirmesi i\u00e7in tamamen yeterlidir.<\/p>\n WordPress’in en iyi performans\u0131 g\u00f6stermesi ve t\u00fcm modern eklentilerin, temalar\u0131n sorunsuz \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in PHP ile birlikte baz\u0131 ek k\u00fct\u00fcphanelerin (uzant\u0131lar\u0131n) de kurulmas\u0131 gerekir. A\u015fa\u011f\u0131daki komutla PHP’yi ve gerekli t\u00fcm uzant\u0131lar\u0131 tek seferde kurun:<\/p>\n Bu paketlerin ne i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0131saca a\u00e7\u0131klayal\u0131m:<\/p>\n Kurulum tamamland\u0131ktan sonra, Apache’nin PHP dosyalar\u0131n\u0131 \u00f6ncelikli olarak i\u015flemesini sa\u011flamak i\u00e7in yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyebiliriz. Dosya i\u00e7eri\u011fi \u015fu \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnecektir:<\/p>\n Buradaki Dosyay\u0131 kaydedip kapat\u0131n. Ard\u0131ndan Apache servisini yeniden ba\u015flat\u0131n:<\/p>\n PHP’nin do\u011fru \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in ge\u00e7ici bir test dosyas\u0131 olu\u015fturabiliriz:<\/p>\n Taray\u0131c\u0131n\u0131zdan WordPress kurulum a\u015famas\u0131nda bizden bir veritaban\u0131 ad\u0131, veritaban\u0131 kullan\u0131c\u0131s\u0131 ve \u015fifresi isteyecektir. Bu bilgileri olu\u015fturmak i\u00e7in MariaDB komut sat\u0131r\u0131na root olarak giri\u015f yapal\u0131m:<\/p>\n Ad\u0131m 3’te belirledi\u011finiz MariaDB root \u015fifresini girin. Ba\u015far\u0131yla giri\u015f yapt\u0131ktan sonra s\u0131ras\u0131yla a\u015fa\u011f\u0131daki SQL komutlar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n. G\u00fcvenlik amac\u0131yla veritaban\u0131 ad\u0131n\u0131 ve \u015fifresini kendinize g\u00f6re \u00f6zelle\u015ftirin:<\/p>\n Not: \u015eimdi bu veritaban\u0131n\u0131 y\u00f6netecek \u00f6zel bir kullan\u0131c\u0131 olu\u015ftural\u0131m ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fifre atayal\u0131m:<\/p>\n Olu\u015fturdu\u011fumuz bu kullan\u0131c\u0131ya, sadece az \u00f6nce olu\u015fturdu\u011fumuz Yap\u0131lan yetkilendirme de\u011fi\u015fikliklerinin ge\u00e7erli olmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nbelle\u011fi temizleyelim ve MariaDB konsolundan \u00e7\u0131kal\u0131m:<\/p>\n Veritaban\u0131 haz\u0131rl\u0131klar\u0131m\u0131z tamamland\u0131. Bu a\u015famada olu\u015fturdu\u011funuz veritaban\u0131 ad\u0131n\u0131 ( Veritaban\u0131m\u0131z haz\u0131r oldu\u011funa g\u00f6re art\u0131k WordPress’in en g\u00fcncel s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc resmi web sitesinden indirebiliriz. G\u00fcvenlik ve temiz bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in indirme i\u015flemini ge\u00e7ici dizin olan Dizine ge\u00e7i\u015f yap\u0131n ve g\u00fcncel WordPress paketini indirin:<\/p>\n \u0130ndirilen s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ar\u015fivi a\u00e7\u0131n:<\/p>\n Bu i\u015flem sonucunda WordPress’in arka planda eklenti y\u00fckleyebilmesi, temalar\u0131 g\u00fcncelleyebilmesi ve