Mitsuki ile ilk REST API’nizi s\u0131f\u0131rdan olu\u015fturmaya haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Modern uygulamalar\u0131n vazge\u00e7ilmezi olan API’ler, farkl\u0131 sistemler aras\u0131nda veri al\u0131\u015fveri\u015fini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu kapsaml\u0131 rehber, Mitsuki API geli\u015ftirme s\u00fcrecini ad\u0131m ad\u0131m anlatarak projelerinizi kolayca g\u00fc\u00e7lendirmenizi sa\u011flayacak.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn dijital d\u00fcnyas\u0131nda, ak\u0131ll\u0131 telefonlar, web taray\u0131c\u0131lar\u0131 ve IoT cihazlar\u0131 gibi farkl\u0131 platformlar aras\u0131nda kesintisiz veri ak\u0131\u015f\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u0130\u015fte tam da bu noktada API’ler (Uygulama Programlama Aray\u00fczleri) devreye girer. Bir API, uygulamalar\u0131n birbirleriyle g\u00fcvenli ve standart bir \u015fekilde ileti\u015fim kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. \u00d6zellikle REST (Representational State Transfer) mimarisiyle tasarlanm\u0131\u015f API’ler, basitlikleri ve web’in temel prensiplerini benimsemeleri sayesinde geli\u015ftiriciler aras\u0131nda olduk\u00e7a pop\u00fclerdir.<\/p>\n
Peki, “Mitsuki” bu resmin neresinde yer al\u0131yor? Mitsuki, bu makale \u00f6zelinde geli\u015ftirdi\u011fimiz, Node.js<\/a> tabanl\u0131, hafif ve esnek bir REST API geli\u015ftirme k\u00fct\u00fcphanesidir. T\u0131pk\u0131 Express.js gibi pop\u00fcler framework’ler gibi, Mitsuki de HTTP isteklerini kolayca y\u00f6netmenizi, rotalar tan\u0131mlaman\u0131z\u0131 ve JSON format\u0131nda yan\u0131tlar d\u00f6nd\u00fcrmenizi sa\u011flayan minimalist bir yap\u0131 sunar. Mitsuki’nin temel amac\u0131, API geli\u015ftirme s\u00fcrecini yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in bile anla\u015f\u0131l\u0131r ve h\u0131zl\u0131 hale getirmektir. Karma\u015f\u0131k yap\u0131land\u0131rmalardan ka\u00e7\u0131narak, geli\u015ftiricilerin do\u011frudan i\u015f mant\u0131\u011f\u0131na odaklanmas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/p>\n Mitsuki’yi tercih etmenizin birden fazla nedeni olabilir. \u00d6ncelikle, \u00f6\u011frenme e\u011frisi olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Node.js ve JavaScript temel bilgisine sahip olan herkes, k\u0131sa s\u00fcrede Mitsuki ile \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayabilir. Ayr\u0131ca, hafif yap\u0131s\u0131 sayesinde gereksiz kaynak t\u00fcketiminden ka\u00e7\u0131n\u0131r, bu da daha h\u0131zl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7 s\u00fcreleri ve daha verimli uygulamalar anlam\u0131na gelir. H\u0131zl\u0131 prototipleme yapmak isteyenler, k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli projeler geli\u015ftirenler veya sadece REST API prensiplerini pratik bir \u015fekilde \u00f6\u011frenmek isteyenler i\u00e7in Mitsuki ideal bir se\u00e7imdir. Bu rehber boyunca, Mitsuki’nin sundu\u011fu bu avantajlar\u0131 somut \u00f6rneklerle deneyimleyeceksiniz.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak, Mitsuki REST API, modern web uygulamalar\u0131n\u0131n ve mobil servislerin temel ta\u015f\u0131 olan veri al\u0131\u015fveri\u015fini kolayla\u015ft\u0131ran g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r. Amac\u0131m\u0131z, bu rehberle birlikte, kendi Mitsuki API’nizi s\u0131f\u0131rdan olu\u015fturarak dijital projelerinizi bir \u00fcst seviyeye ta\u015f\u0131man\u0131z i\u00e7in gerekli bilgi ve becerileri size kazand\u0131rmakt\u0131r. Hadi ba\u015flayal\u0131m!