{"id":42370,"date":"2026-06-08T09:00:32","date_gmt":"2026-06-08T06:00:32","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/"},"modified":"2026-06-08T09:00:58","modified_gmt":"2026-06-08T06:00:58","slug":"llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/","title":{"rendered":"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk"},"content":{"rendered":"

LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk<\/h2>\n

Yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda, yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fcksek seviyeli dillerdeki kodlar\u0131n bilgisayar taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131labilir bir forma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi kritik bir ad\u0131md\u0131r. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinin en \u00f6nemli a\u015famalar\u0131ndan biri de nesne koduna (object code) derlemedir. LLVM (Low Level Virtual Machine), bu karma\u015f\u0131k s\u00fcreci y\u00f6neten g\u00fc\u00e7l\u00fc ve esnek bir derleyici altyap\u0131s\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Peki, LLVM bu nesne kodunu nas\u0131l olu\u015fturuyor ve bu s\u00fcre\u00e7te neler olup bitiyor? Bu makalede, LLVM’nin nesne koduna derleme yolculu\u011funu, temel kavramlardan ba\u015flayarak ad\u0131m ad\u0131m inceleyece\u011fiz. Amac\u0131m\u0131z, bu konuya yabanc\u0131 olanlar\u0131n bile rahatl\u0131kla anlayabilece\u011fi, ancak deneyimli geli\u015ftiriciler i\u00e7in de faydal\u0131 bilgiler sunmak.<\/p>\n

Neden Nesne Koduna Derleme \u00d6nemli?<\/h3>\n

Hepimiz bilgisayarlar\u0131n yaln\u0131zca ikili say\u0131larla (0 ve 1) \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Ancak yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z C++, Python, Java gibi diller bu ikili d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde, insan taraf\u0131ndan okunup yaz\u0131lmas\u0131 kolay soyutlamalar sunar. \u0130\u015fte tam bu noktada derleyiciler devreye girer. Derleyicinin en nihai g\u00f6revlerinden biri, bu y\u00fcksek seviyeli kodu, i\u015flemcinin do\u011frudan anlayabilece\u011fi makine diline veya makine diline \u00e7ok yak\u0131n bir ara form olan nesne koduna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir. Nesne kodu, hen\u00fcz \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir bir program de\u011fildir; ancak i\u00e7inde komutlar\u0131, verileri ve bu par\u00e7alar\u0131n birbirleriyle nas\u0131l ili\u015fkilendirilece\u011fine dair bilgileri bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu, daha sonra ba\u011flay\u0131c\u0131 (linker) taraf\u0131ndan di\u011fer nesne dosyalar\u0131 ve k\u00fct\u00fcphanelerle birle\u015ftirilerek nihai \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir program\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. LLVM, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecini optimize etmek, farkl\u0131 mimariler i\u00e7in kod \u00fcretmek ve derleyici teknolojilerini geli\u015ftirmek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir projedir. LLVM’nin sundu\u011fu mod\u00fcler yap\u0131 ve LLVM IR (Intermediate Representation – Ara Temsil) sayesinde, tek bir kaynak kodunu farkl\u0131 hedef platformlara (x86, ARM, RISC-V vb.) kolayca derlemek m\u00fcmk\u00fcn hale gelir. Bu da yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerini h\u0131zland\u0131r\u0131r ve platform ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n

LLVM’nin Derleme S\u00fcrecindeki Yeri<\/h3>\n

LLVM’nin derleme s\u00fcrecindeki rol\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in \u00f6ncelikle genel bir derleme a\u015famalar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irelim. Bir program\u0131n derlenmesi genellikle \u015fu ad\u0131mlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n

1. \u00d6n \u0130\u015flemci (Preprocessor)<\/strong>: Kaynak kodundaki makrolar\u0131 geni\u015fletir, dosya dahil etme i\u015flemlerini yapar.
\n2. S\u00f6zc\u00fcksel Analiz (Lexical Analysis)<\/strong>: Kaynak kodu token’lara (anlaml\u0131 birimlere) ay\u0131r\u0131r. \u00d6rne\u011fin, anahtar kelimeler, tan\u0131mlay\u0131c\u0131lar, operat\u00f6rler.
