JavaScript d\u00fcnyas\u0131nda karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kez anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda vazge\u00e7ilmeziniz olacak iki temel kavramla tan\u0131\u015fmaya haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Closures ve Call Stack! Bu makale, JavaScript’in bu kritik bile\u015fenlerini interaktif bir oyun geli\u015ftirme senaryosu \u00fczerinden ad\u0131m ad\u0131m \u00f6\u011freterek, teorik bilgiyi prati\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenize yard\u0131mc\u0131 olacak. Hem deneyimli geli\u015ftiriciler hem de yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in kapsaml\u0131 bir rehber sunuyoruz.<\/p>\n
JavaScript kodu yazarken, \u00e7o\u011fu zaman fonksiyonlar\u0131n kendi i\u00e7lerinde tan\u0131mlanm\u0131\u015f de\u011fi\u015fkenlere eri\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Peki, bu fonksiyonlar tan\u0131mland\u0131klar\u0131 ortamdan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra bile o ortamdaki de\u011fi\u015fkenlere nas\u0131l eri\u015fmeye devam edebilir? \u0130\u015fte tam da bu noktada Closures (kapan\u0131mlar) devreye girer. Basit\u00e7e ifade etmek gerekirse, bir closure, bir i\u00e7 fonksiyonun, d\u0131\u015f fonksiyonunun kapsam zincirine (scope chain) eri\u015fimini koruyarak olu\u015fturdu\u011fu bir yap\u0131d\u0131r. Bu, d\u0131\u015f fonksiyonun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bitse ve call stack’ten \u00e7\u0131kar\u0131lsa bile i\u00e7 fonksiyonun d\u0131\u015f ortamdaki de\u011fi\u015fkenleri hat\u0131rlayabilmesini sa\u011flar.<\/p>\n
Bu konuyu daha iyi anlamak i\u00e7in JavaScript’in kodu nas\u0131l y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steren bir di\u011fer temel kavram olan Call Stack’i (\u00e7a\u011fr\u0131 y\u0131\u011f\u0131n\u0131) incelemek \u00f6nemlidir. Call Stack, JavaScript motorunun fonksiyon \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 takip etti\u011fi bir veri yap\u0131s\u0131d\u0131r. Bir fonksiyon \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu \u00e7a\u011fr\u0131 stack’in en \u00fcst\u00fcne eklenir (push). Fonksiyon i\u015fini bitirdi\u011finde ise stack’ten \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r (pop). Bu mekanizma, fonksiyonlar\u0131n do\u011fru s\u0131rada y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini ve hangi fonksiyonun hangi ortamda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n izlenmesini sa\u011flar. Her fonksiyon \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, kendi y\u00fcr\u00fctme ba\u011flam\u0131n\u0131 (execution context) olu\u015fturur ve bu ba\u011flam, fonksiyonun de\u011fi\u015fkenlerini, arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 ve d\u0131\u015f kapsam\u0131na olan referanslar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bir closure, d\u0131\u015f fonksiyonunun y\u00fcr\u00fctme ba\u011flam\u0131n\u0131 “kapatarak” (closure) bu ba\u011flam\u0131 bellekte tutar ve i\u00e7 fonksiyonun eri\u015febilmesini sa\u011flar. Bu, JavaScript’in dinamik ve esnek do\u011fas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, bir saya\u00e7 fonksiyonu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, bu saya\u00e7 her \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferini bir art\u0131r\u0131r ve bu de\u011feri korur. E\u011fer closure olmasayd\u0131, her \u00e7a\u011fr\u0131da saya\u00e7 s\u0131f\u0131rlan\u0131r veya genel bir de\u011fi\u015fkene ba\u011f\u0131ml\u0131 olurdu ki bu da kodun okunabilirli\u011fini ve g\u00fcvenli\u011fini azalt\u0131rd\u0131. Closures, \u00f6zel veriler olu\u015fturman\u0131n ve bunlar\u0131 yaln\u0131zca belirli fonksiyonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla de\u011fi\u015ftirmeye izin vermenin m\u00fckemmel bir yoludur. Bu, \u00f6zellikle veri gizlili\u011fini (encapsulation) sa\u011flamak ve mod\u00fcler kod yazmak istedi\u011fimizde hayati \u00f6neme sahiptir. JavaScript’teki hemen hemen her modern uygulama veya k\u00fct\u00fcphane, closures’lardan yo\u011fun bir \u015fekilde faydalan\u0131r. Event listener’lar, mod\u00fcl desenleri ve hatta React’teki state y\u00f6netim mekanizmalar\u0131 bile alt\u0131nda closure prensiplerini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu derinlemesine anlay\u0131\u015f, daha temiz, daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc JavaScript kodu yazman\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n
\nfunction disFonksiyon(disDegisken) {\n let icDegisken = 'Merhaba';\n\n function icFonksiyon() {\n \/\/ icFonksiyon, disFonksiyon'un disDegisken ve icDegisken'ine eri\u015fir.\n console.log(icDegisken + ' ' + disDegisken);\n }\n\n return icFonksiyon;\n}\n\nconst benimKapanim = disFonksiyon('D\u00fcnya!');\nbenimKapanim(); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: Merhaba D\u00fcnya!\n\/\/ disFonksiyon art\u0131k \u00e7a\u011fr\u0131 y\u0131\u011f\u0131n\u0131nda olmasa bile, benimKapanim hala 'Merhaba' ve 'D\u00fcnya!' de\u011fi\u015fkenlerini hat\u0131rl\u0131yor.\n <\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bir Oyuncunun Puan\u0131n\u0131 Korumak \u0130\u00e7in Closures Nas\u0131l Kullan\u0131l\u0131r?<\/h2>\n