<\/p>\n Mitsuki ile bir REST API olu\u015fturmaya ba\u015flamadan \u00f6nce, REST mimarisinin temel ta\u015flar\u0131n\u0131 ve geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131z\u0131 nas\u0131l haz\u0131rlayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 anlamak \u00f6nemlidir. Bu b\u00f6l\u00fcm, hem kavramsal \u00e7er\u00e7eveyi \u00e7izecek hem de pratik kurulum ad\u0131mlar\u0131n\u0131 sunarak sa\u011flam bir temel olu\u015fturman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Bir API’nin kalbini olu\u015fturan bu prensipleri kavramak, sadece Mitsuki ile de\u011fil, genel olarak API geli\u015ftirme yolculu\u011funuzda size rehberlik edecektir.<\/p>\n REST (Representational State Transfer), web servisleri i\u00e7in bir mimari stilidir. RESTful bir API, belirli prensiplere uygun olarak tasarlan\u0131r ve bu sayede \u00f6l\u00e7eklenebilir, durum bilgisiz (stateless) ve \u00f6nbelleklenebilir (cacheable) yap\u0131lar sunar. Mitsuki, bu prensipleri olabildi\u011fince basitle\u015ftirerek uygulaman\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r:<\/p>\n Mitsuki, Bu temel prensipler, Mitsuki ile olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z API’nin sa\u011flam, anla\u015f\u0131l\u0131r ve uyumlu olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. \u00d6zellikle bu prensipleri iyi anlamak, uygulaman\u0131z\u0131n gelecekteki geli\u015ftirmeler i\u00e7in de esnek kalmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n Mitsuki, Node.js ekosisteminin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fundan, \u00f6ncelikle sisteminizde Node.js ve npm’in (Node Package Manager) kurulu olmas\u0131 gerekir. E\u011fer kurulu de\u011filse, Node.js’in resmi web sitesinden (nodejs.org) g\u00fcncel s\u00fcr\u00fcm\u00fc indirip kurabilirsiniz. Kurulum tamamland\u0131ktan sonra, terminalinizde a\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak kurulumu do\u011frulayabilirsiniz:<\/p>\n <\/code><\/p>\n Her iki komut da s\u00fcr\u00fcm numaralar\u0131n\u0131 g\u00f6stermelidir. Ard\u0131ndan, yeni bir proje klas\u00f6r\u00fc olu\u015fturup i\u00e7ine girerek Mitsuki API’nizin temelini atabiliriz:<\/p>\n <\/code><\/p>\n \u015eimdi projemizi ba\u015flatmak i\u00e7in <\/code><\/p>\n Geli\u015ftirme ortam\u0131m\u0131z\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re, art\u0131k ilk Mitsuki REST API’mizi kodlamaya ge\u00e7ebiliriz. Bu b\u00f6l\u00fcmde, temel bir sunucu ba\u015flatmaktan, \u00e7e\u015fitli HTTP metotlar\u0131n\u0131 kullanarak kaynaklar\u0131 y\u00f6netmeye ve basit hata y\u00f6netimini uygulamaya kadar ad\u0131m ad\u0131m ilerleyece\u011fiz. Her bir ad\u0131m, Mitsuki’nin esnekli\u011fini ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serecektir. Bu uygulamal\u0131 k\u0131s\u0131m, teorik bilgileri prati\u011fe d\u00f6kmek i\u00e7in harika bir f\u0131rsat sunuyor.<\/p>\n Proje klas\u00f6r\u00fcn\u00fczde <\/code><\/p>\n Bu kodu kaydettikten sonra terminalinizde Ger\u00e7ek d\u00fcnya senaryolar\u0131nda, API’ler genellikle “\u00fcr\u00fcnler”, “kullan\u0131c\u0131lar”, “sipari\u015fler” gibi kaynaklar\u0131 y\u00f6netir. Biz de bir “\u00fcr\u00fcnler” kayna\u011f\u0131 olu\u015fturarak Mitsuki’nin HTTP metotlar\u0131n\u0131 nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffedelim. \u015eimdilik veritaban\u0131 yerine, sunucunun belle\u011finde tutulan basit bir JavaScript dizisi kullanaca\u011f\u0131z.