{"id":41032,"date":"2026-03-03T01:40:48","date_gmt":"2026-03-02T22:40:48","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?p=41032"},"modified":"2026-03-03T01:40:48","modified_gmt":"2026-03-02T22:40:48","slug":"acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/","title":{"rendered":"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak"},"content":{"rendered":"<p><body><\/p>\n<h2>A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak<\/h2>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m (AKY), g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknoloji d\u00fcnyas\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndan biridir. \u0130nternet altyap\u0131s\u0131ndan mobil uygulamalara, i\u015fletim sistemlerinden yapay zeka platformlar\u0131na kadar geni\u015f bir yelpazede kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan AKY, i\u015fbirli\u011fi, inovasyon ve \u015feffafl\u0131k \u00fczerine kurulu bir felsefeyi temsil eder. Ancak, bu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n &#8220;a\u00e7\u0131k&#8221; olmas\u0131, s\u0131n\u0131rs\u0131z ve kontrols\u00fcz kullan\u0131m anlam\u0131na gelmez. Tam aksine, a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar, belirli yasal \u00e7er\u00e7eveler, yani lisanslar alt\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r ve kullan\u0131l\u0131r. Bu lisanslar, yaz\u0131l\u0131m\u0131n nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fini, de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fini ve da\u011f\u0131t\u0131labilece\u011fini belirleyen kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve a\u00e7\u0131k kaynak ekosisteminin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde i\u015flemesi i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131, geli\u015ftiricilerin eserleri \u00fczerindeki telif haklar\u0131n\u0131 korurken, ayn\u0131 zamanda kullan\u0131c\u0131lara belirli \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler tan\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler genellikle yaz\u0131l\u0131m\u0131 herhangi bir ama\u00e7la \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma, kaynak kodunu inceleme ve de\u011fi\u015ftirme, kopyalar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tma ve de\u011fi\u015ftirilmi\u015f versiyonlar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tma haklar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Ancak, bu haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131, her lisans\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc \u015fartlar\u0131na tabidir. Bir lisans\u0131n izin verici (permissive) do\u011fada olmas\u0131, di\u011ferinin ise kopyalama hakl\u0131 (copyleft) olmas\u0131, yaz\u0131l\u0131m\u0131n t\u00fcrev projelerde nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fi konusunda k\u00f6kl\u00fc farkl\u0131l\u0131klar yarat\u0131r. Bu makale, a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m lisanslar\u0131n\u0131n temel prensiplerini, ba\u015fl\u0131ca t\u00fcrlerini, uyumluluk sorunlar\u0131n\u0131 ve hukuki boyutlar\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyerek, bu karma\u015f\u0131k alan\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmay\u0131 hedeflemektedir.<\/p>\n<h3>A\u00e7\u0131k Kaynak Lisanslar\u0131n\u0131n Temel Prensipleri<\/h3>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131n\u0131n alt\u0131nda yatan felsefe, yaz\u0131l\u0131m\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve topluluk taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmesi fikrine dayan\u0131r. Bu felsefe, telif hakk\u0131 hukukunun bir arac\u0131 olarak kullan\u0131larak, yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n belirli ko\u015fullar alt\u0131nda serbest\u00e7e kullan\u0131lmas\u0131n\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesini ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h4>\u00d6zg\u00fcrl\u00fck Kavram\u0131<\/h4>\n<p>Richard Stallman ve \u00d6zg\u00fcr Yaz\u0131l\u0131m Vakf\u0131 (FSF) taraf\u0131ndan ortaya konan &#8220;d\u00f6rt temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck&#8221;, a\u00e7\u0131k kaynak ve \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m hareketinin temelini olu\u015fturur. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, bir yaz\u0131l\u0131m\u0131n &#8220;\u00f6zg\u00fcr&#8221; kabul edilmesi i\u00e7in gerekli olan asgari haklar\u0131 tan\u0131mlar:<\/p>\n<p>1.  <strong>Program\u0131 herhangi bir ama\u00e7la \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (\u00d6zg\u00fcrl\u00fck 0):<\/strong> Kullan\u0131c\u0131, yaz\u0131l\u0131m\u0131 istedi\u011fi herhangi bir ama\u00e7 i\u00e7in kullanmakta serbesttir.<br \/>\n2.  <strong>Program\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceleme ve kendi ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015ftirme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (\u00d6zg\u00fcrl\u00fck 1):<\/strong> Kaynak koduna eri\u015fim bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6n ko\u015fuludur. Kullan\u0131c\u0131lar yaz\u0131l\u0131m\u0131 inceleyebilir, anlayabilir ve istedikleri de\u011fi\u015fiklikleri yapabilirler.<br \/>\n3.  <strong>Program\u0131n kopyalar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (\u00d6zg\u00fcrl\u00fck 2):<\/strong> Kullan\u0131c\u0131lar, yaz\u0131l\u0131m\u0131n orijinal veya de\u011fi\u015ftirilmi\u015f versiyonlar\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015fabilirler. Bu, yaz\u0131l\u0131m\u0131n yay\u0131lmas\u0131 ve topluluk i\u00e7inde payla\u015f\u0131m i\u00e7in esast\u0131r.