{"id":35152,"date":"2025-11-26T09:00:57","date_gmt":"2025-11-26T06:00:57","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/"},"modified":"2025-11-26T09:00:57","modified_gmt":"2025-11-26T06:00:57","slug":"rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/","title":{"rendered":"Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar"},"content":{"rendered":"<p><body><\/p>\n<p>Rust programlama diline ad\u0131m atmak m\u0131 istiyorsunuz? Bu kapsaml\u0131 rehberde, &#8220;Hello World&#8221; uygulamas\u0131n\u0131 hem en temel, manuel yollarla hem de Rust&#8217;\u0131n modern paket y\u00f6neticisi Cargo ile nas\u0131l olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz. Performans ve bellek g\u00fcvenli\u011fi sunan Rust d\u00fcnyas\u0131na ho\u015f geldiniz!<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz yaz\u0131l\u0131m d\u00fcnyas\u0131nda performans, g\u00fcvenlik ve e\u015fzamanl\u0131l\u0131k, geli\u015ftiricilerin en \u00e7ok \u00fczerinde durdu\u011fu konular aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. \u0130\u015fte tam da bu noktada, Rust programlama dili son y\u0131llarda h\u0131zla pop\u00fclerlik kazanarak dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekmi\u015ftir. \u00d6zellikle sistem programlama, webAssembly (Wasm) tabanl\u0131 uygulamalar, sunucu tarafl\u0131 geli\u015ftirme ve g\u00f6m\u00fcl\u00fc sistemler gibi alanlarda sundu\u011fu \u00fcst\u00fcn yetenekler sayesinde bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck teknoloji \u015firketinin ve ba\u011f\u0131ms\u0131z geli\u015ftiricinin tercihi haline gelmi\u015ftir. Rust, s\u0131f\u0131r maliyetli soyutlamalar\u0131, garantili bellek g\u00fcvenli\u011fi ve veri yar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 derleme zaman\u0131nda tespit edebilme yetene\u011fi ile \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Bu \u00f6zellikler, C++ gibi dillerin sundu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fck seviye kontrol\u00fc arayan ancak ayn\u0131 zamanda modern programlama dillerinin sundu\u011fu g\u00fcvenlik ve verimlilikten vazge\u00e7mek istemeyen geli\u015ftiriciler i\u00e7in ideal bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunar.<\/p>\n<p>Her yeni programlama dilinde oldu\u011fu gibi, Rust \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinin ilk ve en kritik ad\u0131m\u0131 &#8220;Hello World&#8221; uygulamas\u0131yla ba\u015flar. Bu basit uygulama, bir dilin temel s\u00f6zdizimini, derleme ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerini anlaman\u0131n en kolay yoludur. &#8220;Hello World&#8221; sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131z\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde kuruldu\u011fundan ve temel ara\u00e7lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan emin olman\u0131z\u0131 sa\u011flayan bir do\u011frulama ad\u0131m\u0131d\u0131r. Bu ad\u0131m\u0131 ba\u015far\u0131yla tamamlamak, Rust&#8217;\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc felsefesini ve ara\u00e7 ekosistemini ke\u015ffetme yolunda sa\u011flam bir temel olu\u015fturur. Bu makalede, bu temel &#8220;Hello World&#8221; uygulamas\u0131n\u0131 hem manuel ve &#8220;zorlu&#8221; bir yakla\u015f\u0131mla, yani derleyicinin i\u00e7 i\u015fleyi\u015fini daha iyi anlayarak, hem de Rust&#8217;\u0131n modern paket y\u00f6neticisi Cargo&#8217;nun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 &#8220;ak\u0131ll\u0131&#8221; ve verimli yolla nas\u0131l hayata ge\u00e7irebilece\u011finizi ad\u0131m ad\u0131m inceleyece\u011fiz. Bu sayede, Rust ile programlama yapman\u0131n inceliklerini en temelden en ileri d\u00fczeye do\u011fru kademeli olarak kavrayacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n<div class=\"uzman-ipucu\">\n  Uzman \u0130pucu: Rust&#8217;\u0131n bellek g\u00fcvenli\u011fi garantisi, C++&#8217;taki yayg\u0131n g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 (bo\u015f g\u00f6sterici referanslar\u0131, veri yar\u0131\u015flar\u0131 vb.) derleme zaman\u0131nda ortadan kald\u0131r\u0131r. Bu, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli ve kritik sistemler geli\u015ftiren ekipler i\u00e7in oyun de\u011fi\u015ftirici bir \u00f6zelliktir.\n<\/div>\n<h2>Rust Geli\u015ftirme Ortam\u0131 Nas\u0131l Kurulur ve Temel Ara\u00e7lar Nelerdir?<\/h2>\n<p>Rust ile &#8220;Hello World&#8221; yolculu\u011funa ba\u015flamadan \u00f6nce, bilgisayar\u0131n\u0131za Rust geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131 kurman\u0131z gerekmektedir. Rust&#8217;\u0131n resmi kurulum arac\u0131 olan <code>rustup<\/code>, bu s\u00fcreci olduk\u00e7a kolayla\u015ft\u0131r\u0131r ve hem derleyiciyi hem de di\u011fer gerekli ara\u00e7lar\u0131 y\u00f6netmenize olanak tan\u0131r. <code>rustup<\/code>, farkl\u0131 Rust versiyonlar\u0131n\u0131 (stable, beta, nightly) kolayca kurman\u0131z\u0131, g\u00fcncellemenizi ve aralar\u0131nda ge\u00e7i\u015f yapman\u0131z\u0131 sa\u011flar, bu da geli\u015ftirme esnekli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Kurulum ad\u0131mlar\u0131 i\u015fletim sisteminize g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilir ancak genellikle tek bir komutla tamamlan\u0131r. Linux ve macOS sistemleri i\u00e7in terminalde a\u015fa\u011f\u0131daki komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131z yeterlidir:<\/p>\n<pre><code>\ncurl --proto '=https' --tlsv1.2 -sSf https:\/\/sh.rustup.rs | sh\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>Windows kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ise