FinTech d\u00fcnyas\u0131nda, kredi kararlar\u0131 almak hem h\u0131z hem de do\u011fruluk gerektiren kritik bir s\u00fcre\u00e7tir. Geleneksel y\u00f6ntemlerin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz rekabet\u00e7i ortam\u0131nda, dinamik bir kredi karar motoru, hem m\u00fc\u015fteri deneyimini iyile\u015ftirmek hem de operasyonel verimlili\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in vazge\u00e7ilmez hale gelmi\u015ftir. Ancak bu motorlar\u0131 tasarlarken, \u00f6zellikle reg\u00fcle bir finansal teknoloji ortam\u0131nda, kat\u0131 yasalara ve uyum gerekliliklerine dikkat etmek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Dinamik kredi karar motoru, bireylerin veya i\u015fletmelerin kredi ba\u015fvurular\u0131n\u0131 ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak de\u011ferlendiren, de\u011fi\u015fen ko\u015fullara ve veri giri\u015flerine g\u00f6re karar mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 adapte edebilen geli\u015fmi\u015f bir sistemdir. Bu motorlar, sadece statik kurallara ba\u011fl\u0131 kalmak yerine, makine \u00f6\u011frenimi modelleri, d\u0131\u015f veri kaynaklar\u0131 ve s\u00fcrekli g\u00fcncellenen algoritmalarla \u00e7al\u0131\u015farak daha isabetli ve ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f kararlar almay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.<\/p>\n
Geleneksel kredi de\u011ferlendirme s\u00fcre\u00e7leri genellikle manuel veya kat\u0131, \u00f6nceden tan\u0131mlanm\u0131\u015f kurallara dayal\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131mlar, yeni nesil finansal \u00fcr\u00fcnlerin ve m\u00fc\u015fteri segmentlerinin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yetersiz kal\u0131r. De\u011fi\u015fen pazar ko\u015fullar\u0131na, ekonomik dalgalanmalara veya yeni veri kaynaklar\u0131na adapte olmakta zorlan\u0131r, bu da yava\u015f karar s\u00fcre\u00e7lerine, y\u00fcksek operasyonel maliyetlere ve potansiyel m\u00fc\u015fteri kayb\u0131na yol a\u00e7ar.<\/p>\n
Dinamizm, bir kredi karar motorunun en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fidir. Bu, sistemin sadece mevcut verileri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda trendleri, davran\u0131\u015fsal kal\u0131plar\u0131 ve hatta makroekonomik g\u00f6stergeleri de dikkate alarak kendini s\u00fcrekli olarak optimize edebilmesi anlam\u0131na gelir. Bu sayede, risk profilleri daha do\u011fru belirlenir, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k giri\u015fimleri daha etkin bir \u015fekilde tespit edilir ve m\u00fc\u015fterilere \u00f6zel teklifler sunularak rekabet avantaj\u0131 elde edilir.<\/p>\n
FinTech \u015firketleri, geleneksel bankac\u0131l\u0131k kurumlar\u0131na g\u00f6re daha \u00e7evik ve teknoloji odakl\u0131 olmalar\u0131yla bilinir. Dinamik bir kredi karar motoru, bu \u00e7evikli\u011fi bir ad\u0131m \u00f6teye ta\u015f\u0131yarak, m\u00fc\u015fterilere saniyeler i\u00e7inde kredi onay\u0131 veya reddi sunma yetene\u011fi sa\u011flar. Bu h\u0131z, m\u00fc\u015fteri memnuniyetini art\u0131r\u0131r ve FinTech \u015firketlerinin pazarda fark yaratmas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/p>\n
Dinamik motorlar, risk y\u00f6netimini sadece statik skorlamadan \u00e7\u0131kar\u0131p, anl\u0131k veri analizleri ile s\u00fcrekli bir s\u00fcrece d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Bu, hem kredi veren kurumun riskini minimize eder hem de potansiyel bor\u00e7lunun finansal sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha iyi anlamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ayn\u0131 zamanda, h\u0131zl\u0131 ve \u015feffaf karar s\u00fcre\u00e7leri, m\u00fc\u015fteri deneyimini olumlu y\u00f6nde etkiler ve g\u00fcven olu\u015fturur.<\/p>\n
