{"id":35531,"date":"2025-11-30T20:31:13","date_gmt":"2025-11-30T17:31:13","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/"},"modified":"2025-11-30T20:31:13","modified_gmt":"2025-11-30T17:31:13","slug":"midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/","title":{"rendered":"Midnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Web3 d\u00fcnyas\u0131nda veri gizlili\u011fi giderek daha kritik bir hal al\u0131rken, Midnight protokol\u00fc, merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n\u0131za (dApps) tam gizlilik sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunuyor. Bu rehberde, Midnight’\u0131n temel prensiplerinden ba\u015flayarak Lace c\u00fczdan\u0131, Compact ve Docker gibi ara\u00e7larla kendi gizli dApp’inizi nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital \u00e7a\u011f\u0131nda, ki\u015fisel verilerimizin g\u00fcvenli\u011fi ve gizlili\u011fi en b\u00fcy\u00fck endi\u015felerden biri haline geldi. \u00d6zellikle merkezi sistemlerde ya\u015fanan veri ihlalleri ve g\u00f6zetim pratikleri, kullan\u0131c\u0131lar\u0131 alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcmler aramaya itiyor. Web3 ekosistemi, blok zinciri teknolojisi sayesinde merkeziyetsizlik ve \u015feffafl\u0131k vaat etse de, \u00e7o\u011fu halka a\u00e7\u0131k blok zinciri i\u015flem verilerini herkesin g\u00f6rebilece\u011fi \u015fekilde tutar. Bu durum, finansal i\u015flemlerden ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k kay\u0131tlar\u0131na kadar bir\u00e7ok hassas verinin herkes taraf\u0131ndan eri\u015filebilir olmas\u0131na yol a\u00e7ar ki bu da ger\u00e7ek d\u00fcnya kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in ciddi bir engeldir.<\/p>\n

\u0130\u015fte tam bu noktada, “tam gizlilik” kavram\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n verilerinin sadece ilgili taraflar aras\u0131nda payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan emin olmalar\u0131, Web3’\u00fcn ana ak\u0131m benimsenmesi i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir ad\u0131md\u0131r. Bir dApp geli\u015ftiricisi olarak, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n gizlili\u011fini en \u00fcst d\u00fczeyde sa\u011flamak, uygulaman\u0131z\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini ve \u00e7ekicili\u011fini art\u0131racakt\u0131r. Aksi takdirde, kullan\u0131c\u0131lar hassas bilgilerini a\u00e7\u0131k bir defterde tutmak istemeyecek ve bu da dApp’inizin potansiyelini s\u0131n\u0131rlayacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir sigorta \u015firketi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn; m\u00fc\u015fterilerinin sa\u011fl\u0131k verilerini veya kaza ge\u00e7mi\u015fini halka a\u00e7\u0131k bir blok zincirinde tutmak istemeyecektir. Benzer \u015fekilde, bir tedarik zinciri uygulamas\u0131nda, \u015firketlerin ticari s\u0131rlar\u0131 veya m\u00fc\u015fteri listeleri de gizli kalmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Midnight protokol\u00fc, bu gizlilik sorununa k\u00f6kl\u00fc bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunmak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Cardano ekosisteminin g\u00fc\u00e7l\u00fc altyap\u0131s\u0131 \u00fczerine in\u015fa edilen Midnight, s\u0131f\u0131r bilgi kan\u0131tlar\u0131 (ZK-SNARKs) teknolojisini kullanarak, i\u015flemlerin do\u011frulu\u011funu kan\u0131tlarken, i\u015flemin i\u00e7eri\u011fini gizli tutmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. Bu sayede, dApp geli\u015ftiricileri, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n verilerini korurken, blok zincirinin sundu\u011fu g\u00fcven ve merkeziyetsizlik avantajlar\u0131ndan faydalanabilirler. Bu teknoloji, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bir bilginin do\u011fru oldu\u011funu kan\u0131tlamas\u0131na olanak tan\u0131r, ancak bu bilginin kendisini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmas\u0131na gerek kalmaz. \u0130\u015fte bu, Web3’te gizlili\u011fin gelece\u011fini \u015fekillendirecek en \u00f6nemli geli\u015fmelerden biridir. Makalemizin ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerinde, Midnight’\u0131n bu g\u00fc\u00e7l\u00fc yeteneklerini kullanarak, Lace c\u00fczdan\u0131, Compact geli\u015ftirme ortam\u0131 ve Docker gibi ara\u00e7larla nas\u0131l tam gizli bir dApp kurabilece\u011finizi ad\u0131m ad\u0131m inceleyece\u011fiz. Bu rehber, hem yeni ba\u015flayanlar hem de deneyimli geli\u015ftiriciler i\u00e7in Midnight d\u00fcnyas\u0131na kap\u0131 aralayacakt\u0131r.<\/p>\n

Midnight ve Gizlili\u011fin Temelleri: ZK-SNARKs ve dApp Mimarisi Nedir?<\/h2>\n

Midnight, Cardano blok zinciri taraf\u0131ndan desteklenen, gizlilik odakl\u0131, s\u0131f\u0131r bilgiye dayal\u0131 bir sidechain (yan zincir) veya ba\u011f\u0131ms\u0131z bir zincir olarak geli\u015ftirilmekte olan yenilik\u00e7i bir protokold\u00fcr. Temel amac\u0131, geli\u015ftiricilerin gizlilik \u00f6zelliklerine sahip dApp’ler olu\u015fturmas\u0131na olanak tan\u0131yarak, hassas verileri koruma ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakt\u0131r. Geleneksel blok zincirlerinin \u015feffafl\u0131k \u00f6zelli\u011fi, baz\u0131 durumlarda bir avantaj olsa da, bir\u00e7ok kurumsal ve bireysel kullan\u0131m senaryosu i\u00e7in ciddi bir dezavantaj olu\u015fturur. \u0130\u015fte Midnight, bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmay\u0131 hedefler.<\/p>\n

Peki, Midnight bu gizlili\u011fi nas\u0131l sa\u011fl\u0131yor? Cevap, “S\u0131f\u0131r Bilgi Kan\u0131tlar\u0131” (Zero-Knowledge Proofs – ZKP) teknolojisinde yat\u0131yor. \u00d6zellikle ZK-SNARKs (Zero-Knowledge Succinct Non-Interactive Argument of Knowledge) ad\u0131 verilen bir t\u00fcr ZKP, Midnight’\u0131n kalbinde yer al\u0131r. ZK-SNARKs, bir taraf\u0131n (kan\u0131tlay\u0131c\u0131) ba\u015fka bir tarafa (do\u011frulay\u0131c\u0131) belirli bir ifadenin do\u011fru oldu\u011funu, ifadenin kendisi hakk\u0131nda herhangi bir bilgi if\u015fa etmeden kan\u0131tlamas\u0131na olanak tan\u0131yan kriptografik bir tekniktir. Basit bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamak gerekirse, bir banka, m\u00fc\u015fterisinin belirli bir ya\u015f\u0131n \u00fczerinde oldu\u011funu kan\u0131tlamak isteyebilir, ancak m\u00fc\u015fterinin tam do\u011fum tarihini bilmesine gerek kalmadan bu do\u011frulamay\u0131 yapabilir. Bu, gizlili\u011fi korurken g\u00fcvenilirli\u011fi sa\u011flayan devrim niteli\u011finde bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n

Midnight’\u0131n dApp mimarisi, bu gizlilik katman\u0131n\u0131 blok zincirinin merkeziyetsizli\u011fi ve de\u011fi\u015fmezli\u011fi ile birle\u015ftirir. Geli\u015ftiriciler, Rust veya Haskell gibi dillerde ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler yazabilir ve bu s\u00f6zle\u015fmeler, Midnight’\u0131n gizlilik odakl\u0131 i\u015flem modelini kullanarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu, dApp’lerin yaln\u0131zca a\u00e7\u0131kta olmas\u0131n\u0131 istedi\u011finiz verileri halka a\u00e7\u0131k olarak i\u015flemesini, geri kalan hassas verileri ise tamamen gizli tutmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin, bir bor\u00e7 verme dApp’i, bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n kredi puan\u0131n\u0131n belirli bir e\u015fi\u011fin \u00fczerinde oldu\u011funu do\u011frulayabilir, ancak kullan\u0131c\u0131n\u0131n tam kredi raporunu if\u015fa etmesine gerek kalmaz. Bu t\u00fcr senaryolar, geleneksel finans sistemlerinde bile zorlu bir gizlilik ve \u015feffafl\u0131k dengesi gerektirirken, Midnight bu dengeyi kriptografik olarak sa\u011flar.<\/p>\n

