Geli\u015ftiricilerin g\u00fcnl\u00fck i\u015f ak\u0131\u015f\u0131nda terminal, vazge\u00e7ilmez bir ara\u00e7t\u0131r. Ancak birden fazla g\u00f6revi ayn\u0131 anda y\u00f6netmek, farkl\u0131 s\u00fcre\u00e7leri takip etmek ve terminal oturumlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek, geleneksel y\u00f6ntemlerle olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k hale gelebilir. \u0130\u015fte bu noktada terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131lar devreye girer. Zellij, modern bir terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131 olarak, geli\u015ftiricilerin bu zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelmesi ve terminal deneyimlerini yeni bir seviyeye ta\u015f\u0131mas\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu makalede, Zellij’in ne oldu\u011funu, neden bu kadar heyecan verici oldu\u011funu ve geli\u015ftiricilerin i\u015f ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fini detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz.<\/p>\n
Zellij, Rust dilinde yaz\u0131lm\u0131\u015f, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131, yeni nesil bir terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131d\u0131r. Geleneksel terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131lar\u0131 (tmux, GNU Screen gibi) gibi, tek bir terminal penceresi i\u00e7inde birden fazla sanal terminal oturumu olu\u015fturman\u0131za, bu oturumlar\u0131 y\u00f6netmenize ve hatta ba\u011flant\u0131n\u0131z koptu\u011funda bile arka planda \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etmelerini sa\u011flaman\u0131za olanak tan\u0131r. Ancak Zellij, modern bir yakla\u015f\u0131mla, kullan\u0131c\u0131 deneyimini, esnekli\u011fi ve geni\u015fletilebilirli\u011fi \u00f6n planda tutarak rakiplerinden ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131lar, temel olarak, tek bir fiziksel terminal oturumunu birden fazla sanal terminal oturumuna b\u00f6lmenizi sa\u011flayan ara\u00e7lard\u0131r. Bu sanal oturumlar, “paneller” (split panes) ve “sekmeler” (tabs) \u015feklinde d\u00fczenlenebilir. Bu sayede, ayn\u0131 anda bir panelde kod yazarken, di\u011ferinde bir sunucu logunu izleyebilir veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir panelde bir veritaban\u0131 sorgusu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz. Ba\u011flant\u0131n\u0131z kesilse bile, \u00e7oklay\u0131c\u0131 oturumu arka planda \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder, b\u00f6ylece geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde i\u015finize kald\u0131\u011f\u0131n\u0131z yerden devam edebilirsiniz.<\/p>\n
Zellij’i di\u011fer terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131lardan ay\u0131ran en \u00f6nemli \u00f6zelliklerden biri, kullan\u0131c\u0131 dostu aray\u00fcz\u00fc ve modern tasar\u0131m\u0131d\u0131r. Varsay\u0131lan olarak, durum \u00e7ubu\u011fu ve kolay anla\u015f\u0131l\u0131r klavye k\u0131sayollar\u0131 ile gelir. Entegre bir eklenti sistemi, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n Rust veya WebAssembly (Wasm) kullanarak kendi \u00f6zel i\u015flevlerini eklemesine olanak tan\u0131r. Ayr\u0131ca, “d\u00fczenler” (layouts) ad\u0131 verilen yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131 sayesinde, belirli bir proje veya g\u00f6rev i\u00e7in \u00f6nceden tan\u0131mlanm\u0131\u015f terminal d\u00fczenleri olu\u015fturmak ve tek bir komutla ba\u015flatmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu, geli\u015ftiricilere benzersiz bir otomasyon ve verimlilik sunar.<\/p>\n
