G\u00fcn\u00fcm\u00fczde web uygulamalar\u0131 ve dinamik i\u00e7erikler, sunucu taraf\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan g\u00fc\u00e7l\u00fc ve esnek bir y\u0131\u011f\u0131n gerektirmektedir. FreeBSD, g\u00fcvenilirli\u011fi, performans\u0131 ve g\u00fcvenlik odakl\u0131 yap\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr uygulamalar i\u00e7in m\u00fckemmel bir temel sunar. Bu makalede, FreeBSD 11.0 i\u015fletim sistemi \u00fczerine hafif ve h\u0131zl\u0131 bir web sunucusu olan Lighttpd’yi, pop\u00fcler veritaban\u0131 y\u00f6netim sistemi MySQL (MariaDB) ile ve sunucu taraf\u0131 betik dili PHP’yi (PHP-FPM arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla) nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m detayl\u0131 bir \u015fekilde anlataca\u011f\u0131z. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc, genellikle “LMP Stack” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r ve \u00f6zellikle kaynaklar\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131 sistemlerde veya y\u00fcksek performans gerektiren ortamlarda tercih edilen bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n
FreeBSD, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc a\u011f yetenekleriyle bilinen, UNIX tabanl\u0131 geli\u015fmi\u015f bir i\u015fletim sistemidir. Lighttpd, d\u00fc\u015f\u00fck bellek t\u00fcketimi ve y\u00fcksek performans\u0131yla dikkat \u00e7eken, \u00f6zellikle statik i\u00e7erik sunumunda ve FastCGI ile dinamik i\u00e7erik i\u015flemede ba\u015far\u0131l\u0131 olan bir web sunucusudur. MySQL (veya onun a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131, topluluk odakl\u0131 bir \u00e7atal\u0131 olan MariaDB), d\u00fcnyan\u0131n en pop\u00fcler ili\u015fkisel veritaban\u0131 y\u00f6netim sistemlerinden biridir ve geni\u015f bir uygulama yelpazesi i\u00e7in sa\u011flam bir veritaban\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sunar. PHP ise, web geli\u015ftiricileri aras\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan, sunucu taraf\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan bir betik dilidir ve dinamik web siteleri ile uygulamalar olu\u015fturmak i\u00e7in idealdir.<\/p>\n
Bu rehber, FreeBSD 11.0’\u0131 temel alsa da, genel ad\u0131mlar ve mant\u0131k, FreeBSD’nin di\u011fer s\u00fcr\u00fcmleri i\u00e7in de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlidir. Kurulum s\u00fcrecinde FreeBSD, sunucu ortamlar\u0131nda bir\u00e7ok avantaj sunar:<\/p>\n Bu avantajlar, Lighttpd, MySQL ve PHP gibi bile\u015fenlerle birle\u015fti\u011finde, hem k\u00fc\u00e7\u00fck ki\u015fisel projeler hem de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kurumsal uygulamalar i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc ve g\u00fcvenilir bir platform olu\u015fturur.<\/p>\n LMP y\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6zellikle kaynak verimlili\u011fi arayanlar i\u00e7in caziptir. Lighttpd’nin hafif yap\u0131s\u0131, daha az bellek ve CPU kullan\u0131rken bile y\u00fcksek say\u0131da e\u015fzamanl\u0131 ba\u011flant\u0131y\u0131 y\u00f6netebilmesini sa\u011flar. PHP-FPM ile entegrasyonu, PHP uygulamalar\u0131n\u0131n daha verimli ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na olanak tan\u0131r. MariaDB ise, MySQL ile tam uyumlulu\u011fu ve geli\u015fmi\u015f \u00f6zellikleri sayesinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir veritaban\u0131 arka ucu sunar. Bu kombinasyon, \u00f6zellikle VPS (Sanal \u00d6zel Sunucu) gibi k\u0131s\u0131tl\u0131 kaynaklara sahip ortamlarda veya y\u00fcksek trafikli sitelerde maliyet etkin ve performansl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm arayanlar i\u00e7in idealdir.