Cardano ekosistemi, Midnight i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir temel olu\u015fturur. Cardano’nun sa\u011flam ara\u015ft\u0131rma temelli yakla\u015f\u0131m\u0131 ve g\u00fcvenlik odakl\u0131 mimarisi, Midnight’\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini art\u0131r\u0131r. Midnight, Cardano ana zinciri ile entegre \u00e7al\u0131\u015farak, \u00f6l\u00e7eklenebilirlik ve g\u00fcvenlik avantajlar\u0131ndan faydalan\u0131rken, kendi gizlilik odakl\u0131 i\u015flem kapasitesini sunar. Bu entegrasyon, geli\u015ftiricilerin mevcut Cardano ara\u00e7 setleriyle uyumlu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 da kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. \u00d6zetle, Midnight; s\u0131f\u0131r bilgi kan\u0131tlar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcyle, merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n\u0131za hak etti\u011finiz gizlili\u011fi getiriyor ve Web3’\u00fcn ger\u00e7ek potansiyelini ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kritik bir ad\u0131m at\u0131yor. Bu temel kavramlar\u0131 anlamak, Midnight ile yapaca\u011f\u0131n\u0131z geli\u015ftirme yolculu\u011funun ilk ve en \u00f6nemli ad\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Midnight dApp Geli\u015fimi \u0130\u00e7in Ortam\u0131n\u0131z\u0131 Nas\u0131l Haz\u0131rlars\u0131n\u0131z? (Compact ve Docker)<\/h2>\n

Midnight dApp’leri geli\u015ftirmeye ba\u015flamadan \u00f6nce, do\u011fru bir geli\u015ftirme ortam\u0131 kurmak hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te en b\u00fcy\u00fck yard\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131zdan ikisi Compact ve Docker olacakt\u0131r. Peki, bu ara\u00e7lar ne i\u015fe yarar ve ortam\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m nas\u0131l haz\u0131rlayabilirsiniz? Gelin birlikte inceleyelim.<\/p>\n

\u00d6ncelikle, Compact<\/a> nedir? Compact, Cardano ekosistemi i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f bir yerel geli\u015ftirme arac\u0131d\u0131r. Geli\u015ftiricilerin Cardano ve ilgili protokollerle etkile\u015fim kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir dizi CLI (Komut Sat\u0131r\u0131 Aray\u00fcz\u00fc) arac\u0131, API’ler ve hizmetler sunar. \u00d6zellikle Midnight gibi yeni ve karma\u015f\u0131k protokollerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Compact, geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerini basitle\u015ftirmek, testnet ve mainnet ortamlar\u0131na ba\u011flanmak ve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri da\u011f\u0131tmak i\u00e7in kritik bir rol oynar. Compact, geli\u015ftiricilerin karma\u015f\u0131k blok zinciri altyap\u0131lar\u0131n\u0131 kendi makinelerinde taklit etmelerine olanak tan\u0131yarak, h\u0131zl\u0131 iterasyon ve hata ay\u0131klama imkan\u0131 sunar.<\/p>\n

\u0130kinci olarak, Docker<\/a> neden bu kadar \u00f6nemli? Docker, uygulamalar\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 izole edilmi\u015f “konteynerler” i\u00e7inde paketlemeye yarayan bir platformdur. Bu konteynerler, uygulaman\u0131n farkl\u0131 ortamlarda (geli\u015ftirme, test, \u00fcretim) tutarl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 garanti eder. Midnight gibi bir\u00e7ok blok zinciri protokol\u00fc, belirli bir i\u015fletim sistemi s\u00fcr\u00fcm\u00fc, k\u00fct\u00fcphaneler ve di\u011fer ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar gerektirebilir. Docker kullanarak, t\u00fcm bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 tek bir konteyner i\u00e7inde toplayabilir ve geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131z\u0131n makinenizin di\u011fer yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 etkilememesini sa\u011flayabilirsiniz. Bu, \u00f6zellikle farkl\u0131 projeler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan veya ekibinizle ortak bir geli\u015ftirme ortam\u0131 kullanan durumlarda b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131k sa\u011flar. K\u0131sacas\u0131, “benim makinemde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor” sorununu ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Docker Kurulumu ve Compact ile Midnight Ortam\u0131 Olu\u015fturma Ad\u0131mlar\u0131<\/h3>\n
    \n
  1. \n Docker Kurulumu:<\/strong><\/p>\n

    E\u011fer makinenizde Docker kurulu de\u011filse, \u00f6ncelikle onu kurman\u0131z gerekmektedir. \u0130\u015fletim sisteminize (Windows, macOS, Linux) uygun Docker Desktop s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc Docker’\u0131n resmi web sitesinden<\/a> indirip kurun. Kurulum tamamland\u0131ktan sonra, terminalinizi a\u00e7\u0131n ve a\u015fa\u011f\u0131daki komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak Docker’\u0131n do\u011fru \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulay\u0131n:<\/p>\n

    \ndocker run hello-world\n            <\/pre>\n
    <\/code><\/p>\n
    E\u011fer \"Hello from Docker!\" mesaj\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrseniz, Docker ba\u015far\u0131yla kurulmu\u015f demektir.<\/p>\n<\/li>\n
  2. \n            Compact CLI Kurulumu:<\/strong><\/p>\n
    Compact CLI, genellikle Rust tabanl\u0131d\u0131r ve cargo<\/code> paketi y\u00f6neticisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurulabilir. E\u011fer Rust ve Cargo y\u00fckl\u00fc de\u011filse, rustup.rs<\/a> adresinden kurulum yapman\u0131z gerekecektir. Kurulum sonras\u0131, Compact'\u0131 y\u00fcklemek i\u00e7in:<\/p>\n
    \ncargo install compact-cli\n            <\/pre>\n
    <\/code><\/p>\n
    Kurulumun ard\u0131ndan, compact --version<\/code> komutu ile do\u011fru versiyonun y\u00fcklendi\u011fini kontrol edebilirsiniz.<\/p>\n<\/li>\n
  3. \n            Midnight Geli\u015ftirme Ortam\u0131 Ba\u015flatma:<\/strong><\/p>\n
    Compact, Midnight i\u00e7in \u00f6zel geli\u015ftirme ortamlar\u0131n\u0131 Docker konteynerleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netebilir. Bu, bir Midnight node'u, gerekli hizmetleri ve ara\u00e7lar\u0131 i\u00e7eren izole bir ortam\u0131 h\u0131zla aya\u011fa kald\u0131rman\u0131z\u0131 sa\u011flar. Genellikle, Compact'\u0131n sundu\u011fu bir komut veya bir yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131 ile bu ortam\u0131 ba\u015flatabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, Midnight i\u00e7in bir testnet node'u veya yerel bir sandbox ortam\u0131 ba\u015flatmak isteyebilirsiniz:<\/p>\n
    \ncompact init midnight-dev\ncd midnight-dev\ncompact start\n            <\/pre>\n
    <\/code><\/p>\n
    Bu komutlar, midnight-dev<\/code> ad\u0131nda yeni bir proje dizini olu\u015fturur, gerekli yap\u0131land\u0131rmalar\u0131 indirir ve ard\u0131ndan Midnight test node'unu Docker konteynerlerinde ba\u015flat\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 biraz zaman alabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Docker imajlar\u0131n\u0131n indirilmesi ve konteynerlerin olu\u015fturulmas\u0131 gereklidir. Ba\u015far\u0131l\u0131 bir ba\u015flang\u0131\u00e7tan sonra, terminalinizde \u00e7al\u0131\u015fan Midnight node'unun loglar\u0131n\u0131 g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n
    \n                Uzman \u0130pucu: compact start<\/code> komutu ile ba\u015flat\u0131lan Docker konteynerlerinin kaynak t\u00fcketimini takip edin. \u00d6zellikle s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklara sahip makinelerde, gereksiz hizmetleri devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak veya konteynerlere RAM\/CPU limitleri atamak performans\u0131 art\u0131rabilir. Docker Compose dosyalar\u0131n\u0131 \u00f6zelle\u015ftirmek bu konuda size esneklik sa\u011flayacakt\u0131r.\n            <\/div>\n<\/li>\n
  4. \n            Ortam\u0131n Durumunu Kontrol Etme:<\/strong><\/p>\n
    Ortam\u0131n\u0131z\u0131n d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak i\u00e7in:<\/p>\n
    \ndocker ps\n            <\/pre>\n
    <\/code><\/p>\n
    Bu komut, \u00e7al\u0131\u015fan Docker konteynerlerini listeler. Burada Midnight node'u ve di\u011fer ilgili servislerin konteynerlerini g\u00f6rmelisiniz. Ayr\u0131ca, Compact'\u0131n kendi durum komutlar\u0131n\u0131 kullanarak da ortam\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edebilirsiniz:<\/p>\n
    \ncompact status\n            <\/pre>\n
    <\/code>\n        <\/li>\n<\/ol>\n