Rust'\u0131n resmi web sitesinden (rust-lang.org) <code>rustup-init.exe<\/code> dosyas\u0131n\u0131 indirip \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak kurulumu ger\u00e7ekle\u015ftirebilirler. Kurulum tamamland\u0131ktan sonra, PATH de\u011fi\u015fkeninizin do\u011fru bir \u015fekilde ayarland\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak i\u00e7in yeni bir terminal penceresi a\u00e7\u0131p a\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code>\nrustc --version\ncargo --version\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>Bu komutlar, s\u0131ras\u0131yla Rust derleyicisinin (<code>rustc<\/code>) ve Rust'\u0131n paket y\u00f6neticisi olan Cargo'nun y\u00fckl\u00fc versiyonlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermelidir. E\u011fer versiyon bilgileri ekranda g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131z ba\u015far\u0131yla kurulmu\u015f demektir. <code>rustc<\/code>, Rust kaynak kodunu makine koduna derlemek i\u00e7in kullan\u0131lan temel derleyicidir. <code>cargo<\/code> ise, Rust projelerini y\u00f6netmek, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6zmek, testleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak ve hatta projeye ait dok\u00fcmantasyonlar\u0131 olu\u015fturmak gibi bir\u00e7ok g\u00f6revi \u00fcstlenen kapsaml\u0131 bir ara\u00e7t\u0131r. Asl\u0131nda Rust ekosisteminde \u00e7o\u011fu zaman do\u011frudan <code>rustc<\/code> yerine <code>cargo<\/code> kullan\u0131l\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc Cargo, derleme s\u00fcrecini \u00e7ok daha verimli ve otomatik hale getirir.<\/p>\n<p>Geli\u015ftirme s\u00fcrecinizi daha verimli hale getirmek i\u00e7in iyi bir Entegre Geli\u015ftirme Ortam\u0131 (IDE) veya g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kod d\u00fczenleyici kullanman\u0131z \u00f6nerilir. Visual Studio Code, Rust eklentileri (Rust Analyzer, CodeLLDB) sayesinde olduk\u00e7a pop\u00fcler bir se\u00e7enektir. IntelliJ IDEA'n\u0131n Rust eklentisi de \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck projeler i\u00e7in geli\u015fmi\u015f \u00f6zellikler sunar. Bu ara\u00e7lar, kod tamamlama, hata denetimi, hata ay\u0131klama ve kod bi\u00e7imlendirme gibi \u00f6zelliklerle geli\u015ftirme h\u0131z\u0131n\u0131z\u0131 art\u0131r\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, bu temel ara\u00e7lar\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde kurulmas\u0131 ve anla\u015f\u0131lmas\u0131, Rust ile verimli bir \u015fekilde kod yazmaya ba\u015flaman\u0131n ilk ve en \u00f6nemli ad\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Rust ile \"Hello World\"\u00fc En Zorlu Yoldan Nas\u0131l Yapar\u0131z?<\/h2>\n<p>\"Hello World\" uygulamas\u0131na ba\u015flaman\u0131n ilk yolu, Rust'\u0131n temel derleyicisi olan <code>rustc<\/code>'yi do\u011frudan kullanarak, yani en manuel ve \"zorlu\" yoldan derleme yapmakt\u0131r. Bu y\u00f6ntem, Rust'\u0131n derleme s\u00fcrecinin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini derinlemesine anlamak isteyenler i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6\u011freticidir. Bir metin d\u00fczenleyici a\u00e7\u0131n ve <code>main.rs<\/code> ad\u0131nda yeni bir dosya olu\u015fturun. Rust kaynak dosyalar\u0131n\u0131n uzant\u0131s\u0131 genellikle <code>.rs<\/code>'dir. Bu dosyan\u0131n i\u00e7ine a\u015fa\u011f\u0131daki kodu yaz\u0131n:<\/p>\n<pre><code>\n<pre><code>\nfn main() {\n    \/\/ Bu, \"Hello, world!\" \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 veren basit bir Rust program\u0131d\u0131r.\n    println!(\"Hello, world from the hard way!\");\n}\n<\/pre>\n<p><\/code><br \/>\n<\/code><\/p>\n<p>Bu kod blo\u011fu, Rust'taki en temel fonksiyon olan <code>main<\/code> fonksiyonunu tan\u0131mlar. Rust programlar\u0131 genellikle bu <code>main<\/code> fonksiyonundan y\u00fcr\u00fct\u00fclmeye ba\u015flar. <code>println!<\/code> makrosu, ekrana metin yazd\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Sondaki <code>!<\/code> i\u015fareti, bunun bir fonksiyon de\u011fil, bir makro oldu\u011funu g\u00f6sterir. Makrolar, Rust'ta meta programlama i\u00e7in kullan\u0131lan g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lard\u0131r ve genellikle derleme zaman\u0131nda kod \u00fcretirler.<\/p>\n<p>Dosyay\u0131 kaydettikten sonra, terminalinizi veya komut istemcinizi a\u00e7\u0131n ve <code>main.rs<\/code> dosyas\u0131n\u0131 kaydetti\u011finiz dizine gidin. Ard\u0131ndan, Rust derleyicisi <code>rustc<\/code>'yi kullanarak program\u0131n\u0131z\u0131 derleyin:<\/p>\n<pre><code>\nrustc main.rs\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>Bu komut, Rust derleyicisini \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve <code>main.rs<\/code> dosyas\u0131n\u0131 derler. E\u011fer derleme ba\u015far\u0131l\u0131 olursa, herhangi bir \u00e7\u0131kt\u0131 g\u00f6rmezsiniz (ba\u015far\u0131l\u0131 komutlar genellikle sessizdir). Bunun yerine, ayn\u0131 dizinde <code>main<\/code> (Linux\/macOS i\u00e7in) veya <code>main.exe<\/code> (Windows i\u00e7in) ad\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir bir dosya olu\u015fturulur. Bu, kaynak kodunuzun bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n anlayabilece\u011fi makine koduna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anlam\u0131na gelir. Program\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullan\u0131n:<\/p>\n<pre><code>\n.\/main\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>veya Windows i\u00e7in:<\/p>\n<pre><code>\n.