<\/p>\n Kuruluma ba\u015flamadan \u00f6nce, sisteminizin belirli gereksinimleri kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan emin olmal\u0131s\u0131n\u0131z:<\/p>\n Herhangi bir yaz\u0131l\u0131m kurulumuna ba\u015flamadan \u00f6nce, sisteminizin g\u00fcncel oldu\u011fundan emin olmak en iyi uygulamad\u0131r. Bu, potansiyel g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kapat\u0131r ve paket uyumsuzluklar\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n Bu komut, Lighttpd, hafif, h\u0131zl\u0131 ve verimli bir web sunucusudur. D\u00fc\u015f\u00fck bellek kullan\u0131m\u0131yla bilinir ve \u00f6zellikle y\u00fcksek performans gerektiren veya k\u0131s\u0131tl\u0131 kaynaklara sahip sunucularda tercih edilir. Statik i\u00e7erik sunumunda \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r ve FastCGI deste\u011fi sayesinde dinamik i\u00e7erikleri de etkili bir \u015fekilde i\u015fleyebilir.<\/p>\n Lighttpd’yi kurmak i\u00e7in Bu komut, Lighttpd paketini indirir ve sisteminize kurar.<\/p>\n Lighttpd’nin ana yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131 \u00d6ncelikle, Lighttpd’nin web k\u00f6k dizini genellikle Yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131nda dikkat etmeniz gereken baz\u0131 temel ayarlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n \u015eimdilik, PHP entegrasyonu i\u00e7in yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131nda baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yapmam\u0131z gerekecek, ancak bunu PHP kurulumu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ele alaca\u011f\u0131z. \u015eimdilik, Lighttpd’nin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan emin olal\u0131m.<\/p>\n Lighttpd servisini ba\u015flatmak ve sistem ba\u015flang\u0131c\u0131nda otomatik olarak ba\u015flamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 kullan\u0131n:<\/p>\n \u0130lk komut, Lighttpd’nin d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 test etmek i\u00e7in web taray\u0131c\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131n ve sunucunuzun IP adresini veya alan ad\u0131n\u0131 girin (\u00f6rn. E\u011fer bir hata ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsan\u0131z, Veritaban\u0131 olarak MySQL yerine MariaDB’yi tercih edece\u011fiz. MariaDB, MySQL’in a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131, topluluk odakl\u0131 bir \u00e7atal\u0131d\u0131r ve MySQL ile y\u00fcksek uyumluluk sa\u011flarken, ayn\u0131 zamanda performans iyile\u015ftirmeleri ve ek \u00f6zellikler sunar. Bu rehberde “MySQL” terimini kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, genellikle MariaDB’ye at\u0131fta bulunuyor olaca\u011f\u0131z.