G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn veri odakl\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda, g\u00fcvenilir, \u00f6l\u00e7eklenebilir ve g\u00fc\u00e7l\u00fc veritaban\u0131 sistemleri her t\u00fcrl\u00fc uygulaman\u0131n bel kemi\u011fini olu\u015fturmaktad\u0131r. A\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 veritaban\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri aras\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan PostgreSQL, kurumsal d\u00fczeyde \u00f6zellikler, geli\u015fmi\u015f veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve geni\u015fletilebilirlik yetenekleri sunarak geli\u015ftiriciler ve sistem y\u00f6neticileri i\u00e7in pop\u00fcler bir tercih haline gelmi\u015ftir. Bu makale, kurumsal s\u0131n\u0131f bir Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 olan Rocky Linux 9 \u00fczerinde PostgreSQL’in nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131n\u0131, temel yap\u0131land\u0131rmalar\u0131n\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131m senaryolar\u0131nda nas\u0131l etkili bir \u015fekilde kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ad\u0131m ad\u0131m a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p>\n
PostgreSQL, d\u00fcnyadaki en geli\u015fmi\u015f a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 ili\u015fkisel veritaban\u0131 y\u00f6netim sistemlerinden (RDBMS) biridir. 30 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir geli\u015ftirilmekte olan bu proje, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131, veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne verdi\u011fi \u00f6nem, esnekli\u011fi ve standartlara uyumu ile tan\u0131n\u0131r. PostgreSQL, SQL dilini destekler ve bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00f6zelli\u011fi b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bunlar aras\u0131nda karma\u015f\u0131k sorgular, ACID (Atomicity, Consistency, Isolation, Durability) uyumlulu\u011fu, yabanc\u0131 anahtarlar, birle\u015ftirilebilir g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler, tetikleyiciler, sakl\u0131 yordamlar ve \u00e7oklu e\u015fzamanl\u0131l\u0131k kontrol\u00fc (MVCC – Multi-Version Concurrency Control) say\u0131labilir. Ayr\u0131ca, JSON, XML, HSTORE gibi yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve yar\u0131 yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veri tiplerini desteklemesi sayesinde modern uygulama geli\u015ftirme ihtiya\u00e7lar\u0131na da cevap verebilmektedir.<\/p>\n
PostgreSQL’i tercih etmek i\u00e7in bir\u00e7ok ge\u00e7erli neden bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n
Rocky Linux 9, Red Hat Enterprise Linux (RHEL) tabanl\u0131, kurumsal d\u00fczeyde bir i\u015fletim sistemidir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, Rocky Linux 9 \u00fczerinde PostgreSQL’in resmi deposunu kullanarak nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131n\u0131 ad\u0131m ad\u0131m inceleyece\u011fiz.<\/p>\n
Kuruluma ba\u015flamadan \u00f6nce, sisteminizin g\u00fcncel oldu\u011fundan emin olmak iyi bir uygulamad\u0131r. Bu, potansiyel g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kapat\u0131r ve yaz\u0131l\u0131m \u00e7ak\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n