\u015eimdi closures kavram\u0131n\u0131 ger\u00e7ek bir oyun senaryosu \u00fczerinden somutla\u015ft\u0131ral\u0131m. Basit bir oyun geli\u015ftirdi\u011fimizi hayal edin: bir oyuncunun puan toplad\u0131\u011f\u0131 ve bu puan\u0131n oyun boyunca g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklanmas\u0131 gerekti\u011fi bir oyun. Geleneksel yakla\u015f\u0131mla, puan\u0131 global bir de\u011fi\u015fkende tutmak cazip gelebilir, ancak bu durum puan\u0131n istenmeyen yerlerden de\u011fi\u015ftirilmesi riskini ta\u015f\u0131r. \u0130\u015fte burada closure'lar devreye girerek veri gizlili\u011fini ve kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. Oyuncunun puan\u0131n\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in bir \"oyuncu fabrikas\u0131\" fonksiyonu olu\u015ftural\u0131m. Bu fonksiyon, her oyuncu i\u00e7in benzersiz bir puan y\u00f6neticisi d\u00f6necek ve bu sayede her oyuncunun puan\u0131 kendi i\u00e7inde izole edilmi\u015f olacak.<\/p>\n
\nfunction oyuncuPuanYoneticisi(baslangicPuani = 0) {\n let puan = baslangicPuani; \/\/ Bu 'puan' de\u011fi\u015fkeni closure taraf\u0131ndan korunur.\n\n return {\n puanAl: function() {\n return puan;\n },\n puanEkle: function(miktar) {\n puan += miktar;\n console.log(Yeni puan: ${puan}<\/code>);\n },\n puanSifirla: function() {\n puan = baslangicPuani;\n console.log(Puan s\u0131f\u0131rland\u0131. Yeni puan: ${puan}<\/code>);\n }\n };\n}\n\n\/\/ Oyuncu 1 i\u00e7in puan y\u00f6neticisi olu\u015fturma\nconst oyuncu1 = oyuncuPuanYoneticisi(100);\noyuncu1.puanEkle(50); \/\/ Yeni puan: 150\nconsole.log(Oyuncu 1 g\u00fcncel puan: ${oyuncu1.puanAl()}<\/code>); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: Oyuncu 1 g\u00fcncel puan: 150\n\n\/\/ Oyuncu 2 i\u00e7in ayr\u0131 bir puan y\u00f6neticisi olu\u015fturma\nconst oyuncu2 = oyuncuPuanYoneticisi(200);\noyuncu2.puanEkle(75); \/\/ Yeni puan: 275\nconsole.log(Oyuncu 2 g\u00fcncel puan: ${oyuncu2.puanAl()}<\/code>); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: Oyuncu 2 g\u00fcncel puan: 275\n\noyuncu1.puanSifirla(); \/\/ Puan s\u0131f\u0131rland\u0131. Yeni puan: 100\nconsole.log(Oyuncu 1 s\u0131f\u0131rlama sonras\u0131 puan: ${oyuncu1.puanAl()}<\/code>); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: Oyuncu 1 s\u0131f\u0131rlama sonras\u0131 puan: 100\n <\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Yukar\u0131daki \u00f6rnekte, oyuncuPuanYoneticisi<\/code> fonksiyonu \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kendi puan<\/code> de\u011fi\u015fkenini olu\u015fturur. Bu fonksiyon, bir nesne d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve bu nesnenin i\u00e7indeki metotlar (puanAl<\/code>, puanEkle<\/code>, puanSifirla<\/code>) d\u0131\u015f fonksiyonun puan<\/code> de\u011fi\u015fkenine eri\u015fimini sa\u011flar. Her metot, oyuncuPuanYoneticisi<\/code>'nin ortam\u0131na \"kapanm\u0131\u015ft\u0131r\" ve bu sayede puan<\/code> de\u011fi\u015fkeni d\u0131\u015far\u0131dan do\u011frudan eri\u015filemez, yaln\u0131zca bu metotlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla manip\u00fcle edilebilir. Bu, veriyi izole ederek oyunun b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korur ve potansiyel hatalar\u0131 azalt\u0131r. Her oyuncuPuanYoneticisi<\/code> \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z puan<\/code> de\u011fi\u015fkenine sahip yeni bir closure ortam\u0131 yarat\u0131r, bu da birden fazla oyuncuyu veya nesneyi y\u00f6netirken olduk\u00e7a kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. Bu yap\u0131, JavaScript'te mod\u00fcl tasar\u0131m desenlerinin temelini olu\u015fturur ve genellikle k\u00fct\u00fcphanelerde veya daha b\u00fcy\u00fck uygulamalarda veri gizlili\u011fi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca, oyununuzda farkl\u0131 puan t\u00fcrleri veya skor tablolar\u0131 gibi daha karma\u015f\u0131k senaryolar\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in bu yakla\u015f\u0131m\u0131 geni\u015fletebilirsiniz. Bu sayede, her bir puan t\u00fcr\u00fc kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z mant\u0131\u011f\u0131na ve verisine sahip olurken, genel oyun state'ini etkilemez.<\/p>\n\n Uzman \u0130pucu: Bu 'fabrika fonksiyonu' deseni, yaln\u0131zca oyunlarda de\u011fil, genel JavaScript uygulamalar\u0131nda da nesne olu\u015fturma ve durum y\u00f6netimi i\u00e7in s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131l\u0131r. Veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flaman\u0131n ve yan etkileri minimize etmenin etkili bir yoludur.\n <\/div>\nOyun Mekaniklerini Geli\u015ftirmek \u0130\u00e7in \u0130leri Closure Teknikleri Nelerdir?<\/h2>\n
Closures, sadece puan y\u00f6netimi gibi basit senaryolarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Oyun geli\u015ftirme s\u00fcrecinde daha karma\u015f\u0131k mekanikleri, \u00f6rne\u011fin bir envanter sistemi, d\u00fc\u015fman yapay zekas\u0131 (AI) veya seviye y\u00f6netimi gibi durumlar\u0131 ele almak i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 seti sunar. Bu ileri teknikler, oyununuzu daha mod\u00fcler, esnek ve hataya dayan\u0131kl\u0131 hale getirmenize yard\u0131mc\u0131 olur. \u015eimdi bu senaryolara odaklanal\u0131m ve closures'\u0131n nas\u0131l daha karma\u015f\u0131k durumlar\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fini g\u00f6relim.<\/p>\n
Envanter Y\u00f6netimi \u0130\u00e7in Closure Kullan\u0131m\u0131<\/h3>\n
Bir oyunun envanter sistemi, oyuncunun toplad\u0131\u011f\u0131 e\u015fyalar\u0131 d\u00fczenli bir \u015fekilde saklamas\u0131n\u0131 ve gerekti\u011finde kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Her oyuncunun kendine \u00f6zel, ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayan bir envanteri olmal\u0131d\u0131r. Bu gereksinimi closures ile kolayca kar\u015f\u0131layabiliriz. Bir envanter mod\u00fcl\u00fc olu\u015fturarak, i\u00e7indeki e\u015fya listesini closure ile gizleyebilir ve sadece ekleme, \u00e7\u0131karma veya g\u00f6sterme gibi belirli metotlarla eri\u015fim sa\u011flayabiliriz.<\/p>\n