Finansal sekt\u00f6r, d\u00fcnya genelinde en s\u0131k\u0131 denetlenen sekt\u00f6rlerden biridir. FinTech \u015firketleri de bu reg\u00fclasyonlara tabidir ve kredi karar motorlar\u0131n\u0131 tasarlarken uyum gerekliliklerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak zorundad\u0131rlar. Bu, sadece yasalara uymakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda etik ve \u015feffaf bir i\u015fleyi\u015f sa\u011flamak anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de FinTech \u015firketleri, Bankac\u0131l\u0131k D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Ki\u015fisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) ve Mali Su\u00e7lar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Kurulu (MASAK) gibi kurumlar\u0131n belirledi\u011fi reg\u00fclasyonlara tabidir. Bu \u00e7er\u00e7eveler, veri gizlili\u011fi, kara para aklaman\u0131n \u00f6nlenmesi (AML), ter\u00f6r finansman\u0131yla m\u00fccadele (CFT) ve adil kredi uygulamalar\u0131 gibi alanlarda kat\u0131 kurallar getirir.<\/p>\n
Bir kredi karar motorunun reg\u00fclasyonlara uyumlu olmas\u0131, sistemin t\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerinin belgelenmesini, denetlenebilir olmas\u0131n\u0131 ve gerekti\u011finde a\u00e7\u0131klanabilir olmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu, karar mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n, kullan\u0131lan veri kaynaklar\u0131n\u0131n ve model parametrelerinin \u015feffaf bir \u015fekilde sunulabilmesini zorunlu k\u0131lar. Reg\u00fclat\u00f6rler, sistemin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kararlar\u0131n nas\u0131l al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak isterler.<\/p>\n
Reg\u00fclasyonlar, kredi kararlar\u0131n\u0131n ayr\u0131mc\u0131l\u0131k i\u00e7ermemesini ve adil olmas\u0131n\u0131 emreder. Dinamik karar motorlar\u0131, karma\u015f\u0131k algoritmalar kulland\u0131\u011f\u0131nda, bu algoritmalar\u0131n “kara kutu” olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve kararlar\u0131n neden ve nas\u0131l al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanabilmesi (explainable AI – XAI) kritik \u00f6neme sahiptir. Bu, \u00f6zellikle ret kararlar\u0131nda ba\u015fvuru sahibine net bir geri bildirim sunmay\u0131 gerektirir.<\/p>\n
Finansal reg\u00fclasyonlar statik de\u011fildir; s\u00fcrekli olarak g\u00fcncellenir ve yeni gereklilikler ortaya \u00e7\u0131kabilir. Dinamik bir kredi karar motoru, bu de\u011fi\u015fikliklere h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde adapte olabilecek esnek bir yap\u0131ya sahip olmal\u0131d\u0131r. Bu, kural setlerinin kolayca g\u00fcncellenebilmesini, yeni veri alanlar\u0131n\u0131n entegre edilebilmesini ve uyum denetimlerinin sorunsuz bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesini sa\u011flar.<\/p>\n
Etkili bir dinamik kredi karar motoru, iyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f bir mimariye ve birbiriyle entegre \u00e7al\u0131\u015fan temel bile\u015fenlere dayan\u0131r. Mod\u00fcler bir yap\u0131, hem \u00f6l\u00e7eklenebilirlik hem de bak\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
Kredi karar motoru, ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak geli\u015ftirilebilen, test edilebilen ve da\u011f\u0131t\u0131labilen mod\u00fcllerden olu\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu mod\u00fcller aras\u0131nda bir veri entegrasyon katman\u0131, bir kural motoru, bir model y\u00f6netim sistemi ve bir karar y\u00fcr\u00fctme motoru bulunabilir. Mikroservis mimarisi, bu t\u00fcr bir mod\u00fclerli\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in pop\u00fcler bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n