\\main.exe\n<\/pre>\n<p><\/code><\/p>\n<p>Terminalde \"Hello, world from the hard way!\" \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rmelisiniz. Bu \"zorlu yol\" yakla\u015f\u0131m\u0131, \u00f6zellikle minimalist ortamlarda veya g\u00f6m\u00fcl\u00fc sistemlerde derleme yaparken olduk\u00e7a faydal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr ortamlarda Cargo'nun t\u00fcm \u00f6zelliklerini kullanmak m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir veya gereksiz olabilir. Ayr\u0131ca, derleyicinin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, ara dosyalar\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu ve nihai \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir dosyan\u0131n nas\u0131l meydana geldi\u011fini anlamak, Rust hata ay\u0131klama ve performans optimizasyonlar\u0131 yaparken size de\u011ferli bilgiler sa\u011flayacakt\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7, Rust'\u0131n ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k y\u00f6netimi veya test gibi geli\u015fmi\u015f \u00f6zelliklerini kullanmadan, sadece temel bir program\u0131 derleyip \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n en sade yoludur.<\/p>\n<h2>Rust ile \"Hello World\"\u00fc En Ak\u0131ll\u0131 ve Modern Yoldan Nas\u0131l Yapar\u0131z?<\/h2>\n<p>Rust ile \"Hello World\" uygulamas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmenin \"ak\u0131ll\u0131\" ve modern yolu, Rust'\u0131n resmi paket y\u00f6neticisi ve proje olu\u015fturucusu olan Cargo'yu kullanmaktan ge\u00e7er. Cargo, sadece bir derleyici de\u011fil; ayn\u0131 zamanda bir test arac\u0131, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k y\u00f6neticisi ve dok\u00fcmantasyon olu\u015fturucu olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. Rust projelerinin neredeyse tamam\u0131 Cargo ile y\u00f6netilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ara\u00e7, projenin yap\u0131s\u0131n\u0131 kurmaktan, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 indirmeye, kodu derlemeye ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya kadar t\u00fcm s\u00fcreci otomatikle\u015ftirir ve standartla\u015ft\u0131r\u0131r. Cargo, Rust geli\u015ftirme deneyimini inan\u0131lmaz derecede kolayla\u015ft\u0131r\u0131r ve h\u0131zland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Yeni bir Rust projesi olu\u015fturmak i\u00e7in terminalinizde a\u015fa\u011f\u0131daki komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n<pre><code>\n<pre><code>\ncargo new hello_cargo\n<\/pre>\n<p><\/code><br \/>\n<\/code><\/p>\n<p>Bu komut, <code>hello_cargo<\/code> ad\u0131nda yeni bir dizin olu\u015fturur ve bu dizin i\u00e7inde standart bir Rust proje yap\u0131s\u0131 kurar. Bu yap\u0131 tipik olarak \u015funlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n<ul>\n<li><code>hello_cargo\/Cargo.toml<\/code>: Bu dosya, projenizin metadata's\u0131n\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan TOML (Tom's Obvious, Minimal Language) format\u0131nda bir yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131d\u0131r. Projenin ad\u0131, versiyonu, yazar bilgileri ve projenin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu harici k\u00fct\u00fcphaneler burada belirtilir.<\/li>\n<li><code>hello_cargo\/src\/main.rs<\/code>: Buras\u0131, projenizin ana kaynak kodunun bulundu\u011fu yerdir. Cargo, varsay\u0131lan olarak bu dosyada basit bir \"Hello, world!\" program\u0131 olu\u015fturur.<\/li>\n<li><code>hello_cargo\/.git\/<\/code>: E\u011fer Git y\u00fckl\u00fcyse, Cargo otomatik olarak bir Git deposu ba\u015flat\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Olu\u015fturulan <code>src\/main.rs<\/code> dosyas\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi, \"zorlu yol\" \u00f6rne\u011findeki kodumuza olduk\u00e7a benzer olacakt\u0131r:<\/p>\n<pre><code>\n<pre><code>\nfn main() {\n    println!(\"Hello, world from the smart way!\");\n}\n<\/pre>\n<p><\/code><br \/>\n<\/code><\/p>\n<p>\u015eimdi projenizi derlemek ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, <code>hello_cargo<\/code> dizinine gidin ve a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullan\u0131n:<\/p>\n<pre><code>\n<pre><code>\ncd hello_cargo\ncargo run\n<\/pre>\n<p><\/code><br \/>\n<\/code><\/p>\n<p><code>cargo run<\/code> komutu, hem kodu derler hem de ba\u015far\u0131yla derlenirse \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir dosyay\u0131 otomatik olarak ba\u015flat\u0131r. \u0130lk \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmada biraz zaman alabilir \u00e7\u00fcnk\u00fc Cargo t\u00fcm ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 indirir (bu proje i\u00e7in olmasa da gelecekteki projeler i\u00e7in \u00f6nemlidir) ve kodu derler. Daha sonraki \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmalar genellikle daha h\u0131zl\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc sadece de\u011fi\u015fen dosyalar tekrar derlenir. Terminalde \"Hello, world from the smart way!\" \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rmelisiniz.<\/p>\n<p>Cargo ayr\u0131ca sadece derleme yapmak i\u00e7in <code>cargo build<\/code> komutunu da sunar. Bu komut, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir dosyay\u0131 olu\u015fturur ancak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaz. Derlenen dosyalar genellikle <code>target\/debug\/<\/code> dizininde bulunur. <code>cargo check<\/code> ise kodunuzu derlemeden h\u0131zl\u0131ca hatalar i\u00e7in kontrol eder; bu, geli\u015ftirme d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in harika bir yoldur. Cargo'nun bu \u00f6zellikleri, b\u00fcy\u00fck ve karma\u015f\u0131k Rust projelerini y\u00f6netirken geli\u015ftiricilere muazzam bir kolayl\u0131k ve verimlilik sa\u011flar, bu nedenle Rust toplulu\u011fu i\u00e7inde neredeyse her zaman Cargo kullan\u0131lmas\u0131 te\u015fvik edilir.