\nfunction envanterYoneticisi() {\n let esyalar = []; \/\/ Bu, closure ile korunan \u00f6zel envanter listesidir.\n\n return {\n esyaEkle: function(esyaAdi) {\n esyalar.push(esyaAdi);\n console.log(${esyaAdi} envantere eklendi.<\/code>);\n },\n esyaCikar: function(esyaAdi) {\n const index = esyalar.indexOf(esyaAdi);\n if (index > -1) {\n esyalar.splice(index, 1);\n console.log(${esyaAdi} envanterden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/code>);\n } else {\n console.log(${esyaAdi} envanterde bulunamad\u0131.<\/code>);\n }\n },\n envanteriGoster: function() {\n console.log('Envanter:', esyalar.join(', '));\n },\n esyaSayisi: function() {\n return esyalar.length;\n }\n };\n}\n\nconst oyuncuEnvanteri = envanterYoneticisi();\noyuncuEnvanteri.esyaEkle('K\u0131l\u0131\u00e7');\noyuncuEnvanteri.esyaEkle('Kalkan');\noyuncuEnvanteri.envanteriGoster(); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: Envanter: K\u0131l\u0131\u00e7, Kalkan\noyuncuEnvanteri.esyaCikar('K\u0131l\u0131\u00e7');\noyuncuEnvanteri.envanteriGoster(); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: Envanter: Kalkan\nconsole.log(Envanterde ${oyuncuEnvanteri.esyaSayisi()} e\u015fya var.<\/code>); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: Envanterde 1 e\u015fya var.\n <\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu \u00f6rnekte, esyalar<\/code> dizisi yaln\u0131zca envanterYoneticisi<\/code>'nin d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc nesne i\u00e7indeki metotlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla manip\u00fcle edilebilir. Bu, envanterin tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar ve d\u0131\u015far\u0131dan yanl\u0131\u015fl\u0131kla de\u011fi\u015ftirilmesini \u00f6nler. Ayn\u0131 prensibi, d\u00fc\u015fman davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 veya seviye \u00f6zelliklerini y\u00f6netmek i\u00e7in de kullanabiliriz. \u00d6rne\u011fin, bir d\u00fc\u015fman\u0131n sa\u011fl\u0131k durumu veya sald\u0131r\u0131 g\u00fcc\u00fc gibi \u00f6zellikleri, d\u00fc\u015fman fabrikas\u0131 fonksiyonu i\u00e7inde closure ile izole edilebilir.<\/p>\nD\u00fc\u015fman AI'\u0131 \u0130\u00e7in Closure Uygulamas\u0131<\/h3>\n
Bir d\u00fc\u015fman\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve durumunu y\u00f6neten bir closure, farkl\u0131 d\u00fc\u015fman t\u00fcrleri i\u00e7in \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f AI'lar olu\u015fturman\u0131za olanak tan\u0131r. Her d\u00fc\u015fman \u00f6rne\u011fi, kendi sa\u011fl\u0131k, konum ve hedefleme mant\u0131\u011f\u0131na sahip olabilir.<\/p>\n
\nfunction dusmanYapilandirici(tip, baslangicCan) {\n let can = baslangicCan;\n let konum = { x: 0, y: 0 };\n const dusmanTipi = tip;\n\n function saldir() {\n console.log(${dusmanTipi} sald\u0131r\u0131yor!<\/code>);\n \/\/ Sald\u0131r\u0131 mant\u0131\u011f\u0131 buraya eklenebilir.\n }\n\n function hareketEt(yeniKonumX, yeniKonumY) {\n konum.x = yeniKonumX;\n konum.y = yeniKonumY;\n console.log(${dusmanTipi} yeni konuma hareket etti: (${konum.x}, ${konum.y})<\/code>);\n }\n\n return {\n darbeAl: function(hasar) {\n can -= hasar;\n console.log(${dusmanTipi} darbe ald\u0131. Kalan Can: ${can}<\/code>);\n if (can <= 0) {\n console.log(${dusmanTipi} yenildi!<\/code>);\n }\n },\n davranisGerceklestir: function() {\n \/\/ D\u00fc\u015fman tipine g\u00f6re farkl\u0131 davran\u0131\u015flar eklenebilir.\n if (can > 0) {\n if (Math.random() > 0.5) {\n saldir();\n } else {\n hareketEt(Math.floor(Math.random() * 10), Math.floor(Math.random() * 10));\n }\n }\n },\n durumAl: function() {\n return { tip: dusmanTipi, can: can, konum: { ...konum } };\n }\n };\n}\n\nconst goblin = dusmanYapilandirici('Goblin', 50);\nconst ork = dusmanYapilandirici('Ork', 100);\n\ngoblin.davranisGerceklestir(); \/\/ Goblin sald\u0131r\u0131yor! veya Goblin yeni konuma hareket etti.\nork.darbeAl(20); \/\/ Ork darbe ald\u0131. Kalan Can: 80\nconsole.log(ork.durumAl()); \/\/ \u00c7\u0131kt\u0131: { tip: 'Ork', can: 80, konum: { x: 0, y: 0 } }\n <\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu dusmanYapilandirici<\/code> fonksiyonu, her \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda o d\u00fc\u015fmana \u00f6zel bir closure olu\u015fturur. Bu closure, d\u00fc\u015fman\u0131n can, konum ve tip gibi \u00f6zelliklerini i\u00e7erir ve bu \u00f6zelliklere yaln\u0131zca d\u00f6nd\u00fcr\u00fclen nesnenin metotlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015filebilir. Bu, oyununuzdaki her d\u00fc\u015fman\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne ve davran\u0131\u015f setine sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130leri d\u00fczeyde, bu yap\u0131ya daha karma\u015f\u0131k durum makineleri veya hedefleme algoritmalar\u0131 ekleyerek \u00e7ok daha sofistike d\u00fc\u015fman AI'lar\u0131 olu\u015fturabilirsiniz. Closures, bu t\u00fcr mod\u00fcler ve esnek oyun mekaniklerini tasarlarken size b\u00fcy\u00fck bir avantaj sa\u011flar. Geli\u015ftirdi\u011finiz kod, hem daha okunabilir hem de y\u00f6netilmesi daha kolay hale gelir.<\/p>\nBellek Y\u00f6netimi ve Performans: Closure'lar JavaScript Uygulamalar\u0131n\u0131 Nas\u0131l Etkiler?<\/h2>\n
Closures, JavaScript geli\u015ftirmede g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 olsa da, bellek y\u00f6netimi ve performans \u00fczerindeki etkilerini anlamak hayati \u00f6neme sahiptir. \u00d6zellikle oyunlar gibi performans\u0131n kritik oldu\u011fu uygulamalarda, closures'lar\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek, gereksiz bellek t\u00fcketimini \u00f6nlemeye ve uygulaman\u0131z\u0131n daha verimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya yard\u0131mc\u0131 olur. Bir closure, d\u0131\u015f fonksiyonunun kapsam zincirine (scope chain) referans tuttu\u011fu i\u00e7in, d\u0131\u015f fonksiyonun tamamlanmas\u0131ndan sonra bile o kapsamdaki de\u011fi\u015fkenlerin bellekte kalmas\u0131na neden olabilir.<\/p>\n
