{"id":34271,"date":"2025-11-14T04:40:46","date_gmt":"2025-11-14T01:40:46","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?p=34271"},"modified":"2025-11-14T04:40:46","modified_gmt":"2025-11-14T01:40:46","slug":"donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/","title":{"rendered":"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention"},"content":{"rendered":"<h2>Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention<\/h2>\n<p><body><\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM&#8217;ler) ve genel olarak derin \u00f6\u011frenme modellerinin y\u00fckseli\u015fi, yapay zeka alan\u0131nda devrim niteli\u011finde ilerlemeler kaydetmemizi sa\u011flad\u0131. Bu modellerin \u00e7o\u011fu, \u00f6zellikle do\u011fal dil i\u015fleme alan\u0131nda, Transformer mimarisine dayanmaktad\u0131r. Transformer&#8217;lar, paralel hesaplama yetenekleri ve uzun menzilli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 yakalama kabiliyetleri sayesinde b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar elde etmi\u015f olsalar da, temel bile\u015fenleri olan &#8220;Self-Attention&#8221; mekanizmas\u0131, hesaplama ve bellek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli darbo\u011fazlar yaratmaktad\u0131r. \u00d6zellikle daha uzun dizi uzunluklar\u0131na sahip modeller e\u011fitilirken veya \u00e7\u0131kar\u0131m yap\u0131l\u0131rken, bu darbo\u011fazlar performans\u0131 ciddi \u015fekilde etkileyebilir. \u0130\u015fte bu noktada, donan\u0131ma duyarl\u0131 algoritma tasar\u0131m\u0131 devreye girer ve FlashAttention, bu yakla\u015f\u0131m\u0131n en parlak \u00f6rneklerinden biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Bu makalede, FlashAttention&#8217;\u0131n temel prensiplerini, modern donan\u0131m mimarileriyle nas\u0131l etkile\u015fime girdi\u011fini ve geleneksel Self-Attention mekanizmas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 nas\u0131l a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz. Bellek hiyerar\u015fisi, G\/\u00c7 (giri\u015f\/\u00e7\u0131k\u0131\u015f) maliyetleri ve veri hareketinin \u00f6nemi gibi kavramlar \u00fczerinden, FlashAttention&#8217;\u0131n neden bu kadar etkili oldu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n<h3>Transformer Mimarisi ve Self-Attention Mekanizmas\u0131<\/h3>\n<p>Transformer mimarisi, 2017 y\u0131l\u0131nda &#8220;Attention Is All You Need&#8221; makalesiyle tan\u0131t\u0131ld\u0131 ve k\u0131sa s\u00fcrede do\u011fal dil i\u015flemenin temel ta\u015f\u0131 haline geldi. Bu mimarinin kalbinde, modelin bir dizideki farkl\u0131 kelimelerin birbirleriyle olan ili\u015fkilerini dinamik olarak a\u011f\u0131rl\u0131kland\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan dikkat mekanizmas\u0131 (attention mechanism) yer al\u0131r. \u00d6zellikle, Self-Attention (\u00f6z-dikkat) mekanizmas\u0131, bir giri\u015f dizisindeki her bir eleman\u0131n dizideki di\u011fer t\u00fcm elemanlara ne kadar dikkat etmesi gerekti\u011fini hesaplar.<\/p>\n<p>Self-Attention mekanizmas\u0131, \u00fc\u00e7 ana vekt\u00f6r k\u00fcmesi \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015f\u0131r: Sorgular (Queries, Q), Anahtarlar (Keys, K) ve De\u011ferler (Values, V). Bir giri\u015f vekt\u00f6r dizisi X i\u00e7in, bu vekt\u00f6rler do\u011frusal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerle Q, K ve V matrislerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Ard\u0131ndan, dikkat \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fclle hesaplan\u0131r:<\/p>\n<p><code>Attention(Q, K, V) = softmax(QK^T \/ sqrt(d_k))V<\/code><\/p>\n<p>Burada:<br \/>\n*   <code>Q<\/code>, <code>K<\/code>, <code>V<\/code> s\u0131ras\u0131yla sorgu, anahtar ve de\u011fer matrisleridir. Her biri <code>(dizi_uzunlu\u011fu, boyut)<\/code> \u015feklindedir.<br \/>\n*   <code>Q<\/code> ve <code>K^T<\/code> \u00e7arp\u0131m\u0131, her bir sorgunun t\u00fcm anahtarlarla olan benzerli\u011fini \u00f6l\u00e7er ve <code>(dizi_uzunlu\u011fu, dizi_uzunlu\u011fu)<\/code> boyutunda bir &#8220;uyumluluk matrisi&#8221; olu\u015fturur.<br \/>\n*   <code>d_k<\/code>, anahtar vekt\u00f6rlerinin boyutudur ve \u00f6l\u00e7eklendirme fakt\u00f6r\u00fc olarak kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n*   <code>softmax<\/code> fonksiyonu, uyumluluk matrisinin sat\u0131rlar\u0131n\u0131 olas\u0131l\u0131k da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, her bir sorgu i\u00e7in hangi anahtarlara ne kadar dikkat edilmesi gerekti\u011fini belirler.