{"id":39497,"date":"2026-02-22T18:00:34","date_gmt":"2026-02-22T15:00:34","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/"},"modified":"2026-02-22T18:00:34","modified_gmt":"2026-02-22T15:00:34","slug":"rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/","title":{"rendered":"Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim?"},"content":{"rendered":"<h2>Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim?<\/h2>\n<p>Modern web uygulamalar\u0131, kullan\u0131c\u0131 deneyimini zenginle\u015ftirmek ve karma\u015f\u0131k i\u015flevleri taray\u0131c\u0131 i\u00e7inde sunmak i\u00e7in s\u00fcrekli daha fazla performansa ihtiya\u00e7 duyuyor. Geleneksel JavaScript&#8217;in zaman zaman yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 bu noktada, Rust ve WebAssembly (Wasm) ikilisi, web geli\u015ftiricilerine yeni bir kap\u0131 aral\u0131yor. Bu makalede, Rust&#8217;\u0131n bellek g\u00fcvenli\u011fi ve performans avantajlar\u0131n\u0131 WebAssembly&#8217;nin taray\u0131c\u0131 uyumlulu\u011fu ile birle\u015ftirerek nas\u0131l yak\u0131n-yerel h\u0131zda web uygulamalar\u0131 geli\u015ftirebilece\u011fimizi detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz.<\/p>\n<h3>Web Geli\u015ftirmede Performans \u0130htiyac\u0131 ve Zorluklar<\/h3>\n<p>Web uygulamalar\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131k\u00e7a, performans, kullan\u0131c\u0131 memnuniyetinin ve uygulaman\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n anahtar\u0131 haline gelmi\u015ftir. Kullan\u0131c\u0131lar, h\u0131zl\u0131 y\u00fcklenen, ak\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan ve an\u0131nda tepki veren uygulamalar beklemektedir.<\/p>\n<h4>Kullan\u0131c\u0131 Beklentileri ve UX \u00d6nemi<\/h4>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131, masa\u00fcst\u00fc uygulamalar\u0131na benzer bir h\u0131z ve ak\u0131c\u0131l\u0131k bekler. Yava\u015f y\u00fckleme s\u00fcreleri, tak\u0131lmalar veya gecikmeler, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n uygulamay\u0131 terk etmesine neden olabilir. Bu nedenle, \u00fcst\u00fcn bir kullan\u0131c\u0131 deneyimi (UX) sunmak i\u00e7in performans optimizasyonu kritik bir \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<h4>JavaScript&#8217;in Performans Limitleri<\/h4>\n<p>JavaScript, web&#8217;in ana dili olmas\u0131na ra\u011fmen, yorumlanm\u0131\u015f bir dil olmas\u0131 ve tek i\u015f par\u00e7ac\u0131kl\u0131 yap\u0131s\u0131 nedeniyle yo\u011fun hesaplama gerektiren g\u00f6revlerde performans darbo\u011fazlar\u0131 ya\u015fayabilir. \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck veri i\u015fleme, karma\u015f\u0131k grafikler veya ger\u00e7ek zamanl\u0131 uygulamalar gibi senaryolarda bu s\u0131n\u0131rlamalar belirginle\u015fir.<\/p>\n<h4>Mevcut \u00c7\u00f6z\u00fcmlerin Yetersizli\u011fi<\/h4>\n<p>JavaScript&#8217;in performans sorunlar\u0131n\u0131 a\u015fmak i\u00e7in Web Workers gibi \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulunsa da, bunlar genellikle veri transferi maliyetleri ve karma\u015f\u0131k senkronizasyon gereksinimleri nedeniyle kendi zorluklar\u0131n\u0131 beraberinde getirir. Daha iyi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131, WebAssembly gibi yeni teknolojilere olan ilgiyi art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h3>WebAssembly (Wasm) ve Rust: Temel Kavramlar<\/h3>\n<p>WebAssembly, web&#8217;e y\u00fcksek performans getirme potansiyeli ta\u015f\u0131yan devrim niteli\u011finde bir teknolojidir. Rust ise, bu potansiyeli en iyi \u015fekilde kullanabilecek dillerden biridir.