Modern uygulamalar, kullan\u0131c\u0131 aray\u00fczlerinin ak\u0131c\u0131 kalmas\u0131n\u0131, arka planda veri \u00e7ekme, dosya i\u015flemleri veya karma\u015f\u0131k hesaplamalar gibi zaman al\u0131c\u0131 operasyonlar\u0131 sorunsuz bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmesini gerektirir. Bu t\u00fcr senaryolarda, asenkron programlama devreye girer ve uygulaman\u0131z\u0131n “donmadan” \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Dart ve dolay\u0131s\u0131yla Flutter, asenkron programlamay\u0131 temelden destekleyen g\u00fc\u00e7l\u00fc mekanizmalara sahiptir: Futures ve Streams. Bu makalede, Dart ve Flutter’da Futures ve Streams’in ne oldu\u011funu, nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve uygulamalar\u0131n\u0131zda bunlar\u0131 nas\u0131l etkin bir \u015fekilde kullanabilece\u011finizi detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz.<\/p>\n
Asenkron programlama, \u00f6zellikle kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcne sahip uygulamalar i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir. Bir uygulaman\u0131n ana i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 (main thread) uzun s\u00fcreli bir i\u015flemle me\u015fgul oldu\u011funda, kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fc donar, t\u0131klamalara yan\u0131t vermez ve k\u00f6t\u00fc bir kullan\u0131c\u0131 deneyimi sunar. Asenkron programlama bu sorunu \u00e7\u00f6zerek, zaman al\u0131c\u0131 i\u015flemleri arka plana atar ve bu i\u015flemlerin sonu\u00e7lar\u0131 haz\u0131r oldu\u011funda ana i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilgilendirir.<\/p>\n
Senkron (Synchronous) programlama, kodun yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru, her bir i\u015flemin bir \u00f6ncekinin tamamlanmas\u0131n\u0131 bekleyerek \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir modeldir. Bir i\u015flem tamamlanmadan di\u011ferine ge\u00e7ilemez. \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n
void main() {\n print(\"\u0130\u015flem 1 ba\u015flat\u0131ld\u0131.\");\n \/\/ Bu i\u015flem 2 saniye s\u00fcrer ve ana i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 bloke eder.\n Future.delayed(Duration(seconds: 2), () => print(\"Senkron i\u015flem tamamland\u0131.\")); \n print(\"\u0130\u015flem 2 ba\u015flat\u0131ld\u0131.\"); \/\/ Bu sat\u0131r, gecikmeli i\u015flem bitmeden \u00e7al\u0131\u015fmaz.\n}<\/code><\/pre>\nYukar\u0131daki \u00f6rnek asl\u0131nda bir Future kullan\u0131yor, ancak await<\/code> veya then<\/code> kullanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, print(\"\u0130\u015flem 2 ba\u015flat\u0131ld\u0131.\");<\/code> hemen \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Ancak e\u011fer bu bir a\u011f iste\u011fi veya disk okuma gibi ger\u00e7ekten<\/em> bloklayan bir senkron fonksiyon olsayd\u0131, \u0130\u015flem 2<\/code> beklemek zorunda kal\u0131rd\u0131. Daha do\u011fru bir senkron bloklama \u00f6rne\u011fi i\u00e7in:<\/p>\nimport 'dart:io';\n\nvoid main() {\n print(\"Senkron i\u015flem 1 ba\u015flat\u0131ld\u0131.\");\n sleep(Duration(seconds: 2)); \/\/ Ana i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 2 saniye bloke eder.\n print(\"Senkron i\u015flem 1 tamamland\u0131.\");\n print(\"Senkron i\u015flem 2 ba\u015flat\u0131ld\u0131.\");\n}<\/code><\/pre>\nBu kod \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, “Senkron i\u015flem 1 ba\u015flat\u0131ld\u0131.” yaz\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, ard\u0131ndan 2 saniye boyunca hi\u00e7bir \u015fey olmaz, sonra “Senkron i\u015flem 1 tamamland\u0131.” ve “Senkron i\u015flem 2 ba\u015flat\u0131ld\u0131.” yaz\u0131lar\u0131 arka arkaya g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu 2 saniyelik bekleme s\u00fcresince, bir Flutter uygulamas\u0131nda UI donmu\u015f olurdu.<\/p>\n
