{"id":39422,"date":"2026-02-21T07:00:35","date_gmt":"2026-02-21T04:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/"},"modified":"2026-02-21T07:00:35","modified_gmt":"2026-02-21T04:00:35","slug":"veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/","title":{"rendered":"Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi"},"content":{"rendered":"<h2>Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi<\/h2>\n<p>Yaz\u0131l\u0131m d\u00fcnyas\u0131nda de\u011fi\u015fim ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Teknolojiler geli\u015fir, i\u015f gereksinimleri evrilir ve mimari kararlar zamanla g\u00fcncellenme ihtiyac\u0131 duyar. Ancak bu de\u011fi\u015fimler, uygulaman\u0131n temel i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131, yani &#8220;etki alan\u0131n\u0131&#8221; (domain) ne kadar etkilemeli? Bu makalede, veritaban\u0131 istemcisini de\u011fi\u015ftirmemize ve sistemimize GraphQL gibi yeni bir API katman\u0131 eklememize ra\u011fmen, etki alan\u0131m\u0131z\u0131n bu de\u011fi\u015fiklikleri adeta &#8220;fark etmemesini&#8221; nas\u0131l sa\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, altyap\u0131dan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir etki alan\u0131 olu\u015fturman\u0131n temel prensiplerini ve pratik uygulamalar\u0131n\u0131 ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<h3>Neden Altyap\u0131dan Ba\u011f\u0131ms\u0131z Bir Etki Alan\u0131 \u0130stiyoruz?<\/h3>\n<p>Modern yaz\u0131l\u0131m mimarilerinde, uygulaman\u0131n temel i\u015f kurallar\u0131n\u0131 i\u00e7eren etki alan\u0131n\u0131n, veri taban\u0131, UI \u00e7er\u00e7eveleri veya harici API&#8217;ler gibi altyap\u0131 detaylar\u0131ndan izole edilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu izolasyon, yaz\u0131l\u0131m\u0131n uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve esnek olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h4>De\u011fi\u015fimin Maliyeti<\/h4>\n<p>Altyap\u0131 detaylar\u0131na s\u0131k\u0131ca ba\u011fl\u0131 bir etki alan\u0131, bir veritaban\u0131 teknolojisini de\u011fi\u015ftirmek veya farkl\u0131 bir API protokol\u00fcne ge\u00e7mek istedi\u011finizde, i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n da yeniden yaz\u0131lmas\u0131 veya kapsaml\u0131 bir \u015fekilde adapte edilmesi gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir. Bu, hem zaman hem de kaynak a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcksek maliyetli bir s\u00fcre\u00e7tir ve projenin ilerlemesini yava\u015flat\u0131r.<\/p>\n<h4>Test Edilebilirlik<\/h4>\n<p>Etki alan\u0131 mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n altyap\u0131dan ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131, onu daha kolay test edilebilir k\u0131lar. Veritaban\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131 kurmaya, harici servislere ba\u011f\u0131ml\u0131 olmaya veya UI katman\u0131n\u0131 aya\u011fa kald\u0131rmaya gerek kalmadan, saf i\u015f kurallar\u0131n\u0131 birim testleriyle (unit tests) h\u0131zl\u0131 ve g\u00fcvenilir bir \u015fekilde do\u011frulayabiliriz. Bu, hata ay\u0131klama s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131r\u0131r ve yaz\u0131l\u0131m kalitesini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h4>Esneklik ve \u00d6l\u00e7eklenebilirlik<\/h4>\n<p>Altyap\u0131dan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir etki alan\u0131, uygulaman\u0131z\u0131n farkl\u0131 ortamlara veya \u00f6l\u00e7eklendirme stratejilerine daha kolay adapte olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin, ba\u015flang\u0131\u00e7ta ili\u015fkisel bir veritaban\u0131 kullan\u0131rken, daha sonra NoSQL bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ge\u00e7mek veya sunucusuz (serverless) bir mimariye adapte olmak, etki alan\u0131 katman\u0131n\u0131 etkilemeden \u00e7ok daha kolay hale gelir.