    Ger\u00e7ek D\u00fcnya Senaryosu:<\/strong> Bir dApp geli\u015ftiricisi olan Ay\u015fe, yeni bir gizlilik odakl\u0131 DeFi (Merkeziyetsiz Finans) uygulamas\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ay\u015fe, uygulamas\u0131n\u0131n kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015flem ge\u00e7mi\u015flerinin ve varl\u0131klar\u0131n\u0131n gizli kalmas\u0131n\u0131 istiyor. Midnight'\u0131 ke\u015ffettikten sonra, yerel geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131 kurmaya karar verir. Docker'\u0131 kurduktan ve Compact CLI'y\u0131 y\u00fckledikten sonra, compact init midnight-defi-app<\/code> ve ard\u0131ndan compact start<\/code> komutlar\u0131n\u0131 kullanarak birka\u00e7 dakika i\u00e7inde tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc bir Midnight testnet ortam\u0131n\u0131 bilgisayar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r hale getirir. Bu sayede, internet ba\u011flant\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak veya testnet'teki ger\u00e7ek kullan\u0131c\u0131lar\u0131n etkile\u015fiminden etkilenmeden, ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerini g\u00fcvenle geli\u015ftirip test edebilir. Bu h\u0131zl\u0131 kurulum, Ay\u015fe'nin zaman\u0131n\u0131 kod yazmaya ve uygulama mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeye ay\u0131rmas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/p>\n
    Bu ad\u0131mlar\u0131 takip ederek, Midnight dApp geli\u015ftirme i\u00e7in sa\u011flam ve izole bir temel olu\u015fturmu\u015f olacaks\u0131n\u0131z. Art\u0131k ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerinizi yazmaya ve Lace c\u00fczdan\u0131 entegrasyonuna ge\u00e7meye haz\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
    Gizli \u0130\u015flemler \u0130\u00e7in Lace C\u00fczdan\u0131n\u0131 dApp'inize Nas\u0131l Entegre Edersiniz?<\/h2>\n
    Midnight ile geli\u015ftirdi\u011finiz gizlilik odakl\u0131 dApp'inizin kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan kullan\u0131labilmesi i\u00e7in, g\u00fcvenli ve kolay bir c\u00fczdan entegrasyonu \u015fartt\u0131r. Cardano ekosisteminin resmi taray\u0131c\u0131 tabanl\u0131 c\u00fczdan\u0131 olan Lace<\/a>, Midnight protokol\u00fc ile uyumlu olacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r ve gizlili\u011fe duyarl\u0131 i\u015flemler i\u00e7in ideal bir aray\u00fcz sunar. Peki, Lace c\u00fczdan\u0131n\u0131 dApp'inize nas\u0131l entegre edebilir ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n gizli i\u015flemleri g\u00fcvenle ger\u00e7ekle\u015ftirmesini sa\u011flayabilirsiniz?<\/p>\n
    Lace c\u00fczdan\u0131, sadece ADA ve Cardano tabanl\u0131 token'lar\u0131 y\u00f6netmekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda Midnight'\u0131n sundu\u011fu gizlilik katman\u0131yla etkile\u015fim kurabilen \u00f6zelliklere de sahiptir. Bu, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ZK-SNARKs ile korunan gizli varl\u0131klar\u0131n\u0131 ve i\u015flemlerini y\u00f6netebilece\u011fi anlam\u0131na gelir. dApp'inizin Lace ile entegrasyonu, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n c\u00fczdanlar\u0131n\u0131 dApp'inize ba\u011flamas\u0131na, i\u015flem taleplerini imzalamas\u0131na ve gerekirse gizli kan\u0131tlar\u0131 olu\u015fturup g\u00f6ndermesine olanak tan\u0131r.<\/p>\n
    Lace C\u00fczdan\u0131 Entegrasyonunun Temel Ad\u0131mlar\u0131<\/h3>\n
      \n
    1. \n            C\u00fczdan Ba\u011flant\u0131s\u0131 (DApp Connector):<\/strong><\/p>\n
      Modern dApp'ler, genellikle taray\u0131c\u0131 uzant\u0131s\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan c\u00fczdanlarla etkile\u015fim kurmak i\u00e7in belirli standartlar\u0131 kullan\u0131r. Lace c\u00fczdan\u0131 da bu standartlara uygun bir API sunar. dApp'iniz, bir JavaScript k\u00fct\u00fcphanesi veya do\u011frudan taray\u0131c\u0131n\u0131n window<\/code> nesnesine enjekte edilen c\u00fczdan API'si arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Lace ile ileti\u015fim kurabilir. \u0130lk ad\u0131m, kullan\u0131c\u0131n\u0131n Lace c\u00fczdan\u0131n\u0131 dApp'inize ba\u011flamas\u0131n\u0131 istemektir. Bu, genellikle bir \"C\u00fczdan\u0131 Ba\u011fla\" d\u00fc\u011fmesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tetiklenir:<\/p>\n
      \nasync function connectWallet() {\n  if (window.cardano && window.cardano.lace) {\n    try {\n      const api = await window.cardano.lace.enable();\n      \/\/ API nesnesi ile art\u0131k c\u00fczdan etkile\u015fimi kurabiliriz\n      console.log('Lace c\u00fczdan\u0131 ba\u015far\u0131yla ba\u011fland\u0131!', api);\n      \/\/ Kullan\u0131c\u0131n\u0131n adreslerini alabiliriz\n      const addresses = await api.getUsedAddresses();\n      console.log('Kullan\u0131c\u0131 adresleri:', addresses);\n      \/\/ dApp state'inizi g\u00fcncelleyin\n    } catch (error) {\n      console.error('Lace c\u00fczdan\u0131na ba\u011flan\u0131rken hata olu\u015ftu:', error);\n      \/\/ Kullan\u0131c\u0131ya hata mesaj\u0131 g\u00f6sterin\n    }\n  } else {\n    alert('Lace c\u00fczdan\u0131 taray\u0131c\u0131n\u0131zda bulunamad\u0131. L\u00fctfen kurun.');\n  }\n}\n            <\/pre>\n
      <\/code><\/p>\n
      Yukar\u0131daki \u00f6rnekte, window.cardano.lace<\/code> nesnesinin varl\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir ve ard\u0131ndan enable()<\/code> metodu ile c\u00fczdana ba\u011flant\u0131 izni istenir. Kullan\u0131c\u0131 izni verdi\u011finde, bir API nesnesi d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcr ve bu nesne arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla c\u00fczdan\u0131n di\u011fer fonksiyonlar\u0131na eri\u015filebilir.<\/p>\n<\/li>\n
    2. \n            \u0130\u015flem Haz\u0131rlama ve \u0130mzalama:<\/strong><\/p>\n
      Bir Midnight dApp'inde gizli bir i\u015flem ger\u00e7ekle\u015ftirmek istedi\u011finizde, genellikle i\u015flem verilerini (g\u00f6nderen, al\u0131c\u0131, miktar vb.) gizli bir \u015fekilde paketlemeniz ve ard\u0131ndan bu paketi ZK-SNARK kan\u0131tlar\u0131yla desteklemeniz gerekir. Bu kan\u0131tlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 dApp'inizin arka ucunda veya \u00f6zel bir istemci taraf\u0131 k\u00fct\u00fcphanesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131l\u0131r. \u0130\u015flem haz\u0131rland\u0131ktan ve kan\u0131tlar eklendikten sonra, Lace c\u00fczdan\u0131 kullan\u0131c\u0131n\u0131n bu i\u015flemi imzalamas\u0131n\u0131 ister.<\/p>\n
      \nasync function signAndSubmitMidnightTransaction(rawTransaction, proofData) {\n  if (!window.cardano || !window.cardano.lace) {\n    alert('Lace c\u00fczdan\u0131 bulunamad\u0131.');\n    return;\n  }\n  \n  try {\n    const api = await window.cardano.lace.enable();\n    \/\/ Midnight i\u015flemleri i\u00e7in \u00f6zel bir imzalama metodu olabilir\n    \/\/ Bu k\u0131s\u0131m, Midnight SDK's\u0131na ve Lace'in entegrasyonuna ba\u011fl\u0131d\u0131r\n    const signedTx = await api.signTransaction(rawTransaction, {\n      partialSign: false, \/\/ veya true, i\u015flemin t\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131\n      \/\/ Midnight spesifik parametreler buraya eklenebilir\n      midnightProof: proofData \/\/ ZK kan\u0131t verileri\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mzalanm\u0131\u015f i\u015flemi Midnight node'una g\u00f6nder\n    \/\/ Bu genellikle dApp'inizin arka ucu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131l\u0131r\n    const txHash = await submitTransactionToMidnightNode(signedTx); \n    console.log('Gizli i\u015flem ba\u015far\u0131yla g\u00f6nderildi:', txHash);\n    return txHash;\n  } catch (error) {\n    console.error('Gizli i\u015flemi imzalarken veya g\u00f6nderirken hata:', error);\n    throw error;\n  }\n}\n\n\/\/ submitTransactionToMidnightNode fonksiyonu, arka u\u00e7 sunucunuz veya do\u011frudan Midnight node'u ile ileti\u015fimi sa\u011flar.\nasync function submitTransactionToMidnightNode(signedTx) {\n  \/\/ ... Ger\u00e7ek a\u011f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 (fetch API veya SDK)\n  \/\/ \u00d6rnek:\n  \/\/ const response = await fetch('\/api\/midnight\/submit-transaction', {\n  \/\/   method: 'POST',\n  \/\/   headers: { 'Content-Type': 'application\/json' },\n  \/\/   body: JSON.stringify({ transaction: signedTx })\n  \/\/ });\n  \/\/ const data = await response.json();\n  \/\/ return data.txHash;\n  return \"0xmidnighttxhash123...\"; \/\/ Placeholder\n}\n            <\/pre>\n