Asenkron (Asynchronous) programlama ise, bir i\u015flemin ba\u015flamas\u0131na izin verir ve bu i\u015flem tamamlanmadan di\u011fer i\u015flemlere devam eder. \u0130\u015flem tamamland\u0131\u011f\u0131nda, sonu\u00e7 bir geri \u00e7a\u011fr\u0131 (callback) fonksiyonu veya \u00f6zel bir yap\u0131 (Future, Stream) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bildirilir.<\/p>\n
void main() {\n print(\"Asenkron i\u015flem 1 ba\u015flat\u0131ld\u0131.\");\n Future.delayed(Duration(seconds: 2), () {\n print(\"Asenkron i\u015flem 1 tamamland\u0131.\");\n });\n print(\"Asenkron i\u015flem 2 ba\u015flat\u0131ld\u0131.\"); \/\/ Hemen \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\n}<\/code><\/pre>\nBu \u00f6rnekte, “Asenkron i\u015flem 1 ba\u015flat\u0131ld\u0131.” yaz\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, ard\u0131ndan “Asenkron i\u015flem 2 ba\u015flat\u0131ld\u0131.” hemen g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. 2 saniye sonra ise “Asenkron i\u015flem 1 tamamland\u0131.” yaz\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu, uygulaman\u0131n ana i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131n bloke edilmedi\u011fini ve kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcn\u00fcn ak\u0131c\u0131 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n
Dart’\u0131n Asenkron Modeli: Event Loop ve Isolateler<\/h4>\n
Dart, JavaScript gibi tek i\u015f par\u00e7ac\u0131kl\u0131 (single-threaded) bir \u00e7al\u0131\u015fma modeline sahiptir. Bu, ayn\u0131 anda yaln\u0131zca bir kod par\u00e7as\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Peki, tek i\u015f par\u00e7ac\u0131kl\u0131 bir ortamda asenkronluk nas\u0131l sa\u011flan\u0131r? Cevap: Event Loop (Olay D\u00f6ng\u00fcs\u00fc).<\/p>\n
* Event Loop:<\/strong> Dart, ana i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131nda s\u00fcrekli d\u00f6nen bir “Event Loop”a sahiptir. Bu d\u00f6ng\u00fc, iki kuyru\u011fu y\u00f6netir:
\n * Microtask Queue:<\/strong> \u00c7ok k\u0131sa s\u00fcreli, y\u00fcksek \u00f6ncelikli g\u00f6revler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir Future<\/code>‘\u0131n .then()<\/code> metodu ile zincirlenen callback’ler buraya eklenebilir. Bu kuyruktaki t\u00fcm g\u00f6revler bitmeden, Event Queue’daki g\u00f6revlere ge\u00e7ilmez.
\n * Event Queue:<\/strong> Zaman al\u0131c\u0131 i\u015flemlerin (I\/O, a\u011f istekleri, zamanlay\u0131c\u0131lar, kullan\u0131c\u0131 etkile\u015fimleri) tamamlanmas\u0131ndan sonra tetiklenecek callback’ler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bir Future tamamland\u0131\u011f\u0131nda veya bir Stream yeni bir veri g\u00f6nderdi\u011finde, ilgili callback Event Queue’ya eklenir.<\/p>\nEvent Loop, Microtask Queue bo\u015fald\u0131\u011f\u0131nda Event Queue’ya bakar ve s\u0131radaki g\u00f6revi al\u0131p \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Bu sayede, uzun s\u00fcreli bir i\u015flem tamamland\u0131\u011f\u0131nda, ana i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 serbest kal\u0131r kalmaz ilgili callback \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve UI donmaz.<\/p>\n