sudo dnf update -y\nsudo dnf upgrade -y<\/code><\/pre>\nPostgreSQL Repositorisini Ekleme<\/h4>\n
Rocky Linux’un varsay\u0131lan depolar\u0131nda genellikle PostgreSQL’in daha eski s\u00fcr\u00fcmleri bulunur. En g\u00fcncel ve desteklenen s\u00fcr\u00fcm\u00fc kurmak i\u00e7in PostgreSQL projesinin resmi deposunu eklemek en iyi yakla\u015f\u0131md\u0131r. Bu rehberde, PostgreSQL 15 s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc kuraca\u011f\u0131z. Farkl\u0131 bir s\u00fcr\u00fcm kurmak isterseniz (\u00f6rne\u011fin 14 veya 16), komuttaki s\u00fcr\u00fcm numaras\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeniz yeterlidir.<\/p>\n
\u0130lk olarak, PostgreSQL deposunu sisteme eklemek i\u00e7in dnf<\/code> mod\u00fcl\u00fcn\u00fc kullanaca\u011f\u0131z:<\/p>\nsudo dnf install -y https:\/\/download.postgresql.org\/pub\/repos\/yum\/reporpms\/EL-9-x86_64\/pgdg-redhat-repo-latest.noarch.rpm<\/code><\/pre>\nBu komut, PostgreSQL YUM deposu yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 sisteminize ekleyecektir. Depo eklendikten sonra, dnf<\/code> paket y\u00f6neticisinin yeni depoyu tan\u0131mas\u0131 i\u00e7in DNF \u00f6nbelle\u011fini temizlemek faydal\u0131 olabilir:<\/p>\nsudo dnf clean all<\/code><\/pre>\nPostgreSQL Kurulumu<\/h4>\n
Art\u0131k PostgreSQL deposu etkin oldu\u011funa g\u00f6re, PostgreSQL sunucusunu ve istemci ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kurabiliriz. PostgreSQL’in farkl\u0131 s\u00fcr\u00fcmleri ayn\u0131 anda kurulabilir, ancak her bir s\u00fcr\u00fcm i\u00e7in ayr\u0131 bir mod\u00fcl etkinle\u015ftirmeniz gerekir. Rocky Linux 9’da, dnf module<\/code> komutu ile bunu y\u00f6netiriz. \u00d6ncelikle mevcut PostgreSQL mod\u00fcllerini listeleyelim:<\/p>\nsudo dnf module list postgresql<\/code><\/pre>\nBu komut, varsay\u0131lan olarak gelen ve PostgreSQL deposundan gelen mod\u00fclleri g\u00f6sterecektir. Varsay\u0131lan mod\u00fcl\u00fc devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131p, istedi\u011fimiz s\u00fcr\u00fcm olan PostgreSQL 15’i etkinle\u015ftirece\u011fiz:<\/p>\n
sudo dnf -qy module disable postgresql\nsudo dnf module enable postgresql:15<\/code><\/pre>\n\u015eimdi PostgreSQL sunucusunu ve ilgili paketleri kurabiliriz:<\/p>\n
sudo dnf install -y postgresql postgresql-server postgresql-contrib<\/code><\/pre>\n\npostgresql<\/code>: PostgreSQL istemci programlar\u0131n\u0131 ve k\u00fct\u00fcphanelerini i\u00e7erir.<\/li>\npostgresql-server<\/code>: PostgreSQL veritaban\u0131 sunucusunu i\u00e7erir.<\/li>\npostgresql-contrib<\/code>: PostgreSQL’in ek yard\u0131mc\u0131 programlar\u0131n\u0131 ve mod\u00fcllerini i\u00e7erir (\u00f6rne\u011fin, pg_buffercache<\/code>, pg_stat_statements<\/code>).<\/li>\n<\/ul>\nPostgreSQL Servisini Ba\u015flatma ve Etkinle\u015ftirme<\/h4>\n
Kurulum tamamland\u0131ktan sonra, veritaban\u0131 k\u00fcmesini ba\u015flatman\u0131z ve PostgreSQL servisini etkinle\u015ftirmeniz gerekir. Veritaban\u0131 k\u00fcmesini ba\u015flatmak, veritaban\u0131 dosyalar\u0131n\u0131n ve dizin yap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
sudo \/usr\/pgsql-15\/bin\/postgresql-15-setup initdb<\/code><\/pre>\nBu komut, PostgreSQL i\u00e7in gerekli veri dizinlerini ve varsay\u0131lan bir veritaban\u0131 k\u00fcmesini olu\u015fturacakt\u0131r. \u0130\u015flem tamamland\u0131ktan sonra, PostgreSQL servisini ba\u015flatabilir ve sistem ba\u015flang\u0131c\u0131nda otomatik olarak ba\u015flamas\u0131 i\u00e7in etkinle\u015ftirebiliriz:<\/p>\n