Kural motoru, kredi politikalar\u0131n\u0131 ve i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan kurallar\u0131 y\u00f6neten merkezi bir bile\u015fendir. Bu kurallar, ya\u015f, gelir, kredi skoru gibi kriterlere dayal\u0131 olabilir. Dinamik bir motor, bu kurallar\u0131n kullan\u0131c\u0131 aray\u00fczleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015f analistleri taraf\u0131ndan kolayca g\u00fcncellenebilmesine olanak tan\u0131mal\u0131d\u0131r. \u00d6rnek bir kural: “E\u011fer ba\u015fvuru sahibinin kredi skoru X’ten d\u00fc\u015f\u00fckse VE geliri Y’den azsa, ba\u015fvuruyu reddet.”<\/p>\n
{\n \"rule_id\": \"SKOR_GELIR_RED\",\n \"priority\": 10,\n \"conditions\": [\n {\n \"field\": \"credit_score\",\n \"operator\": \"LESS_THAN\",\n \"value\": 600\n },\n {\n \"field\": \"monthly_income\",\n \"operator\": \"LESS_THAN\",\n \"value\": 15000\n }\n ],\n \"action\": {\n \"type\": \"REJECT\",\n \"reason\": \"D\u00fc\u015f\u00fck Kredi Skoru ve Gelir\"\n }\n}\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Veri Entegrasyon Katman\u0131<\/h4>\n
Bu katman, motorun ihtiya\u00e7 duydu\u011fu t\u00fcm dahili ve harici veri kaynaklar\u0131ndan veri toplar, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr ve karar motoruna sunar. API'ler, veri ambarlar\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf servisler (kredi b\u00fcrolar\u0131, kimlik do\u011frulama servisleri) bu katman arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla entegre edilir. Ger\u00e7ek zamanl\u0131 veri ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in mesaj kuyruklar\u0131 (Kafka, RabbitMQ) kullan\u0131labilir.<\/p>\n
Karar Y\u00fcr\u00fctme ve Sonu\u00e7 Katman\u0131<\/h4>\n
Bu katman, kural motoru ve makine \u00f6\u011frenimi modellerinden gelen sonu\u00e7lar\u0131 birle\u015ftirerek nihai kredi karar\u0131n\u0131 verir. Karar verildikten sonra, bu katman ilgili sistemlere (CRM, ERP, bildirim servisleri) karar\u0131 iletir ve ba\u015fvuru sahibine geri bildirim sa\u011flar. Ayr\u0131ca, t\u00fcm karar s\u00fcrecini ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 denetim ve analiz i\u00e7in kaydeder.<\/p>\n
Veri Y\u00f6netimi ve Entegrasyon<\/h3>\n
Dinamik bir kredi karar motorunun kalbinde, y\u00fcksek kaliteli ve g\u00fcncel veriler yatar. Farkl\u0131 kaynaklardan gelen verilerin etkin bir \u015fekilde y\u00f6netilmesi ve entegre edilmesi, do\u011fru ve h\u0131zl\u0131 kararlar alman\u0131n anahtar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Dahili ve Harici Veri Kaynaklar\u0131<\/h4>\n
Motor, hem kurumun kendi i\u00e7 sistemlerinden (m\u00fc\u015fteri bilgileri, ge\u00e7mi\u015f \u00f6deme kay\u0131tlar\u0131) hem de d\u0131\u015f kaynaklardan (kredi b\u00fcrolar\u0131, demografik veriler, sosyal medya verileri, a\u00e7\u0131k bankac\u0131l\u0131k verileri) veri \u00e7eker. Bu verilerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi, daha zengin bir risk profili olu\u015fturmaya yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n
Veri Kalitesi ve G\u00fcvenli\u011fi<\/h4>\n
Entegre edilen verilerin do\u011frulu\u011fu, tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcncelli\u011fi kritik \u00f6neme sahiptir. Veri temizleme, do\u011frulama ve zenginle\u015ftirme s\u00fcre\u00e7leri, karar motorunun g\u00fcvenilirli\u011fini art\u0131r\u0131r. Ayr\u0131ca, KVKK gibi reg\u00fclasyonlar gere\u011fi, t\u00fcm verilerin g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklanmas\u0131, i\u015flenmesi ve eri\u015filmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u015eifreleme, eri\u015fim kontrolleri ve veri maskeleme gibi g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ger\u00e7ek Zamanl\u0131 Veri \u0130\u015fleme<\/h4>\n
Dinamik bir motor, genellikle ger\u00e7ek zamanl\u0131 veya near real-time veri i\u015flemeye ihtiya\u00e7 duyar. Bu, bir ba\u015fvuru geldi\u011finde, ilgili t\u00fcm verilerin an\u0131nda toplan\u0131p analiz edilerek h\u0131zl\u0131 bir karar al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ak\u0131\u015f i\u015fleme teknolojileri (stream processing) bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Veri Ambar\u0131 ve Veri G\u00f6l\u00fc Yakla\u015f\u0131mlar\u0131<\/h4>\n