<\/p>\n<h4>WebAssembly&#8217;nin Amac\u0131 ve \u00c7al\u0131\u015fma Prensibi<\/h4>\n<p>WebAssembly (Wasm), modern web taray\u0131c\u0131lar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fck seviyeli bir ikili kod format\u0131d\u0131r. JavaScript&#8217;in aksine, Wasm do\u011frudan taray\u0131c\u0131n\u0131n sanal makinesi taraf\u0131ndan neredeyse yerel h\u0131zda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilen \u00f6nceden derlenmi\u015f bir koddur. C, C++, Rust gibi dillerden derlenebilir ve taray\u0131c\u0131da y\u00fcksek performansl\u0131 kod \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bir hedef olarak hizmet eder.<\/p>\n<h4>Rust Dilinin Temel Avantajlar\u0131<\/h4>\n<p>Rust, performans, bellek g\u00fcvenli\u011fi ve e\u015fzamanl\u0131l\u0131k \u00fczerine odaklanm\u0131\u015f sistem programlama dilidir. \u00c7\u00f6p toplama (garbage collection) olmadan bellek g\u00fcvenli\u011fini garanti eden benzersiz &#8220;\u00f6d\u00fcn\u00e7 alma denetleyicisi&#8221; (borrow checker) sayesinde, \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 hatalar\u0131n\u0131 derleme zaman\u0131nda yakalar. Bu \u00f6zellikler, Rust&#8217;\u0131 y\u00fcksek performansl\u0131 ve g\u00fcvenilir uygulamalar geli\u015ftirmek i\u00e7in ideal bir se\u00e7enek haline getirir.<\/p>\n<h4>Wasm ve Rust&#8217;\u0131n Ortak Noktalar\u0131<\/h4>\n<p>Rust&#8217;\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck seviyeli kontrol yetene\u011fi, s\u0131f\u0131r maliyetli soyutlamalar\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck ikili \u00e7\u0131kt\u0131lar \u00fcretme kapasitesi, onu WebAssembly i\u00e7in m\u00fckemmel bir kaynak dil yapar. Rust ile yaz\u0131lan kod, Wasm&#8217;a derlendi\u011finde, JavaScript&#8217;in ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 bir performans seviyesine ula\u015fabilirken, ayn\u0131 zamanda bellek g\u00fcvenli\u011fi gibi kritik avantajlar\u0131 da korur.<\/p>\n<h3>Rust ve WebAssembly&#8217;nin Birle\u015fimi: Neden Bu Kadar G\u00fc\u00e7l\u00fc?<\/h3>\n<p>Rust ve WebAssembly&#8217;nin sinerjisi, web geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda yeni bir \u00e7a\u011f\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 aral\u0131yor. Bu ikilinin sundu\u011fu avantajlar, geleneksel yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7iyor.<\/p>\n<h4>S\u0131f\u0131r Maliyetli Soyutlamalar ve Bellek G\u00fcvenli\u011fi<\/h4>\n<p>Rust, y\u00fcksek seviyeli soyutlamalar sunarken, bunlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda neredeyse hi\u00e7bir maliyet olmadan yapar. Bu, derlenmi\u015f Wasm mod\u00fcllerinin m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u00fc\u00e7\u00fck boyutta ve en y\u00fcksek h\u0131zda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ayr\u0131ca, Rust&#8217;\u0131n bellek g\u00fcvenli\u011fi garantileri, Wasm mod\u00fcllerinde yayg\u0131n g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7erek daha sa\u011flam uygulamalar olu\u015fturulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n<h4><code>wasm-bindgen<\/code> ve <code>wasm-pack<\/code> ile Kolay Entegrasyon<\/h4>\n<p>Rust ve WebAssembly aras\u0131ndaki entegrasyonu kolayla\u015ft\u0131ran iki \u00f6nemli ara\u00e7 vard\u0131r: <code>wasm-bindgen<\/code> ve <code>wasm-pack<\/code>. <code>wasm-bindgen<\/code>, Rust ve JavaScript aras\u0131nda y\u00fcksek seviyeli etkile\u015fimi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar; Rust kodunuzdan JavaScript fonksiyonlar\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rman\u0131za ve tersini yapman\u0131za olanak tan\u0131r. <code>wasm-pack<\/code> ise, Rust kodunuzu derleyip, bir JavaScript paketi (npm paketi