      <\/code><\/p>\n
      Burada \u00f6nemli olan nokta, Lace c\u00fczdan\u0131n\u0131n Midnight i\u015flemlerini ve onlar\u0131n \u00f6zel ZK kan\u0131tlar\u0131n\u0131 anlay\u0131p imzalayabilmesidir. Geli\u015ftiriciler, Midnight SDK's\u0131n\u0131n ve Lace'in gelecekteki API'lerinin bu entegrasyonu nas\u0131l destekledi\u011fini yak\u0131ndan takip etmelidir.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
      Vaka Analizi:<\/strong> Elif, gizli bir e-ticaret platformu geli\u015ftiriyor. Bu platformda, al\u0131c\u0131lar\u0131n hangi \u00fcr\u00fcnleri sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 ve ne kadar harcad\u0131klar\u0131 gibi bilgilerin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraflarca takip edilememesi gerekiyor. Elif, dApp'ine Lace c\u00fczdan entegrasyonunu yapar. Bir kullan\u0131c\u0131, dApp'e ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda Lace c\u00fczdan\u0131n\u0131 kullanarak \u00fcr\u00fcn sepetini onaylar. Bu onay i\u015flemi, Midnight'\u0131n gizlilik katman\u0131nda bir ZK-SNARK kan\u0131t\u0131 olu\u015fturur ve bu kan\u0131tla birlikte i\u015flem Lace taraf\u0131ndan imzalan\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, blok zincirinde sadece i\u015flemin ge\u00e7erli oldu\u011fu bilgisi yer al\u0131r; hangi \u00fcr\u00fcnlerin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 veya kimden kime para transferi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilgisi ise tamamen gizli kal\u0131r. Bu sayede, Elif'in e-ticaret platformu, kullan\u0131c\u0131lar\u0131na benzersiz bir gizlilik ve g\u00fcvenlik seviyesi sunar.<\/p>\n
      Lace c\u00fczdan\u0131, Midnight ile birlikte \u00e7al\u0131\u015farak, Web3 uygulamalar\u0131na ger\u00e7ek gizlilik getiren k\u00f6pr\u00fclerden biridir. Geli\u015ftiricilerin bu entegrasyonu do\u011fru ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde yapmas\u0131, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n gizli dApp'leri benimsemesi i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
      Midnight \u00dczerinde Gizlili\u011fe Duyarl\u0131 Ak\u0131ll\u0131 S\u00f6zle\u015fmeler Nas\u0131l Yaz\u0131l\u0131r ve Da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r?<\/h3>\n
      Midnight'\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc yanlar\u0131ndan biri, geli\u015ftiricilere gizlili\u011fe duyarl\u0131 ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler yazma imkan\u0131 sunmas\u0131d\u0131r. Bu s\u00f6zle\u015fmeler, ZK-SNARKs teknolojisini kullanarak belirli verileri gizli tutarken, i\u015flemin do\u011frulu\u011funu kan\u0131tlayabilir. Midnight, Rust programlama dili veya Plutus (Haskell tabanl\u0131) gibi ara\u00e7larla ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme geli\u015ftirme imkan\u0131 sunmay\u0131 hedefler, bu da geli\u015ftiricilere esneklik ve tan\u0131d\u0131k bir ortam sa\u011flar. Peki, Midnight \u00fczerinde gizlilik odakl\u0131 ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler nas\u0131l yaz\u0131l\u0131r ve da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r?<\/p>\n
      Gizlili\u011fe Duyarl\u0131 Ak\u0131ll\u0131 S\u00f6zle\u015fme Desenleri<\/h4>\n
      Midnight'ta ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler yazarken, \"gizlilik varsay\u0131lan olmal\u0131\" prensibiyle hareket etmek \u00f6nemlidir. Bu, s\u00f6zle\u015fmelerinizin yaln\u0131zca gerekli olan minimum bilgiyi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131 ve di\u011fer t\u00fcm verileri gizli tutmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak anlam\u0131na gelir. Kullan\u0131labilecek baz\u0131 desenler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
        \n
      • Gizli De\u011fi\u015fkenler:<\/strong> S\u00f6zle\u015fme i\u00e7inde tutulan baz\u0131 durum de\u011fi\u015fkenleri (\u00f6rne\u011fin, bakiye, kimlik bilgileri), ZK-SNARK'lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u015fifrelenebilir ve do\u011frulanabilir. B\u00f6ylece, bu verilere do\u011frudan eri\u015fim sa\u011flanamaz, ancak belirli ko\u015fullar\u0131n kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanabilir.<\/li>\n
      • Gizli Giri\u015fler\/\u00c7\u0131k\u0131\u015flar:<\/strong> \u0130\u015flemlerdeki giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f de\u011ferleri (\u00f6rn. transfer edilen miktar) gizli tutulabilir. \u0130\u015flemin ge\u00e7erlili\u011fi, ZK-SNARK'lar sayesinde kan\u0131tlan\u0131r (\u00f6rn. toplam giri\u015flerin toplam \u00e7\u0131k\u0131\u015flara e\u015fit oldu\u011fu).<\/li>\n
      • K\u0131s\u0131tl\u0131 G\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck:<\/strong> Belirli verilerin sadece belirli ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayan taraflarca (\u00f6rn. bir y\u00f6netici veya belirli bir kimlik sahibi) g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenebilmesini sa\u011flamak. Bu, eri\u015fim kontrol\u00fc mekanizmalar\u0131n\u0131 kriptografik olarak g\u00fc\u00e7lendirir.<\/li>\n<\/ul>\n
        Ak\u0131ll\u0131 S\u00f6zle\u015fme Geli\u015ftirme S\u00fcreci (Genel Hatlar\u0131yla)<\/h4>\n
        1.  Dili Se\u00e7me ve Ortam\u0131 Haz\u0131rlama:<\/strong> Midnight, Rust'\u0131 veya Haskell tabanl\u0131 Plutus'u destekleyebilir. Rust tercih ederseniz, Rust geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131z\u0131 kurmal\u0131 ve Midnight SDK's\u0131n\u0131 veya k\u00fct\u00fcphanelerini projenize dahil etmelisiniz. Haskell\/Plutus i\u00e7in de benzer \u015fekilde gerekli ara\u00e7lar\u0131 (Nix, Cabal, GHC) kurman\u0131z gerekebilir.<\/p>\n
        2.  S\u00f6zle\u015fme Mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 Yazma:<\/strong> Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmenizin i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131n. Gizlilik gerektiren k\u0131s\u0131mlarda ZK-SNARK'lar\u0131n entegrasyonu i\u00e7in Midnight'\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel veri yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve fonksiyonlar\u0131 kullanmal\u0131s\u0131n\u0131z. \u00d6rne\u011fin, bir gizli token transferi i\u00e7in, token bakiyelerinin gizli kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan fonksiyonlar\u0131 implemente edeceksiniz.<\/p>\n
        \n\/\/ \u00d6rnek bir Rust ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme tasla\u011f\u0131 (konseptsel)\n\/\/ Ger\u00e7ek Midnight SDK detaylar\u0131 farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir\n\n#![no_std] \/\/ Rust ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri genellikle no_std<\/code> ortam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\n\nuse core::marker::PhantomData;\n\/\/ Midnight'\u0131n gizlilik k\u00fct\u00fcphanesinden \u00f6rnek bir import\nuse midnight_core::privacy::{ZkProof, EncryptedValue};\nuse midnight_core::contract_api::{ContractResult, CallContext};\n\n\/\/ Gizli bir token kontrat\u0131 \u00f6rne\u011fi\npub struct PrivateTokenContract {\n    total_supply: EncryptedValue, \/\/ Toplam arz gizli tutulur\n    _phantom: PhantomData
        ,\n}\n\nimpl PrivateTokenContract