medya k\u00fct\u00fcphanesine resim\/video y\u00fckleyebilmesi i\u00e7in dosyalar\u0131n sahibi, Apache web sunucusunun arka planda kulland\u0131\u011f\u0131 sistem kullan\u0131c\u0131s\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Debian tabanl\u0131 sistemlerde Apache, A\u015fa\u011f\u0131daki komutla G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan dosya ve klas\u00f6r izinlerinin de do\u011fru ayarlanmas\u0131 gerekir. Klas\u00f6rler i\u00e7in Bu ayarlar, sunucunuzun g\u00fcvenli\u011fini \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131rken WordPress’in de sorunsuz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na al\u0131r.<\/p>\n Apache’nin gelen istekleri do\u011fru bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lamas\u0131 ve Yeni bir yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131 olu\u015fturun:<\/p>\n Dosyan\u0131n i\u00e7erisine a\u015fa\u011f\u0131daki bloklar\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131n. Bu yap\u0131land\u0131rmadaki kritik sat\u0131rlar\u0131 inceleyelim:<\/p>\n Dosyay\u0131 kaydedip kapat\u0131n.<\/p>\n \u015eimdi, olu\u015fturdu\u011fumuz bu yeni siteyi etkinle\u015ftirmemiz, varsay\u0131lan gelen bo\u015f siteyi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmam\u0131z ve WordPress’in URL y\u00f6nlendirmeleri i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu Apache Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011fi\u015fikliklerin Apache taraf\u0131ndan alg\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131land\u0131rma testini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ral\u0131m:<\/p>\n E\u011fer \u00e7\u0131kt\u0131 olarak “Syntax OK” g\u00f6r\u00fcyorsan\u0131z, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ayarlarda hi\u00e7bir yaz\u0131m hatas\u0131 yoktur. Apache servisini yeniden ba\u015flatarak de\u011fi\u015fiklikleri uygulayabilirsiniz:<\/p>\n Sunucu taraf\u0131ndaki t\u00fcm teknik haz\u0131rl\u0131klar bitti\u011fine g\u00f6re art\u0131k taray\u0131c\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131p kuruluma ge\u00e7ebiliriz. Bilgisayar\u0131n\u0131zdan bir web taray\u0131c\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131n ve alan ad\u0131n\u0131z\u0131 yaz\u0131n:<\/p>\n Kar\u015f\u0131n\u0131za ilk olarak WordPress’in dil se\u00e7im ekran\u0131 gelecektir. Listeden T\u00fcrk\u00e7e<\/strong> veya tercih etti\u011finiz herhangi bir dili se\u00e7ip “Devam Et” butonuna t\u0131klay\u0131n.<\/p>\n Bir sonraki ekranda WordPress sizden veritaban\u0131 bilgilerini isteyecektir. “Ba\u015flayal\u0131m!” butonuna t\u0131klayarak devam edin ve Ad\u0131m 5’te olu\u015fturdu\u011fumuz bilgileri ilgili alanlara girin:<\/p>\n Bilgileri girdikten sonra “G\u00f6nder” butonuna t\u0131klay\u0131n. E\u011fer dosya izinlerini Ad\u0131m 6’da do\u011fru yapt\u0131ysan\u0131z, WordPress veritaban\u0131 ile ba\u015far\u0131yla ileti\u015fim kuracak ve arka planda otomatik olarak Son ad\u0131mda sitenizin temel kimlik bilgilerini