* Isolateler (Isolates):<\/strong> Dart’\u0131n tek i\u015f par\u00e7ac\u0131kl\u0131 do\u011fas\u0131 genellikle yeterli olsa da, CPU yo\u011fun hesaplamalar (\u00f6rne\u011fin, resim i\u015fleme, karma\u015f\u0131k algoritmalar) ana i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 yine de bloke edebilir. Bu t\u00fcr durumlar i\u00e7in Dart, “Isolates” kavram\u0131n\u0131 sunar. Isolates, kendi bellek alanlar\u0131na ve kendi Event Loop’lar\u0131na sahip, birbirleriyle bellek payla\u015fmayan ba\u011f\u0131ms\u0131z i\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131d\u0131r. Bir Isolate ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ana Isolate’ten tamamen ayr\u0131 bir ortamda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve ana Isolate’i bloke etmez. \u0130leti\u015fim, mesajla\u015fma (portlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla) yoluyla sa\u011flan\u0131r. Bu makale Futures ve Streams’e odakland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Isolates’e derinlemesine girmeyece\u011fiz, ancak CPU yo\u011fun g\u00f6revler i\u00e7in bir \u00e7\u00f6z\u00fcm oldu\u011funu bilmek \u00f6nemlidir.<\/p>\nFutures ile \u00c7al\u0131\u015fmak<\/h3>\n
Future, Dart’ta asenkron bir i\u015flemin sonucunu temsil eden bir nesnedir. Hen\u00fcz tamamlanmam\u0131\u015f bir i\u015flem i\u00e7in bir “s\u00f6z” veya “taahh\u00fct” olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. Bir Future, gelecekte bir noktada bir de\u011fer (ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7) veya bir hata (ba\u015far\u0131s\u0131z sonu\u00e7) \u00fcretecektir.<\/p>\n
Future Nedir?<\/h4>\n
Future<\/code> tipinde bir nesnedir; T<\/code>, gelecekte elde edilecek de\u011ferin tipini belirtir. \u00d6rne\u011fin, Future<\/code> gelecekte bir String de\u011feri, Future<\/code> ise bir de\u011fer d\u00f6nd\u00fcrmeyen ancak tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren bir i\u015flemi temsil eder.<\/p>\nBir Future’\u0131n \u00fc\u00e7 durumu vard\u0131r:
\n1. Uncompleted (Tamamlanmam\u0131\u015f):<\/strong> \u0130\u015flem hen\u00fcz sonu\u00e7lanmam\u0131\u015f.
\n2. Completed with a value (De\u011ferle tamamlanm\u0131\u015f):<\/strong> \u0130\u015flem ba\u015far\u0131yla tamamland\u0131 ve bir de\u011fer \u00fcretti.
\n3. Completed with an error (Hatayla tamamlanm\u0131\u015f):<\/strong> \u0130\u015flem bir hatayla sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\nFuture Olu\u015fturma<\/h4>\n
Dart’ta Future olu\u015fturman\u0131n birka\u00e7 yolu vard\u0131r:<\/p>\n
* Future.value(T value)<\/code>:<\/strong> Hemen tamamlanacak ve belirli bir de\u011feri d\u00f6nd\u00fcrecek bir Future olu\u015fturur.<\/p>\nFuture myFuture = Future.value(\"Merhaba D\u00fcnya\");<\/code><\/pre>\n* Future.error(Object error)<\/code>:<\/strong> Hemen bir hatayla tamamlanacak bir Future olu\u015fturur.<\/p>\nFuture myErrorFuture = Future.error(Exception(\"Bir hata olu\u015ftu!\"));<\/code><\/pre>\n* Future.delayed(Duration duration, [FutureOr Function()? computation])<\/code>:<\/strong> Belirli bir s\u00fcre sonra tamamlanacak bir Future olu\u015fturur. computation<\/code> iste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\nFuture delayedFuture = Future.delayed(Duration(seconds: 1), () => \"Gecikmeli veri\");<\/code><\/pre>\n* async<\/code> anahtar kelimesiyle fonksiyonlar:<\/strong> En yayg\u0131n ve g\u00fc\u00e7l\u00fc yoldur. Bir fonksiyonun ba\u015f\u0131na async<\/code> ekledi\u011finizde, o fonksiyon otomatik olarak bir Future<\/code> d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Fonksiyon i\u00e7indeki return<\/code> ifadesi, Future’\u0131n de\u011ferini belirler.<\/p>\nFuture fetchData() async {\n \/\/ A\u011f iste\u011fi, veritaban\u0131 sorgusu gibi asenkron bir i\u015flem\n await Future.delayed(Duration(seconds: 2)); \/\/ 2 saniye bekler\n return \"Sunucudan gelen veri\";\n }<\/code><\/pre>\nFuture’\u0131 Dinleme: then<\/code>, catchError<\/code>, whenComplete<\/code><\/h4>\nBir Future’\u0131n sonucunu i\u015flemek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler kullan\u0131r\u0131z:<\/p>\n