<br \/>\n4.  <strong>De\u011fi\u015ftirilmi\u015f versiyonlar\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131na da\u011f\u0131tma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (\u00d6zg\u00fcrl\u00fck 3):<\/strong> Kullan\u0131c\u0131lar, yaz\u0131l\u0131mda yapt\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015fabilirler. Bu, topluluk tabanl\u0131 geli\u015fimi ve iyile\u015ftirmeyi te\u015fvik eder.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6rt \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, a\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesini belirler ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n yaz\u0131l\u0131m \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc maksimize etmeyi ama\u00e7lar. &#8220;A\u00e7\u0131k kaynak&#8221; ve &#8220;\u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m&#8221; terimleri genellikle birbirinin yerine kullan\u0131lsa da, &#8220;\u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m&#8221; daha \u00e7ok etik ve felsefi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck boyutuna odaklan\u0131rken, &#8220;a\u00e7\u0131k kaynak&#8221; terimi daha \u00e7ok pratik geli\u015ftirme metodolojileri ve i\u015f modelleri \u00fczerine vurgu yapar. Ancak her iki kavram da yukar\u0131daki \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri temel al\u0131r.<\/p>\n<h4>Telif Hakk\u0131 ve Lisans \u0130li\u015fkisi<\/h4>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131, telif hakk\u0131 yasalar\u0131n\u0131n bir uzant\u0131s\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. Bir yaz\u0131l\u0131m olu\u015fturuldu\u011funda, yarat\u0131c\u0131s\u0131 otomatik olarak o yaz\u0131l\u0131m\u0131n telif hakk\u0131na sahip olur. Telif hakk\u0131, yaz\u0131l\u0131m\u0131n kopyalanmas\u0131n\u0131, da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 ve t\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmas\u0131n\u0131 engeller. A\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131, bu telif hakk\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 kald\u0131rmak i\u00e7in bir &#8220;izin belgesi&#8221; g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Yani, lisans sahibi, telif hakk\u0131 sahibinin kendilerine belirli haklar\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve belirli ko\u015fullar alt\u0131nda yaz\u0131l\u0131m\u0131 kullanmalar\u0131na izin verdi\u011fini g\u00f6sterir. Bu sayede, yaz\u0131l\u0131m\u0131n telif hakk\u0131 sahibinde kalmas\u0131na ra\u011fmen, ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan yasal olarak kullan\u0131labilir hale gelir. Lisans, telif hakk\u0131 sahibinin izin verdi\u011fi ve k\u0131s\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir.<\/p>\n<h4>\u00c7ekirdek Gereksinimler<\/h4>\n<p>Open Source Initiative (OSI), bir yaz\u0131l\u0131m lisans\u0131n\u0131n &#8220;a\u00e7\u0131k kaynak&#8221; olarak kabul edilmesi i\u00e7in kar\u015f\u0131lamas\u0131 gereken 10 kritere sahip bir tan\u0131m geli\u015ftirmi\u015ftir. Bu kriterler, lisanslar\u0131n ger\u00e7ekten a\u00e7\u0131k kaynak felsefesine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in bir \u00f6l\u00e7\u00fct g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr:<\/p>\n<p>1.  <strong>\u00d6zg\u00fcr Yeniden Da\u011f\u0131t\u0131m:<\/strong> Lisans, yaz\u0131l\u0131m\u0131n birden fazla kaynaktan toplanan programlar\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak sat\u0131lmas\u0131n\u0131 veya \u00fccretsiz olarak da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayamaz. Telif hakk\u0131 \u00fccreti talep edilemez.<br \/>\n2.  <strong>Kaynak Kodu:<\/strong> Program\u0131n kaynak kodunu i\u00e7ermeli ve kaynak kodu tercih edilen bi\u00e7imde da\u011f\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n3.  <strong>T\u00fcrev \u00c7al\u0131\u015fmalar:<\/strong> Lisans, de\u011fi\u015fikliklere ve t\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fmalara izin vermeli ve bunlar\u0131n orijinal yaz\u0131l\u0131m\u0131n lisans\u0131yla ayn\u0131 \u015fartlar alt\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na izin vermelidir.<br \/>\n4.  <strong>Yazar Kaynak Kodunun B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc:<\/strong> Lisans, de\u011fi\u015ftirilmi\u015f kaynak kodunun orijinalinden farkl\u0131 bir isim veya s\u00fcr\u00fcm numaras\u0131 ile da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na izin vermedi\u011fi s\u00fcrece, kaynak kodunun de\u011fi\u015ftirilmi\u015f formlarda da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayabilir.<br \/>\n5.  <strong>Ki\u015filere veya Gruplara Kar\u015f\u0131 Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k Yok:<\/strong> Lisans, herhangi bir ki\u015fi veya gruba kar\u015f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yapamaz.<br \/>\n6.  <strong>Kullan\u0131m Alanlar\u0131na Kar\u015f\u0131 Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k Yok:<\/strong> Lisans, program\u0131n belirli bir alanda kullan\u0131m\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayamaz (\u00f6rne\u011fin, ticari kullan\u0131m).<br \/>\n7.  <strong>Lisans\u0131n Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131:<\/strong> Programla birlikte da\u011f\u0131t\u0131lan lisans, program\u0131n t\u00fcm al\u0131c\u0131lar\u0131na otomatik olarak uygulanmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n8.  <strong>Lisans Ba\u015fka \u00dcr\u00fcnleri Etkilememeli:<\/strong> Lisans, kendisiyle birlikte da\u011f\u0131t\u0131lan di\u011fer yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 k\u0131s\u0131tlayamaz.<br \/>\n9.  <strong>Teknolojiye \u00d6zg\u00fc Olmamal\u0131:<\/strong> Lisans, belirli bir teknolojiye veya aray\u00fcze \u00f6zg\u00fc olamaz.<br \/>\n10. <strong>Lisans \u00dccretleri:<\/strong> Lisans, herhangi bir telif hakk\u0131 veya lisans \u00fccreti talep edemez.<\/p>\n<p>Bu kriterler, a\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131n\u0131n geni\u015f kabul\u00fcn\u00fc ve g\u00fcvenilirli\u011fini sa\u011flayan temel ta\u015flard\u0131r. Bir lisans\u0131n OSI onayl\u0131 olmas\u0131, onun bu prensiplere uygun oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<h3>Lisans T\u00fcrleri ve Kategorizasyon<\/h3>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131, temelde iki ana kategoriye ayr\u0131l\u0131r: izin verici (permissive) lisanslar ve kopyalama hakl\u0131 (copyleft) lisanslar. Her bir kategori, yaz\u0131l\u0131m\u0131n kullan\u0131m\u0131na ve t\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na ili\u015fkin farkl\u0131 felsefeler ve kurallar sunar.<\/p>\n<h4>\u0130zin Verici (Permissive) Lisanslar<\/h4>\n<p>\u0130zin verici lisanslar, kullan\u0131c\u0131ya m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri tan\u0131yan, en az k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131d\u0131r. Bu lisanslar genellikle yaz\u0131l\u0131m\u0131n ticari veya kapal\u0131 kaynak projelerde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc t\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n orijinal lisans alt\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 \u015fart\u0131n\u0131 ko\u015fmazlar. Temel gereksinim genellikle orijinal lisans bildiriminin ve telif hakk\u0131 bilgisinin korunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>*   <strong>\u00d6zellikleri:<\/strong> Minimum k\u0131s\u0131tlama, &#8220;istedi\u011fini yap&#8221; yakla\u015f\u0131m\u0131 (kaynak kodun a\u00e7\u0131k kalmas\u0131 hari\u00e7), kapal\u0131 kaynak projelere entegrasyon kolayl\u0131\u011f\u0131.<br \/>\n*   <strong>Avantajlar\u0131:<\/strong> Y\u00fcksek benimseme oran\u0131, ticari kullan\u0131m i\u00e7in esneklik, geni\u015f bir geli\u015ftirici ve \u015firket kitlesi taraf\u0131ndan tercih edilir.<br \/>\n*   <strong>Dezavantajlar\u0131:<\/strong> T\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n kapal\u0131 kaynak haline gelmesi ve orijinal projeye geri katk\u0131da bulunmama riski.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnekler:<\/strong><\/p>\n<p>*   <strong>MIT Lisans\u0131:<\/strong> En pop\u00fcler ve en basit izin verici lisanslardan biridir. Sadece telif hakk\u0131 ve izin bildiriminin korunmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015far. Yaz\u0131l\u0131m\u0131n herhangi bir ama\u00e7la kullan\u0131lmas\u0131na, de\u011fi\u015ftirilmesine, da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na, alt lisanslanmas\u0131na ve sat\u0131lmas\u0131na izin verir. K\u0131sa ve anla\u015f\u0131l\u0131r yap\u0131s\u0131yla bir\u00e7ok proje taraf\u0131ndan tercih edilir.<br \/>\n*   <strong>BSD Lisanslar\u0131 (2-Maddeli ve 3-Maddeli):<\/strong> MIT lisans\u0131na benzer \u015fekilde olduk\u00e7a izin vericidir. Temel fark, 3-maddeli BSD lisans\u0131n\u0131n, geli\u015ftiricilerin isminin reklam ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklayan bir madde i\u00e7ermesidir. 2-maddeli BSD ise bu maddeyi \u00e7\u0131kararak daha da basitle\u015ftirilmi\u015ftir. Genellikle k\u00fct\u00fcphaneler ve k\u00fc\u00e7\u00fck projeler i\u00e7in tercih edilir.<br \/>\n*   <strong>Apache Lisans\u0131 2.0:<\/strong> MIT ve BSD&#8217;ye g\u00f6re biraz daha detayl\u0131d\u0131r. Telif hakk\u0131 ve patent haklar\u0131 ile ilgili a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmler i\u00e7erir. Katk\u0131da bulunanlar\u0131n, patent haklar\u0131n\u0131 lisans\u0131n kapsam\u0131na dahil etmesini gerektirir, bu da kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in patent ihlali riskini azalt\u0131r. Ayr\u0131ca, de\u011fi\u015ftirilmi\u015f dosyalarda de\u011fi\u015fiklik bildirimlerinin korunmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015far. B\u00fcy\u00fck kurumsal projeler ve yaz\u0131l\u0131m ekosistemleri taraf\u0131ndan s\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<h4>Kopyalama Hakl\u0131 (Copyleft) Lisanslar<\/h4>\n<p>Kopyalama hakl\u0131 lisanslar, &#8220;\u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn korunmas\u0131&#8221; felsefesini benimser. Bu lisanslar, yaz\u0131l\u0131m\u0131n kendisiyle birlikte t\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n da ayn\u0131 veya uyumlu bir a\u00e7\u0131k kaynak lisans\u0131 alt\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015far. Bu mekanizma, a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m\u0131n kapal\u0131 kaynak haline gelmesini engellemeyi ama\u00e7lar ve &#8220;vir\u00fcs&#8221; benzetmesiyle de an\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir kez kopyalama hakl\u0131 bir kodla etkile\u015fime giren t\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fma da kopyalama hakl\u0131 hale gelir.