<\/p>\n MariaDB sunucusunu ve istemci ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kurmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullan\u0131n:<\/p>\n Bu komut, MariaDB 10.4 sunucu paketini ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 sisteminize kurar. S\u00fcr\u00fcm numaras\u0131 (104) FreeBSD depolar\u0131nda mevcut olan en son kararl\u0131 s\u00fcr\u00fcmle de\u011fi\u015febilir.<\/p>\n MariaDB kurulumundan sonra, veritaban\u0131 sunucunuzu g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in Bu betik size bir dizi soru soracakt\u0131r:<\/p>\n MariaDB servisini ba\u015flatmak ve sistem ba\u015flang\u0131c\u0131nda otomatik olarak ba\u015flamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 kullan\u0131n:<\/p>\n \u0130lk komut, MariaDB’nin d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak i\u00e7in bir test veritaban\u0131 ve kullan\u0131c\u0131 olu\u015fturabilirsiniz. Root parolas\u0131yla MariaDB kabu\u011funa giri\u015f yap\u0131n:<\/p>\n Parolan\u0131z\u0131 girdikten sonra, a\u015fa\u011f\u0131daki SQL komutlar\u0131n\u0131 kullanarak bir veritaban\u0131 ve kullan\u0131c\u0131 olu\u015fturabilirsiniz:<\/p>\n PHP, dinamik web siteleri ve uygulamalar olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131lan pop\u00fcler bir betik dilidir. Lighttpd ile PHP’yi entegre etmek i\u00e7in PHP-FPM (FastCGI Process Manager) kullanaca\u011f\u0131z. PHP-FPM, PHP’nin FastCGI uygulamalar\u0131yla daha iyi performans ve kararl\u0131l\u0131k sa\u011flamas\u0131na olanak tan\u0131yan geli\u015fmi\u015f bir FastCGI y\u00f6neticisidir.<\/p>\n PHP’nin kendisini, PHP-FPM’i ve Lighttpd ile MySQL ile ileti\u015fim kurmak i\u00e7in gerekli mod\u00fclleri kural\u0131m. FreeBSD 11.0 i\u00e7in genellikle PHP 7.x s\u00fcr\u00fcmleri mevcuttur. Bu rehberde PHP 7.4’\u00fc kullanaca\u011f\u0131z, ancak mevcut en son kararl\u0131 s\u00fcr\u00fcm\u00fc tercih edebilirsiniz.<\/p>\n Bu komut, PHP 7.4’\u00fc, PHP-FPM’i ve yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan baz\u0131 PHP mod\u00fcllerini (MySQL ba\u011flant\u0131s\u0131, \u00e7ok baytl\u0131 dizeler, cURL, JSON, filtreleme, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma, ZIP, XML deste\u011fi) kurar. \u0130htiya\u00e7lar\u0131n\u0131za g\u00f6re ek mod\u00fcller kurman\u0131z gerekebilir.<\/p>\n PHP’nin ana yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131 \u015eimdi A\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131rlar\u0131 bulun ve d\u00fczenleyin:<\/p>\n De\u011fi\u015fiklikleri kaydedin ve dosyadan \u00e7\u0131k\u0131n (Nano i\u00e7in PHP-FPM’in yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131 A\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131rlar\u0131 kontrol edin veya d\u00fczenleyin:<\/p>\n Di\u011fer ayarlar (\u00f6rn. De\u011fi\u015fiklikleri kaydedin ve dosyadan \u00e7\u0131k\u0131n.<\/p>\n PHP-FPM servisini ba\u015flatmak ve sistem ba\u015flang\u0131c\u0131nda otomatik olarak ba\u015flamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 kullan\u0131n:<\/p>\n \u015eimdi Lighttpd’yi PHP-FPM ile \u00e7al\u0131\u015facak \u015fekilde yap\u0131land\u0131rmam\u0131z gerekiyor. Bunun i\u00e7in Lighttpd’nin ana yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 Yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki de\u011fi\u015fiklikleri yap\u0131n:<\/p>\n Dosyan\u0131n sonuna veya uygun bir yere a\u015fa\u011f\u0131daki De\u011fi\u015fiklikleri kaydedin ve dosyadan \u00e7\u0131k\u0131n. Ard\u0131ndan, Lighttpd