* then(void Function(T value) onValue, {Function? onError})<\/code>:<\/strong> Future ba\u015far\u0131yla tamamland\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak geri \u00e7a\u011fr\u0131 fonksiyonunu tan\u0131mlar. Zincirleme (chaining) i\u00e7in \u00e7ok kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. \u0130ste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak ikinci bir onError<\/code> parametresi alabilir, ancak genellikle catchError<\/code> tercih edilir.<\/p>\nfetchData().then((data) {\n print(\"Veri ba\u015far\u0131yla al\u0131nd\u0131: $data\");\n });<\/code><\/pre>\n* catchError(Function onError, {bool Function(Object error)? test})<\/code>:<\/strong> Future bir hatayla tamamland\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak geri \u00e7a\u011fr\u0131 fonksiyonunu tan\u0131mlar. test<\/code> parametresi ile belirli hata tiplerini filtreleyebilirsiniz.<\/p>\nFuture failingFetch() async {\n await Future.delayed(Duration(seconds: 1));\n throw Exception(\"Veri al\u0131namad\u0131!\");\n }\n\n failingFetch().then((data) {\n print(\"Veri: $data\");\n }).catchError((error) {\n print(\"Hata olu\u015ftu: $error\");\n });<\/code><\/pre>\n* whenComplete(FutureOr Function() action)<\/code>:<\/strong> Future ba\u015far\u0131yla veya hatayla tamamlans\u0131n, her iki durumda da \u00e7al\u0131\u015facak geri \u00e7a\u011fr\u0131 fonksiyonunu tan\u0131mlar. Genellikle kaynaklar\u0131 serbest b\u0131rakmak veya y\u00fckleme g\u00f6stergelerini kapatmak gibi temizleme i\u015flemleri i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\nfetchData().then((data) {\n print(\"Ba\u015far\u0131l\u0131: $data\");\n }).catchError((error) {\n print(\"Hata: $error\");\n }).whenComplete(() {\n print(\"\u0130\u015flem tamamland\u0131 (ba\u015far\u0131l\u0131 veya hatal\u0131).\");\n });<\/code><\/pre>\nBu metodlar zincirlenebilir, bu da ard\u0131\u015f\u0131k asenkron i\u015flemleri y\u00f6netmeyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Future getUserName() async => Future.delayed(Duration(seconds: 1), () => \"Alice\");\nFuture getUserAge(String name) async => Future.delayed(Duration(seconds: 1), () => name == \"Alice\" ? 30 : 0);\n\ngetUserName().then((name) {\n print(\"Kullan\u0131c\u0131 Ad\u0131: $name\");\n return getUserAge(name); \/\/ Bir sonraki Future'\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\n}).then((age) {\n print(\"Kullan\u0131c\u0131 Ya\u015f\u0131: $age\");\n}).catchError((error) {\n print(\"Bir hata olu\u015ftu: $error\");\n});<\/code><\/pre>\nasync<\/code> ve await<\/code> ile Daha Okunabilir Kod<\/h4>\nthen<\/code>, catchError<\/code> zincirleri karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda kodun okunabilirli\u011fi d\u00fc\u015febilir. Dart, async<\/code> ve await<\/code> anahtar kelimeleriyle bu durumu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde iyile\u015ftirmi\u015ftir. Bu anahtar kelimeler, asenkron kodu senkron kod gibi yazman\u0131za olanak tan\u0131r.<\/p>\n* async<\/code>:<\/strong> Bir fonksiyonun asenkron oldu\u011funu ve bir Future<\/code> d\u00f6nd\u00fcrece\u011fini belirtir.