Tmux ve GNU Screen, uzun y\u0131llard\u0131r geli\u015ftiricilerin favorisi olmu\u015ftur. Ancak Zellij, bu k\u00f6kl\u00fc ara\u00e7lara k\u0131yasla daha modern bir kullan\u0131c\u0131 deneyimi sunar. \u00d6zellikle yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in \u00f6\u011frenme e\u011frisi daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Renkli ve bilgilendirici durum \u00e7ubu\u011fu, sezgisel k\u0131sayollar ve geli\u015fmi\u015f eklenti mimarisi, Zellij’i gelece\u011fin terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131s\u0131 olarak konumland\u0131r\u0131r. Tmux’\u0131n karma\u015f\u0131k yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131 yerine, Zellij’in YAML tabanl\u0131 d\u00fczen dosyalar\u0131 \u00e7ok daha okunabilir ve y\u00f6netilebilirdir. Ayr\u0131ca, Zellij’in eklenti sistemi, Tmux’\u0131n script tabanl\u0131 eklentilerine g\u00f6re daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve g\u00fcvenli bir geni\u015fletilebilirlik sa\u011flar.<\/p>\n
Zellij’i kullanmaya ba\u015flamak olduk\u00e7a basittir. \u00c7o\u011fu modern i\u015fletim sistemi i\u00e7in kolay kurulum y\u00f6ntemleri mevcuttur. Kurulumdan sonra, birka\u00e7 temel komutla Zellij’in g\u00fcc\u00fcn\u00fc deneyimlemeye ba\u015flayabilirsiniz.<\/p>\n
Zellij, Rust tabanl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, genellikle cargo arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla veya i\u015fletim sisteminizin paket y\u00f6neticisiyle kurulabilir. \u0130\u015fte baz\u0131 yayg\u0131n kurulum y\u00f6ntemleri:<\/p>\n
brew install zellij<\/pre>\n<\/code>\n <\/li>\n
- Cargo (Rust y\u00fckl\u00fcyse):<\/strong>\n
cargo install zellij<\/pre>\n<\/code>\n <\/li>\n
- Nix (NixOS\/Nixpkgs):<\/strong>\n
nix-env -iA nixpkgs.zellij<\/pre>\n<\/code>\n <\/li>\n
- Manuel Kurulum:<\/strong>\n
Zellij'in GitHub sayfas\u0131ndan \u00f6nceden derlenmi\u015f ikili dosyalar\u0131 indirip PATH'inize ekleyebilirsiniz.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
\u0130lk \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma ve Temel Komutlar<\/h4>\n
Kurulumdan sonra, terminalinize sadece zellij<\/code> yazarak yeni bir oturum ba\u015flatabilirsiniz:<\/p>\nzellij<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu komut, varsay\u0131lan bir Zellij oturumu ba\u015flat\u0131r. Ekran\u0131n alt\u0131nda, mevcut sekmeleri, panelleri ve di\u011fer bilgileri g\u00f6steren bir durum \u00e7ubu\u011fu g\u00f6receksiniz. Zellij'in t\u00fcm komutlar\u0131, bir \u00f6nek tu\u015fu (varsay\u0131lan olarak Ctrl+g<\/code>) ile ba\u015flar. \u00d6nek tu\u015funa bast\u0131ktan sonra, istedi\u011finiz eylemi ger\u00e7ekle\u015ftiren tu\u015fa basars\u0131n\u0131z.<\/p>\nBaz\u0131 temel komutlar:<\/p>\n
\nCtrl+g n<\/code>: Yeni bir sekme olu\u015fturur.<\/li>\nCtrl+g w<\/code>: Mevcut sekmeleri g\u00f6steren bir liste a\u00e7ar.<\/li>\nCtrl+g p<\/code>: \u00d6nceki sekmeye ge\u00e7er.<\/li>\nCtrl+g N<\/code>: Sonraki sekmeye ge\u00e7er.<\/li>\nCtrl+g d<\/code>: Mevcut oturumu ay\u0131r\u0131r (detach). Oturum arka planda \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder.<\/li>\nCtrl+g x<\/code>: Mevcut paneli kapat\u0131r.<\/li>\nCtrl+g %<\/code>: Paneli dikey olarak b\u00f6ler.<\/li>\nCtrl+g \"<\/code>: Paneli yatay olarak b\u00f6ler.<\/li>\nCtrl+g <\/code>: Paneller aras\u0131nda ge\u00e7i\u015f yapar.<\/li>\n<\/ul>\nKlavye K\u0131sayollar\u0131na Genel Bak\u0131\u015f<\/h4>\n
Zellij'in klavye k\u0131sayollar\u0131 olduk\u00e7a sezgiseldir ve durum \u00e7ubu\u011funda ipu\u00e7lar\u0131 g\u00f6sterilir. T\u00fcm k\u0131sayollar\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in Ctrl+g ?<\/code> tu\u015flar\u0131na basabilirsiniz. Bu, etkile\u015fimli bir yard\u0131m ekran\u0131 a\u00e7ar. Zellij'in en g\u00fczel yanlar\u0131ndan biri, k\u0131sayollar\u0131n tamamen \u00f6zelle\u015ftirilebilir olmas\u0131d\u0131r. Kendi tercihlerinize g\u00f6re k\u0131sayollar\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir veya yeni k\u0131sayollar ekleyebilirsiniz.<\/p>\nZellij'in Temel \u00d6zellikleri: Paneller, Sekmeler ve D\u00fczenler<\/h3>\n
