{"id":36676,"date":"2025-12-21T14:01:01","date_gmt":"2025-12-21T11:01:01","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/"},"modified":"2025-12-21T14:01:01","modified_gmt":"2025-12-21T11:01:01","slug":"veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/","title":{"rendered":"Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak"},"content":{"rendered":"<h2>Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak<\/h2>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn rekabet\u00e7i dijital d\u00fcnyas\u0131nda, ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalar\u0131n temelinde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve g\u00fcvenilir bir veritaban\u0131 yatar. Ancak bu g\u00fcc\u00fc sa\u011flamak, sadece veri depolamaktan \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 gerektirir. Verimli, \u00f6l\u00e7eklenebilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir veritaban\u0131 altyap\u0131s\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in do\u011fru modelleme tekniklerini bilmek kritik \u00f6neme sahiptir. Bu makale, veritaban\u0131 modellemenin inceliklerini, modern yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 ve en iyi uygulamalar\u0131n\u0131 derinlemesine inceleyerek, sizleri bu alanda yetkin k\u0131lmay\u0131 hedeflemektedir.<\/p>\n<h3>Veritaban\u0131 Modellemenin Temelleri<\/h3>\n<p>Veritaban\u0131 modelleme, ger\u00e7ek d\u00fcnya verilerini ve bu veriler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri soyut bir \u015fekilde temsil etme s\u00fcrecidir. Bu s\u00fcre\u00e7, bir veritaban\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131, k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 ve i\u015flevselli\u011fini tan\u0131mlayarak, uygulaman\u0131n veri gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130yi bir modelleme, performans\u0131 art\u0131r\u0131r, veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korur ve gelecekteki de\u011fi\u015fikliklere uyum sa\u011flamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h4>Veri Modelleri T\u00fcrleri<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>\u0130li\u015fkisel Veri Modeli:<\/strong> Tablolar, sat\u0131rlar ve s\u00fctunlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla verileri organize eder. SQL ile y\u00f6netilir ve ACID \u00f6zelliklerini destekler. En yayg\u0131n kullan\u0131lan modeldir.<\/li>\n<li><strong>Hiyerar\u015fik Veri Modeli:<\/strong> Verileri bir a\u011fa\u00e7 yap\u0131s\u0131 gibi, ebeveyn-\u00e7ocuk ili\u015fkileriyle d\u00fczenler.<\/li>\n<li><strong>A\u011f Veri Modeli:<\/strong> Hiyerar\u015fik modelin daha esnek bir versiyonu olup, her \u00e7ocu\u011fun birden fazla ebeveyni olabilir.<\/li>\n<li><strong>Nesne-\u0130li\u015fkisel Veri Modeli:<\/strong> \u0130li\u015fkisel modelin nesne y\u00f6nelimli programlama kavramlar\u0131yla birle\u015fimidir.<\/li>\n<li><strong>NoSQL Veri Modelleri:<\/strong> B\u00fcy\u00fck veri ve y\u00fcksek performans gerektiren senaryolar i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Belge tabanl\u0131, anahtar-de\u011fer, s\u00fctun tabanl\u0131 ve grafik veritabanlar\u0131 gibi \u00e7e\u015fitleri vard\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Modelleme S\u00fcrecinin Ad\u0131mlar\u0131<\/h4>\n<ol>\n<li><strong>Gereksinim Analizi:<\/strong> Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ve uygulaman\u0131n veri ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 anlamak.<\/li>\n<li><strong>Kavramsal Tasar\u0131m:<\/strong> Verilerin ve ili\u015fkilerin \u00fcst d\u00fczey, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmak (ER Diyagramlar\u0131).