<\/p>\n<h2>Rust Projelerinde Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Y\u00f6netimi ve Geli\u015fmi\u015f Derleme Stratejileri Nelerdir?<\/h2>\n<p>Rust projelerinde Cargo'nun sundu\u011fu en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6zelliklerden biri, ku\u015fkusuz ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k y\u00f6netimidir. Ger\u00e7ek d\u00fcnya uygulamalar\u0131, genellikle bir dizi harici k\u00fct\u00fcphane veya \"crate\" (Rust'ta k\u00fct\u00fcphanelere verilen isim) kullan\u0131r. Bu crate'ler, a\u011f ileti\u015fimi, veri yap\u0131lar\u0131, veritaban\u0131 etkile\u015fimleri veya matematiksel i\u015flemler gibi belirli i\u015flevsellikleri projenize kolayca entegre etmenizi sa\u011flar. Cargo, bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n y\u00f6netilmesini, yani indirilmesini, derlenmesini ve projenize ba\u011flanmas\u0131n\u0131 otomatikle\u015ftirerek geli\u015ftiricilerin i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar, projenizin k\u00f6k dizininde bulunan <code>Cargo.toml<\/code> dosyas\u0131na eklenir. \u00d6rne\u011fin, pop\u00fcler bir g\u00fcnl\u00fck kayd\u0131 (logging) k\u00fct\u00fcphanesi olan <code>log<\/code>'u projenize eklemek isterseniz, <code>Cargo.toml<\/code> dosyan\u0131z\u0131n <code>[dependencies]<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcne a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131r\u0131 ekleyebilirsiniz:<\/p>\n<pre><code>\n<pre><code>\n[package]\nname = \"my_project\"\nversion = \"0.1.0\"\nedition = \"2021\"\n\n[dependencies]\nlog = \"0.4.17\" # Mevcut versiyonu kullan\u0131n\nserde = { version = \"1.0\", features = [\"derive\"] } # Birden fazla \u00f6zellik ile ekleme\n<\/pre>\n<p><\/code><br \/>\n<\/code><\/p>\n<p>Bu de\u011fi\u015fiklikleri yapt\u0131ktan sonra, <code>cargo build<\/code> veya <code>cargo run<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, Cargo otomatik olarak <code>log<\/code> crate'ini ve onun ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 indirip projenizle birlikte derleyecektir. Bu sistem, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n belirli versiyonlar\u0131n\u0131 kilitlemek i\u00e7in <code>Cargo.lock<\/code> dosyas\u0131n\u0131 da kullan\u0131r, bu da ekip i\u00e7inde tutarl\u0131 derlemeler yapmay\u0131 garanti eder.<\/p>\n<p>Geli\u015fmi\u015f derleme stratejileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Cargo farkl\u0131 derleme profilleri sunar. Varsay\u0131lan olarak, <code>cargo build<\/code> komutu, hata ay\u0131klama (debug) bilgileri i\u00e7eren ve optimize edilmemi\u015f bir s\u00fcr\u00fcm olan \"debug\" profilini kullan\u0131r. Bu, h\u0131zl\u0131 derleme s\u00fcreleri sa\u011flar ancak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir dosya genellikle daha b\u00fcy\u00fck ve daha yava\u015ft\u0131r. \u00dcretim ortamlar\u0131 i\u00e7in ise, kodu maksimum performans i\u00e7in optimize eden ve hata ay\u0131klama bilgilerini kald\u0131ran \"release\" profilini kullanmal\u0131s\u0131n\u0131z. Bunu yapmak i\u00e7in:<\/p>\n<pre><code>\n<pre><code>\ncargo build --release\n<\/pre>\n<p><\/code><br \/>\n<\/code><\/p>\n<p>Bu komut, <code>target\/release\/<\/code> dizininde optimize edilmi\u015f bir \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir dosya olu\u015fturur. Genellikle bu s\u00fcr\u00fcm, \"debug\" s\u00fcr\u00fcm\u00fcnden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha h\u0131zl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, Cargo ile farkl\u0131 platformlar i\u00e7in (\u00f6rne\u011fin, ARM i\u015flemcili bir g\u00f6m\u00fcl\u00fc sistem veya WebAssembly i\u00e7in) \u00e7apraz derleme (cross-compilation) yapmak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ancak bu daha geli\u015fmi\u015f bir konudur ve ayr\u0131 hedef spesifikasyonlar\u0131 gerektirir.<\/p>\n<p>Vaka analizi olarak, b\u00fcy\u00fck bir Rust projesi olan <b>Polkadot<\/b> blok zinciri projesini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Polkadot, y\u00fczlerce crate'ten olu\u015fan karma\u015f\u0131k bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k a\u011f\u0131n\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in Cargo'yu yo\u011fun bir \u015fekilde kullan\u0131r. Her bir crate, belirli bir mod\u00fcler i\u015flevselli\u011fi sa\u011flar (\u00f6rne\u011fin, kriptografi, a\u011f ileti\u015fimi, depolama). Cargo, bu crate'ler aras\u0131ndaki versiyon uyumsuzluklar\u0131n\u0131 gidermede, t\u00fcm ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 tutarl\u0131 bir \u015fekilde derlemede ve farkl\u0131 ortamlar i\u00e7in uygun \u00e7\u0131kt\u0131lar \u00fcretmede kritik bir rol oynar. Bu, geli\u015ftirme ekiplerinin y\u00fczlerce hatta binlerce dosyadan olu\u015fan b\u00fcy\u00fck kod tabanlar\u0131n\u0131 verimli bir \u015fekilde y\u00f6netmelerini ve s\u00fcrekli entegrasyon\/s\u00fcrekli da\u011f\u0131t\u0131m (CI\/CD) s\u00fcre\u00e7lerini sorunsuz bir \u015fekilde otomatikle\u015ftirmelerini sa\u011flar. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n bu \u015fekilde mod\u00fcler y\u00f6netimi, kodun yeniden kullan\u0131labilirli\u011fini art\u0131r\u0131r, bak\u0131m\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r ve projenin genel \u00f6l\u00e7eklenebilirli\u011fini destekler.