<\/p>\n<h3>Mimari Yakla\u015f\u0131mlar: Temiz Kod ve Portlar\/Adapt\u00f6rler<\/h3>\n<p>Altyap\u0131dan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir etki alan\u0131 yaratman\u0131n temelinde, iyi tan\u0131mlanm\u0131\u015f mimari prensipler yatar. Bu prensipler, uygulaman\u0131n farkl\u0131 katmanlar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 y\u00f6neterek, her katman\u0131n kendi sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmesini sa\u011flar.<\/p>\n<h4>Temiz Mimari (Clean Architecture)<\/h4>\n<p>Robert C. Martin (Uncle Bob) taraf\u0131ndan pop\u00fclerle\u015ftirilen Temiz Mimari, yaz\u0131l\u0131m\u0131n farkl\u0131 katmanlar\u0131n\u0131 i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f daireler \u015feklinde d\u00fczenler. En i\u00e7teki daire &#8220;Etki Alan\u0131 Varl\u0131klar\u0131&#8221;n\u0131 (Entities) ve &#8220;Kullan\u0131m Durumlar\u0131n\u0131&#8221; (Use Cases) i\u00e7erirken, d\u0131\u015ftaki daireler veritabanlar\u0131, UI ve harici servisler gibi altyap\u0131 detaylar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu mimarinin temel kural\u0131, d\u0131\u015f katmanlar\u0131n i\u00e7 katmanlara ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131, ancak i\u00e7 katmanlar\u0131n d\u0131\u015f katmanlardan habersiz olmas\u0131d\u0131r. Bu, &#8220;Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Tersine \u00c7evirme Prensibi&#8221;nin (Dependency Inversion Principle) bir uygulamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h4>Alt\u0131gen Mimari (Hexagonal Architecture \/ Ports &#038; Adapters)<\/h4>\n<p>Alistair Cockburn taraf\u0131ndan \u00f6nerilen Alt\u0131gen Mimari, uygulaman\u0131n \u00e7ekirde\u011fini (etki alan\u0131 ve i\u015f mant\u0131\u011f\u0131) bir &#8220;alt\u0131gen&#8221; olarak g\u00f6rselle\u015ftirir. Bu alt\u0131gen, d\u0131\u015f d\u00fcnyayla &#8220;portlar&#8221; (aray\u00fczler) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla etkile\u015fime girer. D\u0131\u015f d\u00fcnyadan gelen her t\u00fcrl\u00fc girdi (kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fc, API \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131, veritaban\u0131 olaylar\u0131) veya d\u0131\u015f d\u00fcnyaya yap\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc \u00e7\u0131kt\u0131 (veritaban\u0131 yazma, e-posta g\u00f6nderme) bu portlara ba\u011flanan &#8220;adapt\u00f6rler&#8221; arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. B\u00f6ylece, alt\u0131genin i\u00e7i (etki alan\u0131) d\u0131\u015f d\u00fcnyadan tamamen izole edilmi\u015f olur.<\/p>\n<h4>Katmanl\u0131 Mimarinin \u00d6tesinde<\/h4>\n<p>Geleneksel katmanl\u0131 mimariler (\u00f6rne\u011fin, sunum, i\u015f mant\u0131\u011f\u0131, veri eri\u015fim katmanlar\u0131) bazen katmanlar aras\u0131 s\u0131k\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klara yol a\u00e7abilir. Temiz ve Alt\u0131gen mimariler, bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 daha esnek ve y\u00f6netilebilir bir \u015fekilde ele alarak, etki alan\u0131n\u0131n merkezde kalmas\u0131n\u0131 ve altyap\u0131 detaylar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilebilir adapt\u00f6rler olarak davranmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h3>Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirmek: Bir Adapt\u00f6r De\u011fi\u015fimi<\/h3>\n<p>Veritaban\u0131 istemcisini de\u011fi\u015ftirmek, genellikle bir uygulaman\u0131n en riskli ve maliyetli de\u011fi\u015fikliklerinden biri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ancak do\u011fru mimari yakla\u015f\u0131mla, bu i\u015flem sadece bir &#8220;adapt\u00f6r&#8221; de\u011fi\u015fimi haline gelir.<\/p>\n<h4>Veritaban\u0131 Soyutlama Katman\u0131<\/h4>\n<p>Etki alan\u0131 katman\u0131, do\u011frudan veritaban\u0131 teknolojisiyle (SQL, NoSQL, ORM k\u00fct\u00fcphanesi vb.) etkile\u015fime girmez. Bunun yerine, etki alan\u0131 ihtiya\u00e7 duydu\u011fu veri operasyonlar\u0131n\u0131 soyutlayan aray\u00fczler (portlar) tan\u0131mlar. \u00d6rne\u011fin, bir <code>UserRepository<\/code> aray\u00fcz\u00fc, kullan\u0131c\u0131lar\u0131 kaydetme, bulma veya g\u00fcncelleme gibi i\u015flemleri tan\u0131mlar.