yap\u0131land\u0131rma de\u011fi\u015fikliklerinin etkili olmas\u0131 i\u00e7in servisi yeniden ba\u015flat\u0131n:<\/p>\n PHP’nin Lighttpd ile d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in, web k\u00f6k dizininize (varsay\u0131lan olarak Dosyan\u0131n i\u00e7ine a\u015fa\u011f\u0131daki i\u00e7eri\u011fi ekleyin:<\/p>\n Kaydedin ve \u00e7\u0131k\u0131n. \u015eimdi web taray\u0131c\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131n ve sunucunuzun IP adresine veya alan ad\u0131na E\u011fer her \u015fey do\u011fru yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131ysa, PHP yap\u0131land\u0131rman\u0131zla ilgili detayl\u0131 bilgileri g\u00f6steren bir PHP bilgi sayfas\u0131 g\u00f6rmelisiniz. Bu sayfa, PHP’nin Lighttpd arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ba\u015far\u0131yla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. \u0130\u015finiz bitti\u011finde g\u00fcvenlik nedeniyle bu LMP y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131z\u0131 kurduktan sonra, sunucunuzun g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rmak ve performans\u0131n\u0131 optimize etmek i\u00e7in baz\u0131 ek ad\u0131mlar atman\u0131z \u00f6nemlidir.<\/p>\n FreeBSD, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yerle\u015fik g\u00fcvenlik duvar\u0131 olan \u00d6rnek bir Yap\u0131land\u0131rmay\u0131 etkinle\u015ftirmek i\u00e7in Ard\u0131ndan servisi ba\u015flat\u0131n:<\/p>\n G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kapatmak ve en son \u00f6zelliklerden yararlanmak i\u00e7in FreeBSD sisteminizi ve t\u00fcm kurulu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 d\u00fczenli olarak g\u00fcncelleyin:<\/p>\n Web sunucunuz, veritaban\u0131n\u0131z ve PHP uygulamalar\u0131n\u0131z \u00f6nemli g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131 \u00fcretir. Bu g\u00fcnl\u00fckleri d\u00fczenli olarak kontrol etmek, sorunlar\u0131 tespit etmek ve g\u00fcvenlik olaylar\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131n diskte \u00e7ok yer kaplamas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in MariaDB performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in pkg<\/code> paket y\u00f6neticisini kullanaca\u011f\u0131z, bu da yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kolayca kurmam\u0131z\u0131 ve y\u00f6netmemizi sa\u011flayacakt\u0131r. Amac\u0131m\u0131z, ba\u015ftan sona i\u015flevsel bir LMP y\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurarak web uygulamalar\u0131n\u0131z\u0131 bar\u0131nd\u0131rabilece\u011finiz g\u00fcvenli ve performansl\u0131 bir ortam yaratmakt\u0131r. Bu rehberin sonunda, Lighttpd’nin PHP ile nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve MySQL ile nas\u0131l ileti\u015fim kurdu\u011funu tam olarak anlayacak ve kendi web projeleriniz i\u00e7in sa\u011flam bir altyap\u0131ya sahip olacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\nFreeBSD’nin Avantajlar\u0131<\/h3>\n
\n
LMP Stack’inin \u00d6nemi<\/h3>\n
\u00d6n Gereksinimler<\/h2>\n
\n
sudo<\/code> yetkilerine sahip bir kullan\u0131c\u0131 hesab\u0131n\u0131z\u0131n olmas\u0131 gerekmektedir.<\/li>\nSistem G\u00fcncellemesi<\/h3>\n