<\/p>\n<p>*   <strong>\u00d6zellikleri:<\/strong> T\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n da a\u00e7\u0131k kaynak kalmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn yay\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eder.<br \/>\n*   <strong>Avantajlar\u0131:<\/strong> A\u00e7\u0131k kaynak ekosistemini korur, topluluk katk\u0131s\u0131n\u0131 te\u015fvik eder, yaz\u0131l\u0131m\u0131n \u00f6zg\u00fcr kalmas\u0131n\u0131 garanti eder.<br \/>\n*   <strong>Dezavantajlar\u0131:<\/strong> Ticari entegrasyon zorluklar\u0131, kapal\u0131 kaynak projelerle uyumsuzluk, &#8220;viral&#8221; etkisi nedeniyle baz\u0131 \u015firketler taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p><strong>G\u00fc\u00e7l\u00fc Copyleft (Strong Copyleft):<\/strong><\/p>\n<p>*   <strong>GNU Genel Kamu Lisans\u0131 (GPL) v2 ve v3:<\/strong> En bilinen ve en yayg\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc kopyalama hakl\u0131 lisanst\u0131r. GPL ile lisanslanm\u0131\u015f bir yaz\u0131l\u0131m\u0131 temel alan veya onunla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 olan herhangi bir t\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n da GPL alt\u0131nda lisanslanmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu, t\u00fcm projenin lisans\u0131n\u0131 etkileyebilir. GPLv3, patent korumas\u0131 ve dijital haklar y\u00f6netimi (DRM) ile ilgili ek h\u00fck\u00fcmler i\u00e7erir.<br \/>\n*   <strong>GNU Affero Genel Kamu Lisans\u0131 (AGPL):<\/strong> \u00d6zellikle a\u011f \u00fczerinden kullan\u0131lan yaz\u0131l\u0131mlar i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. AGPL ile lisanslanm\u0131\u015f bir yaz\u0131l\u0131m\u0131 a\u011f \u00fczerinden kullanan bir \u015firketin, yaz\u0131l\u0131mda yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri kullan\u0131c\u0131lara sunmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu, bulut tabanl\u0131 hizmetlerde kullan\u0131lan yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n \u00f6zg\u00fcr kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lar.<\/p>\n<p><strong>Zay\u0131f Copyleft (Weak Copyleft):<\/strong><\/p>\n<p>*   <strong>GNU K\u0131s\u0131tl\u0131 Genel Kamu Lisans\u0131 (LGPL):<\/strong> K\u00fct\u00fcphaneler i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f bir kopyalama hakl\u0131 lisanst\u0131r. LGPL ile lisanslanm\u0131\u015f bir k\u00fct\u00fcphaneye dinamik olarak ba\u011flanan (linked) bir yaz\u0131l\u0131m\u0131n kendi lisans\u0131n\u0131 korumas\u0131na izin verir. Ancak, k\u00fct\u00fcphanenin kendisinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerin LGPL alt\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekir. Bu, kapal\u0131 kaynak yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n a\u00e7\u0131k kaynak k\u00fct\u00fcphaneleri kullanmas\u0131na izin verirken, k\u00fct\u00fcphanenin kendisinin a\u00e7\u0131k kaynak kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<br \/>\n*   <strong>Mozilla Kamu Lisans\u0131 (MPL):<\/strong> Dosya bazl\u0131 bir kopyalama hakl\u0131 lisanst\u0131r. MPL ile lisanslanm\u0131\u015f bir dosyada yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerin MPL alt\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir, ancak ayn\u0131 projedeki di\u011fer dosyalar\u0131n farkl\u0131 lisanslar alt\u0131nda olmas\u0131na izin verir. Bu, MPL lisansl\u0131 bile\u015fenlerin kapal\u0131 kaynak veya ba\u015fka a\u00e7\u0131k kaynak projelerle daha kolay entegre edilmesini sa\u011flar.<\/p>\n<h4>\u00d6zel Durumlar ve Di\u011fer Lisanslar<\/h4>\n<p>*   <strong>Kamu Mal\u0131 (Public Domain):<\/strong> Yaz\u0131l\u0131m\u0131n telif hakk\u0131ndan feragat edildi\u011fi ve herhangi bir lisans k\u0131s\u0131tlamas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n serbest\u00e7e kullan\u0131labilece\u011fi durumdur. Yasal olarak kamu mal\u0131 haline getirmek, baz\u0131 \u00fclkelerde zor olabilir, bu nedenle genellikle &#8220;kamu mal\u0131 benzeri&#8221; lisanslar kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Zero-Clause BSD, Unlicense, CC0:<\/strong> Bunlar, yaz\u0131l\u0131m\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kamu mal\u0131na yak\u0131n hale getirmeyi ama\u00e7layan lisanslard\u0131r. Genellikle yasal belirsizlikleri azaltmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rlar ve telif hakk\u0131ndan feragat etmenin yasal olarak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda izin verici lisanslar olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcrler.<br \/>\n*   <strong>\u00c7ift Lisanslama (Dual Licensing):<\/strong> Bir yaz\u0131l\u0131m\u0131n hem a\u00e7\u0131k kaynak bir lisans (\u00f6rne\u011fin GPL) hem de ticari bir lisans alt\u0131nda sunuldu\u011fu durumdur. Bu model, yaz\u0131l\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131k kaynak toplulu\u011funa sunarken, kapal\u0131 kaynak projelerde kullanmak isteyen \u015firketlerden lisans \u00fccreti alarak gelir elde etme imkan\u0131 sunar.