{"id":41929,"date":"2026-05-20T21:03:14","date_gmt":"2026-05-20T18:03:14","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/"},"modified":"2026-05-20T21:03:14","modified_gmt":"2026-05-20T18:03:14","slug":"spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/","title":{"rendered":"Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m"},"content":{"rendered":"<h2>Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m<\/h2>\n<p>Modern yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda h\u0131z, g\u00fcvenilirlik ve g\u00fcvenlik her zamankinden daha \u00f6nemli hale gelmi\u015ftir. Peki, hem h\u0131zl\u0131 geli\u015ftirme imkan\u0131 sunan monolitik uygulamalar\u0131n avantajlar\u0131ndan yararlan\u0131rken, hem de s\u00fcrekli entegrasyon ve s\u00fcrekli teslimat (CI\/CD) s\u00fcre\u00e7lerini g\u00fcvenlik odakl\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla nas\u0131l entegre edebiliriz? Bu makale, Spring Boot ile geli\u015ftirilen monolitik bir uygulaman\u0131n, DevSecOps prensipleriyle nas\u0131l g\u00fcvenli ve verimli bir \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131labilece\u011fini ad\u0131m ad\u0131m a\u00e7\u0131klayacakt\u0131r.<\/p>\n<h2>Spring Boot Monolit Nedir ve Neden Hala Tercih Ediliyor?<\/h2>\n<p>Monolitik mimari, bir uygulaman\u0131n t\u00fcm bile\u015fenlerinin (veritaban\u0131 eri\u015fim katman\u0131, i\u015f mant\u0131\u011f\u0131, kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fc vb.) tek bir kod taban\u0131nda ve tek bir da\u011f\u0131t\u0131m birimi olarak bir araya getirildi\u011fi geleneksel bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Mikroservis mimarisinin pop\u00fclaritesi artsa da, Spring Boot ile geli\u015ftirilen monolitik uygulamalar belirli senaryolarda hala g\u00fc\u00e7l\u00fc avantajlar sunmaktad\u0131r. \u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli projelerde, h\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7, daha az operasyonel karma\u015f\u0131kl\u0131k ve daha kolay hata ay\u0131klama gibi nedenlerle monolitler tercih sebebi olabilmektedir.<\/p>\n<p>Spring Boot, Java ekosisteminde monolitik uygulamalar geli\u015ftirmek i\u00e7in tercih edilen en pop\u00fcler framework&#8217;lerden (yaz\u0131l\u0131m \u00e7er\u00e7evelerinden) biridir. Otomatik yap\u0131land\u0131rma, g\u00f6m\u00fcl\u00fc sunucular (Tomcat, Jetty) ve starter ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 sayesinde geli\u015ftiricilerin h\u0131zla \u00fcretime ge\u00e7mesini sa\u011flar. Bir Spring Boot monolitik uygulamas\u0131nda, t\u00fcm i\u015flevler tek bir JAR veya WAR dosyas\u0131 i\u00e7inde paketlenir ve tek bir i\u015flem olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bu yap\u0131, geli\u015ftirme, test ve da\u011f\u0131t\u0131m s\u00fcre\u00e7lerini basitle\u015ftirir. \u00d6rne\u011fin, yeni ba\u015flayan bir e-ticaret platformu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u00dcr\u00fcn y\u00f6netimi, kullan\u0131c\u0131 do\u011frulama, sipari\u015f i\u015fleme ve \u00f6deme entegrasyonu gibi t\u00fcm temel i\u015flevler ba\u015flang\u0131\u00e7ta tek bir Spring Boot uygulamas\u0131 i\u00e7inde geli\u015ftirilebilir. Bu yakla\u015f\u0131m, ilk a\u015famalarda kaynaklar\u0131n daha verimli kullan\u0131lmas\u0131na olanak tan\u0131r ve ekibin h\u0131zl\u0131ca de\u011fer yaratmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n<p>Monolitik bir yap\u0131n\u0131n temel avantajlar\u0131ndan biri, t\u00fcm kodun tek bir yerde olmas\u0131 nedeniyle geli\u015ftiricilerin projenin tamam\u0131na daha kolay hakim olabilmesidir. Ayr\u0131ca, tek bir da\u011f\u0131t\u0131m birimi oldu\u011fu i\u00e7in, CI\/CD pipeline&#8217;\u0131 (borusu) genellikle daha basit kurulabilir. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k y\u00f6netimi ve versiyonlama da mikroservislere k\u0131yasla daha az karma\u015f\u0131kt\u0131r. Ancak, monolitlerin \u00f6l\u00e7eklenebilirlik, bak\u0131m ve teknoloji y\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi dezavantajlar\u0131 da vard\u0131r. B\u00fcy\u00fck ve karma\u015f\u0131k hale geldik\u00e7e, yeni \u00f6zellik eklemek veya hata ay\u0131klamak zorla\u015fabilir. Bu nedenle, monolitik bir yap\u0131y\u0131 se\u00e7erken projenin mevcut ve gelecekteki ihtiya\u00e7lar\u0131 dikkatlice de\u011ferlendirilmelidir. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir Spring Boot monoliti, do\u011fru ara\u00e7lar ve s\u00fcre\u00e7lerle birle\u015fti\u011finde, \u00f6zellikle ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndaki projeler i\u00e7in olduk\u00e7a verimli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir.<\/p>\n<h2>Spring Boot Monolit Uygulama Geli\u015ftirme Ad\u0131mlar\u0131 Nelerdir?<\/h2>\n<p>Spring Boot ile monolitik bir uygulama geli\u015ftirmek olduk\u00e7a basittir. \u0130lk ad\u0131m, Spring Initializr gibi bir ara\u00e7 kullanarak projenin temel iskeletini olu\u015fturmakt\u0131r. Bu ara\u00e7, projenizin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu temel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, Web, JPA, H2 Veritaban\u0131) se\u00e7menize olanak tan\u0131r ve size \u00e7al\u0131\u015fmaya haz\u0131r bir proje yap\u0131s\u0131 sunar. Diyelim ki, basit bir m\u00fc\u015fteri y\u00f6netim sistemi (CRM) geli\u015ftirmek istiyoruz. Projeyi olu\u015ftururken Maven veya Gradle build arac\u0131, Java dili ve Spring Boot&#8217;un g\u00fcncel bir s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc se\u00e7eriz. Ard\u0131ndan, &#8220;Spring Web&#8221; (RESTful servisler i\u00e7in), &#8220;Spring Data JPA&#8221; (veritaban\u0131 etkile\u015fimi i\u00e7in) ve &#8220;H2 Database&#8221; (geli\u015ftirme ortam\u0131 i\u00e7in bellek i\u00e7i veritaban\u0131) gibi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 ekleriz.