\n* await<\/code>:<\/strong> Yaln\u0131zca async<\/code> fonksiyonlar i\u00e7inde kullan\u0131labilir. Bir Future<\/code> ifadesinin \u00f6n\u00fcne konuldu\u011funda, o Future tamamlanana kadar fonksiyonun y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini duraklat\u0131r. Future tamamland\u0131\u011f\u0131nda, await<\/code> ifadesi Future’\u0131n de\u011ferini d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve fonksiyon kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam eder. Bu duraklama, ana i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 bloke etmez; sadece mevcut async<\/code> fonksiyonun y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini ask\u0131ya al\u0131r ve Event Loop’un di\u011fer g\u00f6revleri yapmas\u0131na izin verir.<\/p>\nFuture fetchUserData() async {\n print(\"Veri \u00e7ekiliyor...\");\n await Future.delayed(Duration(seconds: 2)); \/\/ 2 saniye bekler\n return \"Kullan\u0131c\u0131 verisi\";\n}\n\nvoid main() async { \/\/ main fonksiyonu da async olabilir\n print(\"Uygulama ba\u015flat\u0131ld\u0131.\");\n try {\n String data = await fetchUserData(); \/\/ fetchUserData tamamlanana kadar bekler\n print(\"Al\u0131nan veri: $data\");\n } catch (e) {\n print(\"Hata olu\u015ftu: $e\");\n }\n print(\"Uygulama sonland\u0131.\");\n}<\/code><\/pre>\nBu kodun \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131, then<\/code> zincirleme \u00f6rne\u011findeki gibi asenkron davran\u0131r, ancak kod s\u0131ras\u0131 senkron gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr:
\n“Uygulama ba\u015flat\u0131ld\u0131.”
\n“Veri \u00e7ekiliyor…”
\n(2 saniye bekleme)
\n“Al\u0131nan veri: Kullan\u0131c\u0131 verisi”
\n“Uygulama sonland\u0131.”<\/p>\nHata y\u00f6netimi async<\/code>\/await<\/code> ile standart try-catch<\/code> bloklar\u0131 kullan\u0131larak \u00e7ok daha sezgisel hale gelir.<\/p>\nBirden Fazla Future ile \u00c7al\u0131\u015fmak<\/h4>\n
Bazen birden fazla asenkron i\u015flemin tamamlanmas\u0131n\u0131 beklemeniz gerekebilir. Future.wait()<\/code> metodu bu senaryo i\u00e7in idealdir.<\/p>\n* Future.wait(Iterable> futures)<\/code>:<\/strong> Bir Future<\/code> listesi al\u0131r ve bu listedeki t\u00fcm Future<\/code>‘lar tamamlanana kadar bekler. T\u00fcm Future<\/code>‘lar ba\u015far\u0131l\u0131 olursa, sonu\u00e7 olarak her bir Future<\/code>‘\u0131n de\u011ferlerinin listesini d\u00f6nd\u00fcren bir Future><\/code> d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Herhangi bir Future<\/code> hata verirse, Future.wait<\/code> de hata verir.<\/p>\nFuture fetchConfig() async {\n await Future.delayed(Duration(seconds: 1));\n return \"Uygulama Ayarlar\u0131\";\n}\n\nFuture fetchMessages() async {\n await Future.delayed(Duration(seconds: 2));\n return \"Yeni Mesajlar\";\n}\n\nvoid main() async {\n print(\"T\u00fcm veriler \u00e7ekiliyor...\");\n try {\n List results = await Future.wait([\n fetchConfig(),\n fetchMessages(),\n \/\/ failingFetch() \/\/ E\u011fer bu eklenirse, wait hata verir\n ]);\n print(\"T\u00fcm veriler ba\u015far\u0131yla \u00e7ekildi: $results\");\n } catch (e) {\n print(\"Veri \u00e7ekme s\u0131ras\u0131nda bir hata olu\u015ftu: $e\");\n }\n print(\"Uygulama devam ediyor.\");\n}<\/code><\/pre>\nBu \u00f6rnekte, fetchConfig<\/code> 1 saniye, fetchMessages<\/code> 2 saniye s\u00fcrse de, Future.wait<\/code> en uzun s\u00fcren Future kadar bekler, yani 2 saniye sonra her iki veri de al\u0131nm\u0131\u015f olur.<\/p>\nStreams ile \u00c7al\u0131\u015fmak<\/h3>\n
Future, tek bir asenkron olay\u0131n sonucunu temsil ederken, Stream, zaman i\u00e7inde birden fazla asenkron olay\u0131n (veri veya hata) bir dizisini temsil eder. Bir Stream, veri ak\u0131\u015f\u0131, olay ak\u0131\u015f\u0131 veya s\u00fcrekli g\u00fcncellemeler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Stream Nedir?<\/h4>\n
Stream<\/code> tipinde bir nesnedir; T<\/code>, ak\u0131\u015ftan gelen her bir olay\u0131n tipini belirtir. \u00d6rne\u011fin, bir Stream<\/code> zaman i\u00e7inde birden fazla tam say\u0131 de\u011feri sa\u011flayabilir.<\/p>\nStream’ler iki ana kategoriye ayr\u0131l\u0131r:
\n1. Single-subscription Streams (Tek Abonelikli Ak\u0131\u015flar):<\/strong> Bir Stream’in yaln\u0131zca bir dinleyicisi olabilir. Dinleyici iptal edildikten sonra (veya Stream sona erdikten sonra), tekrar dinlenemez. Genellikle dosya okuma, HTTP istekleri gibi bir kerelik veri ak\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.