Zellij'in g\u00fcc\u00fc, terminal oturumlar\u0131n\u0131z\u0131 organize etme ve y\u00f6netme yetene\u011finden gelir. Paneller, sekmeler ve d\u00fczenler, bu organizasyonun temel yap\u0131 ta\u015flar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Panellerle \u00c7al\u0131\u015fma<\/h4>\n
Paneller, tek bir sekme i\u00e7inde birden fazla terminal penceresini yan yana veya \u00fcst \u00fcste \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131za olanak tan\u0131r. Bir paneli dikey (Ctrl+g %<\/code>) veya yatay (Ctrl+g \"<\/code>) olarak b\u00f6lebilirsiniz. Paneller aras\u0131nda ge\u00e7i\u015f yapmak i\u00e7in Ctrl+g<\/code> ve ok tu\u015flar\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz. Panelleri yeniden boyutland\u0131rmak i\u00e7in Ctrl+g h\/j\/k\/l<\/code> tu\u015flar\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz. Bu, \u00f6zellikle loglar\u0131 izlerken veya farkl\u0131 komutlar\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken son derece faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\nSekmelerin G\u00fcc\u00fc<\/h4>\n
Sekmeler, farkl\u0131 projeler veya g\u00f6revler i\u00e7in ayr\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 olu\u015fturman\u0131za olanak tan\u0131r. Her sekmenin kendi panel d\u00fczeni olabilir. \u00d6rne\u011fin, bir sekmede bir web projesi i\u00e7in frontend ve backend panelleri varken, di\u011fer bir sekmede bir veritaban\u0131 projesi i\u00e7in SQL istemcisi ve log panelleri olabilir. Sekmeler aras\u0131nda ge\u00e7i\u015f yapmak i\u00e7in Ctrl+g n<\/code> (yeni sekme), Ctrl+g p<\/code> (\u00f6nceki sekme) ve Ctrl+g N<\/code> (sonraki sekme) gibi komutlar\u0131 kullanabilirsiniz. Ayr\u0131ca Ctrl+g w<\/code> ile sekmeler aras\u0131nda se\u00e7im yapabilece\u011finiz bir liste a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n\u00d6n Tan\u0131ml\u0131 ve \u00d6zel D\u00fczenler<\/h4>\n
Zellij'in en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6zelliklerinden biri \"d\u00fczenler\" (layouts) kavram\u0131d\u0131r. YAML format\u0131nda yaz\u0131lan d\u00fczen dosyalar\u0131 sayesinde, belirli bir g\u00f6rev veya proje i\u00e7in \u00f6nceden tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir terminal d\u00fczeni olu\u015fturabilirsiniz. Bu d\u00fczenler, hangi sekmelerin a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, her sekmede ka\u00e7 panel olaca\u011f\u0131n\u0131, hangi komutlar\u0131n hangi panelde \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 ve hatta panellerin boyutlar\u0131n\u0131 belirleyebilir. \u00d6rne\u011fin, bir web geli\u015ftirme projesi i\u00e7in \u015f\u00f6yle bir d\u00fczen olu\u015fturabilirsiniz:<\/p>\n
\n# ~\/.config\/zellij\/layouts\/web-dev.yaml\ntabs:\n - name: Frontend\n panes:\n - commands: [\"npm\", \"start\"]\n - commands: [\"vim\", \"src\/App.js\"]\n - name: Backend\n panes:\n - commands: [\"python\", \"manage.py\", \"runserver\"]\n - commands: [\"tail\", \"-f\", \"logs\/server.log\"]\n - name: Database\n panes:\n - commands: [\"psql\", \"-U\", \"user\", \"-d\", \"mydb\"]\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu d\u00fczeni ba\u015flatmak i\u00e7in zellij --layout web-dev<\/code> komutunu kullanman\u0131z yeterlidir. Bu, geli\u015ftiriciler i\u00e7in inan\u0131lmaz bir zaman tasarrufu ve tutarl\u0131l\u0131k sa\u011flar.<\/p>\nEklentiler (Plugins) ile Geni\u015fletilebilirlik<\/h4>\n