<\/p>\n<p>Proje olu\u015fturulduktan sonra, temel bile\u015fenleri geli\u015ftirmeye ba\u015flayabiliriz. Bir monolitik uygulamada genellikle \u015fu katmanlar bulunur:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Controller (Denetleyici) Katman\u0131:<\/strong> Gelen HTTP isteklerini kar\u015f\u0131lar ve yan\u0131tlar\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr.<\/li>\n<li><strong>Service (Servis) Katman\u0131:<\/strong> \u0130\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7erir ve Controller ile Repository katmanlar\u0131 aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr.<\/li>\n<li><strong>Repository (Depo) Katman\u0131:<\/strong> Veritaban\u0131 i\u015flemleriyle ilgilenir. Spring Data JPA sayesinde bu katman olduk\u00e7a basitle\u015fir.<\/li>\n<li><strong>Model\/Entity (Varl\u0131k) Katman\u0131:<\/strong> Veritaban\u0131 tablolar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen Java s\u0131n\u0131flar\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00d6rnek olarak, bir m\u00fc\u015fteri (<code>Customer<\/code>) varl\u0131\u011f\u0131 olu\u015ftural\u0131m ve basit bir REST API (Uygulama Programlama Aray\u00fcz\u00fc) yazal\u0131m. \u0130lk olarak, <code>Customer<\/code> s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 tan\u0131mlar\u0131z:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\npackage com.example.crm.model;\n\nimport javax.persistence.Entity;\nimport javax.persistence.GeneratedValue;\nimport javax.persistence.GenerationType;\nimport javax.persistence.Id;\n\n@Entity\npublic class Customer {\n\n    @Id\n    @GeneratedValue(strategy = GenerationType.IDENTITY)\n    private Long id;\n    private String firstName;\n    private String lastName;\n    private String email;\n\n    \/\/ Getter ve Setter metotlar\u0131\n    public Long getId() { return id; }\n    public void setId(Long id) { this.id = id; }\n    public String getFirstName() { return firstName; }\n    public void setFirstName(String firstName) { this.firstName = firstName; }\n    public String getLastName() { return lastName; }\n    public void setLastName(String lastName) { this.lastName = lastName; }\n    public String getEmail() { return email; }\n    public void setEmail(String email) { this.email = email; }\n}\n  <\/code><\/pre>\n<\/div>\n<p>Ard\u0131ndan, bu <code>Customer<\/code> varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir <code>Repository<\/code> aray\u00fcz\u00fc olu\u015ftururuz:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\npackage com.example.crm.repository;\n\nimport com.example.crm.model.Customer;\nimport org.springframework.data.jpa.repository.JpaRepository;\nimport org.springframework.stereotype.Repository;\n\n@Repository\npublic interface CustomerRepository extends JpaRepository&lt;Customer, Long&gt; {\n}\n  <\/code><\/pre>\n<\/div>\n<p>\u015eimdi de i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131racak bir <code>Service<\/code> s\u0131n\u0131f\u0131 yazal\u0131m:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\npackage com.example.crm.service;\n\nimport com.example.crm.model.Customer;\nimport com.example.crm.repository.CustomerRepository;\nimport org.springframework.stereotype.Service;\n\nimport java.util.List;\nimport java.util.Optional;\n\n@Service\npublic class CustomerService {\n\n    private final CustomerRepository customerRepository;\n\n    public CustomerService(CustomerRepository customerRepository) {\n        this.customerRepository = customerRepository;\n    }\n\n    public List&lt;Customer&gt; getAllCustomers() {\n        return customerRepository.findAll();\n    }\n\n    public Optional&lt;Customer&gt; getCustomerById(Long id) {\n        return customerRepository.findById(id);\n    }\n\n    public Customer createCustomer(Customer customer) {\n        return customerRepository.save(customer);\n    }\n\n    public Customer updateCustomer(Long id, Customer customerDetails) {\n        Customer customer = customerRepository.findById(id)\n                .orElseThrow(() -> new RuntimeException(\"M\u00fc\u015fteri bulunamad\u0131: \" + id));\n        customer.setFirstName(customerDetails.getFirstName());\n        customer.setLastName(customerDetails.getLastName());\n        customer.setEmail(customerDetails.getEmail());\n        return customerRepository.save(customer);\n    }\n\n    public void deleteCustomer(Long id) {\n        customerRepository.deleteById(id);\n    }\n}\n  <\/code><\/pre>\n<\/div>\n<p>Son olarak, bu servisleri kullanacak bir <code>Controller<\/code> s\u0131n\u0131f\u0131 olu\u015ftururuz:<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\npackage com.example.crm.controller;\n\nimport com.example.crm.model.Customer;\nimport com.example.crm.service.CustomerService;\nimport org.springframework.http.ResponseEntity;\nimport org.springframework.web.bind.annotation.