sudo systemctl start postgresql-15\nsudo systemctl enable postgresql-15<\/code><\/pre>\nServisin durumunu kontrol etmek i\u00e7in:<\/p>\n
sudo systemctl status postgresql-15<\/code><\/pre>\n\u00c7\u0131kt\u0131da “active (running)” ifadesini g\u00f6rmelisiniz.<\/p>\n
Firewall Ayarlar\u0131<\/h4>\n
PostgreSQL sunucusuna d\u0131\u015far\u0131dan eri\u015fmek istiyorsan\u0131z (\u00f6rne\u011fin, ba\u015fka bir sunucudan veya yerel makinenizden bir y\u00f6netim arac\u0131yla), Rocky Linux’un g\u00fcvenlik duvar\u0131nda (firewalld) PostgreSQL i\u00e7in varsay\u0131lan ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 olan 5432’yi a\u00e7man\u0131z gerekir. E\u011fer sadece yerel makineden eri\u015fim sa\u011flayacaksan\u0131z bu ad\u0131m\u0131 atlayabilirsiniz.<\/p>\n
sudo firewall-cmd --add-service=postgresql --permanent\nsudo firewall-cmd --reload<\/code><\/pre>\nBu komutlar, PostgreSQL servisi i\u00e7in varsay\u0131lan port olan 5432’yi kal\u0131c\u0131 olarak a\u00e7ar ve g\u00fcvenlik duvar\u0131 ayarlar\u0131n\u0131 yeniden y\u00fckler.<\/p>\n
PostgreSQL \u0130lk Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h3>\n
PostgreSQL kurulduktan sonra, ilk kullan\u0131m i\u00e7in baz\u0131 temel yap\u0131land\u0131rmalar yapmam\u0131z gerekir. Bu, varsay\u0131lan kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in \u015fifre belirlemeyi ve yeni veritabanlar\u0131 ile kullan\u0131c\u0131lar olu\u015fturmay\u0131 i\u00e7erir.<\/p>\n
Varsay\u0131lan Kullan\u0131c\u0131 ve Veritaban\u0131<\/h4>\n
PostgreSQL, kurulumla birlikte otomatik olarak postgres<\/code> ad\u0131nda bir s\u00fcper kullan\u0131c\u0131 ve postgres<\/code> ad\u0131nda bir veritaban\u0131 olu\u015fturur. Bu kullan\u0131c\u0131, Linux sistemindeki postgres<\/code> kullan\u0131c\u0131s\u0131 ile ili\u015fkilidir. Bu nedenle, veritaban\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in genellikle \u00f6nce sistemdeki postgres<\/code> kullan\u0131c\u0131s\u0131na ge\u00e7i\u015f yapman\u0131z gerekir.<\/p>\nsudo -i -u postgres<\/code><\/pre>\nBu komutla postgres<\/code> sistem kullan\u0131c\u0131s\u0131na ge\u00e7tikten sonra, psql<\/code> komutu ile PostgreSQL komut sat\u0131r\u0131 aray\u00fcz\u00fcne (shell) eri\u015febilirsiniz:<\/p>\npsql<\/code><\/pre>\n\u015eimdi PostgreSQL shell’indesiniz. \u00c7\u0131kmak i\u00e7in \\q<\/code> yaz\u0131p Enter’a basabilirsiniz.<\/p>\nPostgreSQL Kullan\u0131c\u0131s\u0131 \u0130\u00e7in \u015eifre Belirleme<\/h4>\n
G\u00fcvenlik nedeniyle, postgres<\/code> s\u00fcper kullan\u0131c\u0131s\u0131 i\u00e7in bir \u015fifre belirlemek \u00f6nemlidir. Bu, uzaktan ba\u011flant\u0131larda veya di\u011fer uygulamalarda bu kullan\u0131c\u0131y\u0131 kullan\u0131rken kimlik do\u011frulamas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\nPostgreSQL shell’inde iken:<\/p>\n
ALTER USER postgres WITH PASSWORD 'guclu_sifreniz';<\/code><\/pre>\n'guclu_sifreniz'<\/code> yerine kendi g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fifrenizi yazmay\u0131 unutmay\u0131n. \u015eifreyi belirledikten sonra \\q<\/code> yazarak psql’den \u00e7\u0131kabilirsiniz. Ard\u0131ndan exit<\/code> yazarak postgres<\/code> sistem kullan\u0131c\u0131s\u0131ndan kendi kullan\u0131c\u0131n\u0131za geri d\u00f6nebilirsiniz.<\/p>\nYeni Bir Veritaban\u0131 ve Kullan\u0131c\u0131 Olu\u015fturma<\/h4>\n