\n2. Broadcast Streams (Yay\u0131n Ak\u0131\u015flar\u0131):<\/strong> Birden fazla dinleyicisi olabilir. Dinleyiciler Stream’e istedikleri zaman abone olabilir ve aboneliklerini iptal edebilirler. Kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fc olaylar\u0131 (t\u0131klamalar, kayd\u0131rmalar), veri taban\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri gibi s\u00fcrekli olaylar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. StreamController.broadcast()<\/code> ile olu\u015fturulurlar.<\/p>\nStream Olu\u015fturma<\/h4>\n
Stream olu\u015fturman\u0131n birka\u00e7 yolu vard\u0131r:<\/p>\n
async<\/em><\/code> Generator Fonksiyonlar\u0131:<\/strong> async<\/code> fonksiyonlar Future<\/code> d\u00f6nd\u00fcr\u00fcrken, async*<\/code> fonksiyonlar Stream<\/code> d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. yield<\/code> anahtar kelimesi ile Stream’e de\u011ferler g\u00f6nderilir.<\/p>\nStream countStream(int max) async* {\n for (int i = 1; i <= max; i++) {\n await Future.delayed(Duration(seconds: 1));\n yield i; \/\/ Stream'e bir de\u011fer g\u00f6nderir\n }\n }<\/code><\/pre>\n* StreamController<\/code>:<\/strong> Daha karma\u015f\u0131k senaryolarda, Stream'i programatik olarak kontrol etmek i\u00e7in StreamController<\/code> kullan\u0131l\u0131r. Bu, Stream'e veri eklemenizi (add<\/code>), hata eklemenizi (addError<\/code>) ve Stream'i kapatman\u0131z\u0131 (close<\/code>) sa\u011flar.<\/p>\nimport 'dart:async';\n\n StreamController myController = StreamController();\n\n void addDataToStream() {\n myController.add(\"\u0130lk veri\");\n Future.delayed(Duration(seconds: 1), () => myController.add(\"\u0130kinci veri\"));\n Future.delayed(Duration(seconds: 2), () => myController.addError(\"Bir hata!\"));\n Future.delayed(Duration(seconds: 3), () => myController.add(\"\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc veri\"));\n Future.delayed(Duration(seconds: 4), () => myController.close()); \/\/ Stream'i kapat\u0131r\n }<\/code><\/pre>\n* Di\u011fer Olu\u015fturucular:<\/strong>
\n * Stream.fromIterable(Iterable iterable)<\/code>: Bir Iterable'dan (Liste, Set vb.) bir Stream olu\u015fturur.
\n * Stream.periodic(Duration period, [T Function(int computationCount)? callback])<\/code>: Belirli aral\u0131klarla de\u011fer \u00fcreten bir Stream olu\u015fturur.<\/p>\nStream numbers = Stream.fromIterable([1, 2, 3, 4, 5]);\n Stream countdown = Stream.periodic(Duration(seconds: 1), (i) => 5 - i).take(6);<\/code><\/pre>\nStream'i Dinleme: listen<\/code>, onData<\/code>, onError<\/code>, onDone<\/code>, cancel<\/code><\/h4>\nBir Stream'den gelen verileri i\u015flemek i\u00e7in listen()<\/code> metodunu kullan\u0131r\u0131z. listen()<\/code> metodu bir StreamSubscription<\/code> nesnesi d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr, bu da Stream'i kontrol etmenizi sa\u011flar.<\/p>\nvoid main() {\n Stream myStream = countStream(3); \/\/ countStream'den gelen verileri dinle\n\n StreamSubscription subscription = myStream.listen(\n (data) {\n print(\"Gelen veri: $data\"); \/\/ Her yeni veri geldi\u011finde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\n },\n onError: (error) {\n print(\"Stream hatas\u0131: $error\"); \/\/ Bir hata olu\u015ftu\u011funda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\n },\n onDone: () {\n print(\"Stream tamamland\u0131.\"); \/\/ Stream kapand\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\n },\n cancelOnError: false, \/\/ Hata durumunda aboneli\u011fi iptal etme\n );\n\n \/\/ Belirli bir s\u00fcre sonra aboneli\u011fi iptal etme (iste\u011fe ba\u011fl\u0131)\n Future.delayed(Duration(seconds: 2), () {\n print(\"Abonelik iptal ediliyor...\");\n subscription.cancel();\n });\n}<\/code><\/pre>\n* onData<\/code>:<\/strong> Stream'den yeni bir veri geldi\u011finde \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r.