<\/li>\n<li><strong>Mant\u0131ksal Tasar\u0131m:<\/strong> Se\u00e7ilen veritaban\u0131 modeli (\u00f6rne\u011fin, ili\u015fkisel) i\u00e7in kavramsal tasar\u0131m\u0131 haritalamak. Tablolar, s\u00fctunlar ve anahtarlar tan\u0131mlan\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Fiziksel Tasar\u0131m:<\/strong> Veritaban\u0131n\u0131n depolama, indeksleme ve performans detaylar\u0131n\u0131 belirlemek.<\/li>\n<\/ol>\n<h4>ER Diyagramlar\u0131 ve Kullan\u0131m\u0131<\/h4>\n<p>Varl\u0131k-\u0130li\u015fki (Entity-Relationship &#8211; ER) Diyagramlar\u0131, kavramsal tasar\u0131m a\u015famas\u0131nda verilerin ve aralar\u0131ndaki ili\u015fkilerin g\u00f6rsel bir temsilini sunar. Varl\u0131klar (tablolar), nitelikler (s\u00fctunlar) ve ili\u015fkiler (ba\u011flant\u0131lar) sembollerle g\u00f6sterilir. Bu diyagramlar, geli\u015ftiriciler ve payda\u015flar aras\u0131nda ortak bir anlay\u0131\u015f olu\u015fturmak i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<h3>\u0130li\u015fkisel Veritaban\u0131 Tasar\u0131m\u0131nda Normalizasyon<\/h3>\n<p>Normalizasyon, ili\u015fkisel veritaban\u0131 tasar\u0131m\u0131nda veri tekrar\u0131n\u0131 (redundancy) azaltmay\u0131 ve veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc art\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan yap\u0131sal bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Verilerin mant\u0131ksal olarak d\u00fczenlenmesini sa\u011flayarak, g\u00fcncelleme, silme ve ekleme anomalilerini \u00f6nler.<\/p>\n<h4>Normalizasyon Nedir ve Neden \u00d6nemlidir?<\/h4>\n<p>Normalizasyon, veritaban\u0131 tablolar\u0131n\u0131 daha k\u00fc\u00e7\u00fck, daha y\u00f6netilebilir par\u00e7alara ay\u0131rma i\u015flemidir. Bu sayede, ayn\u0131 verinin birden fazla yerde depolanmas\u0131 engellenir, bu da depolama alan\u0131ndan tasarruf sa\u011flar ve veri tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 riskini azalt\u0131r. Ayr\u0131ca, veritaban\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan i\u015flemlerin daha h\u0131zl\u0131 ve g\u00fcvenilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h4>Normal Formlar (1NF, 2NF, 3NF, BCNF)<\/h4>\n<p>Normal formlar, bir tablonun belirli kurallara uyup uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir dizi y\u00f6nergedir. En yayg\u0131n kullan\u0131lanlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Birinci Normal Form (1NF):<\/strong> Her s\u00fctun atomik de\u011ferler i\u00e7ermelidir (\u00e7ok de\u011ferli nitelikler olmamal\u0131d\u0131r) ve her sat\u0131r benzersiz olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>\u0130kinci Normal Form (2NF):<\/strong> 1NF&#8217;de olmal\u0131 ve birincil anahtar\u0131n k\u0131smi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmamal\u0131d\u0131r (birincil anahtar\u0131n bir par\u00e7as\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olan s\u00fctunlar olmamal\u0131d\u0131r).<\/li>\n<li><strong>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Normal Form (3NF):<\/strong> 2NF&#8217;de olmal\u0131 ve ge\u00e7i\u015fli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar olmamal\u0131d\u0131r (birincil anahtar olmayan bir s\u00fctunun ba\u015fka bir birincil anahtar olmayan s\u00fctuna ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmamal\u0131d\u0131r).<\/li>\n<li><strong>Boyce-Codd Normal Form (BCNF):<\/strong> 3NF&#8217;nin daha kat\u0131 bir versiyonudur. Her belirleyici (determinant) bir aday anahtar olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0130\u015fte bir \u00f6rnekle 3NF&#8217;ye ge\u00e7i\u015f:<\/p>\n<pre><code class=\"language-sql\">\n-- Ba\u015flang\u0131\u00e7 (Normalize Edilmemi\u015f)\nCREATE TABLE Siparisler (\n    SiparisID INT PRIMARY KEY,\n    MusteriAdi VARCHAR(255),\n    MusteriAdres VARCHAR(255),\n    UrunAdi VARCHAR(255),\n    UrunFiyat DECIMAL(10, 2),\n    Adet INT\n);\n\n-- 3NF'ye Ge\u00e7i\u015f\n-- 1. Musteriler