<\/p>\n<pre><code class=\"language-csharp\">\n\/\/ Etki Alan\u0131 Katman\u0131nda Tan\u0131mlanan Port (Aray\u00fcz)\nnamespace MyDomain.Ports\n{\n    public interface IUserRepository\n    {\n        User GetById(Guid id);\n        void Save(User user);\n        void Delete(User user);\n        IEnumerable<User> GetAll();\n    }\n}\n\n\/\/ Etki Alan\u0131 Varl\u0131\u011f\u0131\nnamespace MyDomain.Entities\n{\n    public class User\n    {\n        public Guid Id { get; private set; }\n        public string Name { get; private set; }\n        public string Email { get; private set; }\n\n        public User(Guid id, string name, string email)\n        {\n            Id = id;\n            Name = name;\n            Email = email;\n        }\n\n        public void UpdateEmail(string newEmail)\n        {\n            \/\/ \u0130\u015f kural\u0131: Email format\u0131 kontrol\u00fc vb.\n            Email = newEmail;\n        }\n    }\n}\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<h4>Repository Deseni<\/h4>\n<p>Repository deseni, etki alan\u0131 ile veri kal\u0131c\u0131l\u0131k katman\u0131 aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Etki alan\u0131, verileri bir koleksiyon gibi ele al\u0131r ve Repository'den veri eklemesini, \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131 veya sorgulamas\u0131n\u0131 ister. Repository'nin i\u00e7 implementasyonu (\u00f6rne\u011fin, Entity Framework, Dapper, MongoDB s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc) etki alan\u0131n\u0131 ilgilendirmez.<\/p>\n<p>Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir SQL veritaban\u0131 i\u00e7in Entity Framework kullanan bir implementasyonunuz olabilir:<\/p>\n<pre><code class=\"language-csharp\">\n\/\/ Altyap\u0131 Katman\u0131nda Tan\u0131mlanan Adapt\u00f6r (SQL i\u00e7in)\nnamespace MyInfrastructure.Sql\n{\n    public class SqlUserRepository : IUserRepository\n    {\n        private readonly AppDbContext _context;\n\n        public SqlUserRepository(AppDbContext context)\n        {\n            _context = context;\n        }\n\n        public User GetById(Guid id) => _context.Users.Find(id);\n        public void Save(User user) => _context.Users.Add(user); \/\/ veya Update\n        public void Delete(User user) => _context.Users.Remove(user);\n        public IEnumerable<User> GetAll() => _context.Users.ToList();\n    }\n}\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>Daha sonra bir NoSQL veritaban\u0131na (\u00f6rne\u011fin, MongoDB) ge\u00e7mek istedi\u011finizde, sadece yeni bir adapt\u00f6r yazars\u0131n\u0131z ve Dependency Injection (Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Enjeksiyonu) mekanizmas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eski adapt\u00f6r yerine yenisini ba\u011flars\u0131n\u0131z. Etki alan\u0131 katman\u0131ndaki kodunuzda hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik yapman\u0131za gerek kalmaz.<\/p>\n<pre><code class=\"language-csharp\">\n\/\/ Altyap\u0131 Katman\u0131nda Tan\u0131mlanan Adapt\u00f6r (MongoDB i\u00e7in)\nnamespace MyInfrastructure.Mongo\n{\n    public class MongoUserRepository : IUserRepository\n    {\n        private readonly IMongoCollection<UserDocument> _users;\n\n        public MongoUserRepository(IMongoDatabase database)\n        {\n            _users = database.GetCollection<UserDocument>(\"Users\");\n        }\n\n        public User GetById(Guid id)\n        {\n            var doc = _users.Find(d => d.Id == id).FirstOrDefault();\n            return doc != null ? new User(doc.Id, doc.Name, doc.Email) : null;\n        }\n        \/\/ ... di\u011fer metodlar\n    }\n\n    \/\/ MongoDB'ye \u00f6zel bir dok\u00fcman s\u0131n\u0131f\u0131\n    public class UserDocument\n    {\n        public Guid Id { get; set; }\n        public string Name { get; set; }\n        public string Email { get; set; }\n    }\n}\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<h4>Farkl\u0131 ORM'ler veya D\u00fc\u015f\u00fck Seviyeli K\u00fct\u00fcphaneler Aras\u0131 Ge\u00e7i\u015f<\/h4>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, ayn\u0131 veritaban\u0131 t\u00fcr\u00fc i\u00e7inde farkl\u0131 ORM'ler veya d\u00fc\u015f\u00fck seviyeli k\u00fct\u00fcphaneler aras\u0131nda ge\u00e7i\u015f yaparken de ge\u00e7erlidir. \u00d6rne\u011fin, Entity Framework'ten Dapper'a ge\u00e7i\u015f yapmak istedi\u011finizde, sadece <code>SqlUserRepository<\/code> implementasyonunu de\u011fi\u015ftirmeniz yeterlidir. Etki alan\u0131 bundan haberdar olmaz.