Uygulamalar\u0131n\u0131z i\u00e7in genellikle postgres<\/code> s\u00fcper kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 kullanmak yerine, daha az yetkiye sahip \u00f6zel bir veritaban\u0131 kullan\u0131c\u0131s\u0131 ve bu kullan\u0131c\u0131ya ait bir veritaban\u0131 olu\u015fturmak iyi bir g\u00fcvenlik uygulamas\u0131d\u0131r.<\/p>\nYeni Bir Kullan\u0131c\u0131 Olu\u015fturma<\/h5>\n
Yine postgres<\/code> sistem kullan\u0131c\u0131s\u0131na ge\u00e7ip psql<\/code>‘e ba\u011flan\u0131n:<\/p>\nsudo -i -u postgres\npsql<\/code><\/pre>\n\u015eimdi yeni bir kullan\u0131c\u0131 olu\u015ftural\u0131m. \u00d6rne\u011fin, uygulama_kullanicisi<\/code> ad\u0131nda bir kullan\u0131c\u0131:<\/p>\nCREATE USER uygulama_kullanicisi WITH PASSWORD 'uygulama_sifresi';<\/code><\/pre>\n'uygulama_sifresi'<\/code> yerine kendi g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fifrenizi belirleyin. Bu kullan\u0131c\u0131ya veritaban\u0131 olu\u015fturma yetkisi vermek isterseniz:<\/p>\nALTER USER uygulama_kullanicisi CREATEDB;<\/code><\/pre>\nYeni Bir Veritaban\u0131 Olu\u015fturma<\/h5>\n
\u015eimdi bu kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in bir veritaban\u0131 olu\u015ftural\u0131m. \u00d6rne\u011fin, uygulama_db<\/code> ad\u0131nda bir veritaban\u0131:<\/p>\nCREATE DATABASE uygulama_db OWNER uygulama_kullanicisi;<\/code><\/pre>\nBu komut, uygulama_db<\/code> veritaban\u0131n\u0131 olu\u015fturur ve bu veritaban\u0131n\u0131n sahibi olarak uygulama_kullanicisi<\/code>‘n\u0131 atar.<\/p>\nVeritaban\u0131na Kullan\u0131c\u0131 Yetkisi Verme<\/h5>\n
E\u011fer veritaban\u0131n\u0131 ba\u015fka bir kullan\u0131c\u0131 olu\u015fturduysa veya OWNER<\/code> belirtmediyseniz, olu\u015fturdu\u011funuz kullan\u0131c\u0131ya veritaban\u0131 \u00fczerinde yetki vermeniz gerekebilir:<\/p>\nGRANT ALL PRIVILEGES ON DATABASE uygulama_db TO uygulama_kullanicisi;<\/code><\/pre>\nBu komut, uygulama_kullanicisi<\/code>‘na uygulama_db<\/code> veritaban\u0131 \u00fczerinde t\u00fcm yetkileri verir.<\/p>\n\u0130\u015flemleriniz bittikten sonra \\q<\/code> ile psql’den, exit<\/code> ile de postgres<\/code> kullan\u0131c\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131n.<\/p>\nPostgreSQL Ba\u011flant\u0131 Ayarlar\u0131<\/h3>\n
PostgreSQL’e uzaktan veya belirli bir IP adresinden ba\u011flanabilmek i\u00e7in iki ana yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeniz gerekir: pg_hba.conf<\/code> ve postgresql.conf<\/code>.<\/p>\nBu dosyalar genellikle \/var\/lib\/pgsql\/15\/data\/<\/code> dizininde bulunur.<\/p>\npg_hba.conf<\/code> Dosyas\u0131n\u0131 D\u00fczenleme<\/h4>\npg_hba.conf<\/code> (host-based authentication) dosyas\u0131, hangi kullan\u0131c\u0131lar\u0131n hangi veritabanlar\u0131na hangi IP adreslerinden hangi kimlik do\u011frulama y\u00f6ntemiyle ba\u011flanabilece\u011fini belirler. G\u00fcvenlik i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\nsudo vi \/var\/lib\/pgsql\/15\/data\/pg_hba.conf<\/code><\/pre>\nDosyan\u0131n sonunda veya uygun bir yere a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131r\u0131 ekleyebilirsiniz. Bu \u00f6rnek, t\u00fcm veritabanlar\u0131na t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar\u0131n herhangi bir IPv4 adresinden MD5 \u015fifre do\u011frulamas\u0131 ile ba\u011flanmas\u0131na izin verir. G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan, 0.0.0.0\/0<\/code> yerine belirli IP adresleri veya a\u011f aral\u0131klar\u0131 belirtmek daha iyidir.