Uzun vadeli analizler, model e\u011fitimi ve reg\u00fclatif raporlama i\u00e7in, toplanan verilerin merkezi bir veri ambar\u0131nda veya veri g\u00f6l\u00fcnde saklanmas\u0131 \u00f6nemlidir. Bu yap\u0131lar, ge\u00e7mi\u015f kararlar\u0131 analiz etmek, model performans\u0131n\u0131 izlemek ve yeni kredi \u00fcr\u00fcnleri geli\u015ftirmek i\u00e7in de\u011ferli i\u00e7g\u00f6r\u00fcler sa\u011flar.<\/p>\n
Karar Mant\u0131\u011f\u0131 ve Modeller<\/h3>\n
Kredi karar motorunun zekas\u0131, uygulad\u0131\u011f\u0131 karar mant\u0131\u011f\u0131nda ve kulland\u0131\u011f\u0131 modellerde gizlidir. Bu modeller, kural tabanl\u0131 sistemlerden makine \u00f6\u011frenimi algoritmalar\u0131na kadar geni\u015f bir yelpazeyi kapsayabilir.<\/p>\n
Kural Tabanl\u0131 Sistemler<\/h4>\n
En temel karar mant\u0131\u011f\u0131, belirli ko\u015fullara dayal\u0131 kurallard\u0131r. Bu kurallar genellikle i\u015f analistleri veya risk uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131mlan\u0131r ve kolayca anla\u015f\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin, \"e\u011fer ba\u015fvuru sahibinin ya\u015f\u0131 18'den k\u00fc\u00e7\u00fckse, reddet\" gibi. Kural motorlar\u0131, bu kurallar\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde de\u011ferlendirerek kararlar \u00fcretir.<\/p>\n
Makine \u00d6\u011frenimi Modelleri (ML)<\/h4>\n
Daha karma\u015f\u0131k ve dinamik kararlar i\u00e7in makine \u00f6\u011frenimi modelleri kullan\u0131l\u0131r. Bu modeller, ge\u00e7mi\u015f verilerden \u00f6\u011frenerek risk skorlar\u0131, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k tespiti veya m\u00fc\u015fteri segmentasyonu gibi tahminler yapabilir. Lojistik regresyon, karar a\u011fa\u00e7lar\u0131, rastgele ormanlar veya sinir a\u011flar\u0131 gibi algoritmalar bu ama\u00e7la kullan\u0131labilir. Ancak, ML modellerinin \"a\u00e7\u0131klanabilirli\u011fi\" reg\u00fclatif uyum a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
# Basit bir kredi skoru tahmini i\u00e7in pseudo-kod\ndef predict_credit_score(applicant_data, ml_model):\n # applicant_data: Ba\u015fvuru sahibinin \u00f6zellikleri (gelir, ya\u015f, bor\u00e7 vb.)\n # ml_model: E\u011fitilmi\u015f makine \u00f6\u011frenimi modeli\n \n features = preprocess_data(applicant_data) # Veri \u00f6n i\u015fleme\n predicted_score = ml_model.predict(features) # Model ile tahmin\n \n return predicted_score\n\n# \u00d6rnek kullan\u0131m\n# model = load_trained_model(\"credit_score_model.pkl\")\n# applicant = {\"age\": 30, \"income\": 25000, \"debt_ratio\": 0.3}\n# score = predict_credit_score(applicant, model)\n# print(f\"Tahmini Kredi Skoru: {score}\")\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Hibrit Yakla\u015f\u0131mlar<\/h4>\n
En etkili kredi karar motorlar\u0131 genellikle hibrit bir yakla\u015f\u0131m benimser. Bu, temel i\u015f kurallar\u0131n\u0131n (\u00f6rne\u011fin, yasal k\u0131s\u0131tlamalar) kural motoru taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi, daha karma\u015f\u0131k ve tahminleyici kararlar\u0131n ise makine \u00f6\u011frenimi modellerine b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu yakla\u015f\u0131m, hem \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 hem de karar do\u011frulu\u011funu art\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Model Y\u00f6netimi ve Versiyonlama<\/h4>\n
Makine \u00f6\u011frenimi modelleri zamanla g\u00fcncelli\u011fini yitirebilir veya yeni verilerle yeniden e\u011fitilmesi gerekebilir. Etkili bir model y\u00f6netim sistemi, modellerin versiyonlanmas\u0131n\u0131, performanslar\u0131n\u0131n izlenmesini ve gerekti\u011finde g\u00fcvenli bir \u015fekilde g\u00fcncellenmesini sa\u011flar. Bu, reg\u00fclatif denetimler i\u00e7in de kritik bir gerekliliktir.<\/p>\n