JavaScript'te, bir de\u011fi\u015fkenin art\u0131k eri\u015filebilir olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda JavaScript motorunun \u00e7\u00f6p toplay\u0131c\u0131s\u0131 (Garbage Collector - GC) devreye girer ve o de\u011fi\u015fkenin kaplad\u0131\u011f\u0131 belle\u011fi serbest b\u0131rak\u0131r. Ancak bir closure varsa, i\u00e7 fonksiyon d\u0131\u015f kapsamdaki de\u011fi\u015fkenlere hala referans tuttu\u011fu s\u00fcrece, GC bu de\u011fi\u015fkenleri serbest b\u0131rakamaz. Bu durum, yanl\u0131\u015f y\u00f6netildi\u011finde bellek s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131na (memory leaks) yol a\u00e7abilir. \u00d6zellikle uzun s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fan fonksiyonlar veya \u00e7ok say\u0131da closure olu\u015fturan d\u00f6ng\u00fclerde bu durum dikkatle ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir d\u00f6ng\u00fc i\u00e7inde binlerce closure olu\u015fturursan\u0131z ve bu closure'lar b\u00fcy\u00fck veri yap\u0131lar\u0131na referans tutuyorsa, \u00f6nemli miktarda bellek t\u00fcketimine neden olabilirsiniz.<\/p>\n
Peki, bu durumla nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kabiliriz? \u00d6ncelikle, closure'lar\u0131 bilin\u00e7li ve gerekti\u011fi yerde kullanmak \u00f6nemlidir. Her zaman gereksiz yere closure olu\u015fturmaktan ka\u00e7\u0131nmal\u0131s\u0131n\u0131z. Bir di\u011fer strateji ise, closure'\u0131n i\u015fi bitti\u011finde d\u0131\u015f kapsamdaki referanslar\u0131 null'a atayarak manuel olarak referanslar\u0131 k\u0131rmakt\u0131r. Bu, GC'nin o belle\u011fi daha erken toplamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. Ancak modern JavaScript motorlar\u0131 ve \u00e7\u00f6p toplay\u0131c\u0131lar olduk\u00e7a ak\u0131ll\u0131d\u0131r; \u00e7o\u011fu zaman do\u011fru kullan\u0131mda bu t\u00fcr manuel m\u00fcdahalelere gerek kalmaz. As\u0131l \u00f6nemli olan, DOM elemanlar\u0131na veya b\u00fcy\u00fck veri yap\u0131lar\u0131na referans tutan closure'lara dikkat etmektir. Bir closure bir DOM eleman\u0131na referans tutuyorsa ve o DOM eleman\u0131 sayfadan kald\u0131r\u0131ld\u0131ysa bile, closure var oldu\u011fu s\u00fcrece eleman bellekte kalmaya devam edebilir.<\/p>\n
Performans a\u00e7\u0131s\u0131ndan, closure'lar ek bir soyutlama katman\u0131 getirdi\u011fi i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir performans maliyeti olabilir. \u0130\u00e7 fonksiyonun d\u0131\u015f kapsam zincirinde arama yapmas\u0131 gerekir. Ancak modern JavaScript motorlar\u0131 bu t\u00fcr optimizasyonlar\u0131 \u00e7ok iyi yapar ve \u00e7o\u011fu zaman bu maliyet g\u00f6z ard\u0131 edilebilir d\u00fczeydedir. As\u0131l performans d\u00fc\u015f\u00fc\u015fleri, gereksiz bellek t\u00fcketimi ve dolay\u0131s\u0131yla GC'nin daha s\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kalmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Daha az bellek s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 demek, daha az GC d\u00f6ng\u00fcs\u00fc ve dolay\u0131s\u0131yla daha ak\u0131c\u0131 bir uygulama performans\u0131 demektir. \u00d6zellikle bir oyunda, her milisaniyenin \u00f6nemli oldu\u011fu durumlarda, bellek ve performans y\u00f6netimi kritik bir fakt\u00f6rd\u00fcr.<\/p>\n
\nfunction buyukVeriIleClosure() {\n let buyukVeri = Array(1000000).fill('some_large_string'); \/\/ B\u00fcy\u00fck bir dizi\n \n return function() {\n console.log(buyukVeri.length); \/\/ Bu closure buyukVeri'ye referans tutar\n };\n}\n\nlet benimIslemim = buyukVeriIleClosure();\n\/\/ Art\u0131k benimIslemim \u00e7a\u011fr\u0131lmasa bile, buyukVeri bellekte tutulur.\n\/\/ E\u011fer benimIslemim'i art\u0131k kullanmayacaksan\u0131z, referans\u0131 null'a atamak bellek bo\u015falt\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir:\n\/\/ benimIslemim = null;\n <\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, closures g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ancak dikkatli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bellek s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ve gereksiz performans d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerini \u00f6nlemek i\u00e7in closure'lar\u0131n ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc ve referans tutma mekanizmalar\u0131n\u0131 anlamak, daha sa\u011flam ve verimli JavaScript uygulamalar\u0131 geli\u015ftirmenize olanak tan\u0131r. Kodunuzu d\u00fczenli olarak profillemek ve bellek kullan\u0131m\u0131n\u0131 izlemek, olas\u0131 sorunlar\u0131 erken tespit etmenize yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
Ger\u00e7ek D\u00fcnya Oyunlar\u0131nda Closures: Bir Vaka Analizi ve Duyarl\u0131 Tasar\u0131m \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/h2>\n
Closures'lar\u0131n g\u00fcc\u00fc ve esnekli\u011fi, sadece k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6rneklerle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli ve karma\u015f\u0131k oyun projelerinde de yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131r. Ger\u00e7ek d\u00fcnya oyunlar\u0131nda, \u00f6zellikle taray\u0131c\u0131 tabanl\u0131 oyunlarda, closures, mod\u00fcler yap\u0131land\u0131rma, durum y\u00f6netimi ve hatta event handling gibi pek \u00e7ok alanda kilit rol oynar. Bu b\u00f6l\u00fcmde, closures'\u0131n ger\u00e7ek bir oyun projesinde nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fine dair bir vaka analizi sunarken, ayn\u0131 zamanda mobil cihazlarda oyun deneyimini iyile\u015ftirmek i\u00e7in duyarl\u0131 tasar\u0131m (responsive design) ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve CSS media query \u00f6rneklerini de ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