<\/p>\n# TYPE DATABASE USER ADDRESS METHOD\n\nIPv4 local connections:<\/h2>\nhost all all 127.0.0.1\/32 scram-sha-256\nhost all all 0.0.0.0\/0 scram-sha-256<\/code><\/pre>\n
scram-sha-256<\/code>, PostgreSQL 10 ve sonraki s\u00fcr\u00fcmlerde daha g\u00fcvenli bir \u015fifreleme y\u00f6ntemidir. Eski s\u00fcr\u00fcmler veya uyumluluk gereksinimleri i\u00e7in md5<\/code> de kullanabilirsiniz. Ancak scram-sha-256<\/code> tercih edilmelidir.<\/p>\n\nTYPE<\/code>: Ba\u011flant\u0131 tipi (local<\/code>, host<\/code>, hostssl<\/code>, hostnossl<\/code>). host<\/code>, TCP\/IP ba\u011flant\u0131lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\nDATABASE<\/code>: Hangi veritaban\u0131na ba\u011flan\u0131laca\u011f\u0131 (all<\/code>, sameuser<\/code>, samerole<\/code> veya belirli bir veritaban\u0131 ad\u0131).<\/li>\nUSER<\/code>: Hangi kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ba\u011flanabilece\u011fi (all<\/code> veya belirli bir kullan\u0131c\u0131 ad\u0131).<\/li>\nADDRESS<\/code>: Hangi IP adreslerinden veya a\u011flardan ba\u011flant\u0131ya izin verilece\u011fi (127.0.0.1\/32<\/code> yerel makine i\u00e7in, 0.0.0.0\/0<\/code> t\u00fcm IP’ler i\u00e7in, 192.168.1.0\/24<\/code> belirli bir a\u011f i\u00e7in).<\/li>\nMETHOD<\/code>: Kimlik do\u011frulama y\u00f6ntemi (scram-sha-256<\/code>, md5<\/code>, trust<\/code>, ident<\/code>, peer<\/code> vb.).<\/li>\n<\/ul>\npostgresql.conf<\/code> Dosyas\u0131n\u0131 D\u00fczenleme<\/h4>\npostgresql.conf<\/code> dosyas\u0131, PostgreSQL sunucusunun genel \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 parametrelerini i\u00e7erir. Uzaktan ba\u011flant\u0131lara izin vermek i\u00e7in listen_addresses<\/code> parametresini d\u00fczenlemeniz gerekir.<\/p>\nsudo vi \/var\/lib\/pgsql\/15\/data\/postgresql.conf<\/code><\/pre>\nA\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131r\u0131 bulun ve yorum sat\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p d\u00fczenleyin:<\/p>\n
#listen_addresses = 'localhost' # what IP address(es) to listen on;<\/code><\/pre>\nDe\u011fi\u015ftirin:<\/p>\n
listen_addresses = '*' # listen on all IP addresses<\/code><\/pre>\n'*'<\/code> de\u011feri, PostgreSQL’in sunucunun t\u00fcm a\u011f aray\u00fczlerindeki ba\u011flant\u0131lar\u0131 dinlemesini sa\u011flar. Daha g\u00fcvenli bir yakla\u015f\u0131m olarak, yaln\u0131zca belirli IP adreslerini veya aray\u00fczleri dinlemesini de sa\u011flayabilirsiniz, \u00f6rne\u011fin: listen_addresses = 'localhost,192.168.1.100'<\/code>.<\/p>\nDe\u011fi\u015fiklikleri Uygulama<\/h4>\n
Yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z de\u011fi\u015fikliklerin etkili olmas\u0131 i\u00e7in PostgreSQL servisini yeniden ba\u015flatman\u0131z gerekir:<\/p>\n
sudo systemctl restart postgresql-15<\/code><\/pre>\nPostgreSQL Kullan\u0131m\u0131 ve Temel Komutlar<\/h3>\n