tablosu olu\u015fturuldu (MusteriAdi ve MusteriAdres tekrar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in)\nCREATE TABLE Musteriler (\n    MusteriID INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,\n    MusteriAdi VARCHAR(255),\n    MusteriAdres VARCHAR(255)\n);\n\n-- 2. Urunler tablosu olu\u015fturuldu (UrunAdi ve UrunFiyat tekrar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in)\nCREATE TABLE Urunler (\n    UrunID INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,\n    UrunAdi VARCHAR(255),\n    UrunFiyat DECIMAL(10, 2)\n);\n\n-- 3. Siparisler tablosu g\u00fcncellendi (MusteriID ve UrunID referanslar\u0131 ile)\nCREATE TABLE Siparisler (\n    SiparisID INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,\n    MusteriID INT,\n    UrunID INT,\n    Adet INT,\n    FOREIGN KEY (MusteriID) REFERENCES Musteriler(MusteriID),\n    FOREIGN KEY (UrunID) REFERENCES Urunler(UrunID)\n);\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<h4>Denormalizasyon ve Kullan\u0131m Senaryolar\u0131<\/h4>\n<p>Normalizasyonun faydalar\u0131na ra\u011fmen, bazen sorgu performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak amac\u0131yla kas\u0131tl\u0131 olarak denormalizasyon yap\u0131labilir. \u00d6zellikle okuma yo\u011fun sistemlerde, birle\u015ftirme (JOIN) i\u015flemlerini azaltmak i\u00e7in veri tekrar\u0131na izin verilebilir. Ancak bu, veri tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in dikkatli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3>Veri B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve \u0130li\u015fkiler<\/h3>\n<p>Veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, veritaban\u0131ndaki verilerin do\u011frulu\u011funu, tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00fcvenilirli\u011fini ifade eder. \u0130li\u015fkisel veritabanlar\u0131nda bu, anahtarlar ve k\u0131s\u0131tlamalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n<h4>Birincil ve Yabanc\u0131 Anahtarlar<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>Birincil Anahtar (Primary Key):<\/strong> Bir tablodaki her sat\u0131r\u0131 benzersiz \u015fekilde tan\u0131mlayan bir veya daha fazla s\u00fctunun kombinasyonudur. NULL olamaz ve benzersiz olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Yabanc\u0131 Anahtar (Foreign Key):<\/strong> Bir tablodaki bir veya daha fazla s\u00fctunun, ba\u015fka bir tablodaki birincil anahtara referans vermesidir. \u0130ki tablo aras\u0131nda ili\u015fki kurar ve referans b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flar.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>\u0130li\u015fki T\u00fcrleri (Bire-Bir, Bire-\u00c7ok, \u00c7oka-\u00c7ok)<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>Bire-Bir (One-to-One):<\/strong> Bir tablodaki bir kayd\u0131n, di\u011fer tablodaki yaln\u0131zca bir kay\u0131tla ili\u015fkili olmas\u0131. (\u00d6rn: Kullan\u0131c\u0131 ve Kullan\u0131c\u0131Detaylar\u0131)<\/li>\n<li><strong>Bire-\u00c7ok (One-to-Many):<\/strong> Bir tablodaki bir kayd\u0131n, di\u011fer tablodaki birden \u00e7ok kay\u0131tla ili\u015fkili olmas\u0131. En yayg\u0131n ili\u015fki t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. (\u00d6rn: M\u00fc\u015fteri ve Sipari\u015fler)<\/li>\n<li><strong>\u00c7oka-\u00c7ok (Many-to-Many):<\/strong> Her iki tablodaki kay\u0131tlar\u0131n birbirleriyle birden \u00e7ok ili\u015fkisinin olmas\u0131. Bu t\u00fcr ili\u015fkiler genellikle bir ara tablo (junction table) kullan\u0131larak \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. (\u00d6rn: \u00d6\u011frenci ve Dersler)<\/li>\n<\/ul>\n<h4>K\u0131s\u0131tlamalar (NOT NULL, UNIQUE, CHECK)<\/h4>\n<p>K\u0131s\u0131tlamalar, veritaban\u0131na girilebilecek veriler \u00fczerinde kurallar tan\u0131mlayarak veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zorlar.