         {\n    pub fn new(initial_supply: u64) -> Self {\n        Self {\n            total_supply: EncryptedValue::new(initial_supply), \/\/ Ba\u015flang\u0131\u00e7 arz\u0131 \u015fifrelenir\n            _phantom: PhantomData,\n        }\n    }\n\n    \/\/ Gizli transfer fonksiyonu\n    pub fn transfer(&mut self, ctx: &CallContext, recipient: Address, amount: EncryptedValue, proof: P) -> ContractResult<()> {\n        \/\/ ZKProof'u kullanarak transferin ge\u00e7erlili\u011fini do\u011frula (\u00f6rn. g\u00f6ndericinin yeterli bakiyesi var m\u0131)\n        if !proof.verify_transfer(ctx.sender(), recipient, amount.decrypt()) {\n            return Err(\"Invalid ZK proof for transfer\".into());\n        }\n\n        \/\/ Token bakiyelerini gizli bir \u015fekilde g\u00fcncelle\n        \/\/ Bu k\u0131s\u0131m, Midnight'\u0131n dahili gizli hesaplama motorunu kullan\u0131r\n        \/\/ \u00d6rne\u011fin: self.balances.update_secretly(ctx.sender(), -amount);\n        \/\/          self.balances.update_secretly(recipient, amount);\n        \n        Ok(())\n    }\n\n    \/\/ Toplam arz\u0131 (gizli) sorgulama fonksiyonu\n    pub fn get_total_supply(&self) -> EncryptedValue {\n        self.total_supply.clone()\n    }\n}\n            <\/pre>\n
        <\/code><\/p>\n
        Yukar\u0131daki Rust tasla\u011f\u0131, Midnight'ta bir gizli token s\u00f6zle\u015fmesinin temel yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. EncryptedValue<\/code> ve ZkProof<\/code> gibi kavramlar, gizlili\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in kriptografik i\u015flemlerin soyutlamalar\u0131n\u0131 temsil eder.<\/p>\n
        3.  Derleme ve Kan\u0131t Olu\u015fturma:<\/strong> Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme kodunuzu derleyin. Midnight'\u0131n \u00f6zel derleyicisi, s\u00f6zle\u015fmenizi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir bir formata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr ve ZK-SNARK'lar\u0131n temelini olu\u015fturan devreleri veya kan\u0131t sistemlerini haz\u0131rlar. Bu s\u00fcre\u00e7, bazen \"g\u00fcvenilir kurulum\" (trusted setup) ad\u0131 verilen bir ba\u015flang\u0131\u00e7 ad\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7erebilir. Bu kurulum, s\u00f6zle\u015fmenizin gizlilik \u00f6zelliklerini destekleyen kriptografik parametreleri olu\u015fturur.<\/p>\n
        4.  Yerel Test:<\/strong> Compact ortam\u0131n\u0131z\u0131 kullanarak ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmenizi yerel olarak test edin. Bu, Docker konteynerinde \u00e7al\u0131\u015fan Midnight node'una da\u011f\u0131t\u0131m yaparak ve test senaryolar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak yap\u0131labilir. Testlerinizde, gizlilik \u00f6zelliklerinin do\u011fru \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan ve ZK kan\u0131tlar\u0131n\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fundan emin olun.<\/p>\n
        \n# S\u00f6zle\u015fmenizi derleyin (\u00f6rnek komut)\nmidnight-sdk compile private_token_contract.rs\n\n# Yerel testnet'e da\u011f\u0131t\u0131n (\u00f6rnek komut)\ncompact deploy --contract-path .\/target\/private_token_contract.json --network midnight-dev\n\n# Test senaryolar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n\nmidnight-sdk test private_token_contract_tests.rs\n            <\/pre>\n
        <\/code><\/p>\n
        5.  Da\u011f\u0131t\u0131m:<\/strong> Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeniz testlerden ba\u015far\u0131yla ge\u00e7tikten sonra, onu bir Midnight testnet'ine veya ileride mainnet'e da\u011f\u0131tabilirsiniz. Da\u011f\u0131t\u0131m genellikle Compact CLI veya Midnight SDK's\u0131nda sa\u011flanan ara\u00e7larla yap\u0131l\u0131r. Da\u011f\u0131t\u0131m s\u0131ras\u0131nda, s\u00f6zle\u015fmenizin kodunu ve ili\u015fkili parametreleri blok zincirine g\u00f6ndereceksiniz.<\/p>\n
        \n        Uzman \u0130pucu: Gizlili\u011fe duyarl\u0131 ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde hata ay\u0131klama (debugging) geleneksel s\u00f6zle\u015fmelere g\u00f6re daha karma\u015f\u0131k olabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ara durumlar gizli tutulur. Bu nedenle, s\u00f6zle\u015fme mant\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 mod\u00fcler tutun, yo\u011fun birim testleri yaz\u0131n ve gizlilik katman\u0131n\u0131n do\u011fru \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in \u00f6zel test \u00e7er\u00e7evelerinden yararlan\u0131n. Ayr\u0131ca, Midnight geli\u015ftirici dok\u00fcmantasyonundaki hata ay\u0131klama k\u0131lavuzlar\u0131n\u0131 dikkatle inceleyin.\n    <\/div>\n
        Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerinizi Midnight \u00fczerinde geli\u015ftirmek, sadece blok zinciri teknolojisini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ileri d\u00fczey kriptografi prensiplerini de anlamay\u0131 gerektirir. Ancak sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 tam gizlilik potansiyeli, bu \u00e7abaya fazlas\u0131yla de\u011fer katmaktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te topluluk kaynaklar\u0131ndan ve Midnight ekibinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 dok\u00fcmantasyondan faydalanmak, ba\u015far\u0131ya ula\u015fman\u0131z i\u00e7in anahtar olacakt\u0131r.<\/p>\n
        \u0130leri D\u00fczey Optimizasyonlar ve G\u00fcvenlik \u0130pu\u00e7lar\u0131: Midnight dApp'lerinizi Daha G\u00fcvenli ve Verimli Hale Getirme<\/h3>\n
        Bir Midnight dApp'i geli\u015ftirmek, temel kurulum ve fonksiyonelli\u011fi sa\u011flaman\u0131n \u00f6tesinde, performans, g\u00fcvenlik ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ileri d\u00fczey d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi gerektirir. Gizlilik katman\u0131, ek bir karma\u015f\u0131kl\u0131k getirse de, do\u011fru yakla\u015f\u0131mlarla dApp'inizi hem daha g\u00fcvenli hem de daha verimli hale getirebilirsiniz. \u0130\u015fte deneyimli geli\u015ftiriciler i\u00e7in baz\u0131 \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 ve p\u00fcf noktalar\u0131:<\/p>\n
        Performans Optimizasyonu: ZK Kan\u0131tlar\u0131n\u0131n Verimlili\u011fi<\/h4>\n
        Midnight'\u0131n temelinde yatan ZK-SNARKs, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir gizlilik sa\u011flarken, kan\u0131t olu\u015fturma ve do\u011frulama s\u00fcre\u00e7leri yo\u011fun hesaplama gerektirebilir. Bu nedenle, dApp'inizin performans\u0131n\u0131 optimize etmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki noktalara dikkat etmelisiniz:<\/p>\n
          \n
        • Devre Tasar\u0131m\u0131:<\/strong> ZK devrelerinizin (s\u0131f\u0131r bilgi kan\u0131t\u0131n\u0131 olu\u015fturan matematiksel yap\u0131n\u0131n) m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca basit ve verimli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n. Gereksiz k\u0131s\u0131tlamalardan ka\u00e7\u0131n\u0131n ve devre boyutunu minimumda tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Daha k\u00fc\u00e7\u00fck devreler, daha h\u0131zl\u0131 kan\u0131t olu\u015fturma ve do\u011frulama anlam\u0131na gelir.<\/li>\n
        • Donan\u0131m H\u0131zland\u0131rma:<\/strong> Kan\u0131t olu\u015fturma s\u00fcre\u00e7leri, genellikle CPU yo\u011fun i\u015flemlerdir ancak baz\u0131 durumlarda GPU h\u0131zland\u0131rmas\u0131ndan faydalan\u0131labilir. Midnight'\u0131n gelecekteki SDK'lar\u0131 veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf k\u00fct\u00fcphaneler, bu t\u00fcr optimizasyonlar\u0131 destekleyebilir.<\/li>\n
        • Off-chain Hesaplama:<\/strong> M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca fazla hesaplamay\u0131 zincir d\u0131\u015f\u0131na (off-chain) ta\u015f\u0131y\u0131n. ZK kan\u0131t\u0131n\u0131n kendisi zincir \u00fczerinde do\u011frulan\u0131rken, kan\u0131t\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in gereken karma\u015f\u0131k hesaplamalar istemci taraf\u0131nda veya bir off-chain servis \u00fczerinde yap\u0131labilir. Bu, blok zinciri \u00fczerindeki y\u00fck\u00fc azalt\u0131r ve i\u015flem maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/li>\n
        • Toplula\u015ft\u0131rma (Batching):<\/strong> Birden fazla gizli i\u015flemi tek bir ZK kan\u0131t\u0131 i\u00e7inde toplula\u015ft\u0131rmak (batching), do\u011frulama maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcrebilir. E\u011fer dApp'inizde benzer bir\u00e7ok gizli i\u015flem varsa, bunlar\u0131 tek bir kan\u0131t alt\u0131nda birle\u015ftirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/li>\n<\/ul>\n
          G\u00fcvenlik Denetimleri ve En \u0130yi Uygulamalar<\/h4>\n