<\/p>\n<h3>GraphQL'i Entegre Etmek: Yeni Bir Sunum Katman\u0131 Adapt\u00f6r\u00fc<\/h3>\n<p>GraphQL, REST'e modern bir alternatif olarak ortaya \u00e7\u0131kan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir API sorgulama dilidir. Mevcut bir REST API'ye sahip bir sisteme GraphQL eklemek, do\u011fru mimariyle, veritaban\u0131 istemcisini de\u011fi\u015ftirmek kadar sorunsuz olabilir.<\/p>\n<h4>GraphQL \u015eemas\u0131 ve \u00c7\u00f6z\u00fcc\u00fcler (Resolvers)<\/h4>\n<p>GraphQL'de, istemcilerin sorgulayabilece\u011fi verilerin yap\u0131s\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan bir \u015fema olu\u015fturursunuz. Bu \u015fema, etki alan\u0131 varl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 ve kullan\u0131m durumlar\u0131n\u0131z\u0131 yans\u0131t\u0131r. \u015eemadaki her alan i\u00e7in, veriyi nas\u0131l alaca\u011f\u0131n\u0131 bilen bir \"\u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc\" (resolver) tan\u0131mlars\u0131n\u0131z. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcler, do\u011frudan etki alan\u0131 katman\u0131n\u0131zdaki kullan\u0131m durumlar\u0131n\u0131 veya servisleri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.<\/p>\n<pre><code class=\"language-graphql\">\n# GraphQL \u015eemas\u0131\ntype User {\n  id: ID!\n  name: String!\n  email: String!\n}\n\ntype Query {\n  user(id: ID!): User\n  users: [User!]!\n}\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<h4>Uygulama Katman\u0131 ile Etkile\u015fim<\/h4>\n<p>GraphQL \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcleri, genellikle bir \"Uygulama Katman\u0131\" (Application Layer) veya \"Servis Katman\u0131\" (Service Layer) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla etki alan\u0131 katman\u0131yla etkile\u015fime girer. Bu katman, etki alan\u0131 kullan\u0131m durumlar\u0131n\u0131 koordine eder ve d\u0131\u015f d\u00fcnyaya sunulacak verileri haz\u0131rlar. B\u00f6ylece, GraphQL adapt\u00f6r\u00fc, etki alan\u0131 varl\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011frudan manip\u00fcle etmek yerine, etki alan\u0131n\u0131n tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 aray\u00fczler \u00fczerinden i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirir.<\/p>\n<pre><code class=\"language-csharp\">\n\/\/ Uygulama Katman\u0131 Servisi (Use Case)\nnamespace MyApplication.Services\n{\n    public class UserService\n    {\n        private readonly IUserRepository _userRepository;\n\n        public UserService(IUserRepository userRepository)\n        {\n            _userRepository = userRepository;\n        }\n\n        public UserDto GetUserById(Guid id)\n        {\n            var user = _userRepository.GetById(id);\n            return user != null ? new UserDto(user.Id, user.Name, user.Email) : null;\n        }\n\n        public IEnumerable<UserDto> GetAllUsers()\n        {\n            return _userRepository.GetAll()\n                                  .Select(u => new UserDto(u.Id, u.Name, u.Email));\n        }\n\n        \/\/ ... di\u011fer i\u015f mant\u0131\u011f\u0131 metodlar\u0131\n    }\n\n    public record UserDto(Guid Id, string Name, string Email);\n}\n\n\/\/ GraphQL \u00c7\u00f6z\u00fcc\u00fcs\u00fc (Adapt\u00f6r)\nnamespace MyPresentation.GraphQL\n{\n    public class UserQuery\n    {\n        private readonly UserService _userService;\n\n        public UserQuery(UserService userService)\n        {\n            _userService = userService;\n        }\n\n        public UserDto GetUser(Guid id) => _userService.GetUserById(id);\n        public IEnumerable<UserDto> GetUsers() => _userService.GetAllUsers();\n    }\n}\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<h4>REST'ten GraphQL'e Ge\u00e7i\u015fin Kolayl\u0131\u011f\u0131<\/h4>\n<p>Bu yap\u0131 sayesinde, uygulaman\u0131zda zaten var olan bir REST API'ye ek olarak veya onun yerine GraphQL eklemek, sadece yeni bir sunum katman\u0131 adapt\u00f6r\u00fc yazmak anlam\u0131na gelir. Etki alan\u0131 ve uygulama katmanlar\u0131, bu yeni API katman\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan tamamen habersiz kal\u0131r. Her iki API de ayn\u0131 temel i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve veri eri\u015fim katmanlar\u0131n\u0131 kullanabilir.