<\/p>\n <\/code><\/p>\n Bu kod blo\u011fu, d\u00f6rt temel CRUD operasyonunu kapsayan bir Mitsuki API’sinin nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Bir API’nin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131, gelen verileri ne kadar iyi do\u011frulad\u0131\u011f\u0131 ve hatalar\u0131 ne kadar etkin y\u00f6netti\u011fiyle do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. Yukar\u0131daki \u00f6rneklerde basit Hata y\u00f6netiminde ise HTTP durum kodlar\u0131 kritik rol oynar. Do\u011fru durum kodunu d\u00f6nd\u00fcrmek, API’nizi kullanan istemcilerin (mobil uygulama, web sitesi vb.) hatan\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 anlamas\u0131na ve buna g\u00f6re hareket etmesine olanak tan\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir kaynak bulunamad\u0131\u011f\u0131nda 404, sunucu taraf\u0131nda beklenmedik bir hata olu\u015ftu\u011funda 500 kodu d\u00f6nmek \u00f6nemlidir. Mitsuki, \u0130lk Mitsuki REST API’mizi ba\u015far\u0131yla olu\u015fturduktan sonra, s\u0131ra API’mizi daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, g\u00fcvenli ve \u00f6l\u00e7eklenebilir hale getirmeye geliyor. Bu b\u00f6l\u00fcm, temel veritaban\u0131 entegrasyonundan, API g\u00fcvenli\u011finin anahtarlar\u0131na ve performans\u0131 art\u0131rma stratejilerine kadar ileri d\u00fczey konular\u0131 ele alacakt\u0131r. Ayr\u0131ca, mobil uygulamalarla uyumlulu\u011fu sa\u011flaman\u0131n yollar\u0131n\u0131 da ke\u015ffedece\u011fiz. Unutmay\u0131n, iyi bir API sadece \u00e7al\u0131\u015fmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda g\u00fcvenli, h\u0131zl\u0131 ve kolayca geni\u015fletilebilir olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00d6nceki \u00f6rneklerimizde verileri ge\u00e7ici olarak bellekte tuttuk. Ancak ger\u00e7ek d\u00fcnya uygulamalar\u0131nda verilerin kal\u0131c\u0131 olarak depolanmas\u0131 gerekir. Mitsuki’nin kendisi do\u011frudan bir veritaban\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131 sa\u011flamaz, ancak Node.js ekosistemindeki pop\u00fcler veritaban\u0131 k\u00fct\u00fcphaneleriyle sorunsuz bir \u015fekilde entegre edilebilir. Projenizin ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re bir SQL (PostgreSQL, MySQL, SQLite) veya NoSQL (MongoDB, Cassandra, Redis) veritaban\u0131 se\u00e7ebilirsiniz.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, bir MongoDB veritaban\u0131 kullanacaksan\u0131z, Mongoose<\/a> ODM (Object Data Modeling) k\u00fct\u00fcphanesini kullanabilirsiniz. E\u011fer PostgreSQL gibi bir ili\u015fkisel veritaban\u0131 tercih ediyorsan\u0131z, Sequelize<\/a> veya TypeORM<\/a> gibi ORM (Object-Relational Mapping) k\u00fct\u00fcphaneleri i\u015finizi kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Bu k\u00fct\u00fcphaneler, do\u011frudan SQL sorgular\u0131 yazmak yerine JavaScript objeleriyle veritaban\u0131 i\u015flemleri yapman\u0131za olanak tan\u0131r.<\/p>\n Mitsuki uygulaman\u0131zda veritaban\u0131 entegrasyonu, genellikle a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n Bu yakla\u015f\u0131m, Mitsuki’nin hafif yap\u0131s\u0131n\u0131 korurken, uygulaman\u0131z\u0131n kal\u0131c\u0131 ve dinamik veri y\u00f6netim yeteneklerine sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n Bir REST API geli\u015ftirirken g\u00fcvenlik en \u00f6nemli konulardan biridir. API’nizi yetkisiz eri\u015fime ve k\u00f6t\u00fc niyetli sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 koruman\u0131z gerekir. Temel g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri \u015funlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n <\/code>\n <\/li>\n API’nizin h\u0131zl\u0131 yan\u0131t vermesi ve artan y\u00fcke dayanabilmesi