*;\n\nimport java.util.List;\n\n@RestController\n@RequestMapping(\"\/api\/customers\")\npublic class CustomerController {\n\n    private final CustomerService customerService;\n\n    public CustomerController(CustomerService customerService) {\n        this.customerService = customerService;\n    }\n\n    @GetMapping\n    public List&lt;Customer&gt; getAllCustomers() {\n        return customerService.getAllCustomers();\n    }\n\n    @GetMapping(\"\/{id}\")\n    public ResponseEntity&lt;Customer&gt; getCustomerById(@PathVariable Long id) {\n        return customerService.getCustomerById(id)\n                .map(ResponseEntity::ok)\n                .orElse(ResponseEntity.notFound().build());\n    }\n\n    @PostMapping\n    public Customer createCustomer(@RequestBody Customer customer) {\n        return customerService.createCustomer(customer);\n    }\n\n    @PutMapping(\"\/{id}\")\n    public ResponseEntity&lt;Customer&gt; updateCustomer(@PathVariable Long id, @RequestBody Customer customerDetails) {\n        try {\n            Customer updatedCustomer = customerService.updateCustomer(id, customerDetails);\n            return ResponseEntity.ok(updatedCustomer);\n        } catch (RuntimeException e) {\n            return ResponseEntity.notFound().build();\n        }\n    }\n\n    @DeleteMapping(\"\/{id}\")\n    public ResponseEntity&lt;Void&gt; deleteCustomer(@PathVariable Long id) {\n        customerService.deleteCustomer(id);\n        return ResponseEntity.noContent().build();\n    }\n}\n  <\/code><\/pre>\n<\/div>\n<p>Bu ad\u0131mlarla, temel bir Spring Boot monolitik uygulamas\u0131 geli\u015ftirmi\u015f olursunuz. Uygulaman\u0131z\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda (\u00f6rne\u011fin, bir IDE&#8217;den veya <code>mvn spring-boot:run<\/code> komutuyla), yerle\u015fik Tomcat sunucusu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015facak ve tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z REST API u\u00e7 noktalar\u0131na eri\u015filebilir olacakt\u0131r. Bu basit yap\u0131, DevSecOps pipeline&#8217;\u0131na entegrasyon i\u00e7in harika bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>DevSecOps Nedir ve Neden Monolitler \u0130\u00e7in Hayati \u00d6nem Ta\u015f\u0131r?<\/h2>\n<p>DevSecOps, geli\u015ftirme (Development), g\u00fcvenlik (Security) ve operasyonlar (Operations) s\u00fcre\u00e7lerini bir araya getiren bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Geleneksel DevOps&#8217;tan farkl\u0131 olarak, g\u00fcvenlik kontrollerini ve uygulamalar\u0131n\u0131 yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn (SDLC) her a\u015famas\u0131na, yani &#8220;sol tarafa&#8221; (shift-left) ta\u015f\u0131may\u0131 hedefler. Bu, g\u00fcvenli\u011fin sadece da\u011f\u0131t\u0131m \u00f6ncesi bir kontrol listesi maddesi olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p, tasar\u0131m a\u015famas\u0131ndan itibaren s\u00fcrekli bir endi\u015fe kayna\u011f\u0131 haline gelmesi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<p>Monolitik uygulamalar i\u00e7in DevSecOps&#8217;un hayati \u00f6nemi birka\u00e7 nedenden kaynaklan\u0131r. Birincisi, monolitler genellikle tek bir b\u00fcy\u00fck kod taban\u0131na sahip oldu\u011fundan, bir g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm uygulamay\u0131 etkileyebilir. Mikroservislerde bir servisteki zafiyetin etkisi daha izole kalabilirken, monolitlerde bu durum \u00e7ok daha geni\u015f bir etkiye sahip olabilir. \u0130kincisi, monolitik uygulamalar b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e ve geli\u015ftik\u00e7e, kod taban\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artar. Bu durum, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n tespit edilmesini ve giderilmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131r. G\u00fcvenlik testlerinin sadece son a\u015famada yap\u0131lmas\u0131, kritik zafiyetlerin \u00fcretime kadar ilerlemesine neden olabilir, bu da hem maliyetli hem de itibar zedeleyici sonu\u00e7lar do\u011furur.<\/p>\n<p>DevSecOps, bu riskleri azaltmak i\u00e7in bir dizi otomatize edilmi\u015f g\u00fcvenlik arac\u0131n\u0131 ve uygulamas\u0131n\u0131 pipeline&#8217;a entegre eder. \u00d6rne\u011fin, kod geli\u015ftirilirken statik analiz (SAST) ara\u00e7lar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak potansiyel g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 erkenden tespit edilir. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k taramas\u0131 (Dependency Scanning) ile kullan\u0131lan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphanelerdeki bilinen zafiyetler belirlenir. Derleme sonras\u0131 dinamik analiz (DAST) ara\u00e7lar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fan uygulamadaki g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 bulmaya yard\u0131mc\u0131 olur. Ayr\u0131ca, konteyner imajlar\u0131n\u0131n taranmas\u0131 ve altyap\u0131 kodunun (Infrastructure as Code) g\u00fcvenlik kontrollerinden ge\u00e7irilmesi gibi ad\u0131mlar da DevSecOps&#8217;un \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>DevSecOps&#8217;un temel prensipleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Otomasyon:<\/strong> G\u00fcvenlik kontrollerinin ve testlerinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca otomatikle\u015ftirilmesi.<\/li>\n<li><strong>S\u00fcrekli Geri Bildirim:<\/strong> Geli\u015ftiricilere g\u00fcvenlik sorunlar\u0131 hakk\u0131nda an\u0131nda geri bildirim sa\u011flanmas\u0131.<\/li>\n<li><strong>G\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck:<\/strong> G\u00fcvenlik durumunun ve risklerin t\u00fcm payda\u015flar i\u00e7in \u015feffaf olmas\u0131.<\/li>\n<li><strong>\u0130\u015fbirli\u011fi:<\/strong> Geli\u015ftirme, g\u00fcvenlik ve operasyon ekipleri aras\u0131nda s\u0131k\u0131 i\u015fbirli\u011fi.