gibi) olarak da\u011f\u0131t\u0131ma haz\u0131r hale getiren bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<h4>Yak\u0131n-Yerel Performans\u0131n S\u0131rr\u0131<\/h4>\n<p>Rust kodu, WebAssembly&#8217;ye derlendi\u011finde, taray\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan do\u011frudan ve optimize edilmi\u015f bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, JavaScript&#8217;in yorumlama ve JIT derleme s\u00fcre\u00e7lerinin getirdi\u011fi ek y\u00fckleri ortadan kald\u0131r\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, karma\u015f\u0131k algoritmalar, yo\u011fun grafik i\u015flemleri veya b\u00fcy\u00fck veri manip\u00fclasyonlar\u0131 gibi g\u00f6revlerde, Rust-Wasm mod\u00fclleri, JavaScript&#8217;e k\u0131yasla kat kat daha h\u0131zl\u0131 performans sunarak &#8220;yak\u0131n-yerel&#8221; bir deneyim sa\u011flar.<\/p>\n<h3>Rust ile WebAssembly Uygulamas\u0131 Geli\u015ftirme Ad\u0131mlar\u0131<\/h3>\n<p>Rust ve WebAssembly ile bir web uygulamas\u0131 geli\u015ftirmek, do\u011fru ara\u00e7larla olduk\u00e7a basittir. \u0130\u015fte temel ad\u0131mlar ve bir \u00f6rnek:<\/p>\n<h4>Geli\u015ftirme Ortam\u0131n\u0131n Haz\u0131rlanmas\u0131<\/h4>\n<p>\u00d6ncelikle Rust&#8217;\u0131 kurman\u0131z gerekir (<code>rustup install stable<\/code>). Ard\u0131ndan, WebAssembly hedefi ve gerekli ara\u00e7lar\u0131 eklemelisiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">rustup target add wasm32-unknown-unknown\ncargo install wasm-pack\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>Bu komutlar, Rust kodunuzu WebAssembly'ye derlemek ve taray\u0131c\u0131da kullan\u0131labilir hale getirmek i\u00e7in gerekli t\u00fcm bile\u015fenleri y\u00fckleyecektir.<\/p>\n<h4>Basit Bir Wasm Mod\u00fcl\u00fc Olu\u015fturma (Kod \u00d6rne\u011fi)<\/h4>\n<p>Yeni bir Rust k\u00fct\u00fcphanesi projesi olu\u015fturun ve <code>Cargo.toml<\/code> dosyan\u0131za <code>wasm-bindgen<\/code> ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ekleyin:<\/p>\n<pre><code class=\"language-toml\">[package]\nname = \"my-wasm-app\"\nversion = \"0.1.0\"\nedition = \"2021\"\n\n[lib]\ncrate-type = [\"cdylib\"]\n\n[dependencies]\nwasm-bindgen = \"0.2\"\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>\u015eimdi <code>src\/lib.rs<\/code> dosyan\u0131za basit bir fonksiyon ekleyelim:<\/p>\n<pre><code class=\"language-rust\">use wasm_bindgen::prelude::*;\n\n#[wasm_bindgen]\npub fn greet(name: &str) -> String {\n    format!(\"Merhaba, {}! Rust'tan selamlar!\", name)\n}\n\n#[wasm_bindgen]\npub fn add(a: i32, b: i32) -> i32 {\n    a + b\n}\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>Bu kodu derlemek i\u00e7in projenizin k\u00f6k dizininde \u015fu komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">wasm-pack build --target web\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>Bu komut, <code>pkg<\/code> ad\u0131nda bir dizin olu\u015fturacak ve i\u00e7inde derlenmi\u015f Wasm mod\u00fcl\u00fcn\u00fcz\u00fc (<code>.wasm<\/code> dosyas\u0131) ve JavaScript ba\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 (<code>.js<\/code> dosyas\u0131) bar\u0131nd\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n<h4>JavaScript ile Wasm Mod\u00fcl\u00fcn\u00fc Kullanma (Kod \u00d6rne\u011fi)<\/h4>\n<p>\u015eimdi bu Wasm mod\u00fcl\u00fcn\u00fc bir HTML sayfas\u0131nda nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131m\u0131za bakal\u0131m. Bir <code>index.html<\/code> ve <code>index.js<\/code> dosyas\u0131 olu\u015fturun:<\/p>\n<pre><code class=\"language-html\"><!DOCTYPE html>\n<html>\n<head>\n    <meta charset=\"utf-8\">\n    <title>Rust Wasm Uygulamas\u0131<\/title>\n<\/head>\n<body>\n    <script type=\"module\">\n        import init, { greet, add } from '.