G\u00fcvenlik, \u0130zlenebilirlik ve Denetlenebilirlik<\/h3>\n
Reg\u00fcle bir FinTech ortam\u0131nda, g\u00fcvenlik ve \u015feffafl\u0131k vazge\u00e7ilmezdir. Kredi karar motoru, hem verileri hem de karar s\u00fcre\u00e7lerini g\u00fcvence alt\u0131na almal\u0131 ve her ad\u0131m\u0131n izlenebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Veri G\u00fcvenli\u011fi ve Gizlili\u011fi<\/h4>\n
M\u00fc\u015fteri verileri hassas bilgiler i\u00e7erdi\u011finden, en y\u00fcksek g\u00fcvenlik standartlar\u0131yla korunmal\u0131d\u0131r. Bu, verilerin \u015fifrelenmesi (hem depolama hem de iletim s\u0131ras\u0131nda), yetkisiz eri\u015fimin engellenmesi, d\u00fczenli g\u00fcvenlik denetimleri ve s\u0131zma testleri yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. KVKK uyumu bu noktada merkezi bir rol oynar.<\/p>\n
\u0130\u015flem Kay\u0131tlar\u0131 ve Loglama<\/h4>\n
Kredi karar motorunun ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi her i\u015flem, detayl\u0131 bir \u015fekilde kaydedilmelidir. Bu loglar, kimin hangi veriye ne zaman eri\u015fti\u011fini, hangi karar\u0131n ne zaman al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu karar\u0131 etkileyen fakt\u00f6rleri i\u00e7ermelidir. Bu kay\u0131tlar, hem hata ay\u0131klama hem de reg\u00fclatif denetimler i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
Karar Ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u0130zlenebilirli\u011fi<\/h4>\n
Bir kredi karar\u0131 verildi\u011finde, bu karara nas\u0131l ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n ad\u0131m ad\u0131m izlenebilir olmas\u0131 gerekir. Hangi kurallar\u0131n tetiklendi\u011fi, hangi modellerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hangi veri noktalar\u0131n\u0131n karar\u0131 etkiledi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilebilmelidir. Bu \"a\u00e7\u0131klanabilirlik\", \u00f6zellikle ret kararlar\u0131nda ba\u015fvuru sahiplerine bilgi verme ve reg\u00fclat\u00f6rlere hesap verme a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
Reg\u00fclatif Denetimlere Haz\u0131rl\u0131k<\/h4>\n
FinTech \u015firketleri d\u00fczenli olarak reg\u00fclatif denetimlere tabi tutulur. Kredi karar motoru, bu denetimler s\u0131ras\u0131nda gerekli t\u00fcm raporlar\u0131 ve kan\u0131tlar\u0131 kolayca sa\u011flayabilecek \u015fekilde tasarlanmal\u0131d\u0131r. Bu, otomatik raporlama ara\u00e7lar\u0131 ve denetim izleri (audit trails) ile desteklenebilir.<\/p>\n
Uygulama ve S\u00fcrekli \u0130yile\u015ftirme<\/h3>\n
Bir dinamik kredi karar motoru tasarlamak sadece ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r; as\u0131l zorluk, onu etkin bir \u015fekilde uygulamak ve zaman i\u00e7inde s\u00fcrekli olarak iyile\u015ftirmektir.<\/p>\n
\u00c7evik Geli\u015ftirme Metodolojileri<\/h4>\n
Motorun geli\u015ftirilmesi, de\u011fi\u015fen gereksinimlere ve pazar ko\u015fullar\u0131na h\u0131zl\u0131 yan\u0131t verebilmek i\u00e7in \u00e7evik metodolojiler (Scrum, Kanban) kullan\u0131larak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu, k\u0131sa iterasyonlarla s\u00fcrekli de\u011fer teslimi ve payda\u015f geri bildirimlerinin erken a\u015famada entegrasyonunu sa\u011flar.<\/p>\n
A\/B Testleri ve Performans \u0130zleme<\/h4>\n
Yeni kurallar veya modeller devreye al\u0131nmadan \u00f6nce, bunlar\u0131n performans\u0131 A\/B testleri ile de\u011ferlendirilmelidir. Motorun genel performans\u0131 (karar h\u0131z\u0131, do\u011fruluk oran\u0131, ret oranlar\u0131) s\u00fcrekli olarak izlenmeli ve belirlenen metrikler \u00fczerinden raporlanmal\u0131d\u0131r. Anomali tespiti, performans d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerini erken fark etmeye yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n
Model G\u00fcncelleme ve Retraining<\/h4>\n