<br \/>\n*   Son olarak, <code>softmax<\/code> \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 <code>V<\/code> matrisi ile \u00e7arp\u0131larak, her bir giri\u015f eleman\u0131 i\u00e7in a\u011f\u0131rl\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir de\u011fer vekt\u00f6r\u00fc elde edilir.<\/p>\n<p>Bu form\u00fcl\u00fcn getirdi\u011fi temel sorunlar \u015funlard\u0131r:<br \/>\n1.  <strong>Hesaplama Karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> <code>QK^T<\/code> \u00e7arp\u0131m\u0131 ve ard\u0131ndan <code>softmax<\/code> i\u015flemi, dizi uzunlu\u011fu <code>N<\/code> ile <code>O(N^2)<\/code> karma\u015f\u0131kl\u0131\u011fa sahiptir. Bu, <code>N<\/code> artt\u0131k\u00e7a hesaplama s\u00fcresinin katlanarak artmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<br \/>\n2.  <strong>Bellek Karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> <code>QK^T<\/code> dikkat matrisi, <code>(N, N)<\/code> boyutunda oldu\u011fu i\u00e7in <code>O(N^2)<\/code> bellek alan\u0131 gerektirir. Uzun dizilerde bu matris, modern GPU&#8217;lar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 belle\u011fini h\u0131zla doldurabilir. \u00d6zellikle, bu matrisin t\u00fcm\u00fc, <code>softmax<\/code> hesaplamas\u0131 ve ard\u0131ndan <code>V<\/code> ile \u00e7arp\u0131m i\u00e7in bellekte tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu <code>O(N^2)<\/code> ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, Transformer modellerinin uzun dizilerle (\u00f6rne\u011fin, 4096 veya daha fazla token) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc hem e\u011fitim s\u00fcresini uzat\u0131r hem de mevcut donan\u0131m kaynaklar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlar. Bu nedenle, Self-Attention mekanizmas\u0131n\u0131n verimlili\u011fini art\u0131rmak, LLM&#8217;lerin yeteneklerini daha da geni\u015fletmek i\u00e7in kritik bir ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n<h3>Donan\u0131m Mimarileri ve Bellek Hiyerar\u015fisi<\/h3>\n<p>Derin \u00f6\u011frenme modelleri genellikle Grafik \u0130\u015flem Birimleri (GPU&#8217;lar) \u00fczerinde e\u011fitilir ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. GPU&#8217;lar, binlerce k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015flem \u00e7ekirde\u011fini (CUDA \u00e7ekirdekleri) paralel olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak matris \u00e7arp\u0131m\u0131 gibi yo\u011fun hesaplama g\u00f6revlerini h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, bir GPU&#8217;nun performans\u0131 sadece hesaplama g\u00fcc\u00fcyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda verilerin i\u015flem \u00e7ekirdeklerine ne kadar h\u0131zl\u0131 ula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u0130\u015fte burada bellek hiyerar\u015fisi devreye girer.<\/p>\n<p>Modern GPU&#8217;lar, farkl\u0131 h\u0131z ve kapasiteye sahip katmanl\u0131 bir bellek sistemine sahiptir:<br \/>\n*   <strong>Yazma\u00e7lar (Registers):<\/strong> En h\u0131zl\u0131 ve en k\u00fc\u00e7\u00fck bellek birimidir. Her bir CUDA \u00e7ekirde\u011fine \u00f6zeldir ve do\u011frudan i\u015flem birimi taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131r. Veri eri\u015fimi \u00e7ok h\u0131zl\u0131d\u0131r (tek saat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc).<br \/>\n*   <strong>Payla\u015f\u0131ml\u0131 Bellek (Shared Memory):<\/strong> Bir Ak\u0131\u015f \u00c7oklu \u0130\u015flemcisi (Streaming Multiprocessor &#8211; SM) i\u00e7indeki \u00e7ekirdekler taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131l\u0131r. Yazma\u00e7lardan daha yava\u015f ama yine de \u00e7ok h\u0131zl\u0131d\u0131r (birka\u00e7 saat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc). Boyutu birka\u00e7 y\u00fcz kilobayt ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan programlanabilir bir \u00f6nbellek g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Veri payla\u015f\u0131m\u0131 ve senkronizasyon i\u00e7in idealdir.