sudo pkg update && sudo pkg upgrade -y<\/code><\/pre>\npkg<\/code> paket y\u00f6neticisinin veritaban\u0131n\u0131 g\u00fcnceller ve ard\u0131ndan kurulu t\u00fcm paketleri en son s\u00fcr\u00fcmlerine y\u00fckseltir. -y<\/code> parametresi, t\u00fcm sorulara otomatik olarak evet yan\u0131t\u0131 verilmesini sa\u011flar.<\/p>\nLighttpd Kurulumu<\/h2>\n
Lighttpd’nin Avantajlar\u0131<\/h3>\n
\n
Kurulum Ad\u0131mlar\u0131<\/h3>\n
pkg<\/code> komutunu kullanaca\u011f\u0131z:<\/p>\nsudo pkg install lighttpd -y<\/code><\/pre>\nTemel Yap\u0131land\u0131rma<\/h3>\n
\/usr\/local\/etc\/lighttpd\/lighttpd.conf<\/code> adresinde bulunur. Bu dosyay\u0131 d\u00fczenleyerek web sunucunuzun davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 kontrol edebilirsiniz. \u0130lk kurulumdan sonra, varsay\u0131lan yap\u0131land\u0131rma genellikle \u00e7o\u011fu senaryo i\u00e7in yeterlidir, ancak baz\u0131 temel de\u011fi\u015fiklikler yapmak isteyebilirsiniz.<\/p>\n\/usr\/local\/www\/lighttpd<\/code> olarak ayarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu dizini kendi web sitenizin dosyalar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in kullanabilir veya de\u011fi\u015ftirebilirsiniz. Bu rehberde varsay\u0131lan dizini kullanaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n
server.port<\/code>: Lighttpd’nin dinleyece\u011fi port numaras\u0131 (genellikle 80).<\/li>\nserver.document-root<\/code>: Web sitenizin k\u00f6k dizini.<\/li>\nserver.errorlog<\/code>: Hata g\u00fcnl\u00fcklerinin yaz\u0131laca\u011f\u0131 dosya.<\/li>\nindex-file.names<\/code>: Dizinlere eri\u015fildi\u011finde varsay\u0131lan olarak aranacak dosya adlar\u0131 (\u00f6rn. \"index.php\", \"index.html\"<\/code>).<\/li>\n<\/ul>\nServisi Ba\u015flatma ve Etkinle\u015ftirme<\/h3>\n
sudo sysrc lighttpd_enable=\"YES\"\nsudo service lighttpd start<\/code><\/pre>\n\/etc\/rc.conf<\/code> dosyas\u0131na lighttpd_enable=\"YES\"<\/code> sat\u0131r\u0131n\u0131 ekleyerek Lighttpd’nin sistem ba\u015flang\u0131c\u0131nda otomatik olarak ba\u015flamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130kinci komut ise servisi hemen ba\u015flat\u0131r.<\/p>\nLighttpd’yi Test Etme<\/h3>\n
http:\/\/your_server_ip<\/code>). Ba\u015far\u0131l\u0131 bir kurulumun ard\u0131ndan, Lighttpd’nin varsay\u0131lan “It works!” veya benzeri bir ho\u015f geldiniz sayfas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z. Bu sayfa genellikle \/usr\/local\/www\/lighttpd\/index.html<\/code> dosyas\u0131ndan servis edilir.<\/p>\n\/var\/log\/lighttpd\/error.log<\/code> dosyas\u0131n\u0131 kontrol ederek sorun giderme i\u015flemine ba\u015flayabilirsiniz.<\/p>\nMySQL (MariaDB) Kurulumu<\/h2>\n
MariaDB’nin Tercih Edilmesi<\/h3>\n
\n
Kurulum Ad\u0131mlar\u0131<\/h3>\n
sudo pkg install mariadb104-server -y<\/code><\/pre>\nBa\u015flang\u0131\u00e7 G\u00fcvenlik Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h3>\n
mysql_secure_installation<\/code> beti\u011fini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu betik, varsay\u0131lan g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kapatman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur:<\/p>\nsudo mysql_secure_installation<\/code><\/pre>\n\n
Servisi Ba\u015flatma ve Etkinle\u015ftirme<\/h3>\n
sudo sysrc mysql_enable=\"YES\"\nsudo service mysql-server start<\/code><\/pre>\n\/etc\/rc.conf<\/code> dosyas\u0131na mysql_enable=\"YES\"<\/code> sat\u0131r\u0131n\u0131 ekler. \u0130kinci komut ise MariaDB servisini hemen ba\u015flat\u0131r.<\/p>\nVeritaban\u0131 Olu\u015fturma (\u0130ste\u011fe Ba\u011fl\u0131 Test)<\/h3>\n