<\/li>\n<li><strong>&#8220;Shift Left&#8221; (Sola Kayd\u0131rma):<\/strong> G\u00fcvenli\u011fin SDLC&#8217;nin en erken a\u015famalar\u0131na entegre edilmesi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu prensipler, bir Spring Boot monolitinin daha g\u00fcvenli, daha dayan\u0131kl\u0131 ve daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde \u00fcretime al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. G\u00fcvenlik, art\u0131k ayr\u0131 bir a\u015fama veya sonradan eklenen bir \u00f6zellik de\u011fil, t\u00fcm geli\u015ftirme s\u00fcrecinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelir.<\/p>\n<h2>Spring Boot Monolit \u0130\u00e7in DevSecOps Pipeline Olu\u015fturma<\/h2>\n<p>Bir Spring Boot monolit uygulamas\u0131 i\u00e7in DevSecOps pipeline&#8217;\u0131 olu\u015fturmak, uygulaman\u0131n geli\u015ftirme ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn her a\u015famas\u0131nda g\u00fcvenlik kontrolleri ve otomasyonu entegre etmeyi i\u00e7erir. Bu pipeline, kodun commit edilmesinden \u00fcretime da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na kadar t\u00fcm s\u00fcreci kapsar. \u0130\u015fte tipik bir DevSecOps pipeline&#8217;\u0131n\u0131n ana bile\u015fenleri ve Spring Boot uygulamalar\u0131yla nas\u0131l entegre edilece\u011fi:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Kaynak Kod Y\u00f6netimi (SCM) ve Versiyon Kontrol\u00fc:<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Ara\u00e7lar:<\/strong> Git (GitHub, GitLab, Bitbucket).<\/li>\n<li><strong>Entegrasyon:<\/strong> Geli\u015ftiriciler kodlar\u0131n\u0131 Git deposuna iter. Her commit veya pull request (\u00e7ekme iste\u011fi), pipeline&#8217;\u0131 tetikler. Branching (dal y\u00f6netimi) stratejileri (GitFlow, Trunk-Based Development) g\u00fcvenlik ve i\u015fbirli\u011fini destekler.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>S\u00fcrekli Entegrasyon (CI) ve Build (Derleme):<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Ara\u00e7lar:<\/strong> Jenkins, GitLab CI, GitHub Actions, Azure DevOps.<\/li>\n<li><strong>Entegrasyon:<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Kod Derleme:<\/strong> Maven veya Gradle kullan\u0131larak Spring Boot uygulamas\u0131 derlenir ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir bir JAR\/WAR dosyas\u0131 olu\u015fturulur.\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\nmvn clean install\n                          <\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<\/li>\n<li><strong>Birim Testleri:<\/strong> Geli\u015ftiriciler taraf\u0131ndan yaz\u0131lan birim testleri (JUnit, Mockito) otomatik olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Test kapsam\u0131 (code coverage) ara\u00e7lar\u0131 (JaCoCo) ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/li>\n<li><strong>Statik Uygulama G\u00fcvenlik Testi (SAST):<\/strong> Kod hen\u00fcz \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmadan, potansiyel g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 ve kod kalitesi sorunlar\u0131 (SQL Injection, XSS, zay\u0131f \u015fifreleme algoritmalar\u0131) tespit edilir.\n<ul>\n<li><strong>Ara\u00e7lar:<\/strong> SonarQube, Checkmarx, Fortify.<\/li>\n<li><strong>Entegrasyon:<\/strong> SonarQube, build s\u00fcrecine entegre edilebilir. \u00d6rne\u011fin, Maven i\u00e7in <code>sonar:sonar<\/code> komutuyla analiz yap\u0131l\u0131r. E\u011fer belirlenen g\u00fcvenlik e\u015fi\u011fi a\u015f\u0131l\u0131rsa, pipeline durdurulur.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k G\u00fcvenlik Taramas\u0131:<\/strong> Uygulaman\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphanelerdeki bilinen g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 (CVE&#8217;ler) taran\u0131r.\n<ul>\n<li><strong>Ara\u00e7lar:<\/strong> OWASP Dependency-Check, Snyk, WhiteSource.<\/li>\n<li><strong>Entegrasyon:<\/strong> Maven veya Gradle eklentileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla build s\u00fcrecine dahil edilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Artifact Y\u00f6netimi:<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Ara\u00e7lar:<\/strong> Nexus Repository Manager, Artifactory.<\/li>\n<li><strong>Entegrasyon:<\/strong> Ba\u015far\u0131l\u0131 bir build ve g\u00fcvenlik taramas\u0131ndan sonra, derlenmi\u015f JAR\/WAR dosyas\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar merkezi bir depoya (repository) y\u00fcklenir. Bu, tutarl\u0131 da\u011f\u0131t\u0131mlar ve versiyon kontrol\u00fc sa\u011flar.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Konteynerle\u015ftirme ve G\u00fcvenlik Taramas\u0131:<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Ara\u00e7lar:<\/strong> Docker, Kubernetes, Trivy, Clair.<\/li>\n<li><strong>Entegrasyon:<\/strong> Spring Boot uygulamas\u0131 bir Docker imaj\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu imaj, da\u011f\u0131t\u0131mdan \u00f6nce g\u00fcvenlik taramas\u0131ndan ge\u00e7irilir.\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\n# Dockerfile \u00f6rne\u011fi\nFROM openjdk:17-jdk-slim\nARG JAR_FILE=target\/*.jar\nCOPY ${JAR_FILE} app.jar\nENTRYPOINT [\"java\",\"-jar\",\"\/app.jar\"]\n                  <\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\ndocker build -t my-springboot-app .\ndocker scan my-springboot-app\n                  <\/code><\/pre>\n<\/p><\/div>\n<p>                Tarama sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re zafiyetler tespit edilirse, imaj\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 engellenebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>S\u00fcrekli Teslimat\/Da\u011f\u0131t\u0131m (CD):<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Ara\u00e7lar:<\/strong> Jenkins, Argo CD, Spinnaker.