<\/p>\n<h3>Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Tersine \u00c7evirme Prensibi (Dependency Inversion Principle)<\/h3>\n<p>Bu mimari yakla\u015f\u0131mlar\u0131n temelinde yatan en \u00f6nemli prensiplerden biri, Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Tersine \u00c7evirme Prensibi'dir (DIP). DIP, \"\u00fcst seviye mod\u00fcllerin alt seviye mod\u00fcllere ba\u011f\u0131ml\u0131 olmamas\u0131 gerekti\u011fini, her ikisinin de soyutlamalara ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini\" ve \"soyutlamalar\u0131n detaylara ba\u011f\u0131ml\u0131 olmamas\u0131 gerekti\u011fini, detaylar\u0131n soyutlamalara ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini\" belirtir.<\/p>\n<h4>Soyutlamalara Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k<\/h4>\n<p>Etki alan\u0131 katman\u0131m\u0131z, somut veritaban\u0131 implementasyonlar\u0131na veya API \u00e7er\u00e7evelerine de\u011fil, <code>IUserRepository<\/code> gibi aray\u00fczlere (soyutlamalara) ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Bu, etki alan\u0131n\u0131n, altyap\u0131 detaylar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesinden etkilenmemesini sa\u011flar.<\/p>\n<h4>Aray\u00fczlerin Rol\u00fc<\/h4>\n<p>Aray\u00fczler, etki alan\u0131 ile d\u0131\u015f d\u00fcnya aras\u0131nda bir \"s\u00f6zle\u015fme\" g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Etki alan\u0131, neye ihtiyac\u0131 oldu\u011funu bu aray\u00fczler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla belirtir. Altyap\u0131 katman\u0131 ise bu aray\u00fczleri implemente ederek, etki alan\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu i\u015flevselli\u011fi sa\u011flar.<\/p>\n<h4>Uygulama Katman\u0131n\u0131n \u00d6nemi<\/h4>\n<p>Uygulama katman\u0131, etki alan\u0131 ile sunum katman\u0131 aras\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fcd\u00fcr. Etki alan\u0131 varl\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011frudan d\u0131\u015far\u0131ya a\u00e7mak yerine, DTO'lar (Data Transfer Objects) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla veri transferi yapar. Bu, etki alan\u0131 varl\u0131klar\u0131n\u0131n kendi i\u00e7 tutarl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 korumas\u0131n\u0131 ve d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n manip\u00fclasyonundan korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h3>Pratikte Uygulama ve Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Zorluklar<\/h3>\n<p>Bu mimari prensipleri uygulamak, teoride kula\u011fa ho\u015f gelse de pratikte baz\u0131 zorluklar\u0131 beraberinde getirebilir.<\/p>\n<h4>Ba\u015flang\u0131\u00e7 Maliyeti<\/h4>\n<p>Temiz veya Alt\u0131gen Mimari gibi yakla\u015f\u0131mlar, ba\u015flang\u0131\u00e7ta daha fazla soyutlama ve daha fazla dosya\/klas\u00f6r yap\u0131s\u0131 gerektirdi\u011finden, ilk kurulum maliyeti daha y\u00fcksek olabilir. Ancak bu maliyet, uzun vadede daha d\u00fc\u015f\u00fck bak\u0131m ve de\u011fi\u015fim maliyetleriyle fazlas\u0131yla telafi edilir.<\/p>\n<h4>Ekip E\u011fitimi<\/h4>\n<p>Geleneksel katmanl\u0131 mimarilere al\u0131\u015fk\u0131n ekipler i\u00e7in bu yeni yakla\u015f\u0131mlar\u0131 benimsemek zaman alabilir. Ekip \u00fcyelerinin Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Tersine \u00c7evirme, Portlar ve Adapt\u00f6rler gibi kavramlar\u0131 anlamas\u0131 ve uygulamas\u0131 i\u00e7in e\u011fitim ve mentorluk gerekebilir.