Makine \u00f6\u011frenimi modelleri, zamanla de\u011fi\u015fen m\u00fc\u015fteri davran\u0131\u015flar\u0131 veya ekonomik ko\u015fullar nedeniyle g\u00fcncelli\u011fini yitirebilir (model drift). Bu nedenle, modellerin d\u00fczenli aral\u0131klarla yeni verilerle yeniden e\u011fitilmesi (retraining) ve g\u00fcncellenmesi gerekir. Bu s\u00fcre\u00e7 otomatikle\u015ftirilebilir.<\/p>\n
Geri Bildirim Mekanizmalar\u0131<\/h4>\n
Motorun karar kalitesini art\u0131rmak i\u00e7in, m\u00fc\u015fteri geri bildirimleri, operasyonel ekiplerden gelen i\u00e7g\u00f6r\u00fcler ve ger\u00e7ek d\u00fcnya sonu\u00e7lar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, temerr\u00fct oranlar\u0131) s\u00fcrekli olarak toplanmal\u0131 ve karar mant\u0131\u011f\u0131na yans\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu, motorun s\u00fcrekli \u00f6\u011frenen ve geli\u015fen bir sistem olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Sonu\u00e7<\/h3>\n
Reg\u00fcle FinTech ortam\u0131nda dinamik bir kredi karar motoru tasarlamak, sadece teknolojik bir zorluk de\u011fil, ayn\u0131 zamanda stratejik bir gerekliliktir. Bu motorlar, h\u0131z, do\u011fruluk ve ki\u015fiselle\u015ftirme sa\u011flayarak m\u00fc\u015fteri deneyimini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrken, ayn\u0131 zamanda s\u0131k\u0131 reg\u00fclatif uyum gerekliliklerini de kar\u015f\u0131lamak zorundad\u0131r. Mod\u00fcler bir mimari, g\u00fc\u00e7l\u00fc veri y\u00f6netimi, hibrit karar mant\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcrekli iyile\u015ftirme mekanizmalar\u0131 ile FinTech \u015firketleri, hem rekabet avantaj\u0131 elde edebilir hem de g\u00fcvenilir ve sorumlu bir finansal hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 olarak konumlanabilirler. Gelece\u011fin finansal hizmetleri, bu t\u00fcr ak\u0131ll\u0131 ve adapte olabilen sistemler \u00fczerine in\u015fa edilecektir.<\/p>\n
SSS (S\u0131k Sorulan Sorular)<\/h3>\nDinamik kredi karar motoru neden geleneksel sistemlerden daha iyidir?<\/h4>\n
Dinamik motorlar, statik kurallar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek ger\u00e7ek zamanl\u0131 verileri, makine \u00f6\u011frenimi modellerini ve d\u0131\u015f kaynaklar\u0131 kullanarak daha isabetli, ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f ve h\u0131zl\u0131 kararlar al\u0131r. Bu, m\u00fc\u015fteri deneyimini iyile\u015ftirir, riskleri daha etkin y\u00f6netir ve operasyonel verimlili\u011fi art\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Reg\u00fclasyonlara uyum sa\u011flamak i\u00e7in hangi ad\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/h4>\n
Reg\u00fclasyonlara uyum i\u00e7in motorun \u015feffaf, denetlenebilir ve a\u00e7\u0131klanabilir olmas\u0131 gerekir. T\u00fcm kararlar\u0131n ve s\u00fcre\u00e7lerin loglanmas\u0131, veri g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nlemlerinin al\u0131nmas\u0131, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yapmayan algoritmalar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ve reg\u00fclatif de\u011fi\u015fikliklere h\u0131zl\u0131 adaptasyon yetene\u011fi kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
Makine \u00f6\u011frenimi modelleri kredi karar motoruna nas\u0131l entegre edilir?<\/h4>\n
ML modelleri, risk skorlama, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k tespiti veya davran\u0131\u015fsal analiz gibi tahminleyici g\u00f6revler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Kural motoru ile birlikte hibrit bir yakla\u015f\u0131mla entegre edilebilirler. Modellerin a\u00e7\u0131klanabilirli\u011fi (XAI) ve s\u00fcrekli izlenmesi, reg\u00fclatif uyum a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Kredi karar motorunun g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in neler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/h4>\n