<\/li>\n<li><strong>Entegrasyon:<\/strong> G\u00fcvenlik kontrollerini ge\u00e7en Docker imaj\u0131, test veya \u00fcretim ortamlar\u0131na otomatik olarak da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Dinamik Uygulama G\u00fcvenlik Testi (DAST):<\/strong> \u00c7al\u0131\u015fan uygulamaya y\u00f6nelik g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 (URL manip\u00fclasyonu, oturum y\u00f6netimi zafiyetleri) taran\u0131r.\n<ul>\n<li><strong>Ara\u00e7lar:<\/strong> OWASP ZAP, Burp Suite.<\/li>\n<li><strong>Entegrasyon:<\/strong> Test ortam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan uygulamaya kar\u015f\u0131 otomatik DAST taramalar\u0131 yap\u0131l\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>S\u0131zma Testleri (Penetration Testing):<\/strong> Daha kapsaml\u0131 manuel veya otomatize s\u0131zma testleri, belirli aral\u0131klarla veya \u00f6nemli s\u00fcr\u00fcm g\u00fcncellemelerinde ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>S\u00fcrekli \u0130zleme ve Olay Y\u00f6netimi:<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Ara\u00e7lar:<\/strong> Prometheus, Grafana, ELK Stack (Elasticsearch, Logstash, Kibana), Splunk.<\/li>\n<li><strong>Entegrasyon:<\/strong> Da\u011f\u0131t\u0131lan uygulaman\u0131n performans\u0131, loglar\u0131 ve g\u00fcvenlik olaylar\u0131 s\u00fcrekli izlenir. Anormal davran\u0131\u015flar veya g\u00fcvenlik ihlalleri durumunda otomatik uyar\u0131lar tetiklenir. Spring Boot Actuator, uygulaman\u0131n durumunu ve metriklerini izlemek i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131 u\u00e7 noktalar sunar.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu ad\u0131mlar, Spring Boot monolitinizin geli\u015ftirme s\u00fcrecini daha g\u00fcvenli, daha verimli ve daha \u015feffaf hale getirir. Her a\u015famada g\u00fcvenlik kontrollerinin entegre edilmesi, olas\u0131 zafiyetlerin erkenden tespit edilmesini ve giderilmesini sa\u011flayarak \u00fcretim ortam\u0131ndaki riskleri minimize eder.<\/p>\n<h2>Ger\u00e7ek D\u00fcnya Senaryosu: E-ticaret Uygulamas\u0131n\u0131n DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131<\/h2>\n<p>Bir e-ticaret uygulamas\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a kritik bir s\u00fcre\u00e7tir. M\u00fc\u015fteri verileri, \u00f6deme bilgileri ve sipari\u015f detaylar\u0131 gibi hassas bilgilerin i\u015flenmesi, bu t\u00fcr uygulamalar\u0131 siber sald\u0131rganlar i\u00e7in cazip bir hedef haline getirir. Bu senaryoda, Spring Boot ile geli\u015ftirilmi\u015f monolitik bir e-ticaret uygulamas\u0131n\u0131n DevSecOps pipeline&#8217;\u0131 \u00fczerinden nas\u0131l g\u00fcvenli bir \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131labilece\u011fine dair bir vaka analizi sunal\u0131m.<\/p>\n<p><strong>Uygulama:<\/strong> &#8220;H\u0131zl\u0131 Sepet&#8221; ad\u0131nda, \u00fcr\u00fcn listeleme, sepet y\u00f6netimi, sipari\u015f ve temel \u00f6deme entegrasyonu sa\u011flayan bir Spring Boot monoliti.<\/p>\n<p><strong>Hedef:<\/strong> Uygulaman\u0131n g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131ndan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, y\u00fcksek kaliteli ve g\u00fcvenilir bir \u015fekilde \u00fcretime al\u0131nmas\u0131.<\/p>\n<h3>Pipeline Ak\u0131\u015f\u0131:<\/h3>\n<ol>\n<li><strong>Geli\u015ftirme ve Kaynak Kod Y\u00f6netimi (GitHub):<\/strong>\n<ul>\n<li>Geli\u015ftiriciler, \u00f6zellik dallar\u0131nda (feature branches) kod yazar ve d\u00fczenli olarak GitHub&#8217;a commit eder.<\/li>\n<li>Her <code>pull request<\/code> a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, GitLab CI\/CD (veya Jenkins) pipeline&#8217;\u0131 otomatik olarak tetiklenir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>S\u00fcrekli Entegrasyon (CI) ve G\u00fcvenlik Taramalar\u0131 (GitLab CI &#038; SonarQube):<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Kod Derleme ve Birim Testleri:<\/strong> GitLab CI, Maven kullanarak kodu derler ve t\u00fcm birim testlerini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Testlerin %90 kod kapsam\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 beklenir.<\/li>\n<li><strong>Statik Uygulama G\u00fcvenlik Testi (SAST):<\/strong> Derleme sonras\u0131, kod SonarQube&#8217;a g\u00f6nderilir. SonarQube, yayg\u0131n g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 (OWASP Top 10&#8217;a g\u00f6re) ve kod kalitesi sorunlar\u0131n\u0131 tarar. E\u011fer kritik bir g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 veya belirlenen kalite e\u015fi\u011finin alt\u0131nda bir durum tespit edilirse, <code>pull request<\/code> birle\u015ftirilemez ve geli\u015ftiriciye an\u0131nda geri bildirim sa\u011flan\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir geli\u015ftirici SQL enjeksiyonuna a\u00e7\u0131k bir sorgu yazd\u0131ysa, SonarQube bunu hemen yakalar.<\/li>\n<li><strong>Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Taramas\u0131 (OWASP Dependency-Check):<\/strong> Uygulaman\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphaneler, bilinen g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 i\u00e7in taran\u0131r. E\u011fer kritik bir CVE (Common Vulnerabilities and Exposures) tespit edilirse, build ba\u015far\u0131s\u0131z olur ve ilgili k\u00fct\u00fcphanenin g\u00fcncellenmesi veya de\u011fi\u015ftirilmesi istenir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Artifact Y\u00f6netimi (Nexus Repository):<\/strong>\n<ul>\n<li>T\u00fcm g\u00fcvenlik ve kalite kontrollerini ba\u015far\u0131yla ge\u00e7en derlenmi\u015f JAR dosyas\u0131, versiyonlanarak Nexus Repository&#8217;ye y\u00fcklenir. Bu, \u00fcretimde kullan\u0131lacak nihai ve g\u00fcvenli artifact&#8217;in tek bir yerden eri\u015filebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Konteynerle\u015ftirme ve G\u00fcvenlik Taramas\u0131 (Docker &#038; Trivy):<\/strong>\n<ul>\n<li>Nexus&#8217;tan \u00e7ekilen JAR dosyas\u0131 kullan\u0131larak bir Docker imaj\u0131 olu\u015fturulur. Bu imaj, uygulaman\u0131n t\u00fcm ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 i\u00e7erir.