<\/p>\n<h4>Karma\u015f\u0131kl\u0131k Y\u00f6netimi<\/h4>\n<p>\u00c7ok fazla soyutlama ve aray\u00fcz, projenin ilk a\u015famalar\u0131nda gereksiz karma\u015f\u0131kl\u0131k gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Do\u011fru dengeyi bulmak \u00f6nemlidir. Her k\u00fc\u00e7\u00fck detay i\u00e7in bir aray\u00fcz tan\u0131mlamak yerine, de\u011fi\u015fim potansiyeli y\u00fcksek olan veya farkl\u0131 implementasyonlara sahip olabilecek alanlara odaklanmak daha ak\u0131ll\u0131ca olacakt\u0131r.<\/p>\n<h3>Elde Edilen Faydalar ve Gelecek<\/h3>\n<p>Bu mimari prensipleri benimsemenin getirdi\u011fi faydalar, ba\u015flang\u0131\u00e7taki zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelmeye de\u011ferdir.<\/p>\n<h4>Daha H\u0131zl\u0131 Geli\u015ftirme<\/h4>\n<p>Etki alan\u0131, altyap\u0131dan ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in, farkl\u0131 ekipler farkl\u0131 katmanlar \u00fczerinde paralel olarak \u00e7al\u0131\u015fabilir. \u00d6rne\u011fin, bir ekip UI ve GraphQL adapt\u00f6r\u00fc \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, ba\u015fka bir ekip veritaban\u0131 adapt\u00f6r\u00fcn\u00fc geli\u015ftirebilir. Etki alan\u0131 katman\u0131 ise t\u00fcm bu de\u011fi\u015fikliklerden izole bir \u015fekilde ilerleyebilir.<\/p>\n<h4>Daha Az Risk<\/h4>\n<p>Altyap\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri art\u0131k t\u00fcm sistemi ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 etkileme riskini ta\u015f\u0131maz. Yeni bir veritaban\u0131 veya API teknolojisi denemek, sadece ilgili adapt\u00f6r\u00fc de\u011fi\u015ftirmekle s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131r, bu da hata riskini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131r.<\/p>\n<h4>Teknolojiden Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k<\/h4>\n<p>Uygulaman\u0131z, belirli bir teknoloji y\u0131\u011f\u0131n\u0131na (stack) s\u0131k\u0131ca ba\u011fl\u0131 kalmaz. Bu, gelecekte daha iyi veya daha uygun bir teknoloji ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, mevcut sistemi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yeniden yazmaya gerek kalmadan adapte olabilmenizi sa\u011flar. \u0130\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131z, zaman\u0131n testine dayan\u0131kl\u0131 hale gelir.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7<\/h3>\n<p>Veritaban\u0131 istemcisini de\u011fi\u015ftirmek veya GraphQL gibi yeni bir API katman\u0131 eklemek, do\u011fru mimari prensipler uyguland\u0131\u011f\u0131nda, uygulaman\u0131n temel i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131, yani etki alan\u0131n\u0131 asla etkilememelidir. Temiz Mimari, Alt\u0131gen Mimari ve Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Tersine \u00c7evirme Prensibi gibi yakla\u015f\u0131mlar, etki alan\u0131n\u0131 altyap\u0131 detaylar\u0131ndan izole ederek, yaz\u0131l\u0131m\u0131n daha esnek, test edilebilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmenin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olan de\u011fi\u015fimi y\u00f6netmek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir stratejidir ve uzun vadede projelerinizin ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<h3>SSS (S\u0131k Sorulan Sorular)<\/h3>\n<h4>Bu mimari yakla\u015f\u0131m her proje i\u00e7in uygun mudur?<\/h4>\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fck ve basit projeler i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7taki ek maliyet nedeniyle a\u015f\u0131r\u0131 m\u00fchendislik gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Ancak orta ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli, uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131 beklenen, de\u011fi\u015fim potansiyeli y\u00fcksek projeler i\u00e7in kesinlikle tavsiye edilir. \u00d6zellikle ekip b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e ve farkl\u0131 uzmanl\u0131k alanlar\u0131na sahip geli\u015ftiriciler bir araya geldik\u00e7e faydalar\u0131 daha belirgin hale gelir.<\/p>\n<h4>\"Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi\" derken ne kastediliyor?