ve y\u00f6netici hesab\u0131n\u0131 olu\u015fturman\u0131z istenir:<\/p>\n T\u00fcm alanlar\u0131 doldurduktan sonra “WordPress’i Kur” butonuna t\u0131klay\u0131n. Birka\u00e7 saniye i\u00e7inde kurulum tamamlanacak ve kar\u015f\u0131n\u0131za ba\u015far\u0131 ekran\u0131 gelecektir. “Giri\u015f” butonuna t\u0131klayarak kullan\u0131c\u0131 ad\u0131n\u0131z ve \u015fifrenizle WordPress y\u00f6netim paneline ( WordPress sitenizin kurulumunu tamamlad\u0131n\u0131z ancak i\u015finiz hen\u00fcz bitmedi. Sitenizin g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rmak ve modern web standartlar\u0131na uyum sa\u011flamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 mutlaka uygulamal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde web sitelerinin HTTPS protokol\u00fc \u00fczerinden \u015fifrelenmi\u015f olarak hizmet vermesi bir zorunluluktur. SSL sertifikas\u0131 olmayan siteler taray\u0131c\u0131larda “G\u00fcvenli De\u011fil” olarak i\u015faretlenir ve arama motoru s\u0131ralamalar\u0131nda geriye d\u00fc\u015fer. Let’s Encrypt, tamamen \u00fccretsiz ve otomatik yenilenen SSL sertifikalar\u0131 sunar.<\/p>\n Debian 9 \u00fczerinde Certbot arac\u0131n\u0131 kullanarak SSL sertifikas\u0131n\u0131 saniyeler i\u00e7inde kurabilirsiniz. \u00d6ncelikle Certbot istemcisini ve Apache eklentisini kurun:<\/p>\n Ard\u0131ndan, alan ad\u0131n\u0131z i\u00e7in SSL sertifikas\u0131 olu\u015fturmak ve Apache yap\u0131land\u0131rman\u0131z\u0131 otomatik olarak HTTPS’e y\u00f6nlendirecek \u015fekilde g\u00fcncellemek i\u00e7in \u015fu komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n Bu komut s\u0131ras\u0131nda sizden bir e-posta adresi istenecek ve kullan\u0131m ko\u015fullar\u0131n\u0131 kabul etmeniz istenecektir. En kritik a\u015famada size t\u00fcm trafi\u011fi HTTPS’e y\u00f6nlendirip y\u00f6nlendirmek istemedi\u011finiz sorulacakt\u0131r (Redirect se\u00e7ene\u011fi). Sitenizin her zaman g\u00fcvenli ba\u011flant\u0131 kullanmas\u0131 i\u00e7in 2 (Redirect)<\/strong> se\u00e7ene\u011fini se\u00e7in.<\/p>\n \u0130\u015flem bitti\u011finde sitenizi taray\u0131c\u0131da A\u015fa\u011f\u0131daki komutla dosya izinlerini sadece root ve web sunucusunun okuyabilece\u011fi \u015fekilde Varsay\u0131lan PHP ayarlar\u0131nda dosya y\u00fckleme limiti olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr (genellikle 2MB). B\u00fcy\u00fck boyutlu temalar veya g\u00f6rseller y\u00fcklerken hata almamak i\u00e7in bu limitleri art\u0131rmam\u0131z gerekir.<\/p>\n Debian 9 \u00fczerindeki PHP yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n:<\/p>\n Dosya i\u00e7erisinde a\u015fa\u011f\u0131daki parametreleri bulun (Nano’da arama yapmak i\u00e7in Dosyay\u0131 kaydedip kapat\u0131n ve de\u011fi\u015fikliklerin ge\u00e7erli olmas\u0131 i\u00e7in Apache’yi yeniden ba\u015flat\u0131n:<\/p>\n Bu rehberimizde, kararl\u0131 ve g\u00fcvenli yap\u0131s\u0131yla bilinen Debian 9 (Stretch) i\u015fletim sistemi \u00fczerinde ad\u0131m ad\u0131m LAMP y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131 (Apache, MariaDB, PHP) kurduk ve \u00fczerine d\u00fcnyan\u0131n en pop\u00fcler i\u00e7erik y\u00f6netim sistemi olan WordPress’i ba\u015far\u0131yla entegre ettik. Son olarak web sitemizi Let’s Encrypt SSL sertifikas\u0131 ile \u015fifreleyerek modern g\u00fcvenlik standartlar\u0131na ula\u015ft\u0131rd\u0131k.