Zellij, Rust veya WebAssembly (Wasm) ile yaz\u0131lm\u0131\u015f eklentileri destekler. Bu, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131n\u0131n i\u015flevselli\u011fini kendi ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re geni\u015fletmelerine olanak tan\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir eklenti ile hava durumu bilgilerini durum \u00e7ubu\u011funa ekleyebilir, bir proje y\u00f6neticisi entegrasyonu yapabilir veya \u00f6zel bir bildirim sistemi olu\u015fturabilirsiniz. Bu eklenti mimarisi, Zellij'i sadece bir terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir geli\u015ftirici platformuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n
Geli\u015fmi\u015f \u00d6zellikler ve \u00d6zelle\u015ftirme Potansiyeli<\/h3>\n
Zellij, temel \u00f6zelliklerinin yan\u0131 s\u0131ra, geli\u015ftiricilerin deneyimlerini daha da ki\u015fiselle\u015ftirmeleri ve optimize etmeleri i\u00e7in bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00f6zellik sunar.<\/p>\n
Yap\u0131land\u0131rma Dosyalar\u0131 ve Ayarlar<\/h4>\n
Zellij'in t\u00fcm ayarlar\u0131, genellikle ~\/.config\/zellij\/config.yaml<\/code> konumunda bulunan bir YAML dosyas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131l\u0131r. Bu dosya \u00fczerinden klavye k\u0131sayollar\u0131n\u0131, renk \u015femalar\u0131n\u0131, durum \u00e7ubu\u011fu ayarlar\u0131n\u0131, varsay\u0131lan d\u00fczenleri ve eklentileri yap\u0131land\u0131rabilirsiniz. Bu merkezi yap\u0131land\u0131rma, Zellij'i kendi i\u015f ak\u0131\u015f\u0131n\u0131za m\u00fckemmel bir \u015fekilde uyarlaman\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n# \u00d6rnek Zellij yap\u0131land\u0131rma\nkeybinds:\n normal:\n - { key: \"Ctrl p\", action: \"PreviousPane\" }\n - { key: \"Ctrl n\", action: \"NextPane\" }\n - { key: \"Ctrl h\", action: \"GoToPreviousTab\" }\n - { key: \"Ctrl l\", action: \"GoToNextTab\" }\ntheme: \"dracula\"\npane_frames: false\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Tema ve Renk \u015eemalar\u0131<\/h4>\n
Zellij, \u00e7e\u015fitli yerle\u015fik tema ve renk \u015femalar\u0131yla gelir ve kendi \u00f6zel temalar\u0131n\u0131z\u0131 tan\u0131mlaman\u0131za da izin verir. Bu, terminalinizin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc ki\u015fiselle\u015ftirmenize ve g\u00f6z yorgunlu\u011funu azaltman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. Yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131nda basit\u00e7e theme: \"tema_ad\u0131\"<\/code> belirterek teman\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirebilirsiniz.<\/p>\nDinamik D\u00fczenler Olu\u015fturma<\/h4>\n
Statik d\u00fczen dosyalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Zellij API'sini kullanarak dinamik d\u00fczenler de olu\u015fturabilirsiniz. Bu, \u00f6zellikle karma\u015f\u0131k veya s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen proje yap\u0131lar\u0131na sahip geli\u015ftiriciler i\u00e7in faydal\u0131d\u0131r. Bir script veya program arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla anl\u0131k olarak Zellij oturumlar\u0131n\u0131 ve d\u00fczenlerini kontrol edebilir, b\u00f6ylece i\u015f ak\u0131\u015f\u0131n\u0131z\u0131 tamamen otomatikle\u015ftirebilirsiniz.<\/p>\n
Zellij ile Geli\u015ftirici \u0130\u015f Ak\u0131\u015f\u0131n\u0131z\u0131 Optimize Etme<\/h3>\n
Zellij, sadece bir terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131 olman\u0131n \u00f6tesinde, geli\u015ftiricilerin g\u00fcnl\u00fck i\u015f ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde iyile\u015ftirebilecek bir dizi kullan\u0131m senaryosu sunar.<\/p>\n
\u00c7oklu Proje Y\u00f6netimi<\/h4>\n
Farkl\u0131 projeler \u00fczerinde ayn\u0131 anda \u00e7al\u0131\u015fan geli\u015ftiriciler i\u00e7in Zellij, her proje i\u00e7in ayr\u0131 bir sekme veya d\u00fczen tan\u0131mlayarak b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131k sa\u011flar. Her projeye \u00f6zel bir d\u00fczen dosyas\u0131 olu\u015fturabilir ve tek bir komutla o projenin t\u00fcm terminal ortam\u0131n\u0131 ba\u015flatabilirsiniz. Bu, ba\u011flam de\u011fi\u015ftirme maliyetini azalt\u0131r ve odaklanmay\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n