PostgreSQL’e ba\u011fland\u0131ktan sonra, veritaban\u0131 y\u00f6netimi ve veri manip\u00fclasyonu i\u00e7in \u00e7e\u015fitli SQL komutlar\u0131n\u0131 ve psql<\/code> meta komutlar\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz.<\/p>\npsql<\/code> Komut Sat\u0131r\u0131 Arac\u0131n\u0131 Kullanma<\/h4>\npsql<\/code>, PostgreSQL ile etkile\u015fim kurmak i\u00e7in en g\u00fc\u00e7l\u00fc ve yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131d\u0131r. PostgreSQL kullan\u0131c\u0131s\u0131 olarak ba\u011flanmak i\u00e7in:<\/p>\nsudo -i -u postgres psql<\/code><\/pre>\nBelirli bir veritaban\u0131na, belirli bir kullan\u0131c\u0131 ile ba\u011flanmak i\u00e7in:<\/p>\n
psql -U uygulama_kullanicisi -d uygulama_db -h localhost<\/code><\/pre>\n-U<\/code> kullan\u0131c\u0131 ad\u0131, -d<\/code> veritaban\u0131 ad\u0131, -h<\/code> host ad\u0131 anlam\u0131na gelir. \u015eifreniz istenecektir.<\/p>\npsql<\/code> i\u00e7inde kullanabilece\u011finiz baz\u0131 meta komutlar (\\<\/code> ile ba\u015flayan komutlar):<\/p>\n\n\\l<\/code> veya \\list<\/code>: Mevcut t\u00fcm veritabanlar\u0131n\u0131 listeler.<\/li>\n\\c [veritaban\u0131_ad\u0131]<\/code>: Ba\u015fka bir veritaban\u0131na ba\u011flan\u0131r.<\/li>\n\\dt<\/code>: Mevcut veritaban\u0131ndaki tablolar\u0131 listeler.<\/li>\n\\d [tablo_ad\u0131]<\/code>: Bir tablonun yap\u0131s\u0131n\u0131 (s\u00fctunlar, tipler, indeksler) g\u00f6sterir.<\/li>\n\\du<\/code>: Mevcut t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar\u0131 (rolleri) listeler.<\/li>\n\\dn<\/code>: \u015eemalar\u0131 listeler.<\/li>\n\\q<\/code>: psql’den \u00e7\u0131kar.<\/li>\n<\/ul>\nVeritaban\u0131 ve Tablo Y\u00f6netimi<\/h4>\nVeritabanlar\u0131n\u0131 Listeleme<\/h5>\n\\l<\/code><\/pre>\nTablolar\u0131 Listeleme<\/h5>\n
\u00d6nce bir veritaban\u0131na ba\u011flan\u0131n (\u00f6rne\u011fin uygulama_db<\/code>):<\/p>\n\\c uygulama_db\n\\dt<\/code><\/pre>\nYeni Bir Tablo Olu\u015fturma<\/h5>\n
\u00d6rne\u011fin, urunler<\/code> ad\u0131nda bir tablo olu\u015ftural\u0131m:<\/p>\nCREATE TABLE urunler (\n id SERIAL PRIMARY KEY,\n urun_adi VARCHAR(100) NOT NULL,\n fiyat DECIMAL(10, 2) NOT NULL,\n stok_miktari INTEGER DEFAULT 0\n);<\/code><\/pre>\n\nSERIAL PRIMARY KEY<\/code>: Otomatik artan bir tam say\u0131 birincil anahtar olu\u015fturur.<\/li>\nVARCHAR(100) NOT NULL<\/code>: 100 karakter uzunlu\u011funda metin alan\u0131, bo\u015f olamaz.<\/li>\nDECIMAL(10, 2) NOT NULL<\/code>: Toplam 10 basamak, virg\u00fclden sonra 2 basamakl\u0131 ondal\u0131k say\u0131, bo\u015f olamaz.<\/li>\nINTEGER DEFAULT 0<\/code>: Tam say\u0131, varsay\u0131lan de\u011feri 0.<\/li>\n<\/ul>\nVeri Ekleme<\/h5>\nINSERT INTO urunler (urun_adi, fiyat, stok_miktari) VALUES\n('Laptop', 1200.50, 50),\n('Mouse', 25.00, 200),\n('Klavye', 75.99, 150);<\/code><\/pre>\nVeri Sorgulama<\/h5>\nSELECT * FROM urunler;\nSELECT urun_adi, fiyat FROM urunler WHERE stok_miktari > 100;<\/code><\/pre>\nVeri G\u00fcncelleme<\/h5>\nUPDATE urunler SET fiyat = 1250.00 WHERE urun_adi = 'Laptop';<\/code><\/pre>\nVeri Silme<\/h5>\nDELETE FROM urunler WHERE urun_adi = 'Mouse';<\/code><\/pre>\nTablo Silme<\/h5>\nDROP TABLE urunler;<\/code><\/pre>\nVeritaban\u0131 Silme<\/h5>\n