<\/p>\n<h3>Lisans Uyumlulu\u011fu ve Birlikte \u00c7al\u0131\u015fabilirlik<\/h3>\n<p>Farkl\u0131 a\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131 bir araya geldi\u011finde, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck ve karma\u015f\u0131k projelerde lisans uyumlulu\u011fu \u00f6nemli bir sorun haline gelebilir. Bir projenin birden fazla bile\u015fen i\u00e7ermesi ve her bir bile\u015fenin farkl\u0131 bir lisansa sahip olmas\u0131 durumunda, bu lisanslar\u0131n birbiriyle nas\u0131l etkile\u015fime girdi\u011fini anlamak kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<h4>Lisans \u00c7at\u0131\u015fmalar\u0131<\/h4>\n<p>Lisans \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, bir projenin kulland\u0131\u011f\u0131 iki veya daha fazla lisans\u0131n, ayn\u0131 kod par\u00e7as\u0131 \u00fczerinde \u00e7eli\u015fen veya uygulanamaz hale gelen gereksinimlere sahip olmas\u0131 durumunda ortaya \u00e7\u0131kar. Bu durum \u00f6zellikle kopyalama hakl\u0131 lisanslar ile izin verici lisanslar veya farkl\u0131 kopyalama hakl\u0131 lisanslar aras\u0131nda yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p>*   <strong>\u00d6rnek:<\/strong> GPL lisansl\u0131 bir bile\u015fen ile MIT lisansl\u0131 bir bile\u015feni bir araya getirmek genellikle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, \u00e7\u00fcnk\u00fc GPL&#8217;nin gereksinimleri MIT&#8217;nin izin verici do\u011fas\u0131yla \u00e7eli\u015fmez. Ancak, MIT lisansl\u0131 bir kodu GPL lisansl\u0131 bir projeye dahil etti\u011finizde, MIT lisansl\u0131 kodun da GPL ko\u015fullar\u0131na tabi olmas\u0131 gerekebilir. Tersine, GPL lisansl\u0131 bir kodu kapal\u0131 kaynak bir projeye entegre etmek, projenin tamam\u0131n\u0131n GPL olmas\u0131 gerekti\u011fi i\u00e7in do\u011frudan bir \u00e7at\u0131\u015fma yarat\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Farkl\u0131 Kopyalama Hakl\u0131 Lisanslar Aras\u0131 \u00c7at\u0131\u015fmalar:<\/strong> \u00d6rne\u011fin, GPLv2 ile GPLv3 aras\u0131nda do\u011frudan bir uyumluluk yoktur; GPLv2 lisansl\u0131 bir kodu GPLv3 lisansl\u0131 bir projede kullanmak i\u00e7in \u00f6zel &#8220;veya daha sonras\u0131&#8221; h\u00fck\u00fcmleri gerekir. Benzer \u015fekilde, MPL gibi dosya bazl\u0131 kopyalama hakl\u0131 lisanslar, GPL gibi t\u00fcm projeyi etkileyen lisanslarla entegrasyonu daha karma\u015f\u0131k hale getirebilir.<\/p>\n<h4>Uyumluluk Matrisleri<\/h4>\n<p>Lisans uyumlulu\u011fu, karma\u015f\u0131k bir konudur ve genellikle bir lisans\u0131n di\u011ferine &#8220;\u00fcst\u00fcn gelmesi&#8221; veya di\u011ferini &#8220;i\u00e7ermesi&#8221; \u015feklinde ifade edilir. Bu uyumluluk ili\u015fkilerini anlamak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli organizasyonlar ve topluluklar taraf\u0131ndan lisans uyumluluk matrisleri ve rehberler olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu matrisler, belirli bir lisans\u0131n di\u011fer lisanslarla birlikte kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rsel olarak g\u00f6sterir. \u00d6rne\u011fin, FSF&#8217;nin kendi lisans uyumluluk rehberleri veya OSI&#8217;nin kaynaklar\u0131, geli\u015ftiricilere ve \u015firketlere bu konuda yol g\u00f6sterir. Ancak, her zaman bir hukuk uzman\u0131na dan\u0131\u015fmak en g\u00fcvenli yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n<h4>Lisans Se\u00e7imi Stratejileri<\/h4>\n<p>Bir projeye lisans se\u00e7imi, projenin hedeflerine, geli\u015ftirme felsefesine ve beklenen kullan\u0131m senaryolar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>*   <strong>Maksimum Benimseme ve Ticari Kullan\u0131m:<\/strong> E\u011fer projenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca geni\u015f bir kitle taraf\u0131ndan benimsenmesi ve ticari projelerde kolayca kullan\u0131lmas\u0131 hedefleniyorsa, MIT, BSD veya Apache 2.0 gibi izin verici lisanslar tercih edilebilir.<br \/>\n*   <strong>\u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn Korunmas\u0131 ve Topluluk Katk\u0131s\u0131:<\/strong> E\u011fer projenin ve ondan t\u00fcreyen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n her zaman a\u00e7\u0131k kaynak kalmas\u0131 ve topluluk katk\u0131s\u0131n\u0131n garanti alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 isteniyorsa, GPL veya AGPL gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc kopyalama hakl\u0131 lisanslar uygun olabilir. K\u00fct\u00fcphane gibi bile\u015fenler i\u00e7in LGPL veya MPL tercih edilebilir.<br \/>\n*   <strong>Hibrit Yakla\u015f\u0131mlar:<\/strong> Baz\u0131 projeler, \u00e7ift lisanslama stratejisi kullanarak hem ticari esnekli\u011fi hem de a\u00e7\u0131k kaynak felsefesini bir arada sunar.<\/p>\n<h4>Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Y\u00f6netimi<\/h4>\n<p>Modern yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme, genellikle \u00e7ok say\u0131da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphane ve bile\u015fenin kullan\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n her birinin lisans\u0131n\u0131 anlamak ve projenin genel lisans\u0131yla uyumlu oldu\u011fundan emin olmak hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bir projenin lisans uyumlulu\u011funu sa\u011flamak i\u00e7in:<\/p>\n<p>*   Kullan\u0131lan t\u00fcm ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n bir listesi tutulmal\u0131.<br \/>\n*   Her ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n lisans\u0131 belirlenmeli.<br \/>\n*   Bu lisanslar\u0131n projenin kendi lisans\u0131yla ve birbirleriyle uyumlu olup olmad\u0131\u011f\u0131 analiz edilmeli.<br \/>\n*   Lisans tarama ara\u00e7lar\u0131 (\u00f6rne\u011fin FOSSology, Black Duck, WhiteSource) ve otomasyon \u00e7\u00f6z\u00fcmleri, bu s\u00fcreci kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p>Lisans uyumsuzluklar\u0131, projenin yasal risklerle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na, hatta da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Bu nedenle, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k y\u00f6netimi, a\u00e7\u0131k kaynak projelerde ihmal edilmemesi gereken bir konudur.