\n* onError<\/code>:<\/strong> Stream'de bir hata olu\u015ftu\u011funda \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r.
\n* onDone<\/code>:<\/strong> Stream kapand\u0131\u011f\u0131nda (art\u0131k veri g\u00f6ndermeyecekse) \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r.
\n* cancelOnError<\/code>:<\/strong> true<\/code> ise, bir hata olu\u015ftu\u011funda abonelik otomatik olarak iptal edilir. false<\/code> ise, hatalar olsa bile Stream veri g\u00f6ndermeye devam edebilir (e\u011fer Stream kapat\u0131lmazsa).
\n* subscription.cancel()<\/code>:<\/strong> Bir StreamSubscription nesnesi \u00fczerinden aboneli\u011fi manuel olarak iptal etmenizi sa\u011flar. Bu, \u00f6zellikle kaynak s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6nemlidir (\u00f6rne\u011fin, bir widget ekrandan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Stream dinlemeyi durdurmak).<\/p>\nStream D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri<\/h4>\n
Iterable'larda oldu\u011fu gibi, Stream'ler \u00fczerinde de bir\u00e7ok d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm (transformation) i\u015flemi yapabilirsiniz. Bu metodlar yeni bir Stream d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve orijinal Stream'i de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n
* map(R Function(T event) convert)<\/code>:<\/strong> Her bir olay\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr ve yeni bir Stream olu\u015fturur.<\/p>\nnumbers.map((n) => n * 2).listen(print); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: 2, 4, 6, 8, 10<\/code><\/pre>\n* where(bool Function(T event) test)<\/code>:<\/strong> Belirli bir ko\u015fulu kar\u015f\u0131layan olaylar\u0131 filtreler.<\/p>\nnumbers.where((n) => n.isEven).listen(print); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: 2, 4<\/code><\/pre>\n* take(int count)<\/code>:<\/strong> Stream'den sadece ilk count<\/code> kadar olay\u0131 al\u0131r ve sonra Stream'i kapat\u0131r.<\/p>\ncountdown.take(3).listen(print); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: 5, 4, 3<\/code><\/pre>\n* skip(int count)<\/code>:<\/strong> Stream'den ilk count<\/code> kadar olay\u0131 atlar.<\/p>\ncountdown.skip(3).listen(print); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: 2, 1, 0<\/code><\/pre>\n* distinct()<\/code>:<\/strong> Arka arkaya gelen ayn\u0131 de\u011ferleri filtreler.<\/p>\nStream.fromIterable([1, 1, 2, 3, 3, 3, 4]).distinct().listen(print); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: 1, 2, 3, 4<\/code><\/pre>\n* expand(Iterable Function(T element) convert)<\/code>:<\/strong> Her bir olay\u0131 s\u0131f\u0131r veya daha fazla olaya geni\u015fletir.<\/p>\nStream.fromIterable([\"A\", \"B\"]).expand((char) => [char, char.toLowerCase()]).listen(print); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: A, a, B, b<\/code><\/pre>\n* fold(R initialValue, R Function(R previous, T element) combine)<\/code>:<\/strong> Stream'deki t\u00fcm de\u011ferleri tek bir de\u011fere indirger (birle\u015ftirir).<\/p>\nnumbers.fold(0, (prev, element) => prev + element).then(print); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: 15<\/code><\/pre>\n* reduce(T Function(T previous, T element) combine)<\/code>:<\/strong> fold<\/code>'a benzer, ancak ba\u015flang\u0131\u00e7 de\u011feri almaz ve ilk eleman\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak kullan\u0131r.<\/p>\n