<\/p>\n<div class=\"uzman-ipucu\">\n  Uzman \u0130pucu: <code>Cargo.lock<\/code> dosyas\u0131n\u0131 versiyon kontrol sisteminize (Git gibi) eklemeyi unutmay\u0131n! Bu, ekibinizdeki herkesin ayn\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k versiyonlar\u0131n\u0131 kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar ve \"benim makinemde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor\" sorunlar\u0131n\u0131 \u00f6nler.\n<\/div>\n<h2>Mobil Cihazlar \u0130\u00e7in Rust Uygulamalar\u0131 Nas\u0131l Optimize Edilir ve Web'de Kullan\u0131labilir mi?<\/h2>\n<p>Rust'\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck seviye kontrol\u00fc ve performans\u0131, onu sadece sunucu ve masa\u00fcst\u00fc uygulamalar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda mobil cihazlar ve web platformlar\u0131 i\u00e7in de cazip bir se\u00e7enek haline getiriyor. \u00d6zellikle WebAssembly (Wasm) ve platforma \u00f6zg\u00fc FFI (Foreign Function Interface) yetenekleri sayesinde Rust, mobil ve web d\u00fcnyas\u0131nda giderek daha fazla yer bulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><h3>WebAssembly (Wasm) ile Rust: Web Uygulamalar\u0131nda Performans<\/h3>\n<\/p>\n<p>WebAssembly, modern web taray\u0131c\u0131lar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fabilen, d\u00fc\u015f\u00fck seviyeli bir ikili talimat format\u0131d\u0131r. Rust'\u0131n Wasm ile entegrasyonu, web uygulamalar\u0131na CPU yo\u011fun i\u015flemler i\u00e7in yak\u0131n-yerel performans getirmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. \u00d6rne\u011fin, bir web uygulamas\u0131nda karma\u015f\u0131k bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015fleme algoritmas\u0131 veya yo\u011fun matematiksel hesaplamalar yapman\u0131z gerekti\u011finde, bu kodu Rust ile yaz\u0131p WebAssembly'e derleyebilir ve JavaScript \u00fczerinden \u00e7a\u011f\u0131rabilirsiniz. Bu, web uygulamalar\u0131n\u0131n performans\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131rken, web geli\u015ftiricilerine JavaScript'in \u00f6tesinde bir esneklik sunar. Rust'\u0131n WebAssembly ekosistemi (<code>wasm-pack<\/code>, <code>wasm-bindgen<\/code> gibi ara\u00e7larla), bu s\u00fcreci olduk\u00e7a kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Bir Rust projesini Wasm'e derlemek ve bir web projesine entegre etmek i\u00e7in temel ad\u0131mlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<pre><code>\n<pre><code>\n# Yeni bir lib projesi olu\u015ftur (Wasm i\u00e7in genellikle k\u00fct\u00fcphane kullan\u0131l\u0131r)\ncargo new --lib my_wasm_app\n\n# Cargo.toml'a wasm-bindgen ekle\n[lib]\ncrate-type = [\"cdylib\", \"rlib\"]\n\n[dependencies]\nwasm-bindgen = \"0.2\"\n\n# src\/lib.rs i\u00e7ine basit bir Wasm fonksiyonu yaz\n#[wasm_bindgen]\npub fn greet(name: &str) -> String {\n    format!(\"Hello, {}!\", name)\n}\n\n# Projeyi Wasm'e derle\nwasm-pack build --target web\n\n# Olu\u015fturulan Wasm mod\u00fcl\u00fcn\u00fc HTML\/JS dosyan\u0131zda kullanabilirsiniz\n<\/pre>\n<p><\/code><br \/>\n<\/code><\/p>\n<p>Bu sayede Rust ile yaz\u0131lm\u0131\u015f performans kritik mod\u00fclleri do\u011frudan web taray\u0131c\u0131lar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilir, kullan\u0131c\u0131 deneyimini zenginle\u015ftirebilirsiniz.<\/p>\n<p><h3>Android ve iOS \u0130\u00e7in Rust: Yerel Performans ve Payla\u015f\u0131lan Kod Tabanlar\u0131<\/h3>\n<\/p>\n<p>Rust'\u0131 do\u011frudan mobil uygulamalar geli\u015ftirmek i\u00e7in kullanmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ancak genellikle kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fc (UI) katman\u0131 Kotlin\/Java (Android) veya Swift\/Objective-C (iOS) ile olu\u015fturulurken, performans kritik mant\u0131k Rust ile yaz\u0131l\u0131r. Bu, Rust'\u0131n FFI (Foreign Function Interface) yetenekleri sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olur. Rust kodu, statik veya dinamik bir k\u00fct\u00fcphane olarak derlenir ve ard\u0131ndan yerel mobil uygulamalar taraf\u0131ndan \u00e7a\u011fr\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin, bir oyun motoru, kripto c\u00fczdan\u0131n\u0131n \u00e7ekirdek mant\u0131\u011f\u0131 veya bir veri i\u015fleme k\u00fct\u00fcphanesi Rust ile yaz\u0131labilir ve her iki mobil platformda da yeniden kullan\u0131labilir. Bu yakla\u015f\u0131m, kod taban\u0131n\u0131 payla\u015farak geli\u015ftirme s\u00fcresini azalt\u0131r ve farkl\u0131 platformlarda tutarl\u0131 performans sa\u011flar. Android i\u00e7in NDK (Native Development Kit) ve iOS i\u00e7in Cocoapods veya Swift Package Manager gibi ara\u00e7lar, Rust k\u00fct\u00fcphanelerinin mobil projelere entegrasyonunu kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Mobil uyumlu HTML \u00fcretme ve medya sorgular\u0131 k\u0131sm\u0131na gelince, bu do\u011frudan Rust koduyla ilgili olmasa da, Rust ile geli\u015ftirilen bir web uygulamas\u0131n\u0131n kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcn\u00fcn mobil uyumlu olmas\u0131 i\u00e7in HTML ve CSS'in do\u011fru yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 hayati \u00f6neme sahiptir. Rust'\u0131n kendisi bu HTML\/CSS \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcretebilir (\u00f6rne\u011fin bir web sunucusunda), ancak taray\u0131c\u0131n\u0131n medya sorgular\u0131na yan\u0131t vermesi tamamen web standartlar\u0131yla ilgilidir. \u0130\u015fte tipik