i\u00e7in performans optimizasyonu ve \u00f6l\u00e7eklenebilirlik stratejileri geli\u015ftirmek \u00f6nemlidir:<\/p>\n Mobil uygulamalar, genellikle k\u0131s\u0131tl\u0131 bant geni\u015fli\u011fi ve daha d\u00fc\u015f\u00fck i\u015flem g\u00fcc\u00fcne sahip cihazlarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, API’nizin mobil uyumlu olmas\u0131 kritik \u00f6neme sahiptir. Mitsuki API’sinin mobil dostu olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u015funlara dikkat edebilirsiniz:<\/p>\n API’nin kendisi g\u00f6rsel bir aray\u00fcze sahip olmasa da, onunla ileti\u015fim kuran mobil uygulaman\u0131n aray\u00fcz\u00fc responsive (duyarl\u0131) olmal\u0131d\u0131r. API’niz, bu duyarl\u0131 tasar\u0131mlar\u0131 destekleyecek \u015fekilde verilerini sunar. \u0130\u015fte bir web uygulamas\u0131n\u0131n mobil ekranlara uyum sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in kullanabilece\u011fi konsept bir media query \u00f6rne\u011fi, Mitsuki API’sinden gelen verileri i\u015flerken nas\u0131l bir yakla\u015f\u0131m sergilenebilece\u011fini g\u00f6sterir:<\/p>\n Mitsuki REST API Temelleri: Kavramlar ve \u0130lk Ad\u0131mlar Nelerdir?<\/h2>\n
RESTful Mimari Prensipleri ve Mitsuki \u0130li\u015fkisi<\/h3>\n
\n
\/products<\/code> t\u00fcm \u00fcr\u00fcnleri temsil ederken, \/products\/123<\/code> belirli bir \u00fcr\u00fcn\u00fc temsil eder. Mitsuki’de, rotalar (routes) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu kaynaklara eri\u015fim yollar\u0131n\u0131 tan\u0131mlars\u0131n\u0131z.<\/li>\n\n
GET<\/code>: Kaynaktan veri okuma (Veri alma).<\/li>\nPOST<\/code>: Kaynak olu\u015fturma (Yeni veri g\u00f6nderme).<\/li>\nPUT<\/code>: Kayna\u011f\u0131 tamamen g\u00fcncelleme (Mevcut veriyi de\u011fi\u015ftirme).<\/li>\nDELETE<\/code>: Kayna\u011f\u0131 silme (Veri kald\u0131rma).<\/li>\n<\/ul>\napp.get()<\/code>, app.post()<\/code>, app.put()<\/code>, app.delete()<\/code> gibi sezgisel metotlarla bu i\u015flemleri do\u011frudan destekler.<\/li>\nres.status()<\/code> metodu ile bu kodlar\u0131 kolayca ayarlayabilirsiniz.<\/li>\nres.json()<\/code> metodu ile JSON yan\u0131tlar\u0131n\u0131 sorunsuz bir \u015fekilde olu\u015fturur.<\/li>\n<\/ul>\nGeli\u015ftirme Ortam\u0131n\u0131z\u0131 Mitsuki \u0130\u00e7in Haz\u0131rlama<\/h3>\n
<\/p>\n\nnode -v\nnpm -v\n <\/pre>\n
<\/p>\n\nmkdir my-mitsuki-api\ncd my-mitsuki-api\n <\/pre>\n
npm init -y<\/code> komutunu kullanarak bir package.json<\/code> dosyas\u0131 olu\u015ftural\u0131m. Bu dosya, projenizin metadata’s\u0131n\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00f6netecek merkezi bir noktad\u0131r. Son olarak, Mitsuki’yi projemize kural\u0131m:<\/p>\n<\/p>\n\nnpm init -y\nnpm install mitsuki --save\n <\/pre>\n
--save<\/code> bayra\u011f\u0131, Mitsuki’yi package.json<\/code> dosyan\u0131zdaki dependencies<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ekler. Bu sayede, projenizi ba\u015fka bir geli\u015ftiriciyle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, o ki\u015fi sadece npm install<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak t\u00fcm ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 kolayca kurabilir. T\u00fcm bu ad\u0131mlar, ilk Mitsuki REST API’nizi geli\u015ftirmeye ba\u015flamak i\u00e7in sizi tam donan\u0131ml\u0131 hale getirir. Art\u0131k kod yazmaya haz\u0131r\u0131z!<\/p>\n\u0130lk Mitsuki REST API’nizi Ad\u0131m Ad\u0131m Nas\u0131l Olu\u015fturursunuz?<\/h2>\n
Temel Bir Mitsuki Uygulamas\u0131 Ba\u015flatma<\/h3>\n