mysql -u root -p<\/code><\/pre>\nCREATE DATABASE mytestdb;\nCREATE USER 'myuser'@'localhost' IDENTIFIED BY 'your_password';\nGRANT ALL PRIVILEGES ON mytestdb.* TO 'myuser'@'localhost';\nFLUSH PRIVILEGES;\nEXIT;<\/code><\/pre>\nmytestdb<\/code>, myuser<\/code> ve your_password<\/code> yerine kendi tercih etti\u011finiz de\u011ferleri girin. Bu ad\u0131mlar, MariaDB kurulumunuzun ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu ve PHP uygulamalar\u0131n\u0131z\u0131n kullanabilece\u011fi bir veritaban\u0131 ortam\u0131n\u0131n haz\u0131r oldu\u011funu do\u011frular.<\/p>\nPHP Kurulumu ve Lighttpd ile Entegrasyonu<\/h2>\n
PHP-FPM Nedir ve Neden Kullan\u0131l\u0131r?<\/h3>\n
\n
PHP ve Gerekli Mod\u00fcllerin Kurulumu<\/h3>\n
sudo pkg install php74 php74-mysqli php74-pdo_mysql php74-mbstring php74-curl php74-json php74-filter php74-zlib php74-zip php74-xml php74-fpm -y<\/code><\/pre>\nPHP Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 (
php.ini<\/code>)<\/h3>\n\/usr\/local\/etc\/php.ini<\/code> adresinde bulunur. Varsay\u0131lan olarak, bu dosya genellikle php.ini-production<\/code> veya php.ini-development<\/code> olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fablondan kopyalan\u0131r. E\u011fer yoksa, birini kopyalay\u0131n:<\/p>\nsudo cp \/usr\/local\/etc\/php.ini-production \/usr\/local\/etc\/php.ini<\/code><\/pre>\nphp.ini<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyerek baz\u0131 temel ayarlar\u0131 yapabiliriz. \u00d6zellikle, hata raporlamas\u0131 ve zaman dilimi ayarlar\u0131 \u00f6nemlidir:<\/p>\nsudo nano \/usr\/local\/etc\/php.ini<\/code><\/pre>\n\n
date.timezone = Europe\/Istanbul<\/code> (Kendi zaman diliminize g\u00f6re ayarlay\u0131n)<\/li>\ndisplay_errors = Off<\/code> (\u00dcretim ortam\u0131nda g\u00fcvenlik nedeniyle kapal\u0131 tutulmal\u0131d\u0131r)<\/li>\nlog_errors = On<\/code><\/li>\nerror_log = \/var\/log\/php-errors.log<\/code> (PHP hatalar\u0131 i\u00e7in bir g\u00fcnl\u00fck dosyas\u0131 belirtin)<\/li>\n<\/ul>\nCtrl+X<\/code>, Y<\/code>, Enter<\/code>).<\/p>\nPHP-FPM Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 (
www.conf<\/code>)<\/h3>\n\/usr\/local\/etc\/php-fpm.d\/www.conf<\/code> adresinde bulunur. Bu dosya, PHP-FPM’in nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 ve web sunucusuyla nas\u0131l ileti\u015fim kuraca\u011f\u0131n\u0131 belirler.<\/p>\nsudo nano \/usr\/local\/etc\/php-fpm.d\/www.conf<\/code><\/pre>\n\n
listen = \/var\/run\/php-fpm.sock<\/code>: PHP-FPM’in Lighttpd ile ileti\u015fim kuraca\u011f\u0131 Unix soketinin yolu. Bu, TCP portu yerine daha h\u0131zl\u0131 ve g\u00fcvenli bir ileti\u015fim y\u00f6ntemidir.<\/li>\nlisten.owner = www<\/code><\/li>\nlisten.group = www<\/code><\/li>\nlisten.mode = 0660<\/code><\/li>\nuser = www<\/code>: PHP i\u015flemlerinin \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 kullan\u0131c\u0131. Lighttpd varsay\u0131lan olarak www<\/code> kullan\u0131c\u0131s\u0131 alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, bu nedenle uyumlu olmalar\u0131 \u00f6nemlidir.<\/li>\ngroup = www<\/code>: PHP i\u015flemlerinin \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 grup.<\/li>\n<\/ul>\npm.max_children<\/code>, pm.start_servers<\/code> vb.) PHP-FPM performans\u0131n\u0131 etkiler ve sunucunuzun kaynaklar\u0131na ve trafik y\u00fck\u00fcne g\u00f6re optimize edilmelidir. \u015eimdilik varsay\u0131lan ayarlar \u00e7o\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli site i\u00e7in yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\nPHP-FPM Servisini Ba\u015flatma ve Etkinle\u015ftirme<\/h3>\n