\n3. S\u00f6zdizimsel Analiz (Syntactic Analysis – Parsing)<\/strong>: Token dizisini al\u0131p, dilin gramer kurallar\u0131na g\u00f6re bir soyut s\u00f6zdizimi a\u011fac\u0131 (Abstract Syntax Tree – AST) olu\u015fturur.
\n4. Anlamsal Analiz (Semantic Analysis)<\/strong>: AST’yi tip kontrol\u00fc, de\u011fi\u015fken kapsam\u0131 gibi anlamsal hatalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan inceler.
\n5. Ara Temsil Olu\u015fturma (Intermediate Representation Generation)<\/strong>: Kaynak kodunu, derleyicinin daha sonra \u00fczerinde optimizasyonlar yapabilece\u011fi, makineden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ara temsil bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. LLVM IR tam olarak bu rol\u00fc \u00fcstlenir.
\n6. Optimizasyon (Optimization)<\/strong>: LLVM IR \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli optimizasyonlar yaparak kodun daha h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 veya daha az bellek kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\n7. Kod \u00dcretimi (Code Generation)<\/strong>: Optimize edilmi\u015f LLVM IR’yi hedef mimariye \u00f6zg\u00fc makine koduna veya nesne koduna \u00e7evirir.<\/p>\n

LLVM, \u00f6zellikle 5. ad\u0131mdan itibaren s\u00fcrece dahil olur ve 6. ile 7. ad\u0131mlarda g\u00fc\u00e7l\u00fc yetenekler sunar. LLVM IR, LLVM’nin en \u00f6nemli bile\u015fenlerinden biridir. Bu, \u00fc\u00e7 adresli kod (three-address code) benzeri, statik tek atama (Static Single Assignment – SSA) formuna yak\u0131n, makineden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ara dildir. LLVM IR, hem kaynak dilin \u00f6zelliklerini kaybetmeden temsil edebilir hem de \u00fczerinde kolayca optimizasyonlar yap\u0131labilmesini sa\u011flar. LLVM’nin bu mod\u00fcler yap\u0131s\u0131, farkl\u0131 programlama dilleri i\u00e7in \u00f6n u\u00e7lar (frontend) geli\u015ftirilmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Clang C\/C++ i\u00e7in, Rust derleyicisinin LLVM \u00f6n ucu Rust i\u00e7in LLVM IR \u00fcretir. Sonras\u0131nda LLVM’nin arka ucu (backend) bu IR’yi al\u0131r ve hedef platformun nesne koduna derler.<\/p>\n

LLVM IR: Derleyicinin Kalbi<\/h3>\n

LLVM IR, LLVM ekosisteminin merkezinde yer al\u0131r ve derleme s\u00fcrecinin makineden ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturur. LLVM IR’nin temel \u00f6zellikleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

* Makineden Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k<\/strong>: LLVM IR, belirli bir i\u015flemci mimarisine veya i\u015fletim sistemine ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Bu sayede, bir kez LLVM IR’ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen kod, herhangi bir LLVM arka ucu taraf\u0131ndan farkl\u0131 hedef platformlara derlenebilir.
\n* SSA Formu<\/strong>: LLVM IR, genellikle statik tek atama (SSA) formunda temsil edilir. SSA formunda, her de\u011fi\u015fken yaln\u0131zca bir kez atan\u0131r. Bu, veri ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 takip etmeyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r ve bir\u00e7ok optimizasyon tekni\u011finin uygulanmas\u0131n\u0131 basitle\u015ftirir.
\n* D\u00fc\u015f\u00fck Seviyeli Yap\u0131<\/strong>: LLVM IR, makine koduna yak\u0131n bir seviyededir. Bellek eri\u015fimi, aritmetik i\u015flemler, kontrol ak\u0131\u015f\u0131 gibi temel i\u015flemler do\u011frudan temsil edilir.