bir mobil uyumlu CSS medya sorgusu \u00f6rne\u011fi:<\/p>\n<pre><code>\n<pre><code>\n\/* Genel stiller *\/\nbody {\n    font-family: Arial, sans-serif;\n    margin: 0;\n    padding: 0;\n    box-sizing: border-box;\n}\n\n.container {\n    width: 90%;\n    margin: 0 auto;\n    padding: 20px;\n}\n\n\/* K\u00fc\u00e7\u00fck ekranlar (mobil cihazlar) i\u00e7in stiller *\/\n@media (max-width: 768px) {\n    .container {\n        width: 100%;\n        padding: 10px;\n    }\n\n    h2 {\n        font-size: 1.5em;\n    }\n\n    p {\n        font-size: 0.9em;\n    }\n\n    \/* \u00d6rne\u011fin, men\u00fcy\u00fc dikey hale getir *\/\n    .navbar ul {\n        flex-direction: column;\n    }\n\n    .navbar li {\n        margin-bottom: 10px;\n    }\n}\n\n\/* Daha b\u00fcy\u00fck ekranlar i\u00e7in stiller *\/\n@media (min-width: 769px) {\n    .navbar ul {\n        display: flex;\n        justify-content: space-around;\n    }\n}\n<\/pre>\n<p><\/code><br \/>\n<\/code><\/p>\n<p>Bu CSS medya sorgular\u0131, taray\u0131c\u0131n\u0131n ekran geni\u015fli\u011fine g\u00f6re farkl\u0131 stil kurallar\u0131 uygulamas\u0131n\u0131 sa\u011flar, b\u00f6ylece Rust ile g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f bir web aray\u00fcz\u00fc de dahil olmak \u00fczere herhangi bir web sayfas\u0131 farkl\u0131 cihazlarda duyarl\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnebilir. Rust, bu t\u00fcr aray\u00fczleri olu\u015fturmak i\u00e7in backend g\u00fcc\u00fcn\u00fc sa\u011flarken, frontend geli\u015ftiricileri HTML ve CSS kullanarak mobil uyumlu deneyimler sunmaya devam ederler.<\/p>\n<h2>Rust ile Programlama Yolculu\u011funuzu \u0130leriye Ta\u015f\u0131yacak \u0130pu\u00e7lar\u0131 Nelerdir?<\/h2>\n<p>Rust ile \"Hello World\" ad\u0131mlar\u0131n\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra, bu g\u00fc\u00e7l\u00fc dilde ustala\u015fmak i\u00e7in atabilece\u011finiz bir\u00e7ok ileri ad\u0131m bulunmaktad\u0131r. Rust'\u0131n geni\u015f ve destekleyici bir ekosistemi, s\u00fcrekli \u00f6\u011frenme ve kendinizi geli\u015ftirme f\u0131rsatlar\u0131 sunar. Programlama yolculu\u011funuzu daha da ileriye ta\u015f\u0131mak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurabilirsiniz:<\/p>\n<p><h3>1. Kapsaml\u0131 \u00d6\u011frenme Kaynaklar\u0131ndan Faydalan\u0131n:<\/h3>\n<\/p>\n<ul>\n<li><strong>The Rust Programming Language (TRPL - \"The Book\"):<\/strong> Rust'\u0131n resmi ve en kapsaml\u0131 kayna\u011f\u0131d\u0131r. Dilin t\u00fcm temel ve ileri d\u00fczey konular\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele al\u0131r. \u00c7evrimi\u00e7i olarak \u00fccretsiz eri\u015filebilir ve yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in ideal bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Rust by Example:<\/strong> Ger\u00e7ek d\u00fcnya kod \u00f6rnekleri \u00fczerinden Rust \u00f6\u011frenmek i\u00e7in harika bir kaynakt\u0131r. Teorik bilgiyi pratik uygulamalarla peki\u015ftirmek isteyenler i\u00e7in \u00e7ok faydal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Rustlings:<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fck, \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken egzersizler serisidir. Rust s\u00f6zdizimi ve kavramlar\u0131 \u00fczerinde pratik yaparak kas haf\u0131zan\u0131z\u0131 geli\u015ftirmenizi sa\u011flar.<\/li>\n<\/ul>\n<p><h3>2. Toplulukla Etkile\u015fime Ge\u00e7in:<\/h3>\n<\/p>\n<p>Rust toplulu\u011fu, d\u00fcnyan\u0131n en misafirperver ve yard\u0131msever topluluklar\u0131ndan biridir. Sorular sormaktan, projelerinize katk\u0131da bulunmaktan veya sadece tart\u0131\u015fmalar\u0131 takip etmekten \u00e7ekinmeyin:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Resmi Forumlar ve Reddit (r\/rust):<\/strong> Sorular\u0131n\u0131z\u0131 sorabilir, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n sorunlar\u0131na yan\u0131t verebilir veya en son Rust haberlerini takip edebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Discord ve Zulip Kanallar\u0131:<\/strong> Ger\u00e7ek zamanl\u0131 yard\u0131m ve tart\u0131\u015fmalar i\u00e7in harika platformlard\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Yerel Bulu\u015fmalar ve Konferanslar:<\/strong> E\u011fer m\u00fcmk\u00fcnse, y\u00fcz y\u00fcze etkile\u015fimler a\u011f\u0131n\u0131z\u0131 geni\u015fletmenize ve farkl\u0131 perspektifler kazanman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\n<\/ul>\n<p><h3>3. Performans ve G\u00fcvenlik \u0130pu\u00e7lar\u0131:<\/h3>\n<\/p>\n<p>Rust'\u0131n temel faydalar\u0131ndan ikisi, y\u00fcksek performans ve bellek g\u00fcvenli\u011fidir. Bunlar\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak i\u00e7in:<\/p>\n<ul>\n<li><strong><code>unsafe<\/code> Rust'\u0131 Dikkatli Kullan\u0131n:<\/strong> Rust, bellek g\u00fcvenli\u011fini varsay\u0131lan olarak garanti eder. Ancak bazen donan\u0131mla do\u011frudan etkile\u015fim veya belirli performans optimizasyonlar\u0131 i\u00e7in <code>unsafe<\/code> bloklar\u0131 kullanmak gerekebilir. Bunu yaparken \u00e7ok dikkatli olun ve sadece kesinlikle gerekli oldu\u011funda ba\u015fvurun, \u00e7\u00fcnk\u00fc <code>unsafe<\/code> kod bloklar\u0131 derleyici garantilerini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Benchmarking ve Profil Olu\u015fturma:<\/strong> Performans sorunlar\u0131n\u0131 tespit etmek ve gidermek i\u00e7in kodunuzu \u00f6l\u00e7\u00fcn (<code>criterion<\/code> gibi crate'ler kullan\u0131n).<\/li>\n<li><strong>Optimizasyon Seviyeleri:<\/strong> \u00dcretim derlemelerinde her zaman <code>cargo build --release<\/code> kullan\u0131n. Bu, kodunuzu maksimum performans i\u00e7in optimize eder.