Veri \u015fifreleme, yetki bazl\u0131 eri\u015fim kontrol\u00fc, d\u00fczenli g\u00fcvenlik denetimleri ve s\u0131zma testleri gibi \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, KVKK gibi veri gizlili\u011fi reg\u00fclasyonlar\u0131na tam uyum sa\u011flanmal\u0131 ve hassas verilerin korunmas\u0131 i\u00e7in kat\u0131 politikalar uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Model drift nedir ve nas\u0131l y\u00f6netilir?<\/h4>\n
Model drift, makine \u00f6\u011frenimi modellerinin zamanla ger\u00e7ek d\u00fcnya verileriyle uyumsuz hale gelmesidir. Bunu y\u00f6netmek i\u00e7in modellerin d\u00fczenli olarak yeni verilerle yeniden e\u011fitilmesi (retraining), performanslar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli izlenmesi ve drift tespit edildi\u011finde h\u0131zl\u0131ca m\u00fcdahale edilmesi gerekir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dinamik kredi karar motoru, bireylerin veya i\u015fletmelerin kredi ba\u015fvurular\u0131n\u0131 ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak de\u011ferlendiren, de\u011fi\u015fen ko\u015fullara ve veri giri\u015fl…","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-36728","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"\n
Reg\u00fcle FinTech Ortam\u0131nda Dinamik Kredi Karar Motoru Tasar\u0131m\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Reg\u00fcle FinTech Ortam\u0131nda Dinamik Kredi Karar Motoru Tasar\u0131m\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dinamik kredi karar motoru, bireylerin veya i\u015fletmelerin kredi ba\u015fvurular\u0131n\u0131 ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak de\u011ferlendiren, de\u011fi\u015fen ko\u015fullara ve veri giri\u015fl...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-22T04:00:38+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Reg\u00fcle FinTech Ortam\u0131nda Dinamik Kredi Karar Motoru Tasar\u0131m\u0131\",\"datePublished\":\"2025-12-22T04:00:38+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/\"},\"wordCount\":2702,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/\",\"name\":\"Reg\u00fcle FinTech Ortam\u0131nda Dinamik Kredi Karar Motoru Tasar\u0131m\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-12-22T04:00:38+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Reg\u00fcle FinTech Ortam\u0131nda Dinamik Kredi Karar Motoru Tasar\u0131m\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Reg\u00fcle FinTech Ortam\u0131nda Dinamik Kredi Karar Motoru Tasar\u0131m\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Reg\u00fcle FinTech Ortam\u0131nda Dinamik Kredi Karar Motoru Tasar\u0131m\u0131","og_description":"Dinamik kredi karar motoru, bireylerin veya i\u015fletmelerin kredi ba\u015fvurular\u0131n\u0131 ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak de\u011ferlendiren, de\u011fi\u015fen ko\u015fullara ve veri giri\u015fl...","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-12-22T04:00:38+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"14 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Reg\u00fcle FinTech Ortam\u0131nda Dinamik Kredi Karar Motoru Tasar\u0131m\u0131","datePublished":"2025-12-22T04:00:38+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/"},"wordCount":2702,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/","name":"Reg\u00fcle FinTech Ortam\u0131nda Dinamik Kredi Karar Motoru Tasar\u0131m\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-12-22T04:00:38+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/regule-fintech-ortaminda-dinamik-kredi-karar-motoru-tasarimi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Reg\u00fcle FinTech Ortam\u0131nda Dinamik Kredi Karar Motoru Tasar\u0131m\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36728","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36728"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36728\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}