\n* Metin Tabanl\u0131 ve \u0130kili Formatlar<\/strong>: LLVM IR, hem insanlar taraf\u0131ndan okunabilir metin tabanl\u0131 bir formatta (.ll<\/code> uzant\u0131l\u0131 dosyalar) hem de daha kompakt olan ikili bir formatta (.bc<\/code> uzant\u0131l\u0131 dosyalar) saklanabilir.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, basit bir C fonksiyonunun LLVM IR kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131na bakal\u0131m:<\/p>\n

int add(int a, int b) {\n    return a + b;\n}<\/code><\/pre>\n
Bu C kodunun LLVM IR kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yle g\u00f6r\u00fcnebilir:<\/p>\n
define i32 @add(i32 %a, i32 %b) {\nentry:\n  %sum = add i32 %a, %b\n  ret i32 %sum\n}<\/code><\/pre>\n
Burada define i32 @add(i32 %a, i32 %b)<\/code> fonksiyonun tan\u0131m\u0131n\u0131, entry:<\/code> fonksiyonun giri\u015f etiketini, %sum = add i32 %a, %b<\/code> ise %a<\/code> ve %b<\/code> tamsay\u0131lar\u0131n\u0131 toplay\u0131p sonucu %sum<\/code> de\u011fi\u015fkenine atama i\u015flemini temsil eder. ret i32 %sum<\/code> ise hesaplanan de\u011feri d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Bu LLVM IR kodu, daha sonra LLVM arka ucu taraf\u0131ndan hedef mimariye \u00f6zg\u00fc makine koduna \u00e7evrilecektir. LLVM IR’nin bu formu, derleyici geli\u015ftiricilerinin kendi dilleri i\u00e7in LLVM \u00f6n u\u00e7lar\u0131 yazmalar\u0131n\u0131 ve LLVM’nin g\u00fc\u00e7l\u00fc optimizasyonlar\u0131ndan faydalanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Nesne Koduna Derleme: LLVM’nin Rol\u00fc<\/h3>\n
LLVM’nin nesne koduna derleme s\u00fcreci, LLVM IR’nin \u00fcretilmesinden sonra ba\u015flar ve genellikle bir dizi optimizasyon ad\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu optimizasyonlar, kodun performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak, bellek kullan\u0131m\u0131n\u0131 azaltmak ve hedef mimariye daha uygun hale getirmek i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. LLVM’nin arka u\u00e7lar\u0131 (backends), bu optimize edilmi\u015f LLVM IR’yi al\u0131p hedef mimarinin komut setine uygun olarak nesne koduna \u00e7evirir.<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7te LLVM’nin sundu\u011fu ba\u015fl\u0131ca \u00f6zellikler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
*   Hedef Ba\u011f\u0131ms\u0131z Optimizasyonlar<\/strong>: LLVM, LLVM IR \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken makineden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir\u00e7ok optimizasyon yapar. Bunlar aras\u0131nda gereksiz kodun kald\u0131r\u0131lmas\u0131 (dead code elimination), sabit katlama (constant folding), d\u00f6ng\u00fc optimizasyonlar\u0131 gibi genel performans art\u0131r\u0131c\u0131 teknikler bulunur.
\n*   Hedefe \u00d6zg\u00fc Optimizasyonlar<\/strong>: Optimizasyonun bir sonraki a\u015famas\u0131nda, LLVM arka u\u00e7lar\u0131 hedef mimarinin \u00f6zelliklerini dikkate al\u0131r. \u00d6rne\u011fin, belirli i\u015flemci komutlar\u0131n\u0131n daha verimli kullan\u0131m\u0131, \u00f6nbellek kullan\u0131m\u0131n\u0131n optimize edilmesi gibi i\u015flemler bu a\u015famada ger\u00e7ekle\u015fir.
\n*   Kay\u0131t Atama (Register Allocation)<\/strong>: \u0130\u015flemcilerde bulunan s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da h\u0131zl\u0131 belle\u011fe (kay\u0131tlar) de\u011fi\u015fkenleri atama i\u015flemidir. LLVM, bu atamay\u0131 en verimli \u015fekilde yaparak bellek eri\u015fimini azalt\u0131r ve performans\u0131 art\u0131r\u0131r.