<\/li>\n<\/ul>\n<p><h3>4. Kaliteli Kod ve Hata Ay\u0131klama Ara\u00e7lar\u0131:<\/h3>\n<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Clippy:<\/strong> Rust i\u00e7in bir \"linter\" arac\u0131d\u0131r. Kodunuzda potansiyel hatalar\u0131, k\u00f6t\u00fc uygulamalar\u0131 ve stil tutars\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 tespit eder. <code>cargo clippy<\/code> komutuyla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Rustfmt:<\/strong> Kodunuzu otomatik olarak bi\u00e7imlendiren bir ara\u00e7t\u0131r. Ekibinizdeki t\u00fcm geli\u015ftiricilerin tutarl\u0131 bir kod stiline sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. <code>cargo fmt<\/code> komutuyla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Hata Ay\u0131klay\u0131c\u0131lar:<\/strong> VS Code i\u00e7in <code>CodeLLDB<\/code> eklentisi veya GDB\/LLDB ile entegre olan <code>rust-gdb<\/code>\/<code>rust-lldb<\/code> ara\u00e7lar\u0131, kodunuzdaki hatalar\u0131 ad\u0131m ad\u0131m tespit etmenize yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\n<\/ul>\n<p><h3>5. Ger\u00e7ek Projeler \u00dczerinde \u00c7al\u0131\u015f\u0131n:<\/h3>\n<\/p>\n<p>\u00d6\u011frendiklerinizi peki\u015ftirmenin en iyi yolu, ger\u00e7ek projeler geli\u015ftirmektir. K\u00fc\u00e7\u00fck yard\u0131mc\u0131 programlardan, web servislerine, hatta oyunlara kadar \u00e7e\u015fitli projelerle deneyim kazan\u0131n. A\u00e7\u0131k kaynak projelere katk\u0131da bulunmak da hem \u00f6\u011frenme hem de toplulu\u011fa geri verme a\u00e7\u0131s\u0131ndan m\u00fckemmel bir yoldur. Bu ad\u0131mlar\u0131 izleyerek, Rust programlama dilinde yetkinli\u011finizi s\u00fcrekli olarak art\u0131rabilir ve kendinizi modern yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda de\u011ferli bir varl\u0131k haline getirebilirsiniz.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7 ve S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h2>\n<p>Bu makalede, Rust programlama dilinde \"Hello World\" uygulamas\u0131n\u0131 hem manuel derleme (zorlu yol) hem de Cargo paket y\u00f6neticisi (ak\u0131ll\u0131 yol) kullanarak nas\u0131l olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceledik. Geli\u015ftirme ortam\u0131 kurulumundan, temel s\u00f6zdizimine, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k y\u00f6netimine ve ileri d\u00fczey optimizasyon stratejilerine kadar Rust'\u0131n temel \u00f6zelliklerini ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ke\u015ffettik. Rust'\u0131n sundu\u011fu bellek g\u00fcvenli\u011fi, performans ve e\u015fzamanl\u0131l\u0131k yeteneklerinin, modern yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme i\u00e7in ne denli kritik oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Ayr\u0131ca, mobil ve web platformlar\u0131nda Rust'\u0131n nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fine dair ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 bilgilere de de\u011findik. Rust ile programlama yapmak, ba\u015flang\u0131\u00e7ta baz\u0131 kavramsal zorluklar i\u00e7erebilse de, sundu\u011fu garantiler ve verimlilik, bu \u00f6\u011frenme e\u011frisine harcanan zaman\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla verir. Rust, sadece bir programlama dili de\u011fil, ayn\u0131 zamanda g\u00fcvenli, h\u0131zl\u0131 ve paralel uygulamalar geli\u015ftirmeye odaklanan bir felsefedir. Gelecekte, i\u015fletim sistemlerinden oyun motorlar\u0131na, web servislerinden WebAssembly mod\u00fcllerine kadar daha bir\u00e7ok alanda Rust'\u0131n ad\u0131n\u0131 daha s\u0131k duyaca\u011f\u0131m\u0131z kesindir.<\/p>\n<h3>S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h3>\n<ol>\n<li>\n        <strong>Rust'\u0131 \u00f6\u011frenmek zor mu?<\/strong><\/p>\n<p>Rust, di\u011fer baz\u0131 modern dillere (Python, JavaScript gibi) k\u0131yasla daha dik bir \u00f6\u011frenme e\u011frisine sahiptir. \u00d6zellikle \"\u00f6d\u00fcn\u00e7 alma\" (borrowing) ve \"\u00f6m\u00fcr\" (lifetimes) kavramlar\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olabilir. Ancak, bu kavramlar\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, Rust'\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bellek g\u00fcvenli\u011fi ve performans garantileri geli\u015ftirme s\u00fcrecinizi \u00e7ok daha verimli hale getirir. Sab\u0131rl\u0131 olmak ve pratik yapmak \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinde anahtard\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n        <strong>Neden do\u011frudan <code>rustc<\/code> kullanmak yerine <code>cargo<\/code> kullanmal\u0131y\u0131z?<\/strong><\/p>\n<p><code>cargo<\/code>, Rust projelerini y\u00f6netmek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f kapsaml\u0131 bir ara\u00e7t\u0131r. Sadece kodu derlemekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 y\u00f6netir, testleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, projenizin yap\u0131s\u0131n\u0131 otomatik olarak olu\u015fturur ve hatta dok\u00fcmantasyon olu\u015fturman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. <code>rustc<\/code> sadece bir derleyicidir ve bu ek g\u00f6revleri manuel olarak yapman\u0131z gerekir. \u00c7o\u011fu ger\u00e7ek d\u00fcnya projesi i\u00e7in <code>cargo<\/code> kullanmak, geli\u015ftirme verimlili\u011fini ve h\u0131z\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n        <strong>Rust hangi alanlarda yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131yor?