<\/p>\n Art\u0131k tamamen kontrol\u00fc sizde olan, y\u00fcksek performansl\u0131 ve g\u00fcvenli bir web bar\u0131nd\u0131rma ortam\u0131na sahipsiniz. Sitenizin g\u00fcvenli\u011fini korumak i\u00e7in Debian i\u015fletim sisteminizi, Apache ve MariaDB servislerinizi ve en \u00f6nemlisi WordPress \u00e7ekirde\u011fini, temalar\u0131n\u0131 ve eklentilerini d\u00fczenli olarak g\u00fcncellemeyi ihmal etmeyin. G\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fifreler kullanmak ve d\u00fczenli yedek almak, dijital varl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 koruman\u0131n en temel kurallar\u0131d\u0131r.<\/p>\nGereksinimler ve \u00d6n Haz\u0131rl\u0131k<\/h3>\n
\n
Ad\u0131m 1: Sistem G\u00fcncelle\u015ftirmeleri<\/h3>\n
sudo apt update && sudo apt upgrade -y<\/code><\/pre>\nAd\u0131m 2: Apache Web Sunucusunun Kurulmas\u0131<\/h3>\n
sudo apt install apache2 -y<\/code><\/pre>\nsudo systemctl start apache2\nsudo systemctl enable apache2<\/code><\/pre>\nsudo systemctl status apache2<\/code><\/pre>\nAd\u0131m 3: MariaDB Veritaban\u0131 Sunucusunun Kurulmas\u0131<\/h3>\n
sudo apt install mariadb-server mariadb-client -y<\/code><\/pre>\nsudo systemctl start mariadb\nsudo systemctl enable mariadb<\/code><\/pre>\nsudo mysql_secure_installation<\/code><\/pre>\n\n
Ad\u0131m 4: PHP ve Gerekli PHP Uzant\u0131lar\u0131n\u0131n Kurulmas\u0131<\/h3>\n
sudo apt install php libapache2-mod-php php-mysql php-curl php-gd php-mbstring php-xml php-xmlrpc php-soap php-intl php-zip -y<\/code><\/pre>\n\n
\/etc\/apache2\/mods-enabled\/dir.conf<\/code> dosyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n:<\/p>\nsudo nano \/etc\/apache2\/mods-enabled\/dir.conf<\/code><\/pre>\n<IfModule mod_dir.c>\n DirectoryIndex index.html index.cgi index.pl index.php index.xhtml index.htm\n<\/IfModule><\/code><\/pre>\nindex.php<\/code> ifadesini al\u0131p index.html<\/code>‘in \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131y\u0131n. B\u00f6ylece bir dizin \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Apache \u00f6ncelikle PHP dosyas\u0131n\u0131 arayacakt\u0131r:<\/p>\n<IfModule mod_dir.c>\n DirectoryIndex index.php index.html index.cgi index.pl index.xhtml index.htm\n<\/IfModule><\/code><\/pre>\nsudo systemctl restart apache2<\/code><\/pre>\necho \"<?php phpinfo(); ?>\" | sudo tee \/var\/www\/html\/info.php<\/code><\/pre>\nhttp:\/\/sunucu_ip_adresi\/info.php<\/code> adresine gidin. Kar\u015f\u0131n\u0131za PHP s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcz\u00fc ve y\u00fckl\u00fc mod\u00fclleri g\u00f6steren detayl\u0131 bir tablo \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r. Test ba\u015far\u0131l\u0131 olduysa, g\u00fcvenlik nedeniyle bu dosyay\u0131 hemen silin:<\/p>\nsudo rm \/var\/www\/html\/info.php<\/code><\/pre>\nAd\u0131m 5: WordPress \u0130\u00e7in Veritaban\u0131 ve Kullan\u0131c\u0131 Olu\u015fturma<\/h3>\n