<\/li>\n<li>Olu\u015fturulan Docker imaj\u0131, Trivy gibi bir ara\u00e7la taran\u0131r. Temel i\u015fletim sistemi katman\u0131ndaki ve uygulama ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131ndaki potansiyel g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 aran\u0131r. Y\u00fcksek riskli zafiyetler bulunursa, imaj\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 engellenir ve Dockerfile&#8217;\u0131n veya temel imaj\u0131n g\u00fcncellenmesi istenir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>S\u00fcrekli Teslimat\/Da\u011f\u0131t\u0131m (Kubernetes &#038; Argo CD):<\/strong>\n<ul>\n<li>G\u00fcvenli Docker imaj\u0131, bir Kubernetes k\u00fcmesine da\u011f\u0131t\u0131lmak \u00fczere Argo CD&#8217;ye iletilir.<\/li>\n<li><strong>Dinamik Uygulama G\u00fcvenlik Testi (DAST &#8211; OWASP ZAP):<\/strong> Test ortam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan &#8220;H\u0131zl\u0131 Sepet&#8221; uygulamas\u0131na kar\u015f\u0131 otomatik DAST taramalar\u0131 yap\u0131l\u0131r. Bu taramalar, uygulaman\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 davran\u0131\u015f\u0131ndaki g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 (\u00f6rne\u011fin, zay\u0131f oturum y\u00f6netimi, yetkilendirme sorunlar\u0131, XSS) tespit eder. Bulunan kritik zafiyetler, da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 durdurur ve geli\u015ftirme ekibine bildirilir.<\/li>\n<li><strong>Altyap\u0131 G\u00fcvenli\u011fi (Terraform &#038; Terrascan):<\/strong> Kubernetes altyap\u0131s\u0131 ve a\u011f yap\u0131land\u0131rmalar\u0131 Terraform ile kod olarak (Infrastructure as Code) tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu Terraform kodlar\u0131, da\u011f\u0131t\u0131mdan \u00f6nce Terrascan gibi bir ara\u00e7la g\u00fcvenlik politikalar\u0131na uygunlu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan taran\u0131r (\u00f6rne\u011fin, a\u00e7\u0131k portlar, zay\u0131f RBAC kurallar\u0131).<\/li>\n<li>T\u00fcm test ve g\u00fcvenlik kontrolleri ba\u015far\u0131yla ge\u00e7ildi\u011finde, Argo CD, uygulaman\u0131n \u00fcretim ortam\u0131na otomatik olarak da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapar.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>S\u00fcrekli \u0130zleme ve Olay Y\u00f6netimi (Prometheus, Grafana &#038; ELK Stack):<\/strong>\n<ul>\n<li>\u00dcretim ortam\u0131ndaki &#8220;H\u0131zl\u0131 Sepet&#8221; uygulamas\u0131n\u0131n performans\u0131 (CPU, bellek kullan\u0131m\u0131), loglar\u0131 ve g\u00fcvenlik olaylar\u0131 s\u00fcrekli olarak izlenir.<\/li>\n<li>Prometheus, uygulama metriklerini toplar ve Grafana ile g\u00f6rselle\u015ftirir.<\/li>\n<li>ELK Stack, uygulama loglar\u0131n\u0131 toplayarak olas\u0131 anormal davran\u0131\u015flar\u0131 veya g\u00fcvenlik ihlallerini (\u00f6rne\u011fin, ba\u015far\u0131s\u0131z giri\u015f denemeleri, \u015f\u00fcpheli API \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131) tespit etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li>Herhangi bir g\u00fcvenlik olay\u0131 durumunda, otomatik uyar\u0131lar (Slack, e-posta) tetiklenir ve g\u00fcvenlik operasyonlar\u0131 ekibi (SecOps) h\u0131zl\u0131ca m\u00fcdahale eder.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu DevSecOps pipeline&#8217;\u0131 sayesinde &#8220;H\u0131zl\u0131 Sepet&#8221; e-ticaret uygulamas\u0131, geli\u015ftirme a\u015famas\u0131ndan \u00fcretime kadar s\u00fcrekli g\u00fcvenlik kontrollerinden ge\u00e7erek, hem daha g\u00fcvenli hem de daha kaliteli bir \u015fekilde m\u00fc\u015fterilere sunulur. Bu yakla\u015f\u0131m, sadece g\u00fcvenlik risklerini azaltmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda geli\u015ftirme h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r ve ekipler aras\u0131 i\u015fbirli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirir.<\/p>\n<h2>\u0130leri Seviye Optimizasyonlar ve En \u0130yi Uygulamalar<\/h2>\n<p>Spring Boot monolit uygulamalar\u0131 i\u00e7in DevSecOps pipeline&#8217;\u0131n\u0131 daha da optimize etmek ve en iyi uygulamalar\u0131 benimsemek, uzun vadede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6neme sahiptir. \u0130\u015fte deneyimli kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in baz\u0131 ipu\u00e7lar\u0131 ve p\u00fcf noktalar\u0131:<\/p>\n<h3>1. G\u00fcvenlik Katmanlar\u0131n\u0131 Derinle\u015ftirme (Defense in Depth):<\/h3>\n<p>Tek bir g\u00fcvenlik kontrol\u00fcne g\u00fcvenmek yerine, birden fazla g\u00fcvenlik katman\u0131 uygulamak \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin, sadece SAST de\u011fil, DAST, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k taramas\u0131, konteyner taramas\u0131 ve hatta manuel s\u0131zma testlerini bir arada kullan\u0131n. Uygulama i\u00e7inde de Spring Security ile yetkilendirme ve kimlik do\u011frulama, CORS (\u00c7apraz Kaynak Payla\u015f\u0131m\u0131) politikalar\u0131, rate limiting (istek s\u0131n\u0131rlama) gibi \u00f6nlemleri uygulay\u0131n.