zellij --layout ~\/projects\/my-web-app\/web-app.yaml\nzellij --layout ~\/projects\/my-backend-service\/backend.yaml\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Hata Ay\u0131klama ve Geli\u015ftirme Ortamlar\u0131<\/h4>\n
Hata ay\u0131klama s\u00fcrecinde, bir panelde kod d\u00fczenleyicinizi, di\u011ferinde uygulaman\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131, bir di\u011ferinde ise hata ay\u0131klay\u0131c\u0131y\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak yayg\u0131n bir senaryodur. Zellij, bu t\u00fcr bir ortam\u0131 kolayca kurman\u0131za ve y\u00f6netmenize olanak tan\u0131r. Hatta, bir panelde testleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken, di\u011ferinde kodunuzu de\u011fi\u015ftirebilir ve an\u0131nda geri bildirim alabilirsiniz.<\/p>\n
Uzak Sunucularla \u00c7al\u0131\u015fma<\/h4>\n
SSH \u00fczerinden uzak sunuculara ba\u011flanan geli\u015ftiriciler i\u00e7in Zellij'in en b\u00fcy\u00fck avantajlar\u0131ndan biri, oturum s\u00fcreklili\u011fidir. Bir Zellij oturumu ba\u015flatt\u0131ktan sonra, SSH ba\u011flant\u0131n\u0131z kopsa bile oturum sunucuda \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder. Yeniden ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, zellij attach<\/code> komutuyla kald\u0131\u011f\u0131n\u0131z yerden devam edebilirsiniz. Bu, \u00f6zellikle karars\u0131z a\u011f ba\u011flant\u0131lar\u0131na sahip ortamlarda paha bi\u00e7ilmezdir.<\/p>\nssh user@remote-server\nzellij attach # veya zellij start --session my-session\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Zellij'in Gelece\u011fi ve Topluluk Katk\u0131s\u0131<\/h3>\n
Zellij, aktif olarak geli\u015ftirilen gen\u00e7 bir projedir. Bu durum, hem h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fim s\u00fcrecini hem de topluluk kat\u0131l\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131k bir yap\u0131y\u0131 beraberinde getirir.<\/p>\n
Aktif Geli\u015ftirme S\u00fcreci<\/h4>\n
Zellij ekibi, s\u00fcrekli olarak yeni \u00f6zellikler eklemekte, performans\u0131 iyile\u015ftirmekte ve hatalar\u0131 gidermektedir. Rust dilinin getirdi\u011fi g\u00fcvenlik ve performans avantajlar\u0131, Zellij'in gelecekte daha da kararl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131n sinyallerini vermektedir. Yeni s\u00fcr\u00fcmlerle birlikte gelen yenilikler, geli\u015ftiricilerin i\u015f ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 daha da zenginle\u015ftirecektir.<\/p>\n
A\u00e7\u0131k Kaynak Toplulu\u011fu<\/h4>\n
A\u00e7\u0131k kaynak bir proje olarak Zellij, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir geli\u015ftirici toplulu\u011funa sahiptir. Hata raporlar\u0131, \u00f6zellik istekleri ve kod katk\u0131lar\u0131, projenin geli\u015fiminde \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. E\u011fer bir geli\u015ftiriciyseniz, Zellij'e katk\u0131da bulunarak projenin gelece\u011fini \u015fekillendirme f\u0131rsat\u0131na sahip olabilirsiniz. Bu, hem projenin b\u00fcy\u00fcmesine yard\u0131mc\u0131 olur hem de kendi becerilerinizi geli\u015ftirmenizi sa\u011flar.<\/p>\n
Gelecek Vizyonu<\/h4>\n
Zellij'in gelecek vizyonu, sadece bir terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131 olmaktan \u00f6teye ge\u00e7mektedir. Eklenti mimarisi sayesinde, terminal i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fan mini uygulamalar ve entegrasyonlar i\u00e7in bir platform olmay\u0131 hedeflemektedir. Bu, terminalin sadece komut \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bir yer olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, daha zengin ve etkile\u015fimli bir geli\u015ftirme ortam\u0131 haline gelmesini sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7<\/h3>\n