          Gizlilik odakl\u0131 dApp'ler, geleneksel dApp'lere g\u00f6re daha fazla g\u00fcvenlik endi\u015fesi ta\u015f\u0131yabilir. Kriptografik hatalar veya yanl\u0131\u015f yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ZK devreleri, gizlili\u011fin ihlal edilmesine yol a\u00e7abilir.<\/p>\n
            \n
          • Kapsaml\u0131 G\u00fcvenlik Denetimleri (Audits):<\/strong> Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerinizi ve ZK devrelerinizi ba\u011f\u0131ms\u0131z g\u00fcvenlik firmalar\u0131na denetletmek hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu denetimler, potansiyel g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131, kriptografik zay\u0131fl\u0131klar\u0131 ve mant\u0131k hatalar\u0131n\u0131 tespit etmeye yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\n
          • Tehdit Modellemesi:<\/strong> dApp'inizin kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi olas\u0131 sald\u0131r\u0131 vekt\u00f6rlerini belirlemek i\u00e7in kapsaml\u0131 tehdit modellemesi yap\u0131n. Hangi verilerin gizli kalmas\u0131 gerekti\u011fi, kimlerin hangi bilgilere eri\u015febilece\u011fi ve bir sald\u0131r\u0131 durumunda en k\u00f6t\u00fc senaryonun ne olaca\u011f\u0131n\u0131 analiz edin.<\/li>\n
          • Veri S\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 Analizi:<\/strong> ZK kan\u0131t sistemlerinin do\u011fru \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131ndan ve hi\u00e7bir gizli bilginin yanl\u0131\u015fl\u0131kla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olun. Yanl\u0131\u015f bir devre k\u0131s\u0131tlamas\u0131 veya parametre hatas\u0131, gizlili\u011fi tehlikeye atabilir.<\/li>\n
          • Kimlik ve Eri\u015fim Y\u00f6netimi:<\/strong> Midnight dApp'lerinde, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n gizli kimlikleri veya takma adlar\u0131 (pseudonyms) ile \u00e7al\u0131\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu kimliklerin y\u00f6netimi, kurtarma mekanizmalar\u0131 ve yetkilendirme s\u00fcre\u00e7leri \u00fczerinde titizlikle \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n
            Hata Ay\u0131klama Stratejileri ve Veri Y\u00f6netimi<\/h4>\n
            Gizli i\u015flemlerin hata ay\u0131klamas\u0131 zor olabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011fu bilgi varsay\u0131lan olarak gizlenir. Ancak baz\u0131 stratejiler bu s\u00fcreci kolayla\u015ft\u0131rabilir:<\/p>\n
              \n
            • Sim\u00fclasyon Ortamlar\u0131:<\/strong> Compact gibi ara\u00e7larla sa\u011flanan yerel sim\u00fclasyon ortamlar\u0131nda test yap\u0131n. Bu ortamlar, ger\u00e7ek blok zinciri \u00fczerinde da\u011f\u0131t\u0131m yapmadan \u00f6nce hatalar\u0131 yakalaman\u0131za olanak tan\u0131r.<\/li>\n
            • Loglama ve \u0130zleme:<\/strong> Geli\u015ftirme a\u015famas\u0131nda, s\u00f6zle\u015fmenizin kritik noktalar\u0131na loglar ekleyerek i\u015flem ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 takip edin. Ancak bu loglar\u0131n \u00fcretim ortam\u0131nda gizli verileri if\u015fa etmemesine dikkat edin.<\/li>\n
            • Gizlilik Kademeleri:<\/strong> T\u00fcm verileri ayn\u0131 anda gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fmak yerine, dApp'inizin farkl\u0131 katmanlar\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 gizlilik seviyeleri belirleyin. Baz\u0131 veriler tamamen gizli kal\u0131rken, baz\u0131lar\u0131 yaln\u0131zca belirli taraflara a\u00e7\u0131k olabilir.<\/li>\n
            • Veri Saklama Politikalar\u0131:<\/strong> Midnight'ta gizli verilerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bu verilerin zincir d\u0131\u015f\u0131nda nas\u0131l saklanaca\u011f\u0131 (e\u011fer gerekiyorsa) ve eri\u015filece\u011fi konusunda net politikalar olu\u015fturun. Merkezi olmayan depolama \u00e7\u00f6z\u00fcmleri (IPFS, Arweave) veya \u015fifreli veritabanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/li>\n<\/ul>\n
              \n        Uzman \u0130pucu: Midnight'\u0131n sundu\u011fu soyutlama katmanlar\u0131n\u0131 iyi anlay\u0131n. ZK-SNARK'lar\u0131n derinlemesine matematiksel detaylar\u0131n\u0131 bilmek yerine, Midnight SDK's\u0131n\u0131n gizlilik primitiflerini (\u00f6rne\u011fin, EncryptedValue<\/code>, ZkProof<\/code> gibi) do\u011fru ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6\u011frenmeye odaklan\u0131n. Bu, geli\u015ftirme h\u0131z\u0131n\u0131z\u0131 art\u0131r\u0131rken g\u00fcvenlik risklerini azaltacakt\u0131r.\n    <\/div>\n
              Bu ileri d\u00fczey ipu\u00e7lar\u0131 ve en iyi uygulamalar, Midnight dApp'inizi sadece \u00e7al\u0131\u015f\u0131r hale getirmekle kalmayacak, ayn\u0131 zamanda onu daha sa\u011flam, g\u00fcvenli ve kullan\u0131c\u0131 dostu bir \u00fcr\u00fcn haline getirecektir. Unutmay\u0131n, gizlilik bir \u00f6zellik de\u011fil, bir tasar\u0131m felsefesidir ve her ad\u0131mda g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
              Mobil Uyumlu Tasar\u0131m\u0131n \u00d6nemi: dApp Aray\u00fczlerinizi Mobil Cihazlar \u0130\u00e7in Nas\u0131l Optimize Edersiniz?<\/h3>\n
              Web3 d\u00fcnyas\u0131 h\u0131zla mobil platformlara do\u011fru kayarken, Midnight dApp'inizin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in mobil uyumlu bir aray\u00fcz sunmas\u0131 kritik \u00f6neme sahiptir. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla internete eri\u015fti\u011finden, dApp'inizin k\u00fc\u00e7\u00fck ekranlarda da sorunsuz ve kullan\u0131c\u0131 dostu bir deneyim sunmas\u0131 gerekmektedir. Peki, dApp aray\u00fczlerinizi mobil cihazlar i\u00e7in nas\u0131l optimize edebilirsiniz?<\/p>\n
              Responsive (Duyarl\u0131) Tasar\u0131m\u0131n Temelleri<\/h4>\n
              Responsive tasar\u0131m, dApp aray\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fcn farkl\u0131 ekran boyutlar\u0131na ve \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fcklerine otomatik olarak uyum sa\u011flamas\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu, tek bir kod taban\u0131yla hem masa\u00fcst\u00fc hem de mobil kullan\u0131c\u0131lar\u0131 hedefleyebilece\u011finiz anlam\u0131na gelir. Responsive tasar\u0131m\u0131n temel bile\u015fenleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
                \n
              1. Esnek Izgaralar (Flexible Grids):<\/strong> Sabit piksel tabanl\u0131 geni\u015flikler yerine y\u00fczde tabanl\u0131 geni\u015flikler kullanarak aray\u00fcz elemanlar\u0131n\u0131z\u0131n ekran boyutuna g\u00f6re otomatik olarak geni\u015fleyip daralmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n. \u00d6rne\u011fin, bir kart\u0131n geni\u015fli\u011fi width: 30%;<\/code> olarak belirlendi\u011finde, ekran b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e veya k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e kart\u0131n geni\u015fli\u011fi de orant\u0131l\u0131 olarak de\u011fi\u015fecektir.<\/li>\n
              2. Esnek G\u00f6rseller (Flexible Images):<\/strong> G\u00f6rsellerinizin geni\u015fli\u011fini max-width: 100%; height: auto;<\/code> \u015feklinde ayarlayarak, kapsay\u0131c\u0131 elemanlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyin ve orant\u0131lar\u0131n\u0131 koruyarak boyutlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n.<\/li>\n
              3. Medya Sorgular\u0131 (Media Queries):<\/strong> En \u00f6nemlisi, medya sorgular\u0131 (CSS Media Queries) belirli ekran boyutlar\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 stil kurallar\u0131 uygulaman\u0131za olanak tan\u0131r. Bu sayede, mobil cihazlar i\u00e7in farkl\u0131 bir d\u00fczen, yaz\u0131 tipi boyutu veya navigasyon men\u00fcs\u00fc tan\u0131mlayabilirsiniz.<\/li>\n<\/ol>\n
                CSS Media Query \u00d6rnekleri<\/h4>\n
                A\u015fa\u011f\u0131da, dApp aray\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc mobil uyumlu hale getirmek i\u00e7in kullanabilece\u011finiz temel medya sorgusu \u00f6rnekleri bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n