\/pkg\/my_wasm_app.js';\n\n        async function run() {\n            await init();\n            const message = greet(\"D\u00fcnya\");\n            console.log(message); \/\/ Merhaba, D\u00fcnya! Rust'tan selamlar!\n\n            const sum = add(5, 7);\n            console.log(<code>5 + 7 = ${sum}<\/code>); \/\/ 5 + 7 = 12\n        }\n\n        run();\n    <\/script>\n<\/body>\n<\/html>\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>Bir geli\u015ftirme sunucusu (\u00f6rne\u011fin, <code>python3 -m http.server<\/code>) kullanarak <code>index.html<\/code> dosyas\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, Rust kodunuzun taray\u0131c\u0131da sorunsuz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz.<\/p>\n<h4>Optimizasyon ve Hata Ay\u0131klama \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/h4>\n<p>Performans\u0131 daha da art\u0131rmak i\u00e7in Rust kodunuzu yay\u0131n modunda derleyin (<code>wasm-pack build --target web --release<\/code>). Bu, derleyicinin daha fazla optimizasyon yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Hata ay\u0131klama i\u00e7in, taray\u0131c\u0131 geli\u015ftirici ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanabilir ve <code>console.log<\/code> benzeri \u00e7\u0131kt\u0131lar i\u00e7in <code>web_sys<\/code> veya <code>log<\/code> crate'lerini <code>wasm-bindgen<\/code> ile birlikte kullanabilirsiniz.<\/p>\n<h3>Ger\u00e7ek D\u00fcnya Uygulamalar\u0131 ve Kullan\u0131m Senaryolar\u0131<\/h3>\n<p>Rust ve WebAssembly'nin sundu\u011fu performans avantajlar\u0131, \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerde ve uygulama t\u00fcrlerinde b\u00fcy\u00fck potansiyel ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<h4>Yo\u011fun Hesaplama Gerektiren \u0130\u015flemler<\/h4>\n<p>Veri analizi, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015fleme, kriptografi, bilimsel sim\u00fclasyonlar ve yapay zeka \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131 gibi yo\u011fun hesaplama gerektiren g\u00f6revler, Rust-Wasm ikilisinin parlad\u0131\u011f\u0131 alanlard\u0131r. Bu t\u00fcr uygulamalarda, JavaScript'in s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 kolayca a\u015f\u0131l\u0131r ve taray\u0131c\u0131da masa\u00fcst\u00fc uygulamalar\u0131na yak\u0131n bir performans elde edilir.<\/p>\n<h4>Oyun ve Grafik Uygulamalar\u0131<\/h4>\n<p>Web tabanl\u0131 oyunlar ve karma\u015f\u0131k 3D grafik uygulamalar\u0131, ak\u0131c\u0131 bir deneyim i\u00e7in y\u00fcksek performansl\u0131 i\u015flem g\u00fcc\u00fcne ihtiya\u00e7 duyar. Rust ile yaz\u0131lan ve WebAssembly'ye derlenen oyun motorlar\u0131 veya grafik k\u00fct\u00fcphaneleri, taray\u0131c\u0131da daha zengin ve etkile\u015fimli oyunlar ve g\u00f6rselle\u015ftirmeler olu\u015fturmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.<\/p>\n<h4>Masa\u00fcst\u00fc Benzeri Web Deneyimleri<\/h4>\n<p>WebAssembly, web uygulamalar\u0131n\u0131n masa\u00fcst\u00fc uygulamalar\u0131 gibi hissettirmesini sa\u011flar. Figma gibi karma\u015f\u0131k tasar\u0131m ara\u00e7lar\u0131 veya AutoCAD gibi CAD yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n web versiyonlar\u0131, WebAssembly sayesinde taray\u0131c\u0131da neredeyse yerel uygulamalar kadar h\u0131zl\u0131 ve tepkisel \u00e7al\u0131\u015fabilir. Bu, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ek yaz\u0131l\u0131m y\u00fcklemeye gerek kalmadan g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lara eri\u015fmesini sa\u011flar.