Zellij, modern geli\u015ftiricilerin ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veren, yenilik\u00e7i ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131d\u0131r. Kullan\u0131c\u0131 dostu aray\u00fcz\u00fc, g\u00fc\u00e7l\u00fc eklenti mimarisi, esnek d\u00fczen sistemi ve oturum s\u00fcreklili\u011fi gibi \u00f6zellikleriyle, terminal deneyiminizi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme potansiyeline sahiptir. Tmux veya Screen gibi k\u00f6kl\u00fc alternatiflere al\u0131\u015fk\u0131n olsan\u0131z bile, Zellij'e bir \u015fans vermek, i\u015f ak\u0131\u015f\u0131n\u0131zda \u00f6nemli bir verimlilik art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabilir. Zellij'in sundu\u011fu otomasyon ve ki\u015fiselle\u015ftirme se\u00e7enekleri sayesinde, terminalde ge\u00e7irdi\u011finiz zaman\u0131 daha keyifli ve \u00fcretken hale getirebilirsiniz. Geli\u015ftirici toplulu\u011funun aktif deste\u011fiyle, Zellij'in gelece\u011fi olduk\u00e7a parlak g\u00f6r\u00fcnmektedir ve terminal tabanl\u0131 i\u015f ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 benimseyen herkes i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir ara\u00e7 olmaya adayd\u0131r.<\/p>\n
SSS (S\u0131k Sorulan Sorular)<\/h3>\nZellij hangi dilde yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r?<\/h4>\n
Zellij, Rust programlama dilinde yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, y\u00fcksek performans, g\u00fcvenlik ve kararl\u0131l\u0131k sa\u011flamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n
Zellij \u00fccretli mi?<\/h4>\n
Hay\u0131r, Zellij tamamen a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 ve \u00fccretsiz bir yaz\u0131l\u0131md\u0131r. GitHub \u00fczerinden kaynak koduna eri\u015febilir ve kullanabilirsiniz.<\/p>\n
Tmux veya Screen'den Zellij'e ge\u00e7i\u015f yapmal\u0131 m\u0131y\u0131m?<\/h4>\n
Ge\u00e7i\u015f yapmak ki\u015fisel tercihinize ba\u011fl\u0131d\u0131r. Zellij, daha modern bir kullan\u0131c\u0131 deneyimi, daha sezgisel k\u0131sayollar ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir eklenti sistemi sunar. E\u011fer mevcut terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131n\u0131zdan memnun de\u011filseniz veya daha modern bir alternatifi denemek istiyorsan\u0131z, Zellij kesinlikle denemeye de\u011ferdir. \u00d6\u011frenme e\u011frisi Tmux'a g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
Zellij hangi i\u015fletim sistemlerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/h4>\n
Zellij, Linux, macOS ve Windows'ta (WSL arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla) sorunsuz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Rust tabanl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in geni\u015f bir platform deste\u011fi sunar.<\/p>\n
Kendi Zellij eklentimi nas\u0131l yazar\u0131m?<\/h4>\n
Zellij eklentileri Rust veya WebAssembly (Wasm) kullan\u0131larak yaz\u0131labilir. Zellij'in resmi dok\u00fcmantasyonunda eklenti geli\u015ftirme hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgiler ve \u00f6rnekler bulabilirsiniz. Bu, terminal deneyiminizi ki\u015fiselle\u015ftirmenin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yoludur.<\/p>\n
Zellij'in en b\u00fcy\u00fck avantaj\u0131 nedir?<\/h4>\n
Zellij'in en b\u00fcy\u00fck avantajlar\u0131ndan biri, modern kullan\u0131c\u0131 deneyimi, sezgisel k\u0131sayollar\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc \"d\u00fczenler\" (layouts) sistemidir. Bu sayede, karma\u015f\u0131k terminal ortamlar\u0131n\u0131 kolayca kurabilir ve y\u00f6netebilirsiniz. Ayr\u0131ca, eklenti mimarisi sayesinde geni\u015fletilebilirli\u011fi de \u00f6nemli bir art\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zellij, Rust dilinde yaz\u0131lm\u0131\u015f, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131, yeni nesil bir terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131d\u0131r. Geleneksel terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131lar\u0131 (tmux, GNU Screen gibi) g…","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-37168","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"\n