Oyun Motorlar\u0131nda Mod\u00fcl Y\u00f6netimi ve Durum \u0130zleme<\/h3>\n
Bir\u00e7ok JavaScript oyun motoru veya k\u00fct\u00fcphanesi, i\u00e7 mod\u00fcllerini ve bile\u015fenlerini y\u00f6netmek i\u00e7in closures'dan yararlan\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir oyunun \"sahne y\u00f6neticisi\" mod\u00fcl\u00fc, farkl\u0131 oyun seviyelerini veya men\u00fc ekranlar\u0131n\u0131 y\u00fcklemekten ve y\u00f6netmekten sorumlu olabilir. Bu mod\u00fcl, kendi i\u00e7 durumunu (hangi sahnenin aktif oldu\u011fu, y\u00fckl\u00fc kaynaklar vb.) closure arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla koruyabilir ve d\u0131\u015far\u0131ya sadece belirli API'ler (sahneYukle()<\/code>, aktifSahneAl()<\/code> gibi) sunarak veri gizlili\u011fini sa\u011flayabilir. Bu, oyunun karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131k\u00e7a kod taban\u0131n\u0131n y\u00f6netilebilirli\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r.<\/p>\n\nconst SahneYoneticisi = (function() {\n let aktifSahne = null; \/\/ Closure ile gizlenmi\u015f dahili durum\n\n function sahneDegistir(yeniSahne) {\n if (aktifSahne) {\n console.log(${aktifSahne.ad} sahnesi kapat\u0131l\u0131yor...<\/code>);\n aktifSahne.kapat();\n }\n aktifSahne = yeniSahne;\n aktifSahne.yukle();\n console.log(${aktifSahne.ad} sahnesi y\u00fcklendi.<\/code>);\n }\n\n return {\n yukleOyunSahnesi: function() {\n const oyunSahnesi = {\n ad: 'Oyun Sahnesi',\n yukle: () => console.log('Oyun kaynaklar\u0131 y\u00fckleniyor...'),\n kapat: () => console.log('Oyun kaynaklar\u0131 bo\u015falt\u0131l\u0131yor...')\n };\n sahneDegistir(oyunSahnesi);\n },\n yukleMenuSahnesi: function() {\n const menuSahnesi = {\n ad: 'Men\u00fc Sahnesi',\n yukle: () => console.log('Men\u00fc aray\u00fcz\u00fc olu\u015fturuluyor...'),\n kapat: () => console.log('Men\u00fc aray\u00fcz\u00fc kald\u0131r\u0131l\u0131yor...')\n };\n sahneDegistir(menuSahnesi);\n },\n getAktifSahneAdi: function() {\n return aktifSahne ? aktifSahne.ad : 'Yok';\n }\n };\n})();\n\nSahneYoneticisi.yukleMenuSahnesi(); \/\/ Men\u00fc aray\u00fcz\u00fc olu\u015fturuluyor... Men\u00fc Sahnesi y\u00fcklendi.\nconsole.log(Aktif sahne: ${SahneYoneticisi.getAktifSahneAdi()}<\/code>); \/\/ Aktif sahne: Men\u00fc Sahnesi\nSahneYoneticisi.yukleOyunSahnesi(); \/\/ Men\u00fc Sahnesi kapat\u0131l\u0131yor... Oyun kaynaklar\u0131 y\u00fckleniyor... Oyun Sahnesi y\u00fcklendi.\n <\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu \"Immediately Invoked Function Expression\" (IIFE) deseni, SahneYoneticisi<\/code>'nin kendi \u00f6zel kapsam\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131n\u0131 ve aktifSahne<\/code> gibi de\u011fi\u015fkenleri d\u0131\u015far\u0131dan eri\u015filemez hale getirmesini sa\u011flar. D\u0131\u015far\u0131ya yaln\u0131zca yukleOyunSahnesi<\/code>, yukleMenuSahnesi<\/code> ve getAktifSahneAdi<\/code> gibi public metotlar a\u00e7\u0131l\u0131r. Bu, oyunun farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinin birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve mod\u00fclerli\u011fini sa\u011flar, bu da bak\u0131m ve geni\u015fletme a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131k getirir.<\/p>\nMobil Uyumlu Oyun Tasar\u0131m\u0131 \u0130\u00e7in Duyarl\u0131 Yakla\u015f\u0131mlar<\/h3>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde oyunlar\u0131n sadece masa\u00fcst\u00fc bilgisayarlarda de\u011fil, tabletler ve ak\u0131ll\u0131 telefonlar gibi mobil cihazlarda da sorunsuz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 beklenir. Duyarl\u0131 tasar\u0131m, oyun aray\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fcn ve d\u00fczeninizin farkl\u0131 ekran boyutlar\u0131na ve y\u00f6nelimlerine dinamik olarak uyum sa\u011flamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. JavaScript closures bu alanda do\u011frudan bir rol oynamasa da, olay dinleyicilerini (event listeners) y\u00f6neterek veya belirli ekran boyutlar\u0131na g\u00f6re davran\u0131\u015flar\u0131 tetikleyerek dolayl\u0131 olarak yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, bir resize<\/code> olay dinleyicisi i\u00e7inde, ekran boyutunu kontrol eden ve oyunun belirli UI \u00f6\u011felerini veya kamera ayarlar\u0131n\u0131 buna g\u00f6re ayarlayan bir closure kullanabilirsiniz. Ancak duyarl\u0131 tasar\u0131m\u0131n temelini genellikle CSS Media Queries olu\u015fturur. \u0130\u015fte mobil uyumlu bir oyun aray\u00fcz\u00fc i\u00e7in basit bir CSS media query \u00f6rne\u011fi:<\/p>\n\n\/* Temel stil - Varsay\u0131lan (masa\u00fcst\u00fc veya geni\u015f ekranlar) *\/\n.oyun-kontrolleri {\n width: 200px;\n position: absolute;\n bottom: 20px;\n right: 20px;\n background-color: #333;\n color: white;\n padding: 15px;\n border-radius: 8px;\n}\n\n.oyun-ana-ekran {\n width: 100vw;\n height: 100vh;\n overflow: hidden;\n background-color: #1a1a1a;\n}\n\n\/* K\u00fc\u00e7\u00fck ekranlar (\u00f6rn. mobil cihazlar) i\u00e7in stiller *\/\n@media (max-width: 768px) {\n .oyun-kontrolleri {\n width: 90%; \/* Daha geni\u015f kontrol alan\u0131 *\/\n position: fixed; \/* Ekran\u0131n alt\u0131nda sabit kals\u0131n *\/\n bottom: 0;\n left: 0;\n right: 0;\n background-color: #222;\n padding: 10px;\n border-radius: 0;\n display: flex; \/* Kontrol d\u00fc\u011fmelerini yatay hizala *\/\n justify-content: space-around;\n align-items: center;\n }\n\n .oyun-kontrol-dugmesi {\n font-size: 1.2em; \/* Daha b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u011fme yaz\u0131lar\u0131 *\/\n padding: 10px 15px;\n }\n\n .oyun-ana-ekran {\n \/* Mobil