sudo mysql -u root -p<\/code><\/pre>\nCREATE DATABASE wordpress_db DEFAULT CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;<\/code><\/pre>\nutf8mb4<\/code> karakter seti, WordPress’in T\u00fcrk\u00e7e dahil t\u00fcm dilleri, \u00f6zel karakterleri ve emojileri veritaban\u0131nda sorunsuz bir \u015fekilde saklamas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/em><\/p>\nCREATE USER 'wordpress_user'@'localhost' IDENTIFIED BY 'Guclu_Sifre_Buraya';<\/code><\/pre>\nwordpress_db<\/code> veritaban\u0131 \u00fczerinde tam yetki verelim:<\/p>\nGRANT ALL PRIVILEGES ON wordpress_db.* TO 'wordpress_user'@'localhost';<\/code><\/pre>\nFLUSH PRIVILEGES;\nEXIT;<\/code><\/pre>\nwordpress_db<\/code>), kullan\u0131c\u0131 ad\u0131n\u0131 (wordpress_user<\/code>) ve \u015fifreyi (Guclu_Sifre_Buraya<\/code>) bir yere not edin.<\/p>\nAd\u0131m 6: WordPress’in \u0130ndirilmesi ve Dosya \u0130zinlerinin Ayarlanmas\u0131<\/h3>\n
\/tmp<\/code> i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fiz.<\/p>\ncd \/tmp\nwget https:\/\/wordpress.org\/latest.tar.gz<\/code><\/pre>\ntar -xvzf latest.tar.gz<\/code><\/pre>\n\/tmp<\/code> dizini alt\u0131nda wordpress<\/code> ad\u0131nda yeni bir klas\u00f6r olu\u015facakt\u0131r. Bu klas\u00f6r\u00fcn i\u00e7eri\u011fini, web sitemizin yay\u0131nlanaca\u011f\u0131 ana dizine ta\u015f\u0131yal\u0131m. Biz bu rehberde \/var\/www\/html\/wordpress<\/code> dizinini kullanaca\u011f\u0131z:<\/p>\nsudo mv wordpress \/var\/www\/html\/<\/code><\/pre>\nDosya \u0130zinleri ve Sahiplik Ayarlar\u0131<\/h4>\n
www-data<\/code> kullan\u0131c\u0131s\u0131 ve grubu alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\/var\/www\/html\/wordpress<\/code> dizininin sahipli\u011fini www-data<\/code> kullan\u0131c\u0131s\u0131na verelim:<\/p>\nsudo chown -R www-data:www-data \/var\/www\/html\/wordpress<\/code><\/pre>\n755<\/code>, dosyalar i\u00e7in ise 644<\/code> izin standartt\u0131r. Bu izinleri toplu olarak uygulamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki find<\/code> komutlar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\nsudo find \/var\/www\/html\/wordpress\/ -type d -exec chmod 755 {} \\;\nsudo find \/var\/www\/html\/wordpress\/ -type f -exec chmod 644 {} \\;<\/code><\/pre>\nAd\u0131m 7: Apache Sanal Konak (Virtual Host) Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h3>\n