<\/h4>\n<p>Bu ifade, etki alan\u0131 katman\u0131ndaki kodun, yap\u0131lan altyap\u0131 de\u011fi\u015fikliklerinden (veritaban\u0131, API tipi vb.) habersiz oldu\u011fu ve bu de\u011fi\u015fiklikler nedeniyle etki alan\u0131 kodunda hi\u00e7bir de\u011fi\u015fikli\u011fe gerek kalmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Etki alan\u0131, yaln\u0131zca soyut aray\u00fczlerle (portlarla) etkile\u015fime girer ve bu aray\u00fczlerin arkas\u0131ndaki somut implementasyonlar\u0131n de\u011fi\u015fmesi onu etkilemez.<\/p>\n<h4>Bu mimaride performans endi\u015feleri olabilir mi?<\/h4>\n<p>Ekstra soyutlama katmanlar\u0131, teorik olarak \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir performans y\u00fck\u00fc getirebilir. Ancak modern donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131m optimizasyonlar\u0131 sayesinde, bu fark \u00e7o\u011fu zaman ihmal edilebilir d\u00fczeydedir. Performans kritik uygulamalarda bile, iyi tasarlanm\u0131\u015f soyutlamalarla bu sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelinebilir. Genellikle, elde edilen s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve esneklik faydalar\u0131, potansiyel mikro-performans kay\u0131plar\u0131ndan \u00e7ok daha a\u011f\u0131r basar.<\/p>\n<h4>GraphQL'i eklemek, mevcut REST API'yi kald\u0131rmam gerekti\u011fi anlam\u0131na m\u0131 gelir?<\/h4>\n<p>Hay\u0131r, kesinlikle de\u011fil. Bu mimariyle, GraphQL'i mevcut REST API'nizin yan\u0131na yeni bir sunum adapt\u00f6r\u00fc olarak ekleyebilirsiniz. Her iki API de ayn\u0131 temel uygulama ve etki alan\u0131 katmanlar\u0131n\u0131 kullanabilir. Bu, istemcilerinize kademeli bir ge\u00e7i\u015f yolu sunar veya farkl\u0131 ihtiya\u00e7lara sahip istemciler i\u00e7in her iki se\u00e7ene\u011fi de sunman\u0131za olanak tan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Yaz\u0131l\u0131m d\u00fcnyas\u0131nda de\u011fi\u015fim ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Teknolojiler geli\u015fir, i\u015f gereksinimleri evrilir ve mimari kararlar zamanla g\u00fcncellenme ihtiyac\u0131 duyar&#8230;","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-39422","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yaz\u0131l\u0131m d\u00fcnyas\u0131nda de\u011fi\u015fim ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Teknolojiler geli\u015fir, i\u015f gereksinimleri evrilir ve mimari kararlar zamanla g\u00fcncellenme ihtiyac\u0131 duyar...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-02-21T04:00:35+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi\",\"datePublished\":\"2026-02-21T04:00:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/\"},\"wordCount\":2324,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/\",\"name\":\"Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-02-21T04:00:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi","og_description":"Yaz\u0131l\u0131m d\u00fcnyas\u0131nda de\u011fi\u015fim ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Teknolojiler geli\u015fir, i\u015f gereksinimleri evrilir ve mimari kararlar zamanla g\u00fcncellenme ihtiyac\u0131 duyar...","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2026-02-21T04:00:35+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"13 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi","datePublished":"2026-02-21T04:00:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/"},"wordCount":2324,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/#respond"]}],"copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/","name":"Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2026-02-21T04:00:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-istemcisini-degistirdim-graphql-ekledim-etki-alani-asla-fark-etmedi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Veritaban\u0131 \u0130stemcisini De\u011fi\u015ftirdim, GraphQL Ekledim: Etki Alan\u0131 Asla Fark Etmedi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39422"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39422\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}