<\/p>\n<h3>Gelecek ve Potansiyel<\/h3>\n<p>Rust ve WebAssembly'nin birle\u015fimi, web'in gelece\u011fini \u015fekillendirme potansiyeline sahip, heyecan verici bir teknoloji y\u0131\u011f\u0131n\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h4>Wasm Ekosisteminin Geni\u015flemesi<\/h4>\n<p>WebAssembly, sadece taray\u0131c\u0131da de\u011fil, sunucu taraf\u0131nda (Wasmtime, Wasmer gibi runtimelerle) ve hatta IoT cihazlar\u0131nda da kendine yer bulmaktad\u0131r. Bu geni\u015fleyen ekosistem, Rust-Wasm uygulamalar\u0131n\u0131n daha fazla platformda kullan\u0131labilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ve geli\u015ftiricilere daha fazla esneklik sunacakt\u0131r.<\/p>\n<h4>Rust'\u0131n Web Geli\u015ftirmedeki Yeri<\/h4>\n<p>Rust, performans ve g\u00fcvenli\u011fe olan odaklanmas\u0131yla, web geli\u015ftirmenin temel ta\u015flar\u0131ndan biri haline gelmeye adayd\u0131r. Frontend \u00e7er\u00e7eveleri (Yew, Seed gibi) ve backend (Actix-web, Rocket) ile tam y\u0131\u011f\u0131n Rust uygulamalar\u0131 geli\u015ftirmek, tek bir dilde g\u00fcvenli ve y\u00fcksek performansl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunma imkan\u0131 do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n<h4>Web'in Performans S\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 Zorlamak<\/h4>\n<p>Rust ve WebAssembly, web'in performans s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlamaya devam edecektir. Gelecekte, daha karma\u015f\u0131k, daha h\u0131zl\u0131 ve daha g\u00fcvenli web uygulamalar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131z. Bu teknolojiler, web'i sadece bilgi t\u00fcketimi i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yo\u011fun \u00fcretim ve yarat\u0131m i\u00e7in de g\u00fc\u00e7l\u00fc bir platform haline getirecektir.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7<\/h3>\n<p>Rust ve WebAssembly, web geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131na taze bir soluk getiriyor. Rust'\u0131n e\u015fsiz bellek g\u00fcvenli\u011fi ve performans yeteneklerini, WebAssembly'nin taray\u0131c\u0131da yak\u0131n-yerel h\u0131zda kod \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma g\u00fcc\u00fcyle birle\u015ftirmek, geli\u015ftiricilere daha \u00f6nce ula\u015f\u0131lamayan bir performans seviyesi sunuyor. Yo\u011fun hesaplama gerektiren uygulamalardan etkileyici web oyunlar\u0131na kadar geni\u015f bir yelpazede, bu ikili, web'in gelece\u011fini \u015fekillendiren kritik bir rol oynamaya devam edecektir. Yak\u0131n-yerel performansl\u0131 web uygulamalar\u0131 geli\u015ftirmek isteyen her geli\u015ftiricinin Rust ve WebAssembly'yi ke\u015ffetmesi \u015fiddetle tavsiye edilir.<\/p>\n<h3>SSS (S\u0131k Sorulan Sorular)<\/h3>\n<h4>Rust ve Wasm \u00f6\u011frenmek zor mu?<\/h4>\n<p>Rust, \u00f6zellikle bellek g\u00fcvenli\u011fi modelini anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir \u00f6\u011frenme e\u011frisine sahip olabilir. Ancak, g\u00fc\u00e7l\u00fc dok\u00fcmantasyonu ve yard\u0131msever toplulu\u011fu sayesinde bu s\u00fcreci a\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. WebAssembly ise bir hedef derleme format\u0131 oldu\u011fundan, do\u011frudan Wasm yazmak yerine Rust gibi diller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kullan\u0131l\u0131r ve bu da s\u00fcreci kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h4>Hangi t\u00fcr uygulamalar i\u00e7in uygun?<\/h4>\n<p>Rust ve Wasm, \u00f6zellikle yo\u011fun hesaplama gerektiren g\u00f6revler, oyunlar, grafik uygulamalar\u0131, video ve ses i\u015fleme, kriptografi, bilimsel sim\u00fclasyonlar ve b\u00fcy\u00fck veri analizi gibi performans\u0131n kritik oldu\u011fu web uygulamalar\u0131 i\u00e7in idealdir.