\n*   Nesne Kodu \u00dcretimi<\/strong>: Son olarak, optimize edilmi\u015f ve kay\u0131t atamas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f ara temsil, hedef mimariye \u00f6zg\u00fc makine kodunu i\u00e7eren bir nesne dosyas\u0131na (.o<\/code> veya .obj<\/code> uzant\u0131l\u0131) d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu nesne dosyas\u0131, gerekli meta verileri (sembol tablolar\u0131, yeniden yerle\u015ftirme bilgileri vb.) de i\u00e7erir.<\/p>\n
LLVM’nin bu a\u015famadaki ba\u015far\u0131s\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde onun mod\u00fcler ve geni\u015fletilebilir mimarisinden kaynaklanmaktad\u0131r. Yeni i\u015flemci mimarileri i\u00e7in destek eklemek, mevcut arka u\u00e7lara yeni optimizasyonlar kazand\u0131rmak nispeten kolayd\u0131r. Bu da LLVM’yi hem akademik ara\u015ft\u0131rmalar hem de end\u00fcstriyel uygulamalar i\u00e7in cazip k\u0131lar.<\/p>\n
Bir \u00d6rnek: Basit Bir Fonksiyonun Nesne Koduna Derlenmesi<\/h3>\n
Daha \u00f6nce g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz add<\/code> fonksiyonunu ele alal\u0131m ve bu fonksiyonun bir x86-64 mimarisi i\u00e7in nesne koduna nas\u0131l derlenebilece\u011fine dair genel bir fikir edinelim.<\/p>\n
1.  LLVM IR \u00dcretimi<\/strong>: \u00d6nce C kodu clang<\/code> gibi bir LLVM \u00f6n ucu ile LLVM IR’ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
clang -S -emit-llvm -o add.ll add.c<\/code><\/pre>\n
    Bu komut, add.c<\/code> dosyas\u0131n\u0131 LLVM IR metin format\u0131na (add.ll<\/code>) derler.<\/p>\n
2.  LLVM Optimizasyonlar\u0131 (Opsiyonel ama \u00d6nerilir)<\/strong>: LLVM, IR \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli optimizasyonlar yapabilir.<\/p>\n
opt -O2 -o add.opt.ll add.ll<\/code><\/pre>\n
    Burada -O2<\/code> optimizasyon seviyesini belirtir.<\/p>\n
3.  Nesne Kodu \u00dcretimi<\/strong>: Optimize edilmi\u015f LLVM IR, hedef mimariye (\u00f6rne\u011fin x86-64) \u00f6zg\u00fc nesne koduna \u00e7evrilir.<\/p>\n
llc -filetype=obj -o add.o add.opt.ll<\/code><\/pre>\n
    Bu komutta llc<\/code> (LLVM static compiler) kullan\u0131l\u0131r. -filetype=obj<\/code> nesne dosyas\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 belirtir.<\/p>\n
    E\u011fer do\u011frudan C kodundan nesne koduna derlemek istersek, clang<\/code> bunu tek ad\u0131mda yapabilir:<\/p>\n
clang -c add.c -o add.o<\/code><\/pre>\n
    Bu komut, -c<\/code> se\u00e7ene\u011fi ile sadece derleme ve nesne kodu \u00fcretme i\u015flemini ger\u00e7ekle\u015ftirir, ba\u011flama (linking) ad\u0131m\u0131n\u0131 atlar.<\/p>\n
    \u00dcretilen add.o<\/code> dosyas\u0131, makine kodunu ve ba\u011flay\u0131c\u0131 i\u00e7in gerekli bilgileri i\u00e7erir. Bu nesne dosyas\u0131, daha sonra ana program\u0131n\u0131zla veya di\u011fer k\u00fct\u00fcphanelerle birle\u015ftirilerek \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir bir program olu\u015fturulacakt\u0131r. objdump<\/code> gibi ara\u00e7larla bu nesne dosyas\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini inceleyebiliriz, ancak bu makine dilini do\u011frudan okumak olduk\u00e7a zordur.<\/p>\n
Vaka Analizi: G\u00f6m\u00fcl\u00fc Sistemlerde LLVM Kullan\u0131m\u0131<\/h3>\n
G\u00f6m\u00fcl\u00fc sistemler, genellikle kaynaklar\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131 (d\u00fc\u015f\u00fck bellek, d\u00fc\u015f\u00fck i\u015flem g\u00fcc\u00fc) ve belirli bir donan\u0131ma \u00f6zg\u00fc ortamlard\u0131r. Bu t\u00fcr sistemlerde LLVM’nin kullan\u0131m\u0131, platform ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve optimizasyon yetenekleri sayesinde b\u00fcy\u00fck avantajlar sa\u011flar.<\/p>\n