<\/strong><\/p>\n<p>Rust; sistem programlama (i\u015fletim sistemleri, s\u00fcr\u00fcc\u00fcler), web sunucular\u0131 ve API'leri, WebAssembly (taray\u0131c\u0131 i\u00e7i performans), komut sat\u0131r\u0131 ara\u00e7lar\u0131 (CLI), g\u00f6m\u00fcl\u00fc sistemler, kriptografi ve blok zinciri teknolojileri gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli alanlarda kullan\u0131lmaktad\u0131r. Performans ve g\u00fcvenlik kritik uygulamalar i\u00e7in ideal bir se\u00e7imdir.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n        <strong>Rust'ta bellek g\u00fcvenli\u011fi nas\u0131l sa\u011flan\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>Rust, bellek g\u00fcvenli\u011fini \"\u00f6d\u00fcn\u00e7 alma denetleyicisi\" (borrow checker) ad\u0131 verilen derleyici zaman\u0131 kontrolleri ile sa\u011flar. Bu denetleyici, veri yar\u0131\u015flar\u0131n\u0131, null i\u015faret\u00e7i derecelendirmelerini ve di\u011fer yayg\u0131n bellek hatalar\u0131n\u0131 derleme zaman\u0131nda tespit eder ve engeller. Bu sayede, \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131nda bu t\u00fcr hatalardan kaynaklanan g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 veya \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fler \u00f6nlenir. Bu sistem, C++ gibi dillerde manuel bellek y\u00f6netimiyle ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131 otomatik olarak \u00e7\u00f6zer.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p><\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rust programlama diline ad\u0131m atmak m\u0131 istiyorsunuz? Bu kapsaml\u0131 rehberde, &#8220;Hello World&#8221; uygulamas\u0131n\u0131 hem en temel, manuel yollarla&hellip;","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-35152","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Rust programlama diline ad\u0131m atmak m\u0131 istiyorsunuz? Bu kapsaml\u0131 rehberde, &quot;Hello World&quot; uygulamas\u0131n\u0131 hem en temel, manuel yollarla hem de Rust&#039;\u0131n modern paket y\u00f6neticisi Cargo ile nas\u0131l olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz. Performans ve bellek g\u00fcvenli\u011fi sunan Rust d\u00fcnyas\u0131na ho\u015f geldiniz!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Rust programlama diline ad\u0131m atmak m\u0131 istiyorsunuz? Bu kapsaml\u0131 rehberde, &quot;Hello World&quot; uygulamas\u0131n\u0131 hem en temel, manuel yollarla hem de Rust&#039;\u0131n modern paket y\u00f6neticisi Cargo ile nas\u0131l olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz. Performans ve bellek g\u00fcvenli\u011fi sunan Rust d\u00fcnyas\u0131na ho\u015f geldiniz!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-26T06:00:57+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar\",\"datePublished\":\"2025-11-26T06:00:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/\"},\"wordCount\":4011,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/\",\"name\":\"Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-11-26T06:00:57+00:00\",\"description\":\"Rust programlama diline ad\u0131m atmak m\u0131 istiyorsunuz? Bu kapsaml\u0131 rehberde, \\\"Hello World\\\" uygulamas\u0131n\u0131 hem en temel, manuel yollarla hem de Rust'\u0131n modern paket y\u00f6neticisi Cargo ile nas\u0131l olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz. Performans ve bellek g\u00fcvenli\u011fi sunan Rust d\u00fcnyas\u0131na ho\u015f geldiniz!\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar","description":"Rust programlama diline ad\u0131m atmak m\u0131 istiyorsunuz? Bu kapsaml\u0131 rehberde, \"Hello World\" uygulamas\u0131n\u0131 hem en temel, manuel yollarla hem de Rust'\u0131n modern paket y\u00f6neticisi Cargo ile nas\u0131l olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz. Performans ve bellek g\u00fcvenli\u011fi sunan Rust d\u00fcnyas\u0131na ho\u015f geldiniz!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar","og_description":"Rust programlama diline ad\u0131m atmak m\u0131 istiyorsunuz? Bu kapsaml\u0131 rehberde, \"Hello World\" uygulamas\u0131n\u0131 hem en temel, manuel yollarla hem de Rust'\u0131n modern paket y\u00f6neticisi Cargo ile nas\u0131l olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz. Performans ve bellek g\u00fcvenli\u011fi sunan Rust d\u00fcnyas\u0131na ho\u015f geldiniz!","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-11-26T06:00:57+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"22 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar","datePublished":"2025-11-26T06:00:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/"},"wordCount":4011,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/","name":"Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-11-26T06:00:57+00:00","description":"Rust programlama diline ad\u0131m atmak m\u0131 istiyorsunuz? Bu kapsaml\u0131 rehberde, \"Hello World\" uygulamas\u0131n\u0131 hem en temel, manuel yollarla hem de Rust'\u0131n modern paket y\u00f6neticisi Cargo ile nas\u0131l olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m ke\u015ffedeceksiniz. Performans ve bellek g\u00fcvenli\u011fi sunan Rust d\u00fcnyas\u0131na ho\u015f geldiniz!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/rust-hello-world-zorlu-ve-akilli-yollar\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rust Hello World: Zorlu ve Ak\u0131ll\u0131 Yollar"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35152"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35152\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}