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>NOT NULL:<\/strong> Bir s\u00fctunun bo\u015f (NULL) de\u011fer almas\u0131n\u0131 engeller.<\/li>\n<li><strong>UNIQUE:<\/strong> Bir s\u00fctundaki t\u00fcm de\u011ferlerin benzersiz olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>CHECK:<\/strong> Bir s\u00fctundaki de\u011ferlerin belirli bir ko\u015fulu kar\u015f\u0131lamas\u0131n\u0131 sa\u011flar (\u00f6rne\u011fin, ya\u015f\u0131n 18'den b\u00fcy\u00fck olmas\u0131).<\/li>\n<li><strong>DEFAULT:<\/strong> Bir s\u00fctuna de\u011fer girilmedi\u011finde otomatik olarak atanacak varsay\u0131lan bir de\u011fer belirler.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>\u00d6l\u00e7eklenebilirlik ve Performans \u0130\u00e7in Tasar\u0131m Stratejileri<\/h3>\n<p>Modern uygulamalar, artan kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131 ve veri hacmiyle ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in \u00f6l\u00e7eklenebilir veritaban\u0131 tasar\u0131mlar\u0131na ihtiya\u00e7 duyar. Performans, kullan\u0131c\u0131 deneyimi i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<h4>\u0130ndeksleme Teknikleri ve Optimizasyon<\/h4>\n<p>\u0130ndeksler, veritaban\u0131ndaki verilere daha h\u0131zl\u0131 eri\u015fim sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131lan \u00f6zel arama tablolar\u0131d\u0131r. Bir kitab\u0131n dizini gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Do\u011fru indeksleme, sorgu performans\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rabilir. Ancak, \u00e7ok fazla indeks, yazma (INSERT, UPDATE, DELETE) i\u015flemlerini yava\u015flatabilir, bu y\u00fczden dengeli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<pre><code class=\"language-sql\">\n-- Bir s\u00fctuna indeks ekleme \u00f6rne\u011fi\nCREATE INDEX idx_musteri_adi ON Musteriler (MusteriAdi);\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<h4>B\u00f6l\u00fcmleme (Partitioning) ve Sharding<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>B\u00f6l\u00fcmleme (Partitioning):<\/strong> B\u00fcy\u00fck tablolar\u0131 mant\u0131ksal olarak daha k\u00fc\u00e7\u00fck, daha y\u00f6netilebilir par\u00e7alara ay\u0131rma i\u015flemidir. Bu par\u00e7alar ayn\u0131 veritaban\u0131 sunucusunda kal\u0131r. Sorgu performans\u0131n\u0131 ve bak\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Sharding:<\/strong> Verileri birden fazla veritaban\u0131 sunucusuna da\u011f\u0131tma i\u015flemidir. Her sunucu, verinin bir alt k\u00fcmesini (shard) bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu, yatay \u00f6l\u00e7eklenebilirlik sa\u011flar ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck veri k\u00fcmeleri ve y\u00fcksek trafik i\u00e7in idealdir.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>\u00d6nbellekleme (Caching) Mekanizmalar\u0131<\/h4>\n<p>S\u0131k eri\u015filen verileri daha h\u0131zl\u0131 bellek katmanlar\u0131nda (RAM, Redis, Memcached gibi \u00f6nbellek sunucular\u0131) depolamak, veritaban\u0131 y\u00fck\u00fcn\u00fc azalt\u0131r ve yan\u0131t s\u00fcrelerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zland\u0131r\u0131r. \u00d6nbellekleme stratejileri, verinin g\u00fcncelli\u011fi ve \u00f6nbellek ge\u00e7ersiz k\u0131lma mekanizmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkatli tasarlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h4>Veritaban\u0131 Mimarileri (Master-Slave, Replikasyon)<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>Master-Slave Replikasyonu:<\/strong> Birincil (master) veritaban\u0131 yazma i\u015flemlerini yaparken, bir veya daha fazla ikincil (slave) veritaban\u0131 master'dan veri kopyalar ve okuma i\u015flemlerini \u00fcstlenir. Bu, okuma y\u00fck\u00fcn\u00fc da\u011f\u0131tarak performans\u0131 art\u0131r\u0131r ve felaket kurtarma i\u00e7in bir yedekleme mekanizmas\u0131 sunar.