Senaryo<\/strong>: Bir otomotiv \u015firketi, ara\u00e7 i\u00e7i e\u011flence sistemlerinde kullan\u0131lan bir yaz\u0131l\u0131m\u0131 geli\u015ftirmek istiyor. Bu yaz\u0131l\u0131m\u0131n hem ARM tabanl\u0131 g\u00f6m\u00fcl\u00fc i\u015flemcilerde hem de daha sonraki nesil RISC-V tabanl\u0131 i\u015flemcilerde \u00e7al\u0131\u015fabilmesi gerekiyor. Ayr\u0131ca, sistemin d\u00fc\u015f\u00fck bellek ayak izine sahip olmas\u0131 ve y\u00fcksek performans g\u00f6stermesi bekleniyor.<\/p>\n
LLVM \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc<\/strong>:<\/p>\n
1.  Dil Se\u00e7imi ve LLVM Entegrasyonu<\/strong>: Geli\u015ftiriciler, C++ gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir dil se\u00e7erler ve bu dilin LLVM \u00f6n ucu olan Clang’i kullan\u0131rlar. Bu sayede, kodu LLVM IR’ye kolayca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilirler.
\n2.  Platform Ba\u011f\u0131ms\u0131z LLVM IR<\/strong>: Yaz\u0131l\u0131m\u0131n temel mant\u0131\u011f\u0131, LLVM IR’ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu IR, belirli bir mimariye ba\u011fl\u0131 de\u011fildir.
\n3.  Hedefe Y\u00f6nelik Derleme<\/strong>:
\n    *   Mevcut ARM tabanl\u0131 sistemler i\u00e7in, LLVM’nin ARM arka ucu kullan\u0131larak LLVM IR, ARM nesne koduna derlenir. LLVM’nin ARM mimarisi i\u00e7in sundu\u011fu geli\u015fmi\u015f optimizasyonlar, d\u00fc\u015f\u00fck g\u00fc\u00e7 t\u00fcketimi ve y\u00fcksek performans hedeflerine ula\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 olur.
\n    *   Gelecekteki RISC-V tabanl\u0131 sistemler i\u00e7in, LLVM’nin RISC-V arka ucu kullan\u0131larak ayn\u0131 LLVM IR, RISC-V nesne koduna derlenir. Bu, donan\u0131m ge\u00e7i\u015fini \u00e7ok daha sorunsuz hale getirir.
\n4.  Optimizasyonlar<\/strong>: LLVM’nin sundu\u011fu -O2<\/code> veya -Os<\/code> (boyut optimizasyonu) gibi se\u00e7enekler, g\u00f6m\u00fcl\u00fc sistemlerin k\u0131s\u0131tl\u0131 kaynaklar\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahip olan kod boyutunu ve bellek kullan\u0131m\u0131n\u0131 minimize etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. LLVM’nin geli\u015fmi\u015f analizleri, gereksiz kodlar\u0131 kald\u0131rarak ve verimli bellek eri\u015fimi sa\u011flayarak bu hedeflere ula\u015f\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7<\/strong>: LLVM sayesinde \u015firket, ayn\u0131 kod taban\u0131n\u0131 farkl\u0131 donan\u0131m platformlar\u0131na kolayca uyarlayabilir. Bu, geli\u015ftirme maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, \u00fcr\u00fcnlerin piyasaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcresini h\u0131zland\u0131r\u0131r ve gelecekteki donan\u0131m de\u011fi\u015fikliklerine kar\u015f\u0131 esneklik sa\u011flar. LLVM’nin nesne koduna derleme yetene\u011fi, bu t\u00fcr karma\u015f\u0131k ve platformlar aras\u0131 projelerde temel bir yap\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130leri D\u00fczey: LLVM ile Nesne Kodu \u00dcretimini \u00d6zelle\u015ftirme<\/h3>\n
LLVM’nin esnek yap\u0131s\u0131, sadece standart derleme s\u00fcre\u00e7leriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz. Geli\u015fmi\u015f kullan\u0131c\u0131lar, LLVM API’lerini kullanarak nesne kodu \u00fcretim s\u00fcrecini daha da \u00f6zelle\u015ftirebilirler.<\/p>\n
*   \u00d6zel Optimizasyonlar Ekleme<\/strong>: LLVM’nin PassManager altyap\u0131s\u0131 sayesinde, geli\u015ftiriciler kendi \u00f6zel optimizasyonlar\u0131n\u0131 yazabilir ve bunlar\u0131 LLVM IR \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirler. Bu, belirli bir uygulama alan\u0131 veya donan\u0131m mimarisi i\u00e7in \u00f6zel performans iyile\u015ftirmeleri yapmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. \u00d6rne\u011fin, bir yapay zeka k\u00fct\u00fcphanesi, matris \u00e7arp\u0131mlar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in \u00f6zel bir LLVM ge\u00e7i\u015fi (pass) ekleyebilir.