                \n\/* Genel stil kurallar\u0131 (varsay\u0131lan olarak masa\u00fcst\u00fc veya tabletler i\u00e7in) *\/\nbody {\n  font-family: Arial, sans-serif;\n  line-height: 1.6;\n  margin: 0;\n  padding: 20px;\n  background-color: #f4f4f4;\n}\n\n.container {\n  max-width: 1200px;\n  margin: 0 auto;\n  padding: 20px;\n}\n\n.card {\n  width: 30%; \/* Masa\u00fcst\u00fcnde \u00fc\u00e7 kart yan yana *\/\n  float: left;\n  margin: 1.5%;\n  padding: 15px;\n  background-color: #fff;\n  box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);\n}\n\n\/* Mobil cihazlar i\u00e7in stil kurallar\u0131 (Ekran geni\u015fli\u011fi 768px'den k\u00fc\u00e7\u00fckse) *\/\n@media screen and (max-width: 768px) {\n  .container {\n    padding: 10px; \/* Mobil cihazlarda daha az i\u00e7 bo\u015fluk *\/\n  }\n\n  .card {\n    width: 90%; \/* Mobil cihazlarda kartlar tam geni\u015flikte *\/\n    float: none;\n    margin: 10px auto; \/* Ortala ve dikey bo\u015fluk ekle *\/\n  }\n\n  h2 {\n    font-size: 1.5em; \/* Mobil ba\u015fl\u0131klar daha k\u00fc\u00e7\u00fck *\/\n  }\n\n  \/* Navigasyon men\u00fcs\u00fc \u00f6rne\u011fi: Hamburger men\u00fcye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm *\/\n  .main-nav ul {\n    display: none; \/* Varsay\u0131lan olarak men\u00fc gizli *\/\n    flex-direction: column;\n    width: 100%;\n    background-color: #333;\n  }\n\n  .main-nav.active ul {\n    display: flex; \/* Aktif oldu\u011funda men\u00fcy\u00fc g\u00f6ster *\/\n  }\n\n  .main-nav .menu-toggle {\n    display: block; \/* Hamburger ikonu sadece mobilde g\u00f6ster *\/\n    background-color: #333;\n    color: white;\n    padding: 10px;\n    text-align: center;\n    cursor: pointer;\n  }\n}\n\n\/* Ekran geni\u015fli\u011fi 480px'den k\u00fc\u00e7\u00fckse (\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck telefonlar) *\/\n@media screen and (max-width: 480px) {\n  body {\n    font-size: 0.9em; \/* Genel metin boyutunu k\u00fc\u00e7\u00fclt *\/\n  }\n}\n            <\/pre>\n
                <\/code><\/p>\n
                Bu \u00f6rnekte, .card<\/code> s\u0131n\u0131f\u0131na sahip \u00f6\u011feler masa\u00fcst\u00fcnde yan yana \u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken, 768px alt\u0131ndaki ekranlarda tek s\u00fctun halinde tam geni\u015flikte g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler. Ayr\u0131ca, bir navigasyon men\u00fcs\u00fc i\u00e7in hamburger men\u00fcye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00f6rne\u011fi de verilmi\u015ftir.<\/p>\n
                Kullan\u0131c\u0131 Deneyimi (UX) \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/h4>\n
                Mobil uyumlu tasar\u0131m sadece estetik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda i\u015flevsellik ve kullan\u0131c\u0131 deneyimiyle de ilgilidir:<\/p>\n
                  \n
                • B\u00fcy\u00fck Dokunmatik Hedefler:<\/strong> D\u00fc\u011fmelerin, ba\u011flant\u0131lar\u0131n ve di\u011fer etkile\u015fimli \u00f6\u011felerin parmakla kolayca dokunulabilir boyutta oldu\u011fundan emin olun (minimum 48x48 piksel \u00f6nerilir).<\/li>\n
                • Basit Navigasyon:<\/strong> Mobil cihazlarda navigasyonun basit ve sezgisel olmas\u0131 gerekir. Karma\u015f\u0131k men\u00fclerden ka\u00e7\u0131n\u0131n ve \u00f6nemli i\u015flevlere h\u0131zl\u0131 eri\u015fim sa\u011flay\u0131n (\u00f6rne\u011fin, hamburger men\u00fcler).<\/li>\n
                • Form Optimizasyonu:<\/strong> Mobil klavye ile veri giri\u015fi zor olabilir. Form alanlar\u0131n\u0131 minimal tutun, otomatik tamamlama kullan\u0131n ve uygun klavye t\u00fcrlerini (say\u0131sal, e-posta) ayarlay\u0131n.<\/li>\n
                • Performans:<\/strong> Mobil a\u011flar ve cihazlar genellikle masa\u00fcst\u00fcne g\u00f6re daha yava\u015f olabilir. dApp'inizin h\u0131zl\u0131 y\u00fcklenmesini sa\u011flay\u0131n: g\u00f6rselleri optimize edin, gereksiz CSS\/JS kodunu kald\u0131r\u0131n ve performans analiz ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131n.<\/li>\n
                • C\u00fczdan Entegrasyonu Kolayl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Mobil c\u00fczdan entegrasyonu (Lace gibi taray\u0131c\u0131 eklentileri veya mobil c\u00fczdan uygulamalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla) sorunsuz olmal\u0131d\u0131r. Kullan\u0131c\u0131n\u0131n c\u00fczdan\u0131n\u0131 ba\u011flama ve i\u015flem imzalama s\u00fcreci m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca az ad\u0131mla tamamlanmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n
                  Midnight dApp'inizin mobil uyumlu olmas\u0131, kullan\u0131c\u0131 taban\u0131n\u0131z\u0131 geni\u015fletmenin ve gizlilik odakl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinizi daha geni\u015f kitlelere ula\u015ft\u0131rman\u0131n anahtar\u0131d\u0131r. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n hareket halindeyken bile dApp'inize g\u00fcvenle eri\u015febildi\u011finden ve gizlilik avantajlar\u0131ndan faydalanabildi\u011finden emin olun.<\/p>\n
                  Midnight ile Gizlili\u011fin Gelece\u011fi ve S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h2>\n
                  Bu kapsaml\u0131 rehber boyunca, Midnight protokol\u00fcn\u00fcn Web3'te tam gizlilik odakl\u0131 dApp'ler geli\u015ftirmek i\u00e7in sundu\u011fu e\u015fsiz potansiyeli derinlemesine inceledik. Merkeziyetsizli\u011fin vaatlerini yerine getirirken, ki\u015fisel verilerin gizlili\u011fini koruman\u0131n ne kadar kritik oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. S\u0131f\u0131r bilgi kan\u0131tlar\u0131n\u0131n (ZK-SNARKs) temel prensiplerinden ba\u015flayarak, Compact ve Docker gibi ara\u00e7larla geli\u015ftirme ortam\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l haz\u0131rlayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131, Lace c\u00fczdan\u0131n\u0131 dApp'imize nas\u0131l entegre edece\u011fimizi ve hatta gizlili\u011fe duyarl\u0131 ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri nas\u0131l yaz\u0131p da\u011f\u0131taca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m \u00f6\u011frendik. Ayr\u0131ca, dApp'lerimizi daha g\u00fcvenli, verimli ve mobil uyumlu hale getirmek i\u00e7in ileri d\u00fczey optimizasyonlar ve tasar\u0131m ipu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde durduk.<\/p>\n
                  Midnight, Cardano ekosistemine entegre bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak, sadece teknolojik bir yenilik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Web3'\u00fcn temel felsefesini destekleyen bir k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcyor. Geli\u015ftiricilerin, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fcvenini kazanmak ve onlara ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcr bir dijital deneyim sunmak i\u00e7in gizlili\u011fi varsay\u0131lan olarak kabul eden uygulamalar in\u015fa etmelerine olanak tan\u0131yor. Bu, finans, sa\u011fl\u0131k, tedarik zinciri ve daha bir\u00e7ok sekt\u00f6rde devrim niteli\u011finde de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7abilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc hassas veriler art\u0131k \u015feffafl\u0131k ile gizlilik aras\u0131nda bir uzla\u015fma gerektirmeyecek.<\/p>\n
                  Gelecekte, Midnight'\u0131n olgunla\u015fmas\u0131 ve daha fazla geli\u015ftirici toplulu\u011funa ula\u015fmas\u0131yla birlikte, tamamen gizli, merkeziyetsiz ve \u00f6l\u00e7eklenebilir uygulamalar\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz. Bu yolculukta, aktif bir \u015fekilde Midnight toplulu\u011funa kat\u0131larak, dok\u00fcmantasyonu takip ederek ve en \u00f6nemlisi kendi yarat\u0131c\u0131 dApp fikirlerinizi hayata ge\u00e7irerek \u00f6nemli bir rol oynayabilirsiniz. Gizlili\u011fin gelece\u011fi sizin elinizde.<\/p>\n
                  S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular (SSS)<\/h3>\n
                  \n
                  Midnight nedir ve neden \u00f6nemlidir?<\/dt>\n