server.js<\/code> ad\u0131nda yeni bir dosya olu\u015ftural\u0131m. Bu dosya, Mitsuki uygulaman\u0131z\u0131n ana giri\u015f noktas\u0131 olacakt\u0131r. \u0130lk olarak, Mitsuki k\u00fct\u00fcphanesini i\u00e7eri aktar\u0131p bir uygulama \u00f6rne\u011fi olu\u015fturmam\u0131z gerekiyor. Ard\u0131ndan, sunucumuzu belirli bir port \u00fczerinden dinlemeye ba\u015flamak i\u00e7in app.listen()<\/code> metodunu kullanaca\u011f\u0131z. Bu, API’nizin d\u0131\u015f d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/p>\n\n\/\/ server.js\nconst mitsuki = require('mitsuki'); \/\/ Mitsuki k\u00fct\u00fcphanesini i\u00e7e aktar\nconst app = mitsuki(); \/\/ Yeni bir Mitsuki uygulamas\u0131 olu\u015ftur\nconst PORT = process.env.PORT || 3000; \/\/ \u00c7evresel port de\u011fi\u015fkenini kullan, yoksa 3000'i varsay\u0131lan yap\n\n\/\/ Sunucuyu belirtilen portta dinlemeye ba\u015fla\napp.listen(PORT, () => {\n console.log(Mitsuki sunucusu http:\/\/localhost:${PORT} adresinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/code>);\n console.log('API haz\u0131r ve istekleri bekliyor...');\n});\n <\/pre>\nnode server.js<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n. Konsolda “Mitsuki sunucusu http:\/\/localhost:3000 adresinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.” mesaj\u0131n\u0131 g\u00f6rmelisiniz. Tebrikler! \u0130lk Mitsuki sunucunuz yay\u0131nda. Ancak hen\u00fcz hi\u00e7bir API rotas\u0131 tan\u0131mlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in bu adrese bir taray\u0131c\u0131yla gitti\u011finizde “Cannot GET \/” gibi bir mesaj alman\u0131z normaldir. \u015eimdi API rotalar\u0131 ekleyerek sunucumuza i\u015flevsellik katal\u0131m.<\/p>\nKaynaklar\u0131 Tan\u0131mlama ve HTTP Metotlar\u0131n\u0131 Kullanma (\u00d6rnek: “\u00dcr\u00fcnler” Kayna\u011f\u0131)<\/h3>\n
<\/p>\n\n\/\/ server.js dosyan\u0131z\u0131n devam\u0131\nlet products = [\n { id: 1, name: 'Laptop', price: 1200, category: 'Elektronik' },\n { id: 2, name: 'Mouse', price: 25, category: 'Elektronik' },\n { id: 3, name: 'Klavye', price: 75, category: 'Elektronik' },\n { id: 4, name: 'Monit\u00f6r', price: 300, category: 'Elektronik' }\n];\n\n\/\/ T\u00fcm \u00fcr\u00fcnleri listeleme (GET \/api\/products)\napp.get('\/api\/products', (req, res) => {\n res.json(products); \/\/ \u00dcr\u00fcn listesini JSON format\u0131nda g\u00f6nder\n});\n\n\/\/ Belirli bir \u00fcr\u00fcn\u00fc ID'ye g\u00f6re getirme (GET \/api\/products\/:id)\napp.get('\/api\/products\/:id', (req, res) => {\n const product = products.find(p => p.id === parseInt(req.params.id));\n if (!product) return res.status(404).send('\u00dcr\u00fcn bulunamad\u0131.'); \/\/ \u00dcr\u00fcn yoksa 404 g\u00f6nder\n res.json(product);\n});\n\n\/\/ Yeni \u00fcr\u00fcn ekleme (POST \/api\/products)\n\/\/ Mitsuki'nin body-parser'\u0131 dahili olarak veya eklenti olarak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsay\u0131yoruz.\n\/\/ Ger\u00e7ek bir senaryoda, body-parser gibi bir middleware eklemeniz gerekebilir.\napp.post('\/api\/products', (req, res) => {\n \/\/ Basit do\u011frulama\n if (!req.body || !req.body.name || !req.body.price) {\n return res.status(400).send('\u00dcr\u00fcn ad\u0131 ve fiyat\u0131 zorunludur.');\n }\n\n const newProduct = {\n id: products.length > 0 ? Math.max(...products.map(p => p.id)) + 1 : 1, \/\/ Benzersiz ID olu\u015ftur\n name: req.body.name,\n price: req.body.price,\n category: req.body.category || 'Belirtilmemi\u015f'\n };\n products.push(newProduct);\n res.status(201).json(newProduct); \/\/ 201 Created durum kodu ile yeni \u00fcr\u00fcn\u00fc d\u00f6nd\u00fcr\n});\n\n\/\/ \u00dcr\u00fcn