Zellij: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Modern Bir Terminal \u00c7oklay\u0131c\u0131ya Derinlemesine Bak\u0131\u015f - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zellij: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Modern Bir Terminal \u00c7oklay\u0131c\u0131ya Derinlemesine Bak\u0131\u015f\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zellij, Rust dilinde yaz\u0131lm\u0131\u015f, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131, yeni nesil bir terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131d\u0131r. Geleneksel terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131lar\u0131 (tmux, GNU Screen gibi) g...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-28T07:00:35+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Zellij: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Modern Bir Terminal \u00c7oklay\u0131c\u0131ya Derinlemesine Bak\u0131\u015f\",\"datePublished\":\"2025-12-28T07:00:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/\"},\"wordCount\":2402,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/\",\"name\":\"Zellij: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Modern Bir Terminal \u00c7oklay\u0131c\u0131ya Derinlemesine Bak\u0131\u015f - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-12-28T07:00:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Zellij: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Modern Bir Terminal \u00c7oklay\u0131c\u0131ya Derinlemesine Bak\u0131\u015f\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zellij: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Modern Bir Terminal \u00c7oklay\u0131c\u0131ya Derinlemesine Bak\u0131\u015f - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Zellij: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Modern Bir Terminal \u00c7oklay\u0131c\u0131ya Derinlemesine Bak\u0131\u015f","og_description":"Zellij, Rust dilinde yaz\u0131lm\u0131\u015f, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131, yeni nesil bir terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131d\u0131r. Geleneksel terminal \u00e7oklay\u0131c\u0131lar\u0131 (tmux, GNU Screen gibi) g...","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-12-28T07:00:35+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"13 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Zellij: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Modern Bir Terminal \u00c7oklay\u0131c\u0131ya Derinlemesine Bak\u0131\u015f","datePublished":"2025-12-28T07:00:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/"},"wordCount":2402,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/","name":"Zellij: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Modern Bir Terminal \u00c7oklay\u0131c\u0131ya Derinlemesine Bak\u0131\u015f - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-12-28T07:00:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/zellij-gelistiriciler-icin-modern-bir-terminal-coklayiciya-derinlemesine-bakis\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zellij: Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Modern Bir Terminal \u00c7oklay\u0131c\u0131ya Derinlemesine Bak\u0131\u015f"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37168"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37168\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}