<\/p>\n<h3>2. G\u00fcvenlik Politikalar\u0131n\u0131 Kod Olarak Tan\u0131mlama (Security as Code):<\/h3>\n<p>G\u00fcvenlik kurallar\u0131n\u0131 ve politikalar\u0131n\u0131 kod olarak tan\u0131mlay\u0131n (\u00f6rne\u011fin, SonarQube kalite kap\u0131lar\u0131, Terraform g\u00fcvenlik mod\u00fclleri). Bu, g\u00fcvenlik yap\u0131land\u0131rmalar\u0131n\u0131n versiyonlanabilir, tekrarlanabilir ve otomatikle\u015ftirilebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin, bir <code>Jenkinsfile<\/code> i\u00e7inde g\u00fcvenlik tarama ara\u00e7lar\u0131n\u0131n parametrelerini ve e\u015fik de\u011ferlerini belirleyin.<\/p>\n<div class=\"code-container\">\n<pre><code>\npipeline {\n    agent any\n    stages {\n        stage('Build and SAST') {\n            steps {\n                script {\n                    sh 'mvn clean install'\n                    withSonarQubeEnv('MySonarQubeServer') { \/\/ SonarQube ba\u011flant\u0131s\u0131\n                        sh 'mvn sonar:sonar -Dsonar.qualitygate.wait=true' \/\/ Kalite ge\u00e7idini bekle\n                    }\n                }\n            }\n        }\n        stage('Dependency Scan') {\n            steps {\n                sh 'mvn org.owasp:dependency-check-maven:check -Dformat=HTML -DoutputDirectory=target'\n            }\n        }\n        \/\/ ... di\u011fer a\u015famalar\n    }\n}\n  <\/code><\/pre>\n<\/div>\n<h3>3. Secrets Y\u00f6netimi (Gizli Bilgi Y\u00f6netimi):<\/h3>\n<p>API anahtarlar\u0131, veritaban\u0131 \u015fifreleri ve di\u011fer hassas bilgileri do\u011frudan kod taban\u0131nda veya yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131nda saklamaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n. HashiCorp Vault, AWS Secrets Manager veya Azure Key Vault gibi \u00f6zel s\u0131r y\u00f6netimi ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullan\u0131n. Bu ara\u00e7lar, s\u0131rlar\u0131n g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklanmas\u0131n\u0131, eri\u015fim kontrol\u00fcn\u00fcn yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ve rotasyonunu sa\u011flar. Spring Boot uygulamalar\u0131, bu ara\u00e7larla kolayca entegre olabilir.<\/p>\n<h3>4. Immutable Infrastructure (De\u011fi\u015fmez Altyap\u0131):<\/h3>\n<p>Da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131ktan sonra sunucular\u0131n veya konteynerlerin manuel olarak de\u011fi\u015ftirilmemesi prensibidir. Herhangi bir g\u00fcncelleme veya de\u011fi\u015fiklik gerekti\u011finde, yeni bir imaj olu\u015fturulur ve mevcut olan yerine da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r. Bu, yap\u0131land\u0131rma sapmalar\u0131n\u0131 (configuration drift) \u00f6nler ve g\u00fcvenlik yamalar\u0131n\u0131n tutarl\u0131 bir \u015fekilde uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Docker ve Kubernetes bu yakla\u015f\u0131m\u0131 do\u011fal olarak destekler.<\/p>\n<h3>5. G\u00fcvenli Kodlama Pratikleri E\u011fitimi:<\/h3>\n<p>Geli\u015ftirme ekibinin d\u00fczenli olarak g\u00fcvenli kodlama pratikleri konusunda e\u011fitim almas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n. OWASP Top 10 gibi standartlar hakk\u0131nda bilgi sahibi olmak, geli\u015ftiricilerin daha ba\u015ftan g\u00fcvenli kod yazmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Bu, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyerek &#8220;shift left&#8221; prensibini en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n<h3>6. Otomatik Geri Alma (Automated Rollback):<\/h3>\n<p>\u00dcretim ortam\u0131nda bir sorun veya g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 tespit edildi\u011finde, pipeline&#8217;\u0131n otomatik olarak \u00f6nceki g\u00fcvenli s\u00fcr\u00fcme geri d\u00f6nebilme yetene\u011fi kritik \u00f6neme sahiptir. Bu, kesinti s\u00fcresini minimize eder ve acil durum m\u00fcdahale s\u00fcre\u00e7lerini h\u0131zland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h3>7. Performans Optimizasyonu:<\/h3>\n<p>Monolitik uygulamalar\u0131n performans\u0131, dikkatli optimizasyon gerektirebilir. Spring Boot Actuator gibi ara\u00e7larla uygulaman\u0131z\u0131n metriklerini izleyin. Gerekirse, veritaban\u0131 sorgular\u0131n\u0131 optimize edin, \u00f6nbellekleme (caching) mekanizmalar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, Spring Cache ile Redis veya Ehcache) kullan\u0131n ve gereksiz ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 temizleyin. Y\u00fck testleri (load testing) yaparak uygulaman\u0131n stres alt\u0131nda nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyin.<\/p>\n<p>Bu ileri seviye optimizasyonlar ve en iyi uygulamalar, Spring Boot monolitinizin sadece g\u00fcvenli de\u011fil, ayn\u0131 zamanda performansl\u0131, kararl\u0131 ve y\u00f6netilebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. DevSecOps k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle birle\u015fti\u011finde, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme s\u00fcrecinizde tam bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yaratabilirsiniz.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7 ve S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h2>\n<p>Spring Boot monolitik uygulamalar\u0131, \u00f6zellikle belirli proje ihtiya\u00e7lar\u0131 ve ekip b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri i\u00e7in hala ge\u00e7erli ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir se\u00e7enektir. Ancak, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn tehdit ortam\u0131nda, bu uygulamalar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in geleneksel yakla\u015f\u0131mlar yetersiz kalmaktad\u0131r. DevSecOps, geli\u015ftirme ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn her a\u015famas\u0131na g\u00fcvenli\u011fi entegre ederek, Spring Boot monolitlerinin daha g\u00fcvenli, daha dayan\u0131kl\u0131 ve daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde \u00fcretime al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Otomatik g\u00fcvenlik testleri, s\u00fcrekli izleme ve ekipler aras\u0131 i\u015fbirli\u011fi sayesinde, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7leri hem daha verimli hem de daha g\u00fcvenilir hale gelir. Bu makalede ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ad\u0131mlar ve en iyi uygulamalar, kendi Spring Boot monolit ve DevSecOps pipeline&#8217;\u0131n\u0131z\u0131 olu\u015fturman\u0131z i\u00e7in sa\u011flam bir temel sunmaktad\u0131r.