cihazlarda baz\u0131 aray\u00fcz \u00f6\u011felerini k\u00fc\u00e7\u00fclt veya gizle *\/\n font-size: 0.9em;\n }\n}\n\n\/* Y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc (retina) ekranlar i\u00e7in *\/\n@media only screen and (-webkit-min-device-pixel-ratio: 2),\n only screen and (min--moz-device-pixel-ratio: 2),\n only screen and (-o-min-device-pixel-ratio: 2\/1),\n only screen and (min-device-pixel-ratio: 2),\n only screen and (min-resolution: 192dpi),\n only screen and (min-resolution: 2dppx) {\n \/* Retina ekranlar i\u00e7in daha y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc g\u00f6rseller kullan\u0131n *\/\n .oyuncu-sprite {\n background-image: url('oyuncu-sprite@2x.png');\n background-size: contain; \/* G\u00f6rseli boyutland\u0131rma *\/\n }\n}\n <\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu CSS kurallar\u0131, taray\u0131c\u0131 penceresi belirli bir geni\u015fli\u011fin alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde (max-width: 768px<\/code> gibi), oyun kontrollerinin ve ana ekran\u0131n nas\u0131l yeniden d\u00fczenlenece\u011fini tan\u0131mlar. \u00d6rne\u011fin, mobil cihazlarda kontrol d\u00fc\u011fmeleri ekran\u0131n alt k\u0131sm\u0131na yay\u0131labilir ve daha b\u00fcy\u00fck dokunma alanlar\u0131na sahip olabilir. JavaScript taraf\u0131nda, window.matchMedia<\/code> API'\u0131n\u0131 kullanarak bu medya sorgular\u0131n\u0131 JavaScript i\u00e7inde de dinleyebilir ve \u00f6rne\u011fin mobil cihazlarda farkl\u0131 bir dokunmatik kontrol \u015femas\u0131 etkinle\u015ftirebilirsiniz.<\/p>\n\n\/\/ JavaScript ile medya sorgular\u0131n\u0131 dinleme \u00f6rne\u011fi (mobil cihazlarda farkl\u0131 kontrol)\n(function() {\n const mobileQuery = window.matchMedia('(max-width: 768px)');\n\n function handleMobileChange(e) {\n if (e.matches) {\n console.log('Mobil cihaz alg\u0131land\u0131, dokunmatik kontroller etkinle\u015ftiriliyor.');\n \/\/ Mobil cihazlara \u00f6zg\u00fc kontrol \u015femas\u0131n\u0131 etkinle\u015ftir\n \/\/ touchKontrolleriYukle();\n } else {\n console.log('Masa\u00fcst\u00fc\/tablet alg\u0131land\u0131, klavye kontrolleri etkinle\u015ftiriliyor.');\n \/\/ Klavye kontrollerini etkinle\u015ftir\n \/\/ klavyeKontrolleriYukle();\n }\n }\n\n \/\/ \u0130lk y\u00fcklemede kontrol et\n handleMobileChange(mobileQuery);\n\n \/\/ De\u011fi\u015fiklikleri dinle (closure sayesinde handleMobileChange, mobileQuery'ye eri\u015febilir)\n mobileQuery.addEventListener('change', handleMobileChange);\n})();\n <\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu JavaScript kodu, ekran boyutu de\u011fi\u015fimini dinlemek i\u00e7in bir closure kullan\u0131r ve mobil uyumlulu\u011fu dinamik olarak y\u00f6netir. Bu t\u00fcr entegre yakla\u015f\u0131mlar, modern web oyunlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 cihazlarda y\u00fcksek kaliteli bir kullan\u0131c\u0131 deneyimi sunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Closures, bu karma\u015f\u0131k etkile\u015fimlerin ve durum y\u00f6netiminin ard\u0131ndaki temel mekanizmalardan biri olarak \u00f6nemini korur.<\/p>\n
S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular ve \u00d6nemli \u00c7\u0131kar\u0131mlar Nelerdir?<\/h2>\n
Bu makale boyunca JavaScript'in iki g\u00fc\u00e7l\u00fc ve temel kavram\u0131 olan closures ve call stack'i, interaktif bir oyun geli\u015ftirme perspektifinden inceledik. G\u00f6rd\u00fck ki, closures sadece teorik bir kavram olmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda oyun puan\u0131 y\u00f6netimi, envanter sistemleri, d\u00fc\u015fman yapay zekas\u0131 ve mod\u00fcler mimariler gibi ger\u00e7ek d\u00fcnya senaryolar\u0131nda da kritik bir rol oynuyor. Call stack'in ise fonksiyon y\u00fcr\u00fctme ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00f6netti\u011fini ve her fonksiyonun kendi y\u00fcr\u00fctme ba\u011flam\u0131n\u0131 nas\u0131l olu\u015fturdu\u011funu anlamak, closures'\u0131n neden ve nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Closures, veri gizlili\u011fini (encapsulation) sa\u011flayarak kodunuzu daha g\u00fcvenli ve y\u00f6netilebilir hale getirir. D\u0131\u015far\u0131dan do\u011frudan eri\u015filemeyen \u00f6zel de\u011fi\u015fkenler olu\u015fturman\u0131za olanak tan\u0131yarak, istenmeyen yan etkileri ve hatalar\u0131 minimize eder. Ancak, bellek y\u00f6netimi ve performans \u00fczerindeki potansiyel etkilerini de g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir. Gereksiz closure kullan\u0131mlar\u0131 veya b\u00fcy\u00fck veri referanslar\u0131, bellek s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131na yol a\u00e7abilir, bu nedenle dikkatli ve bilin\u00e7li kullan\u0131m esast\u0131r. Mobil uyumlu oyun geli\u015ftirmede ise, closures'\u0131n do\u011frudan etkisi olmasa da, olay dinleyicileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla duyarl\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 tetiklemekte veya mod\u00fcler yap\u0131land\u0131rmalar i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. CSS media query'leri gibi duyarl\u0131 tasar\u0131m teknikleriyle birle\u015fti\u011finde, her cihazda sorunsuz bir oyun deneyimi sunman\u0131n anahtar\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar.<\/p>\n
\u00d6nemli \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131m\u0131z \u015fudur: Closures ve Call Stack, JavaScript'in nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 derinlemesine anlamak i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir. Bu kavramlara hakim olmak, sadece daha iyi kod yazman\u0131z\u0131 sa\u011flamakla kalmayacak, ayn\u0131 zamanda ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kodunu daha kolay anlaman\u0131za ve modern JavaScript k\u00fct\u00fcphaneleri ile framework'lerini daha etkin kullanman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lar\u0131 do\u011fru ve bilin\u00e7li bir \u015fekilde kullanarak, hem basit hem de karma\u015f\u0131k oyunlar\u0131 ba\u015far\u0131yla geli\u015ftirebilirsiniz.<\/p>\n