<\/li>\n<li><strong>\u00c7oklu Master Replikasyonu:<\/strong> Birden fazla veritaban\u0131 sunucusunun hem okuma hem de yazma i\u015flemlerini yapabildi\u011fi daha karma\u015f\u0131k bir yap\u0131d\u0131r. Y\u00fcksek eri\u015filebilirlik ve \u00f6l\u00e7eklenebilirlik sa\u011flar ancak veri \u00e7ak\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek zor olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>NoSQL Veritabanlar\u0131 ve Modelleme Yakla\u015f\u0131mlar\u0131<\/h3>\n<p>\u0130li\u015fkisel veritabanlar\u0131 bir\u00e7ok senaryo i\u00e7in uygun olsa da, b\u00fcy\u00fck veri, y\u00fcksek h\u0131z ve esnek \u015fema gerektiren modern uygulamalar i\u00e7in NoSQL (Not Only SQL) veritabanlar\u0131 \u00f6nemli bir alternatif sunar.<\/p>\n<h4>NoSQL Veritaban\u0131 T\u00fcrleri (Belge, Anahtar-De\u011fer, S\u00fctun, Grafik)<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>Belge Tabanl\u0131 (Document-based):<\/strong> Verileri JSON, BSON veya XML gibi yar\u0131 yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f belgeler olarak depolar. MongoDB, Couchbase pop\u00fcler \u00f6rneklerdir. Esnek \u015fema gerektiren uygulamalar i\u00e7in idealdir.<\/li>\n<li><strong>Anahtar-De\u011fer (Key-Value):<\/strong> Verileri basit anahtar-de\u011fer \u00e7iftleri olarak depolar. Redis, DynamoDB \u00f6rnekleridir. Y\u00fcksek performansl\u0131 \u00f6nbellekleme ve oturum y\u00f6netimi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li><strong>S\u00fctun Tabanl\u0131 (Column-family):<\/strong> Verileri s\u00fctun aileleri halinde depolar. Cassandra, HBase \u00f6rnekleridir. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli analitik ve zaman serisi verileri i\u00e7in uygundur.<\/li>\n<li><strong>Grafik Veritabanlar\u0131 (Graph):<\/strong> Varl\u0131klar (d\u00fc\u011f\u00fcmler) ve aralar\u0131ndaki ili\u015fkiler (kenarlar) aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 modellemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Neo4j, Titan \u00f6rnekleridir. Sosyal a\u011flar, \u00f6neri sistemleri gibi karma\u015f\u0131k ili\u015fkisel veriler i\u00e7in idealdir.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>\u0130li\u015fkisel ve NoSQL Modelleme Farklar\u0131<\/h4>\n<p>\u0130li\u015fkisel veritabanlar\u0131 \u015fema odakl\u0131, ACID uyumlu ve birle\u015ftirme (JOIN) i\u015flemlerine dayal\u0131d\u0131r. NoSQL veritabanlar\u0131 ise genellikle \u015femas\u0131z veya esnek \u015femal\u0131d\u0131r, BASE (Basically Available, Soft state, Eventually consistent) prensiplerini benimser ve yatay \u00f6l\u00e7eklenebilirli\u011fe odaklan\u0131r. Modelleme yakla\u015f\u0131m\u0131 da farkl\u0131d\u0131r; ili\u015fkisel modelde normalizasyon \u00f6n plandayken, NoSQL'de genellikle veri tekrar\u0131na (denormalizasyon) izin verilir.<\/p>\n<h4>Hangi Durumda Hangisi Kullan\u0131lmal\u0131?<\/h4>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u00d6zellik<\/th>\n<th>\u0130li\u015fkisel Veritabanlar\u0131<\/th>\n<th>NoSQL Veritabanlar\u0131<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\u015eema<\/td>\n<td>Sabit, kat\u0131 \u015fema<\/td>\n<td>Esnek veya \u015femas\u0131z<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00d6l\u00e7eklenebilirlik<\/td>\n<td>Dikey (genellikle)<\/td>\n<td>Yatay (genellikle)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>ACID Deste\u011fi<\/td>\n<td>Evet (tam)<\/td>\n<td>Hay\u0131r (genellikle BASE)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Veri \u0130li\u015fkileri<\/td>\n<td>Karma\u015f\u0131k JOIN'lar<\/td>\n<td>G\u00f6m\u00fcl\u00fc veya denormalize<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kullan\u0131m Alan\u0131<\/td>\n<td>Finans, e-ticaret, ERP<\/td>\n<td>B\u00fcy\u00fck veri, IoT, ger\u00e7ek zamanl\u0131 uygulamalar<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h3>G\u00fcvenlik ve Bak\u0131m<\/h3>\n<p>Veritaban\u0131 tasar\u0131m\u0131 sadece performans ve \u00f6l\u00e7eklenebilirlik ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; g\u00fcvenlik ve d\u00fczenli bak\u0131m da uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc ve g\u00fcvenilir bir sistem i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir.<\/p>\n<h4>Veritaban\u0131 G\u00fcvenlik Temelleri<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>Eri\u015fim Kontrol\u00fc:<\/strong> Kimin hangi verilere eri\u015febilece\u011fini ve hangi i\u015flemleri yapabilece\u011fini belirleyen yetkilendirme mekanizmalar\u0131.<\/li>\n<li><strong>\u015eifreleme:<\/strong> Hassas verileri depolarken ve aktar\u0131rken \u015fifrelemek.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenlik A\u00e7\u0131\u011f\u0131 Taramas\u0131:<\/strong> SQL Enjeksiyonu gibi yayg\u0131n g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fczenli taramalar yapmak.<\/li>\n<li><strong>Denetim (Auditing):<\/strong> Veritaban\u0131 \u00fczerindeki t\u00fcm \u00f6nemli etkinlikleri kaydetmek.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Yedekleme ve Kurtarma Stratejileri<\/h4>\n<p>Veri kayb\u0131, bir i\u015fletme i\u00e7in y\u0131k\u0131c\u0131 olabilir. D\u00fczenli ve otomatik yedekleme s\u00fcre\u00e7leri olu\u015fturmak, veritaban\u0131 sistemlerinin temel g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerindendir. Felaket an\u0131nda verileri h\u0131zl\u0131 ve g\u00fcvenilir bir \u015fekilde geri y\u00fckleyebilecek bir kurtarma plan\u0131 (DRP) olu\u015fturmak hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<h4>Performans \u0130zleme ve Ayarlama<\/h4>\n<p>Veritaban\u0131 performans\u0131n\u0131 s\u00fcrekli izlemek, potansiyel darbo\u011fazlar\u0131 erken tespit etmeyi sa\u011flar. Sorgu analiz ara\u00e7lar\u0131, yava\u015f \u00e7al\u0131\u015fan sorgular\u0131 belirlemek ve indeksleme, sorgu yeniden yazma veya donan\u0131m y\u00fckseltme gibi optimizasyonlar uygulamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7<\/h3>\n<p>Verimli ve \u00f6l\u00e7eklenebilir veritabanlar\u0131 tasarlamak, modern yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmenin temel ta\u015flar\u0131ndan biridir. Bu makalede ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z veritaban\u0131 modelleme temelleri, normalizasyon, veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6l\u00e7eklenebilirlik stratejileri, NoSQL yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ve g\u00fcvenlik prensipleri, sa\u011flam bir veritaban\u0131 altyap\u0131s\u0131 olu\u015fturman\u0131z i\u00e7in size kapsaml\u0131 bir yol haritas\u0131 sunmaktad\u0131r. Unutmay\u0131n ki, veritaban\u0131 tasar\u0131m\u0131 dinamik bir s\u00fcre\u00e7tir ve teknolojik geli\u015fmelerle birlikte s\u00fcrekli evrilmektedir. Bu alanda yetkin kalmak i\u00e7in s\u00fcrekli \u00f6\u011frenmeye ve en iyi uygulamalar\u0131 takip etmeye devam etmek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<h3>SSS (S\u0131k Sorulan Sorular)<\/h3>\n<h4>1. Veritaban\u0131 modelleme neden bu kadar \u00f6nemlidir?<\/h4>\n<p>Veritaban\u0131 modelleme, veri tekrar\u0131n\u0131 azalt\u0131r, veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flar, sorgu performans\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, uygulaman\u0131n bak\u0131m\u0131 ve geni\u015fletilmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. K\u00f6t\u00fc bir modelleme, uzun vadede ciddi performans ve maliyet sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<h4>2. Normalizasyon her zaman en iyi yakla\u015f\u0131m m\u0131d\u0131r?