sudo sysrc php_fpm_enable=\"YES\"\nsudo service php-fpm start<\/code><\/pre>\nLighttpd’yi PHP-FPM ile Entegre Etme<\/h3>\n
\/usr\/local\/etc\/lighttpd\/lighttpd.conf<\/code> d\u00fczenleyece\u011fiz.<\/p>\nsudo nano \/usr\/local\/etc\/lighttpd\/lighttpd.conf<\/code><\/pre>\n\n
server.modules<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bulun ve \"mod_fastcgi\"<\/code> sat\u0131r\u0131n\u0131n yorum sat\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olun (ba\u015f\u0131nda #<\/code> olmamal\u0131d\u0131r).<\/p>\nserver.modules = (\n # ... di\u011fer mod\u00fcller ...\n \"mod_fastcgi\",\n # ...\n )<\/code><\/pre>\n<\/li>\nindex-file.names<\/code> sat\u0131r\u0131n\u0131 bulun ve \"index.php\"<\/code> de\u011ferini ekleyin, b\u00f6ylece Lighttpd dizinlere eri\u015fildi\u011finde index.php<\/code> dosyas\u0131n\u0131 varsay\u0131lan olarak arar.<\/p>\nindex-file.names = ( \"index.php\", \"index.html\", \"index.htm\", \"default.htm\", \"index.lighttpd.html\" )<\/code><\/pre>\n<\/li>\nfastcgi.server<\/code> blo\u011funu ekleyin. Bu blok, PHP dosyalar\u0131n\u0131n nas\u0131l i\u015flenece\u011fini Lighttpd’ye bildirir.<\/p>\n##\n ## PHP-FPM configuration\n ##\n fastcgi.server = ( \".php\" =>\n ( \"localhost\" =>\n (\n \"socket\" => \"\/var\/run\/php-fpm.sock\",\n \"broken-scriptfilename\" => \"enable\"\n )\n )\n )<\/code><\/pre>\n\"socket\" => \"\/var\/run\/php-fpm.sock\"<\/code> sat\u0131r\u0131, PHP-FPM’in www.conf<\/code> dosyas\u0131nda yap\u0131land\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z Unix soketine i\u015faret eder.<\/p>\n\"broken-scriptfilename\" => \"enable\"<\/code> se\u00e7ene\u011fi, baz\u0131 URL yeniden yazma senaryolar\u0131nda Lighttpd’nin PHP-FPM’e do\u011fru betik dosya ad\u0131n\u0131 g\u00f6ndermesini sa\u011flar. Genellikle iyi bir uygulamad\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\nsudo service lighttpd restart<\/code><\/pre>\nPHP Entegrasyonunu Test Etme<\/h3>\n
\/usr\/local\/www\/lighttpd\/<\/code>) basit bir info.php<\/code> dosyas\u0131 olu\u015ftural\u0131m:<\/p>\nsudo nano \/usr\/local\/www\/lighttpd\/info.php<\/code><\/pre>\n<\/code><\/pre>\n\/info.php<\/code> ekleyerek eri\u015fin (\u00f6rn. http:\/\/your_server_ip\/info.php<\/code>).<\/p>\ninfo.php<\/code> dosyas\u0131n\u0131 sunucunuzdan kald\u0131rmay\u0131 unutmay\u0131n.<\/p>\nsudo rm \/usr\/local\/www\/lighttpd\/info.php<\/code><\/pre>\nEk G\u00fcvenlik ve Optimizasyon \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/h2>\n
G\u00fcvenlik Duvar\u0131 (Firewall) Kullan\u0131m\u0131<\/h3>\n