g\u00fcncelleme (PUT \/api\/products\/:id)\napp.put('\/api\/products\/:id', (req, res) => {\n const product = products.find(p => p.id === parseInt(req.params.id));\n if (!product) return res.status(404).send('G\u00fcncellenecek \u00fcr\u00fcn bulunamad\u0131.');\n\n \/\/ Basit do\u011frulama\n if (!req.body || (!req.body.name && !req.body.price && !req.body.category)) {\n return res.status(400).send('G\u00fcncellenecek veri sa\u011flanmad\u0131.');\n }\n\n product.name = req.body.name || product.name;\n product.price = req.body.price || product.price;\n product.category = req.body.category || product.category;\n res.json(product); \/\/ G\u00fcncellenmi\u015f \u00fcr\u00fcn\u00fc d\u00f6nd\u00fcr\n});\n\n\/\/ \u00dcr\u00fcn silme (DELETE \/api\/products\/:id)\napp.delete('\/api\/products\/:id', (req, res) => {\n const initialLength = products.length;\n products = products.filter(p => p.id !== parseInt(req.params.id));\n if (products.length === initialLength) {\n return res.status(404).send('Silinecek \u00fcr\u00fcn bulunamad\u0131.');\n }\n res.status(204).send(); \/\/ 204 No Content: ba\u015far\u0131l\u0131 silme, geri d\u00f6nen i\u00e7erik yok\n});\n <\/pre>\nreq.params.id<\/code> ile URL’deki dinamik parametrelere, req.body<\/code> ile HTTP iste\u011finin g\u00f6vdesindeki verilere eri\u015fiyoruz ve res.json()<\/code>, res.status()<\/code>, res.send()<\/code> metotlar\u0131yla uygun yan\u0131tlar\u0131 g\u00f6nderiyoruz.<\/p>\nVeri Do\u011frulama ve Hata Y\u00f6netimi<\/h3>\n
if<\/code> kontrolleri ile temel do\u011frulamalar yapt\u0131k. \u00d6rne\u011fin, POST iste\u011finde name<\/code> veya price<\/code> alan\u0131 yoksa 400 Bad Request hatas\u0131 d\u00f6nd\u00fcrd\u00fck. Bu, k\u00f6t\u00fc niyetli veya hatal\u0131 isteklerin sisteminize zarar vermesini engellemenin ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\nres.status().send()<\/code> veya res.status().json()<\/code> gibi metotlarla bu s\u00fcreci olduk\u00e7a kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. B\u00f6ylece, API’niz hem kullan\u0131c\u0131 dostu hem de hata durumlar\u0131nda bilgilendirici bir yap\u0131ya sahip olur.<\/p>\nMitsuki API’nizi Geli\u015ftirmek ve G\u00fcvenli\u011fi Sa\u011flamak \u0130\u00e7in \u0130leri D\u00fczey \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/h2>\n
Veritaban\u0131 Entegrasyonu: Mitsuki ve Kal\u0131c\u0131 Depolama<\/h3>\n
\n
npm install mongoose<\/code> gibi).<\/li>\nserver.js<\/code> dosyan\u0131zda veya ayr\u0131 bir yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131nda veritaban\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kurma.<\/li>\nAPI G\u00fcvenli\u011fi: Kimlik Do\u011frulama ve Yetkilendirme<\/h3>\n
\n
\n <\/p>\n\n\/\/ Varsay\u0131msal bir Mitsuki kimlik do\u011frulama middleware'i\nconst authMiddleware = (req, res, next) => {\n const token = req.headers.authorization;\n if (!token) return res.status(401).send('Yetkilendirme token\\'\u0131 eksik.');\n \/\/ Token'\u0131 do\u011frula (ger\u00e7ek bir senaryoda daha karma\u015f\u0131k olur)\n if (token === 'Bearer mysecrettoken') { \/\/ Sadece \u00f6rnek!\n req.user = { id: 1, role: 'admin' }; \/\/ Kullan\u0131c\u0131 bilgisini ekle\n next();\n } else {\n res.status(403).send('Ge\u00e7ersiz yetkilendirme token\\'\u0131.');\n }\n};\n\napp.use('\/api\/admin', authMiddleware); \/\/ Sadece belirli rotalar i\u00e7in middleware kullan\n <\/pre>\nPerformans Optimizasyonu ve \u00d6l\u00e7eklenebilirlik<\/h3>\n
\n
Mitsuki API’sinin Mobil Uygulamalarla Uyumlulu\u011fu Nas\u0131l Sa\u011flan\u0131r?<\/h3>\n
\n
<\/p>\n\n