\n*   Yeni Hedef Mimari Deste\u011fi<\/strong>: LLVM’nin arka u\u00e7lar\u0131n\u0131 geni\u015fleterek, daha \u00f6nce desteklenmeyen yeni i\u015flemci mimarileri i\u00e7in nesne kodu \u00fcretimi sa\u011flanabilir. Bu, LLVM’yi akademik ara\u015ft\u0131rmalar ve yeni donan\u0131m platformlar\u0131 i\u00e7in ideal bir ara\u00e7 haline getirir.
\n*   Dinamik Derleme (JIT – Just-In-Time Compilation)<\/strong>: LLVM, sadece statik derleme i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda kod \u00fcreten JIT derleyicileri olu\u015fturmak i\u00e7in de kullan\u0131labilir. Bu, program\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekline g\u00f6re kodun optimize edilmesini sa\u011flayarak performans\u0131 art\u0131rabilir. \u00d6rne\u011fin, baz\u0131 dil \u00e7al\u0131\u015fma zamanlar\u0131 (runtime) LLVM’yi JIT derleyici olarak kullan\u0131r.<\/p>\n
Bu ileri d\u00fczey teknikler, LLVM’nin sadece bir derleyici altyap\u0131s\u0131 olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek, derinlemesine sistem programc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve derleyici tasar\u0131m\u0131 alanlar\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. LLVM’nin mod\u00fcler tasar\u0131m\u0131 ve API’leri, geli\u015ftiricilere derleme s\u00fcrecinin her a\u015famas\u0131nda kontrol imkan\u0131 sunar.<\/p>\n
Sonu\u00e7<\/h3>\n
LLVM ile nesne koduna derleme, modern yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmenin temel ta\u015flar\u0131ndan biridir. LLVM’nin LLVM IR gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc ara temsil bi\u00e7imleri ve kapsaml\u0131 optimizasyon yetenekleri, y\u00fcksek seviyeli dillerdeki kodun verimli ve platform ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde makine diline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flar. Bu s\u00fcre\u00e7, \u00f6ncelikle LLVM IR’nin \u00fcretilmesi, ard\u0131ndan bu IR \u00fczerinde makineden ba\u011f\u0131ms\u0131z ve hedefe \u00f6zg\u00fc optimizasyonlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ve son olarak da optimize edilmi\u015f kodun hedef mimariye uygun nesne dosyas\u0131na \u00e7evrilmesi ad\u0131mlar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. LLVM’nin esnek ve geni\u015fletilebilir yap\u0131s\u0131, hem mevcut projelerde performans\u0131 art\u0131rmak hem de gelecekteki teknolojik geli\u015fmelere uyum sa\u011flamak i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir ara\u00e7 haline gelmi\u015ftir. G\u00f6m\u00fcl\u00fc sistemlerden y\u00fcksek performansl\u0131 bilgi i\u015flemeye kadar geni\u015f bir yelpazede LLVM’nin sundu\u011fu olanaklar, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u015fekillendirmeye devam edecektir.<\/p>\n
S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular (SSS)<\/h3>\n
*   LLVM IR’nin temel amac\u0131 nedir?<\/strong>
\n    LLVM IR’nin temel amac\u0131, kaynak kodu makineden ba\u011f\u0131ms\u0131z, optimize edilebilir bir ara temsil bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir. Bu, farkl\u0131 \u00f6n u\u00e7lar (diller) ve arka u\u00e7lar (mimarlar) aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n
*   Nesne kodu ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir kod aras\u0131ndaki fark nedir?<\/strong>
\n    Nesne kodu, hen\u00fcz tam olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayan bir ara formdur. \u0130\u00e7inde makine komutlar\u0131 ve veriler bulunur ancak di\u011fer nesne dosyalar\u0131 veya k\u00fct\u00fcphanelerle birle\u015ftirilip gerekli adres ayarlamalar\u0131 yap\u0131ld\u0131ktan sonra \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir hale gelir. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir kod (executable code), do\u011frudan i\u015fletim sistemi taraf\u0131ndan y\u00fcklenebilen ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilen nihai programd\u0131r.<\/p>\n
*   LLVM’nin optimizasyonlar\u0131 neden \u00f6nemlidir?<\/strong>