Bir veritaban\u0131n\u0131 silmek i\u00e7in, o veritaban\u0131na ba\u011fl\u0131 olmaman\u0131z gerekir. Bu y\u00fczden postgres<\/code> veritaban\u0131na ge\u00e7ip i\u015flemi yap\u0131n:<\/p>\n\\c postgres\nDROP DATABASE uygulama_db;<\/code><\/pre>\nPostgreSQL Y\u00f6netim Ara\u00e7lar\u0131<\/h3>\n
Komut sat\u0131r\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc olsa da, baz\u0131 kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in g\u00f6rsel aray\u00fczler daha kolay ve verimli olabilir. PostgreSQL i\u00e7in pop\u00fcler y\u00f6netim ara\u00e7lar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
pgAdmin 4<\/h4>\n
pgAdmin 4, PostgreSQL i\u00e7in resmi ve en pop\u00fcler a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 grafiksel y\u00f6netim ve geli\u015ftirme arac\u0131d\u0131r. Web tabanl\u0131 bir aray\u00fcz sunar ve veritaban\u0131 y\u00f6netimi, SQL sorgular\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma, veri g\u00f6rselle\u015ftirme ve sunucu izleme gibi bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fi bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Rocky Linux \u00fczerine kurulumu, genellikle bir Python sanal ortam\u0131nda veya bir Docker kapsay\u0131c\u0131s\u0131 i\u00e7inde yap\u0131l\u0131r ve bir web sunucusu (Apache veya Nginx) ile entegre edilir. Kurulum ad\u0131mlar\u0131 bu makalenin kapsam\u0131n\u0131 a\u015fsa da, resmi pgAdmin belgeleri detayl\u0131 rehberler sunmaktad\u0131r.<\/p>\n
DBeaver<\/h4>\n
DBeaver, PostgreSQL dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok farkl\u0131 veritaban\u0131 i\u00e7in evrensel bir veritaban\u0131 istemcisidir. Java tabanl\u0131d\u0131r ve platformlar aras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fabilir. Zengin \u00f6zellik setine sahiptir, SQL d\u00fczenleyici, veri g\u00f6rselle\u015ftirme, \u015fema kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, veri aktar\u0131m\u0131 gibi i\u015flevler sunar. Kurulumu genellikle bir RPM paketi veya do\u011frudan indirilebilir bir JAR dosyas\u0131 ile yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Yedekleme ve Geri Y\u00fckleme<\/h3>\n
Veri yedekleme, herhangi bir veritaban\u0131 y\u00f6netim stratejisinin kritik bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. PostgreSQL, yedekleme ve geri y\u00fckleme i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc komut sat\u0131r\u0131 ara\u00e7lar\u0131 sunar.<\/p>\n
Veritaban\u0131 Yedekleme (pg_dump<\/code>)<\/h4>\npg_dump<\/code> arac\u0131, bir PostgreSQL veritaban\u0131n\u0131 SQL komutlar\u0131 veya ar\u015fiv format\u0131nda yedeklemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Genellikle postgres<\/code> kullan\u0131c\u0131s\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\nT\u00fcm veritaban\u0131n\u0131 SQL format\u0131nda yedekleme:<\/p>\n
sudo -i -u postgres pg_dump uygulama_db > \/yedekler\/uygulama_db_yedek.sql<\/code><\/pre>\n\u00d6zel bir kullan\u0131c\u0131 ile yedekleme (\u015fifre sorar):<\/p>\n
pg_dump -U uygulama_kullanicisi -d uygulama_db -h localhost > \/yedekler\/uygulama_db_yedek.sql<\/code><\/pre>\nS\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ar\u015fiv format\u0131nda yedekleme (daha verimli ve pg_restore<\/code> ile kullan\u0131labilir):<\/p>\nsudo -i -u postgres pg_dump -Fc uygulama_db > \/yedekler\/uygulama_db_yedek.dump<\/code><\/pre>\nYedekleme dosyalar\u0131n\u0131 saklamak i\u00e7in