<\/p>\n<h3>A\u00e7\u0131k Kaynak Lisanslar\u0131n\u0131n Hukuki Boyutlar\u0131 ve En \u0130yi Uygulamalar<\/h3>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme toplulu\u011fu i\u00e7inde i\u015fbirli\u011fini ve inovasyonu destekleyen g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lar olsa da, ayn\u0131 zamanda ciddi hukuki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ve riskler de ta\u015f\u0131r. Bu nedenle, lisanslar\u0131n hukuki boyutlar\u0131n\u0131 anlamak ve en iyi uygulamalar\u0131 benimsemek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<h4>Lisans \u0130hlali ve Sonu\u00e7lar\u0131<\/h4>\n<p>Bir a\u00e7\u0131k kaynak lisans\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131na uyulmamas\u0131, telif hakk\u0131 ihlali anlam\u0131na gelir. Telif hakk\u0131 ihlali, ciddi hukuki sonu\u00e7lar do\u011furabilir:<\/p>\n<p>*   <strong>\u0130htar ve Dava:<\/strong> Lisans sahibi, lisans \u015fartlar\u0131n\u0131 ihlal eden tarafa ihtar g\u00f6nderebilir ve ihlalin durdurulmas\u0131n\u0131 talep edebilir. \u0130hlal devam ederse, telif hakk\u0131 davas\u0131 a\u00e7\u0131labilir.<br \/>\n*   <strong>Projenin Kapat\u0131lmas\u0131:<\/strong> \u0130hlal eden projenin veya \u00fcr\u00fcn\u00fcn piyasadan \u00e7ekilmesi veya da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131 istenebilir.<br \/>\n*   <strong>Tazminat:<\/strong> Telif hakk\u0131 sahibi, u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlar i\u00e7in tazminat talep edebilir. Bu, ihlal edilen yaz\u0131l\u0131m\u0131n ticari de\u011ferine ve ihlalin kapsam\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6nemli miktarlarda olabilir.<br \/>\n*   <strong>\u0130tibar Kayb\u0131:<\/strong> Lisans ihlalleri, \u015firketlerin veya projelerin itibar\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde zedeleyebilir ve g\u00fcven kayb\u0131na yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle kopyalama hakl\u0131 lisanslar\u0131n ihlali, t\u00fcm projenin a\u00e7\u0131k kaynak haline getirilmesi veya da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131 gibi kapsaml\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furabilir. \u00d6rne\u011fin, GPL ihlalleri, bir\u00e7ok durumda ihlal eden taraf\u0131n yaz\u0131l\u0131m\u0131n kaynak kodunu GPL alt\u0131nda yay\u0131nlamaya zorlanmas\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h4>Lisans Okuma ve Anlama<\/h4>\n<p>Her a\u00e7\u0131k kaynak lisans\u0131n\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc n\u00fcanslar\u0131 ve detaylar\u0131 vard\u0131r. Bir lisans\u0131n ad\u0131n\u0131 bilmek yeterli de\u011fildir; lisans metninin tamam\u0131n\u0131 okumak ve anlamak esast\u0131r. Hukuki terimler ve ifadeler karma\u015f\u0131k olabilir, bu nedenle gerekti\u011finde hukuki dan\u0131\u015fmanl\u0131k almak \u00f6nemlidir. \u00d6zellikle a\u015fa\u011f\u0131daki noktalara dikkat edilmelidir:<\/p>\n<p>*   <strong>Telif Hakk\u0131 ve Bildirim Gereksinimleri:<\/strong> Hangi telif hakk\u0131 bildirimlerinin korunmas\u0131 veya eklenmesi gerekti\u011fi.<br \/>\n*   <strong>De\u011fi\u015fiklik Bildirimleri:<\/strong> Kaynak kodda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerin nas\u0131l belirtilmesi gerekti\u011fi.<br \/>\n*   <strong>Da\u011f\u0131t\u0131m \u015eartlar\u0131:<\/strong> Yaz\u0131l\u0131m\u0131n nas\u0131l ve hangi ko\u015fullar alt\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131labilece\u011fi (\u00f6rne\u011fin, kaynak kodun dahil edilmesi, lisans\u0131n kopyalanmas\u0131).<br \/>\n*   <strong>Patent H\u00fck\u00fcmleri:<\/strong> Apache 2.0 gibi baz\u0131 lisanslar, patent haklar\u0131 ile ilgili \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler i\u00e7erir.<br \/>\n*   <strong>Garantiler ve Sorumluluk Reddi:<\/strong> A\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar genellikle &#8220;oldu\u011fu gibi&#8221; sa\u011flan\u0131r ve herhangi bir garanti veya sorumluluk i\u00e7ermez.<\/p>\n<h4>Lisans Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve Bildirimleri<\/h4>\n<p>Bir a\u00e7\u0131k kaynak projesinde lisans uyumlulu\u011funu sa\u011flaman\u0131n temel ad\u0131mlar\u0131ndan biri, do\u011fru lisans bildirimlerini projenin her yerine yerle\u015ftirmektir.<\/p>\n<p>*   <strong>Ana Lisans Dosyas\u0131:<\/strong> Projenin k\u00f6k dizininde <code>LICENSE<\/code>, <code>COPYING<\/code> veya <code>NOTICE<\/code> ad\u0131nda bir dosya bulunmal\u0131 ve bu dosya projenin ana lisans\u0131n\u0131n tam metnini i\u00e7ermelidir.<br \/>\n*   <strong>Dosya Ba\u015fl\u0131klar\u0131:<\/strong> Her kaynak kod dosyas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda, ilgili dosyan\u0131n lisans\u0131n\u0131 belirten k\u0131sa bir ba\u015fl\u0131k veya referans bulunmal\u0131d\u0131r. Bu, dosyan\u0131n hangi lisans alt\u0131nda oldu\u011funu h\u0131zl\u0131ca anlamay\u0131 sa\u011flar ve lisans kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6nler.<br \/>\n*   <strong>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Taraf Bildirimleri:<\/strong> Proje i\u00e7inde kullan\u0131lan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphanelerin ve bile\u015fenlerin lisanslar\u0131 da genellikle <code>NOTICE<\/code> dosyas\u0131 i\u00e7inde veya ayr\u0131 bir belgede belirtilmelidir.