alanadiniz.com<\/code> adresine gelen bir ziyaret\u00e7iyi \/var\/www\/html\/wordpress<\/code> dizinine y\u00f6nlendirmesi i\u00e7in bir Sanal Konak (Virtual Host) yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131 olu\u015fturmam\u0131z gerekir.<\/p>\nsudo nano \/etc\/apache2\/sites-available\/wordpress.conf<\/code><\/pre>\nalanadiniz.com<\/code> ve www.alanadiniz.com<\/code> k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 kendi ger\u00e7ek alan ad\u0131n\u0131zla de\u011fi\u015ftirmeyi unutmay\u0131n:<\/p>\n<VirtualHost *:80>\n ServerAdmin webmaster@alanadiniz.com\n DocumentRoot \/var\/www\/html\/wordpress\n ServerName alanadiniz.com\n ServerAlias www.alanadiniz.com\n\n <Directory \/var\/www\/html\/wordpress\/>\n Options FollowSymlinks\n AllowOverride All\n Require all granted\n <\/Directory>\n\n ErrorLog ${APACHE_LOG_DIR}\/wordpress_error.log\n CustomLog ${APACHE_LOG_DIR}\/wordpress_access.log combined\n<\/VirtualHost><\/code><\/pre>\n\n
.htaccess<\/code> dosyalar\u0131n\u0131n Apache taraf\u0131ndan okunmas\u0131na ve i\u015flenmesine izin verir.<\/li>\n<\/ul>\nrewrite<\/code> mod\u00fcl\u00fcn\u00fc aktif hale getirmemiz gerekiyor. S\u0131ras\u0131yla \u015fu komutlar\u0131 uygulay\u0131n:<\/p>\nsudo a2ensite wordpress.conf\nsudo a2dissite 000-default.conf\nsudo a2enmod rewrite<\/code><\/pre>\nsudo apache2ctl configtest<\/code><\/pre>\nsudo systemctl restart apache2<\/code><\/pre>\nAd\u0131m 8: Kurulumun Web Aray\u00fcz\u00fc \u00dczerinden Tamamlanmas\u0131<\/h3>\n
http:\/\/alanadiniz.com<\/code><\/p>\n\n
wp_custom_<\/code> gibi farkl\u0131 bir \u015feyle de\u011fi\u015ftirebilirsiniz, ancak sonuna alt \u00e7izgi koymay\u0131 unutmay\u0131n)<\/li>\n<\/ul>\nwp-config.php<\/code> dosyas\u0131n\u0131 olu\u015fturacakt\u0131r. “Kurulumu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r” butonuna t\u0131klayarak devam edin.<\/p>\n\n
\/wp-admin<\/code>) giri\u015f yapabilirsiniz. Tebrikler, WordPress siteniz art\u0131k yay\u0131nda!<\/p>\nAd\u0131m 9: Kurulum Sonras\u0131 G\u00fcvenlik ve Optimizasyon Ad\u0131mlar\u0131<\/h3>\n
1. Let’s Encrypt ile \u00dccretsiz SSL Sertifikas\u0131 Kurulumu (HTTPS)<\/h4>\n
sudo apt install certbot python-certbot-apache -y<\/code><\/pre>\nsudo certbot --apache -d alanadiniz.com -d www.alanadiniz.com<\/code><\/pre>\nhttps:\/\/alanadiniz.com<\/code> olarak a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda adres \u00e7ubu\u011funda asma kilit simgesini g\u00f6receksiniz.<\/p>\n2. wp-config.php Dosyas\u0131n\u0131n G\u00fcvenli\u011fini Sa\u011flama<\/h4>\n
wp-config.php<\/code> dosyas\u0131, veritaban\u0131 \u015fifreleriniz de dahil olmak \u00fczere sitenizin en hassas verilerini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu dosyan\u0131n d\u0131\u015far\u0131dan okunmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in dosya izinlerini s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n600<\/code> veya 640<\/code> olarak ayarlay\u0131n:<\/p>\nsudo chmod 600 \/var\/www\/html\/wordpress\/wp-config.php<\/code><\/pre>\n3. PHP Y\u00fckleme Limitlerini Art\u0131rma<\/h4>\n
sudo nano \/etc\/php\/7.0\/apache2\/php.ini<\/code><\/pre>\nCTRL+W<\/code> kullanabilirsiniz) ve de\u011ferlerini \u015fu \u015fekilde g\u00fcncelleyin:<\/p>\nupload_max_filesize = 64M\npost_max_size = 64M\nmemory_limit = 256M\nmax_execution_time = 300<\/code><\/pre>\nsudo systemctl restart apache2<\/code><\/pre>\nSonu\u00e7<\/h3>\n