S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h3>\n\n- \n S: Closure'lar ne zaman ve nerede olu\u015fur?<\/strong><\/p>\n
C: Closure'lar, bir i\u00e7 fonksiyonun, d\u0131\u015f fonksiyonunun kapsam\u0131ndaki de\u011fi\u015fkenlere referans tuttu\u011fu her durumda olu\u015fur. D\u0131\u015f fonksiyonun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bitse ve \u00e7a\u011fr\u0131 y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lsa bile, i\u00e7 fonksiyon d\u00f6nd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde veya ba\u015fka bir yere ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu referanslar korunur. \u00d6rne\u011fin, bir fonksiyonun i\u00e7indeki bir di\u011fer fonksiyonu d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde bir closure olu\u015fturmu\u015f olursunuz.<\/p>\n<\/li>\n
- \n S: Call Stack dolarsa ne olur?<\/strong><\/p>\n
C: Call Stack, genellikle \u00f6zyinelemeli (recursive) fonksiyonlar\u0131n sonsuz d\u00f6ng\u00fcye girmesi gibi durumlarda dolabilir. Bu, \"Maximum call stack size exceeded\" hatas\u0131na yol a\u00e7ar. Bu durumda JavaScript motoru daha fazla fonksiyon \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 i\u015fleyemez ve uygulaman\u0131z \u00e7\u00f6ker. Bu nedenle, \u00f6zyinelemeli fonksiyonlar yazarken dikkatli olunmal\u0131 ve bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f ko\u015fulu (base case) tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131ndan emin olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n
- \n S: Closure'lar bellek s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131na neden olabilir mi?<\/strong><\/p>\n
C: Evet, yanl\u0131\u015f kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda closure'lar bellek s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131na neden olabilir. \u00d6zellikle bir closure, art\u0131k ihtiya\u00e7 duyulmayan ancak b\u00fcy\u00fck veri yap\u0131lar\u0131na veya DOM elemanlar\u0131na referans tutmaya devam ederse, JavaScript'in \u00e7\u00f6p toplay\u0131c\u0131s\u0131 bu belle\u011fi serbest b\u0131rakamaz. Bu durumu \u00f6nlemek i\u00e7in, closure'lar taraf\u0131ndan tutulan referanslar\u0131 i\u015finiz bitti\u011finde manuel olarak null<\/code>'a atamak veya referans d\u00f6ng\u00fclerini k\u0131rmak faydal\u0131 olabilir.<\/p>\n<\/li>\n- \n S: Closure'lar performans\u0131 olumsuz etkiler mi?<\/strong><\/p>\n
C: Teorik olarak, closure'lar, i\u00e7 fonksiyonun d\u0131\u015f kapsam zincirinde de\u011fi\u015fken aramas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi i\u00e7in hafif bir performans maliyetine sahip olabilir. Ancak modern JavaScript motorlar\u0131 bu t\u00fcr optimizasyonlar\u0131 \u00e7ok iyi yapar ve \u00e7o\u011fu durumda bu maliyet g\u00f6z ard\u0131 edilebilir d\u00fczeydedir. As\u0131l performans endi\u015fesi, bellek s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131ndan kaynaklanan gereksiz \u00e7\u00f6p toplama d\u00f6ng\u00fcleridir, bu da uygulaman\u0131n genel yan\u0131t verme s\u00fcresini d\u00fc\u015f\u00fcrebilir.<\/p>\n<\/li>\n
- \n S: IIFE (Immediately Invoked Function Expression) ile closure'lar aras\u0131ndaki ili\u015fki nedir?<\/strong><\/p>\n
C: IIFE'ler, kendi \u00f6zel kapsamlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmak ve bu kapsam i\u00e7indeki de\u011fi\u015fkenleri d\u0131\u015far\u0131dan eri\u015filemez hale getirmek i\u00e7in s\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131r. Bir IIFE i\u00e7inde tan\u0131mlanan herhangi bir fonksiyon, IIFE'nin kapsam\u0131na bir closure olu\u015fturabilir ve o kapsamdaki de\u011fi\u015fkenlere eri\u015febilir. Bu, mod\u00fcl deseni olu\u015fturmak ve global kapsam\u0131 kirletmeden \u00f6zel durumlar\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in yayg\u0131n bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"JavaScript d\u00fcnyas\u0131nda karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kez anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda vazge\u00e7ilmeziniz olacak iki temel kavramla tan\u0131\u015fmaya haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Closures…","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[129],"tags":[],"class_list":{"0":"post-34362","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-javascript","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"\n
Closures & Callstacks: JavaScript Oyunlar\u0131yla Derinlemesine \u00d6\u011frenme<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"JavaScript d\u00fcnyas\u0131nda karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kez anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda vazge\u00e7ilmeziniz olacak iki temel kavramla tan\u0131\u015fmaya haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Closures ve Call Stack! Bu makale, JavaScript'in bu kritik bile\u015fenlerini interaktif bir oyun geli\u015ftirme senaryosu \u00fczerinden ad\u0131m ad\u0131m \u00f6\u011freterek, teorik bilgiyi prati\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenize yard\u0131mc\u0131 olacak. Hem deneyimli geli\u015ftiriciler hem de yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in kapsaml\u0131 bir rehber sunuyoruz.