<\/h4>\n<p>Genellikle evet, ancak her zaman de\u011fil. Normalizasyon veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rken, baz\u0131 durumlarda (\u00f6zellikle okuma yo\u011fun sistemlerde) denormalizasyon, sorgu performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in bilin\u00e7li olarak tercih edilebilir. \u00d6nemli olan, her iki yakla\u015f\u0131m\u0131n da avantajlar\u0131n\u0131 ve dezavantajlar\u0131n\u0131 anlayarak do\u011fru dengeyi kurmakt\u0131r.<\/p>\n<h4>3. \u0130li\u015fkisel veritabanlar\u0131 ile NoSQL veritabanlar\u0131 aras\u0131ndaki temel fark nedir?<\/h4>\n<p>\u0130li\u015fkisel veritabanlar\u0131 \u015fema odakl\u0131, ACID uyumlu ve yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veriler i\u00e7in idealdir. NoSQL veritabanlar\u0131 ise esnek \u015femal\u0131, BASE prensiplerine dayal\u0131 ve b\u00fcy\u00fck veri, y\u00fcksek h\u0131z ve yatay \u00f6l\u00e7eklenebilirlik gerektiren senaryolar i\u00e7in daha uygundur.<\/p>\n<h4>4. Bir veritaban\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7eklenebilirli\u011fini nas\u0131l sa\u011flar\u0131m?<\/h4>\n<p>\u00d6l\u00e7eklenebilirlik, indeksleme, b\u00f6l\u00fcmleme (partitioning), sharding, \u00f6nbellekleme, replikasyon (master-slave, multi-master) gibi \u00e7e\u015fitli teknikler kullan\u0131larak sa\u011flanabilir. Hangi tekni\u011fin kullan\u0131laca\u011f\u0131, uygulaman\u0131n \u00f6zel gereksinimlerine ve b\u00fct\u00e7esine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn rekabet\u00e7i dijital d\u00fcnyas\u0131nda, ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalar\u0131n temelinde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve g\u00fcvenilir bir veritaban\u0131 yatar. Ancak bu g\u00fcc\u00fc sa\u011flamak, &#8230;","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-36676","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn rekabet\u00e7i dijital d\u00fcnyas\u0131nda, ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalar\u0131n temelinde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve g\u00fcvenilir bir veritaban\u0131 yatar. Ancak bu g\u00fcc\u00fc sa\u011flamak, ...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-21T11:01:01+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak\",\"datePublished\":\"2025-12-21T11:01:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/\"},\"wordCount\":2244,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/\",\"name\":\"Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-12-21T11:01:01+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak","og_description":"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn rekabet\u00e7i dijital d\u00fcnyas\u0131nda, ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalar\u0131n temelinde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve g\u00fcvenilir bir veritaban\u0131 yatar. Ancak bu g\u00fcc\u00fc sa\u011flamak, ...","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-12-21T11:01:01+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"12 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak","datePublished":"2025-12-21T11:01:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/"},"wordCount":2244,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/","name":"Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-12-21T11:01:01+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/veritabani-modelleme-kursu-verimli-ve-olceklenebilir-veritabanlari-tasarlamak\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Veritaban\u0131 Modelleme Kursu: Verimli ve \u00d6l\u00e7eklenebilir Veritabanlar\u0131 Tasarlamak"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36676"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36676\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}