<\/p>\n<h4>Katk\u0131da Bulunanlar \u0130\u00e7in<\/h4>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak projelere katk\u0131da bulunan geli\u015ftiriciler i\u00e7in de belirli hukuki prosed\u00fcrler \u00f6nemlidir:<\/p>\n<p>*   <strong>Contributor License Agreements (CLA):<\/strong> Baz\u0131 b\u00fcy\u00fck projeler (\u00f6rne\u011fin Google, Facebook), katk\u0131da bulunanlardan bir CLA imzalamalar\u0131n\u0131 ister. CLA, katk\u0131da bulunan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin telif hakk\u0131n\u0131 projeye veya belirli ko\u015fullar alt\u0131nda lisanslamas\u0131na izin veren bir s\u00f6zle\u015fmedir. Bu, projenin lisans uyumlulu\u011funu ve gelecekteki lisanslama esnekli\u011fini sa\u011flar.<br \/>\n*   <strong>Developer Certificate of Origin (DCO):<\/strong> Daha hafif bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Katk\u0131da bulunan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin kendisinin oldu\u011funu veya yasal olarak da\u011f\u0131t\u0131m hakk\u0131na sahip oldu\u011funu beyan etmesini gerektirir. Bu, <code>git commit<\/code> mesajlar\u0131na eklenen basit bir sat\u0131rla yap\u0131labilir ve Linux \u00e7ekirde\u011fi gibi projelerde kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<h4>Ticari Kullan\u0131m \u0130\u00e7in \u00d6neriler<\/h4>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 ticari \u00fcr\u00fcn veya hizmetlerde kullanan \u015firketler i\u00e7in baz\u0131 en iyi uygulamalar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<p>*   <strong>Hukuki Dan\u0131\u015fmanl\u0131k:<\/strong> A\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131 konusunda uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir hukuk dan\u0131\u015fman\u0131ndan d\u00fczenli olarak hukuki g\u00f6r\u00fc\u015f almak.<br \/>\n*   <strong>Lisans Tarama ve Y\u00f6netim Ara\u00e7lar\u0131:<\/strong> Otomatik lisans tarama ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanarak projelerdeki t\u00fcm a\u00e7\u0131k kaynak bile\u015fenlerinin lisanslar\u0131n\u0131 tespit etmek ve y\u00f6netmek.<br \/>\n*   <strong>\u0130\u00e7 Politikalar:<\/strong> \u015eirket i\u00e7inde a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin net politikalar ve prosed\u00fcrler olu\u015fturmak.<br \/>\n*   <strong>E\u011fitim:<\/strong> Geli\u015ftiricileri ve proje y\u00f6neticilerini a\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131 konusunda e\u011fitmek.<br \/>\n*   <strong>Dok\u00fcmantasyon:<\/strong> Kullan\u0131lan t\u00fcm a\u00e7\u0131k kaynak bile\u015fenlerin ve lisanslar\u0131n\u0131n detayl\u0131 bir listesini tutmak ve bu bilgiyi gerekti\u011finde m\u00fc\u015fterilere sunmak.<\/p>\n<h3>Gelecek ve A\u00e7\u0131k Kaynak Lisanslar\u0131<\/h3>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak felsefesi ve lisanslar\u0131, yaz\u0131l\u0131m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek donan\u0131m, i\u00e7erik, veri ve hatta yapay zeka modelleri gibi farkl\u0131 alanlarda da kendine yer bulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu geni\u015fleme, mevcut lisanslar\u0131n adaptasyonu ve yeni lisanslar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131 beraberinde getirmektedir.<\/p>\n<h4>Yeni Lisanslar ve Trendler<\/h4>\n<p>*   <strong>Yaz\u0131l\u0131m D\u0131\u015f\u0131 A\u00e7\u0131k Kaynak:<\/strong> A\u00e7\u0131k kaynak donan\u0131m (Open Source Hardware), a\u00e7\u0131k bilim (Open Science), a\u00e7\u0131k veri (Open Data) gibi alanlar, yaz\u0131l\u0131m lisanslar\u0131ndan ilham alan ancak kendi \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re uyarlanm\u0131\u015f lisanslara ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Creative Commons lisanslar\u0131, i\u00e7erik ve veri i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Yapay Zeka Modelleri ve Veri Setleri:<\/strong> Yapay zeka modelleri, algoritmalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra e\u011fitildikleri veri setlerini de i\u00e7erir. Bu modellerin ve veri setlerinin lisanslanmas\u0131, telif hakk\u0131, veri gizlili\u011fi, etik kullan\u0131m ve t\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n nas\u0131l ele al\u0131naca\u011f\u0131 gibi karma\u015f\u0131k sorular\u0131 g\u00fcndeme getirmektedir. Mevcut yaz\u0131l\u0131m lisanslar\u0131, bu yeni varl\u0131klar\u0131n t\u00fcm y\u00f6nlerini kapsamakta yetersiz kalabilir. Bu alanda yeni lisanslama yakla\u015f\u0131mlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, Responsible AI Licenses) geli\u015ftirilmektedir.<br \/>\n*   <strong>Etik ve Sosyal Lisanslar:<\/strong> Baz\u0131 yeni lisanslar, yaz\u0131l\u0131m\u0131n belirli etik veya sosyal ama\u00e7lar do\u011frultusunda kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (\u00f6rne\u011fin, &#8220;insan haklar\u0131n\u0131 ihlal etmek i\u00e7in kullan\u0131lamaz&#8221; gibi). Bu t\u00fcr lisanslar, OSI&#8217;nin &#8220;kullan\u0131m alanlar\u0131na kar\u015f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yok&#8221; kriteriyle \u00e7eli\u015febilece\u011fi i\u00e7in a\u00e7\u0131k kaynak toplulu\u011fu i\u00e7inde tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n<h4>Topluluk ve Hukuk Aras\u0131ndaki K\u00f6pr\u00fc<\/h4>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131, geli\u015ftirici toplulu\u011funun ihtiya\u00e7lar\u0131 ile hukuki gereklilikler aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Lisanslar, teknolojik geli\u015fmeler ve toplumsal beklentiler do\u011frultusunda s\u00fcrekli olarak evrim ge\u00e7irmektedir. Topluluklar, yeni lisanslar\u0131 tart\u0131\u015fmakta, mevcut lisanslar\u0131n yorumlar\u0131n\u0131 netle\u015ftirmekte ve gerekti\u011finde yeni lisanslar olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu dinamik s\u00fcre\u00e7, a\u00e7\u0131k kaynak ekosisteminin canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve adaptasyon yetene\u011fini g\u00f6sterir. Hukuk uzmanlar\u0131, bu evrimi takip ederek ve topluluklarla i\u015fbirli\u011fi yaparak, a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m\u0131n yasal \u00e7er\u00e7evesinin g\u00fcncel kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7<\/h3>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m lisanslar\u0131, modern yaz\u0131l\u0131m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnmez ama vazge\u00e7ilmez bir altyap\u0131s\u0131d\u0131r. Geli\u015ftiricilere eserleri \u00fczerinde kontrol sa\u011flarken, kullan\u0131c\u0131lara \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler sunar ve i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 inovasyonu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. MIT, Apache, BSD gibi izin verici lisanslar maksimum benimsemeyi hedeflerken, GPL, AGPL gibi kopyalama hakl\u0131 lisanslar yaz\u0131l\u0131m\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumay\u0131 ve yaymay\u0131 ama\u00e7lar. LGPL ve MPL gibi zay\u0131f kopyalama hakl\u0131 lisanslar ise bu iki yakla\u015f\u0131m aras\u0131nda bir denge kurar.<\/p>\n<p>Do\u011fru lisans se\u00e7imi, bir projenin ba\u015far\u0131s\u0131 ve hedeflerine ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf bile\u015fenlerin lisans uyumlulu\u011funu y\u00f6netmek, herhangi bir projenin yasal risklerden ar\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati bir ad\u0131md\u0131r. Lisans ihlalleri, projenin durdurulmas\u0131ndan tazminat davalar\u0131na kadar ciddi sonu\u00e7lar do\u011furabilir, bu nedenle her zaman lisans metinlerini dikkatle okumak ve gerekti\u011finde hukuki dan\u0131\u015fmanl\u0131k almak en iyi uygulamad\u0131r.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k kaynak felsefesinin donan\u0131m, veri ve yapay zeka gibi yeni alanlara yay\u0131lmas\u0131yla birlikte, lisanslar\u0131n da bu yeni ihtiya\u00e7lara g\u00f6re evrildi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Bu s\u00fcrekli adaptasyon, a\u00e7\u0131k kaynak ekosisteminin dinamik yap\u0131s\u0131n\u0131 ve gelecekte de teknoloji d\u00fcnyas\u0131ndaki merkezi rol\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrece\u011finin bir g\u00f6stergesidir. A\u00e7\u0131k kaynak lisanslar\u0131n\u0131 anlamak, sadece bir geli\u015ftirici veya \u015firket i\u00e7in de\u011fil, teknolojiyle etkile\u015fimde olan herkes i\u00e7in temel bir bilgi haline gelmi\u015ftir. Bu lisanslar, sadece yasal belgeler olmaktan \u00f6te, dijital \u00e7a\u011f\u0131n i\u015fbirli\u011fi ve bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 ruhunun temelini olu\u015fturan manifestolard\u0131r.<\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak A\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m (AKY), g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknoloji d\u00fcnyas\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndan biridir.","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-41032","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak A\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m (AKY), g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknoloji d\u00fcnyas\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndan biridir.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-02T22:40:48+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak\",\"datePublished\":\"2026-03-02T22:40:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/\"},\"wordCount\":4413,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/\",\"name\":\"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-03-02T22:40:48+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak","og_description":"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak A\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m (AKY), g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknoloji d\u00fcnyas\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndan biridir.","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2026-03-02T22:40:48+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"22 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak","datePublished":"2026-03-02T22:40:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/"},"wordCount":4413,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/#respond"]}],"copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/","name":"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2026-03-02T22:40:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/acik-kaynak-yazilim-lisanslarini-anlamak\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"A\u00e7\u0131k Kaynak Yaz\u0131l\u0131m Lisanslar\u0131n\u0131 Anlamak"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41032"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41033,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41032\/revisions\/41033"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}