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Closures & Callstacks: JavaScript Oyunlar\u0131yla Derinlemesine \u00d6\u011frenme\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"JavaScript d\u00fcnyas\u0131nda karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kez anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda vazge\u00e7ilmeziniz olacak iki temel kavramla tan\u0131\u015fmaya haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Closures ve Call Stack! Bu makale, JavaScript'in bu kritik bile\u015fenlerini interaktif bir oyun geli\u015ftirme senaryosu \u00fczerinden ad\u0131m ad\u0131m \u00f6\u011freterek, teorik bilgiyi prati\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenize yard\u0131mc\u0131 olacak. Hem deneyimli geli\u015ftiriciler hem de yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in kapsaml\u0131 bir rehber sunuyoruz.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-15T15:31:02+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Closures & Callstacks: JavaScript Oyunlar\u0131yla Derinlemesine \u00d6\u011frenme\",\"datePublished\":\"2025-11-15T15:31:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/\"},\"wordCount\":3313,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"articleSection\":[\"Javascript\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/\",\"name\":\"Closures & Callstacks: JavaScript Oyunlar\u0131yla Derinlemesine \u00d6\u011frenme\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-11-15T15:31:02+00:00\",\"description\":\"JavaScript d\u00fcnyas\u0131nda karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kez anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda vazge\u00e7ilmeziniz olacak iki temel kavramla tan\u0131\u015fmaya haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Closures ve Call Stack! Bu makale, JavaScript'in bu kritik bile\u015fenlerini interaktif bir oyun geli\u015ftirme senaryosu \u00fczerinden ad\u0131m ad\u0131m \u00f6\u011freterek, teorik bilgiyi prati\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenize yard\u0131mc\u0131 olacak. Hem deneyimli geli\u015ftiriciler hem de yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in kapsaml\u0131 bir rehber sunuyoruz.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Closures & Callstacks: JavaScript Oyunlar\u0131yla Derinlemesine \u00d6\u011frenme\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Closures & Callstacks: JavaScript Oyunlar\u0131yla Derinlemesine \u00d6\u011frenme","description":"JavaScript d\u00fcnyas\u0131nda karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kez anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda vazge\u00e7ilmeziniz olacak iki temel kavramla tan\u0131\u015fmaya haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Closures ve Call Stack! Bu makale, JavaScript'in bu kritik bile\u015fenlerini interaktif bir oyun geli\u015ftirme senaryosu \u00fczerinden ad\u0131m ad\u0131m \u00f6\u011freterek, teorik bilgiyi prati\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenize yard\u0131mc\u0131 olacak. Hem deneyimli geli\u015ftiriciler hem de yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in kapsaml\u0131 bir rehber sunuyoruz.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Closures & Callstacks: JavaScript Oyunlar\u0131yla Derinlemesine \u00d6\u011frenme","og_description":"JavaScript d\u00fcnyas\u0131nda karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kez anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda vazge\u00e7ilmeziniz olacak iki temel kavramla tan\u0131\u015fmaya haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Closures ve Call Stack! Bu makale, JavaScript'in bu kritik bile\u015fenlerini interaktif bir oyun geli\u015ftirme senaryosu \u00fczerinden ad\u0131m ad\u0131m \u00f6\u011freterek, teorik bilgiyi prati\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenize yard\u0131mc\u0131 olacak. Hem deneyimli geli\u015ftiriciler hem de yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in kapsaml\u0131 bir rehber sunuyoruz.","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-11-15T15:31:02+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"21 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Closures & Callstacks: JavaScript Oyunlar\u0131yla Derinlemesine \u00d6\u011frenme","datePublished":"2025-11-15T15:31:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/"},"wordCount":3313,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"articleSection":["Javascript"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/","name":"Closures & Callstacks: JavaScript Oyunlar\u0131yla Derinlemesine \u00d6\u011frenme","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-11-15T15:31:02+00:00","description":"JavaScript d\u00fcnyas\u0131nda karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kez anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda vazge\u00e7ilmeziniz olacak iki temel kavramla tan\u0131\u015fmaya haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Closures ve Call Stack! Bu makale, JavaScript'in bu kritik bile\u015fenlerini interaktif bir oyun geli\u015ftirme senaryosu \u00fczerinden ad\u0131m ad\u0131m \u00f6\u011freterek, teorik bilgiyi prati\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenize yard\u0131mc\u0131 olacak. Hem deneyimli geli\u015ftiriciler hem de yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in kapsaml\u0131 bir rehber sunuyoruz.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/closures-callstacks-javascript-oyunlariyla-derinlemesine-ogrenme\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Closures & Callstacks: JavaScript Oyunlar\u0131yla Derinlemesine \u00d6\u011frenme"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34362","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34362"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34362\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}