\n    LLVM’nin optimizasyonlar\u0131, \u00fcretilen kodun daha h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, daha az bellek kullanmas\u0131n\u0131 ve daha az enerji t\u00fcketmesini sa\u011flar. Bu, \u00f6zellikle kaynaklar\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131 g\u00f6m\u00fcl\u00fc sistemler veya y\u00fcksek performans gerektiren uygulamalar i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
*   Herhangi bir programlama dilini LLVM ile derleyebilir miyim?<\/strong>
\n    Prensip olarak evet. Bir programlama dilini LLVM ile derlemek i\u00e7in o dile \u00f6zg\u00fc bir LLVM \u00f6n ucu (frontend) geli\u015ftirilmesi gerekir. Clang (C, C++, Objective-C), Rustc (Rust), Swift, Kotlin\/Native gibi bir\u00e7ok dilin LLVM deste\u011fi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
*   LLVM’nin lisans\u0131 nedir ve ticari projelerde kullan\u0131labilir mi?<\/strong>
\n    LLVM, Apache 2.0 lisans\u0131 alt\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r ve bu lisans ticari projelerde kullan\u0131m\u0131na izin verir. Bu da LLVM’yi end\u00fcstriyel uygulamalar i\u00e7in olduk\u00e7a pop\u00fcler k\u0131lar.<\/p>\n
\u00d6rnek kod:<\/strong> github.com\/fatihsoysalcom\/llvm-ir-to-object-code<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk Yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda, yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fcksek seviyeli dillerdeki kodlar\u0131n bilgisayar taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131labilir bir forma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi kritik bir ad\u0131md\u0131r.","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-42370","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"\nLLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk Yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda, yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fcksek seviyeli dillerdeki kodlar\u0131n bilgisayar taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131labilir bir forma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi kritik bir ad\u0131md\u0131r.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-08T06:00:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-08T06:00:58+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk\",\"datePublished\":\"2026-06-08T06:00:32+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-08T06:00:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/\"},\"wordCount\":2605,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/\",\"name\":\"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-06-08T06:00:32+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-08T06:00:58+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk","og_description":"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk Yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda, yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fcksek seviyeli dillerdeki kodlar\u0131n bilgisayar taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131labilir bir forma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi kritik bir ad\u0131md\u0131r.","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2026-06-08T06:00:32+00:00","article_modified_time":"2026-06-08T06:00:58+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"13 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk","datePublished":"2026-06-08T06:00:32+00:00","dateModified":"2026-06-08T06:00:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/"},"wordCount":2605,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/#respond"]}],"copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/","name":"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2026-06-08T06:00:32+00:00","dateModified":"2026-06-08T06:00:58+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/llvm-ile-nesne-koduna-derleme-bir-yolculuk\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"LLVM ile Nesne Koduna Derleme: Bir Yolculuk"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42370"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42371,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42370\/revisions\/42371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}