<\/p>\n<h3>S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular (SSS)<\/h3>\n<ol>\n<li><strong>Monolitik mimari mi yoksa mikroservis mimarisi mi daha g\u00fcvenlidir?<\/strong>\n<p>Her iki mimarinin de kendine \u00f6zg\u00fc g\u00fcvenlik zorluklar\u0131 vard\u0131r. Monolitik uygulamalarda tek bir g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm sistemi riske atabilirken, mikroservislerde sald\u0131r\u0131 y\u00fczeyi daha geni\u015ftir (daha fazla a\u011f ba\u011flant\u0131s\u0131, daha fazla ba\u011f\u0131ms\u0131z servis). DevSecOps prensipleri her iki mimari i\u00e7in de g\u00fcvenlik seviyesini art\u0131r\u0131r. \u00d6nemli olan, se\u00e7ilen mimariye uygun g\u00fcvenlik stratejilerini uygulamakt\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<li><strong>DevSecOps pipeline&#8217;\u0131 kurmak \u00e7ok maliyetli ve zaman al\u0131c\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/strong>\n<p>Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir yat\u0131r\u0131m gerektirse de, uzun vadede g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n erken tespiti ve otomasyon sayesinde maliyetleri ve zaman\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131r. \u00dcretimde ya\u015fanan bir g\u00fcvenlik ihlalinin maliyeti ve itibar kayb\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, DevSecOps&#8217;a yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m kendini fazlas\u0131yla amorti eder.<\/p>\n<\/li>\n<li><strong>Hangi DevSecOps ara\u00e7lar\u0131 Spring Boot uygulamalar\u0131 i\u00e7in en uygundur?<\/strong>\n<p>Spring Boot uygulamalar\u0131 i\u00e7in SonarQube (SAST), OWASP Dependency-Check veya Snyk (ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k taramas\u0131), OWASP ZAP (DAST), Docker (konteynerle\u015ftirme) ve Trivy (konteyner imaj taramas\u0131) gibi ara\u00e7lar olduk\u00e7a pop\u00fcler ve etkilidir. CI\/CD i\u00e7in Jenkins, GitLab CI veya GitHub Actions tercih edilebilir.<\/p>\n<\/li>\n<li><strong>Spring Boot monolitimizi mikroservislere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeli miyiz?<\/strong>\n<p>Her monolitik uygulaman\u0131n mikroservislere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekmez. Projenizin \u00f6l\u00e7ek, ekip b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, karma\u015f\u0131kl\u0131k ve performans gereksinimlerini dikkatlice de\u011ferlendirmelisiniz. Monolitinizi iyi tasarlanm\u0131\u015f katmanlara ay\u0131rarak ve DevSecOps ile g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayarak uzun s\u00fcre verimli bir \u015fekilde kullanmaya devam edebilirsiniz. D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm karar\u0131, genellikle performans darbo\u011fazlar\u0131 veya ekip ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 gibi belirli ihtiya\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>#Spring Boot #Monolit #DevSecOps #CI\/CD #Uygulama G\u00fcvenli\u011fi #Java #Yaz\u0131l\u0131m Geli\u015ftirme #Otomasyon #Teknoloji<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Modern yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda h\u0131z, g\u00fcvenilirlik ve g\u00fcvenlik her zamankinden daha \u00f6nemli hale gelmi\u015ftir.","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-41929","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Modern yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda h\u0131z, g\u00fcvenilirlik ve g\u00fcvenlik her zamankinden daha \u00f6nemli hale gelmi\u015ftir.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-05-20T18:03:14+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m\",\"datePublished\":\"2026-05-20T18:03:14+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/\"},\"wordCount\":3841,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/\",\"name\":\"Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-05-20T18:03:14+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m","og_description":"Modern yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda h\u0131z, g\u00fcvenilirlik ve g\u00fcvenlik her zamankinden daha \u00f6nemli hale gelmi\u015ftir.","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2026-05-20T18:03:14+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"22 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m","datePublished":"2026-05-20T18:03:14+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/"},"wordCount":3841,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/#respond"]}],"copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/","name":"Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2026-05-20T18:03:14+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spring-boot-monolit-uygulamalari-ve-devsecops-ile-guvenli-dagitim\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Spring Boot Monolit Uygulamalar\u0131 ve DevSecOps ile G\u00fcvenli Da\u011f\u0131t\u0131m"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41929"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41929\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}