                  Midnight, Cardano ekosistemi \u00fczerinde geli\u015ftirilen, s\u0131f\u0131r bilgi kan\u0131tlar\u0131 (ZK-SNARKs) kullanarak gizlilik odakl\u0131 dApp'ler olu\u015fturmaya olanak tan\u0131yan bir protokold\u00fcr. \u00d6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc, halka a\u00e7\u0131k blok zincirlerinde veri gizlili\u011fi sorununu \u00e7\u00f6zerek, hassas verilerle \u00e7al\u0131\u015fan bir\u00e7ok ger\u00e7ek d\u00fcnya uygulamas\u0131n\u0131n Web3'e ge\u00e7i\u015fine imkan tan\u0131r.<\/dd>\n
                  ZK-SNARKs tam olarak ne i\u015fe yarar?<\/dt>\n
                  ZK-SNARKs (Zero-Knowledge Succinct Non-Interactive Argument of Knowledge), bir bilginin do\u011fru oldu\u011funu, o bilginin kendisini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmadan kan\u0131tlamay\u0131 sa\u011flayan kriptografik bir tekniktir. Bu, \u00f6rne\u011fin bir i\u015flemin ge\u00e7erli oldu\u011funu kan\u0131tlarken, i\u015flemin taraflar\u0131 veya miktar gibi detaylar\u0131 gizli tutmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/dd>\n
                  Compact ve Docker, Midnight geli\u015ftirme s\u00fcrecinde nas\u0131l bir rol oynar?<\/dt>\n
                  Compact, Cardano ve Midnight i\u00e7in yerel bir geli\u015ftirme arac\u0131d\u0131r; CLI, API'ler ve hizmetler sunar. Docker ise uygulamalar\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 izole konteynerler i\u00e7inde paketlemeye yarar. \u0130kisi bir araya geldi\u011finde, Compact, Docker kullanarak Midnight node'lar\u0131n\u0131 ve gerekli servisleri kolayca ba\u015flatarak izole, tutarl\u0131 ve h\u0131zl\u0131 bir geli\u015ftirme ortam\u0131 sa\u011flar.<\/dd>\n
                  Lace c\u00fczdan\u0131 neden Midnight dApp'leri i\u00e7in tercih edilmeli?<\/dt>\n
                  Lace, Cardano ekosisteminin resmi taray\u0131c\u0131 tabanl\u0131 c\u00fczdan\u0131d\u0131r ve Midnight protokol\u00fc ile uyumlu olacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Gizlilik odakl\u0131 i\u015flemleri ve ZK kan\u0131tlar\u0131n\u0131 imzalama yetene\u011fi sayesinde, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n Midnight dApp'leriyle g\u00fcvenli ve gizli bir \u015fekilde etkile\u015fim kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/dd>\n
                  Midnight'ta ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme geli\u015ftirmek i\u00e7in hangi programlama dilleri kullan\u0131l\u0131r?<\/dt>\n
                  Midnight, ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme geli\u015ftirmek i\u00e7in Rust ve Haskell tabanl\u0131 Plutus gibi dilleri desteklemeyi hedeflemektedir. Bu diller, geli\u015ftiricilere gizlili\u011fe duyarl\u0131 mant\u0131k ve ZK kan\u0131tlar\u0131 ile entegrasyonu kolayla\u015ft\u0131ran ara\u00e7lar ve k\u00fct\u00fcphaneler sunar.<\/dd>\n<\/dl>\n
                  <\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Web3 d\u00fcnyas\u0131nda veri gizlili\u011fi giderek daha kritik bir hal al\u0131rken, Midnight protokol\u00fc, merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n\u0131za (dApps) tam gizlilik sa\u011flamak…","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1407],"tags":[],"class_list":{"0":"post-35531","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-docker","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"\nMidnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Web3 d\u00fcnyas\u0131nda veri gizlili\u011fi giderek daha kritik bir hal al\u0131rken, Midnight protokol\u00fc, merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n\u0131za (dApps) tam gizlilik sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunuyor. Bu rehberde, Midnight'\u0131n temel prensiplerinden ba\u015flayarak Lace c\u00fczdan\u0131, Compact ve Docker gibi ara\u00e7larla kendi gizli dApp'inizi nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Midnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Web3 d\u00fcnyas\u0131nda veri gizlili\u011fi giderek daha kritik bir hal al\u0131rken, Midnight protokol\u00fc, merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n\u0131za (dApps) tam gizlilik sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunuyor. Bu rehberde, Midnight'\u0131n temel prensiplerinden ba\u015flayarak Lace c\u00fczdan\u0131, Compact ve Docker gibi ara\u00e7larla kendi gizli dApp'inizi nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-30T17:31:13+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"31 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Midnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi\",\"datePublished\":\"2025-11-30T17:31:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/\"},\"wordCount\":5447,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"articleSection\":[\"Docker\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/\",\"name\":\"Midnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-11-30T17:31:13+00:00\",\"description\":\"Web3 d\u00fcnyas\u0131nda veri gizlili\u011fi giderek daha kritik bir hal al\u0131rken, Midnight protokol\u00fc, merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n\u0131za (dApps) tam gizlilik sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunuyor. Bu rehberde, Midnight'\u0131n temel prensiplerinden ba\u015flayarak Lace c\u00fczdan\u0131, Compact ve Docker gibi ara\u00e7larla kendi gizli dApp'inizi nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Midnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Midnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi","description":"Web3 d\u00fcnyas\u0131nda veri gizlili\u011fi giderek daha kritik bir hal al\u0131rken, Midnight protokol\u00fc, merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n\u0131za (dApps) tam gizlilik sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunuyor. Bu rehberde, Midnight'\u0131n temel prensiplerinden ba\u015flayarak Lace c\u00fczdan\u0131, Compact ve Docker gibi ara\u00e7larla kendi gizli dApp'inizi nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Midnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi","og_description":"Web3 d\u00fcnyas\u0131nda veri gizlili\u011fi giderek daha kritik bir hal al\u0131rken, Midnight protokol\u00fc, merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n\u0131za (dApps) tam gizlilik sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunuyor. Bu rehberde, Midnight'\u0131n temel prensiplerinden ba\u015flayarak Lace c\u00fczdan\u0131, Compact ve Docker gibi ara\u00e7larla kendi gizli dApp'inizi nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz.","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-11-30T17:31:13+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"31 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Midnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi","datePublished":"2025-11-30T17:31:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/"},"wordCount":5447,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"articleSection":["Docker"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/","name":"Midnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-11-30T17:31:13+00:00","description":"Web3 d\u00fcnyas\u0131nda veri gizlili\u011fi giderek daha kritik bir hal al\u0131rken, Midnight protokol\u00fc, merkeziyetsiz uygulamalar\u0131n\u0131za (dApps) tam gizlilik sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunuyor. Bu rehberde, Midnight'\u0131n temel prensiplerinden ba\u015flayarak Lace c\u00fczdan\u0131, Compact ve Docker gibi ara\u00e7larla kendi gizli dApp'inizi nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/midnight-ile-tam-gizli-dapp-kurulumu-lace-compact-docker-rehberi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Midnight ile Tam Gizli dApp Kurulumu: Lace, Compact, Docker Rehberi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35531","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35531"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35531\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35531"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}