<\/p>\n<h4>Performans art\u0131\u015f\u0131 ne kadar olur?<\/h4>\n<p>Performans art\u0131\u015f\u0131, uygulaman\u0131n t\u00fcr\u00fcne ve JavaScript ile Wasm mod\u00fcl\u00fc aras\u0131ndaki etkile\u015fimin yo\u011funlu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. Ancak, saf hesaplama g\u00f6revlerinde, Rust-Wasm mod\u00fclleri JavaScript'e k\u0131yasla 2x ila 10x veya daha fazla h\u0131z art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n<h4>Sadece taray\u0131c\u0131da m\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/h4>\n<p>Hay\u0131r, WebAssembly sadece taray\u0131c\u0131da \u00e7al\u0131\u015fmaz. Wasmtime ve Wasmer gibi WebAssembly runtimeleri sayesinde, sunucu taraf\u0131nda, komut sat\u0131r\u0131 ara\u00e7lar\u0131nda, bulut ortamlar\u0131nda ve hatta IoT cihazlar\u0131nda da \u00e7al\u0131\u015fabilir. Bu, \"write once, run anywhere\" (bir kez yaz, her yerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r) felsefesini WebAssembly d\u00fcnyas\u0131na ta\u015f\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Web uygulamalar\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131k\u00e7a, performans, kullan\u0131c\u0131 memnuniyetinin ve uygulaman\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n anahtar\u0131 haline gelmi\u015ftir. Kulla&#8230;","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-39497","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim? - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Web uygulamalar\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131k\u00e7a, performans, kullan\u0131c\u0131 memnuniyetinin ve uygulaman\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n anahtar\u0131 haline gelmi\u015ftir. Kulla...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-02-22T15:00:34+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim?\",\"datePublished\":\"2026-02-22T15:00:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/\"},\"wordCount\":1911,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/\",\"name\":\"Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim? - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-02-22T15:00:34+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim? - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim?","og_description":"Web uygulamalar\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131k\u00e7a, performans, kullan\u0131c\u0131 memnuniyetinin ve uygulaman\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n anahtar\u0131 haline gelmi\u015ftir. Kulla...","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2026-02-22T15:00:34+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"10 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim?","datePublished":"2026-02-22T15:00:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/"},"wordCount":1911,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/#respond"]}],"copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/","name":"Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim? - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2026-02-22T15:00:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-ve-webassembly-yakin-yerel-performansli-web-uygulamalari-nasil-gelistirdim\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rust ve WebAssembly: Yak\u0131n-Yerel Performansl\u0131 Web Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Geli\u015ftirdim?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39497","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39497"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39497\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}