pf<\/code> (Packet Filter) veya ipfw<\/code>‘yi sunar. Sunucunuzu internete a\u00e7madan \u00f6nce, yaln\u0131zca gerekli portlar\u0131 (\u00f6rn. 80 HTTP, 443 HTTPS, 22 SSH) a\u00e7arak bir g\u00fcvenlik duvar\u0131 yap\u0131land\u0131rman\u0131z \u015fiddetle tavsiye edilir.<\/p>\npf.conf<\/code> yap\u0131land\u0131rmas\u0131 (\/etc\/pf.conf<\/code>):<\/p>\n# \/etc\/pf.conf\nMakro tan\u0131mlamalar\u0131<\/h2>\next_if=\"vtnet0\" # D\u0131\u015fa bakan aray\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc ayarlay\u0131n (\u00f6rn. em0, igb0, vtnet0)\ntcp_services=\"{ ssh, http, https }\"\n\n
Varsay\u0131lan olarak t\u00fcm trafi\u011fi engelle<\/h2>\nblock all\n\n
Loopback trafi\u011fine izin ver<\/h2>\npass out quick on lo0 all\npass in quick on lo0 all\n\n
D\u0131\u015f aray\u00fcz \u00fczerinden gerekli trafi\u011fe izin ver<\/h2>\npass in on $ext_if proto tcp from any to any port $tcp_services flags S\/SA keep state\npass out on $ext_if all keep state<\/code><\/pre>\n
\/etc\/rc.conf<\/code> dosyas\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131rlar\u0131 ekleyin:<\/p>\npf_enable=\"YES\"\npf_rules=\"\/etc\/pf.conf\"\npflog_enable=\"YES\"<\/code><\/pre>\nsudo service pf start<\/code><\/pre>\npf<\/code> kurallar\u0131 hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in man pf.conf<\/code> komutuna bakabilirsiniz.<\/p>\nSistemi ve Yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 G\u00fcncel Tutma<\/h3>\n
sudo freebsd-update fetch install\nsudo pkg update && sudo pkg upgrade -y<\/code><\/pre>\nLog Y\u00f6netimi<\/h3>\n
newsyslog<\/code> gibi ara\u00e7larla g\u00fcnl\u00fck d\u00f6nd\u00fcrmeyi (log rotation) yap\u0131land\u0131r\u0131n. FreeBSD’de newsyslog<\/code> varsay\u0131lan olarak etkindir ve \u00e7o\u011fu yaz\u0131l\u0131m i\u00e7in uygun yap\u0131land\u0131rmalara sahiptir. Lighttpd ve PHP-FPM g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131n \/etc\/newsyslog.conf<\/code> i\u00e7inde yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan emin olun.<\/p>\nPHP-FPM Optimizasyonu<\/h3>\n
\/usr\/local\/etc\/php-fpm.d\/www.conf<\/code> dosyas\u0131ndaki havuz ayarlar\u0131n\u0131 (pm.max_children<\/code>, pm.start_servers<\/code>, pm.min_spare_servers<\/code>, pm.max_spare_servers<\/code>) sunucunuzun RAM miktar\u0131na ve beklenen trafik y\u00fck\u00fcne g\u00f6re ayarlayarak PHP-FPM performans\u0131n\u0131 optimize edebilirsiniz. Bu ayarlar\u0131n yanl\u0131\u015f yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131, performans\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilir veya sunucunun belle\u011finin t\u00fckenmesine neden olabilir. Genellikle, ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in varsay\u0131lan de\u011ferler yeterlidir, ancak y\u00fcksek trafikli sitelerde ince ayar yapmak gerekebilir.<\/p>\nMySQL Optimizasyonu<\/h3>\n
\/usr\/local\/etc\/my.cnf<\/code> (veya \/usr\/local\/etc\/mysql\/my.cnf<\/code>) yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyebilirsiniz. \u00d6zellikle innodb_buffer_pool_size<\/code>, key_buffer_size<\/code>, query_cache_size<\/code> gibi parametreler veritaban\u0131 performans\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiler. Bu ayarlar, sunucunuzun RAM miktar\u0131na ve veritaban\u0131 kullan\u0131m \u015feklinize g\u00f6re yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. MariaDB ile birlikte gelen \u00f6rnek yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 (\u00f6rn. my-small.cnf<\/code>, my-medium.cnf<\/code>) inceleyerek ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 bulabilirsiniz.<\/p>\n