<br \/>\n*   <strong>L1\/L2 \u00d6nbellek (Cache):<\/strong> Otomatik olarak y\u00f6netilen, daha b\u00fcy\u00fck ama payla\u015f\u0131ml\u0131 bellekten daha yava\u015f olan \u00f6nbelleklerdir. L1, her SM&#8217;ye \u00f6zelken, L2 t\u00fcm GPU taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131l\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Y\u00fcksek Bant Geni\u015flikli Bellek (High Bandwidth Memory &#8211; HBM) \/ K\u00fcresel Bellek (Global Memory):<\/strong> En yava\u015f ama en b\u00fcy\u00fck bellek katman\u0131d\u0131r. GPU&#8217;nun d\u0131\u015f\u0131ndaki DRAM yongalar\u0131nda bulunur ve gigabaytlarca veri depolayabilir. Model parametreleri, giri\u015f verileri ve b\u00fcy\u00fck ara sonu\u00e7lar genellikle HBM&#8217;de depolan\u0131r. HBM&#8217;ye eri\u015fim, yazma\u00e7lara veya payla\u015f\u0131ml\u0131 belle\u011fe g\u00f6re y\u00fczlerce hatta binlerce kat daha yava\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Derin \u00f6\u011frenme i\u015f y\u00fcklerinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan en b\u00fcy\u00fck performans darbo\u011fazlar\u0131ndan biri &#8220;bellek duvar\u0131&#8221; (memory wall) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, i\u015flem birimlerinin hesaplama yapmaktan \u00e7ok, HBM&#8217;den veri getirmek veya HBM&#8217;ye veri yazmak i\u00e7in beklemek zorunda kalmas\u0131 durumudur. \u00d6zellikle, HBM&#8217;ye yap\u0131lan her eri\u015fim, hem zaman hem de enerji a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir maliyete sahiptir. Bu nedenle, bir algoritman\u0131n HBM eri\u015fimlerini en aza indirmesi, genel performans\u0131 ve enerji verimlili\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rabilir. Donan\u0131ma duyarl\u0131 algoritmalar, bu bellek hiyerar\u015fisini ve veri hareketinin maliyetini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak tasarlan\u0131r. Ama\u00e7, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca fazla hesaplamay\u0131 daha h\u0131zl\u0131, on-chip (\u00e7ip \u00fczerinde) bellek katmanlar\u0131nda (yazma\u00e7lar, payla\u015f\u0131ml\u0131 bellek) ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve HBM&#8217;ye eri\u015fimi yaln\u0131zca kesinlikle gerekli oldu\u011funda yapmakt\u0131r.<\/p>\n<h3>FlashAttention&#8217;\u0131n Temelleri<\/h3>\n<p>FlashAttention, geleneksel Self-Attention mekanizmas\u0131n\u0131n bellek ve hesaplama darbo\u011fazlar\u0131n\u0131, \u00f6zellikle de HBM eri\u015fim maliyetlerini hedefleyerek optimize edilmi\u015f bir algoritmad\u0131r. Temel amac\u0131, <code>O(N^2)<\/code> dikkat matrisini HBM&#8217;ye yazma ve oradan okuma ihtiyac\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rarak, hesaplamalar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7ip \u00fczerinde (on-chip) yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n<p>Geleneksel Self-Attention hesaplamas\u0131nda, <code>Q<\/code>, <code>K<\/code> ve <code>V<\/code> matrisleri HBM&#8217;den okunur. <code>QK^T<\/code> \u00e7arp\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r, sonu\u00e7 HBM&#8217;ye yaz\u0131l\u0131r. Ard\u0131ndan bu matris tekrar okunur, <code>softmax<\/code> uygulan\u0131r, ve <code>V<\/code> ile \u00e7arp\u0131l\u0131r, sonu\u00e7 tekrar HBM&#8217;ye yaz\u0131l\u0131r. Bu s\u00fcrekli HBM eri\u015fimi, performans d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ana nedenidir.<\/p>\n<p>FlashAttention&#8217;\u0131n ana fikri, dikkat hesaplamas\u0131n\u0131 bloklara ay\u0131rmak (tiling\/blocking) ve bu bloklar\u0131 \u00e7ip \u00fczerindeki h\u0131zl\u0131 bellekte (payla\u015f\u0131ml\u0131 bellek ve yazma\u00e7lar) i\u015fleyerek HBM eri\u015fimini en aza indirmektir. Ancak, bu i\u015flem, <code>softmax<\/code> fonksiyonunun do\u011fas\u0131 gere\u011fi k\u00fcresel olmas\u0131 nedeniyle zorla\u015f\u0131r. <code>softmax(x_i) = exp(x_i) \/ sum(exp(x_j))<\/code> form\u00fcl\u00fcnde, paydadaki <code>sum(exp(x_j))<\/code> terimi, <code>x<\/code> vekt\u00f6r\u00fcndeki t\u00fcm elemanlar\u0131 gerektirir. Bu, <code>softmax<\/code>&#8216;\u0131n bloklar halinde ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak hesaplanmas\u0131n\u0131 engeller.<\/p>\n<p>FlashAttention bu sorunu &#8220;Online Softmax&#8221; tekni\u011fi ile \u00e7\u00f6zer. <code>softmax(x)<\/code>&#8216;in, <code>softmax(x - c)<\/code>&#8216;ye e\u015fde\u011fer oldu\u011fu bilinen matematiksel bir \u00f6zde\u015flik vard\u0131r; burada <code>c<\/code>, <code>x<\/code> vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn herhangi bir sabitidir. Genellikle <code>c = max(x)<\/code> se\u00e7ilir, bu da say\u0131sal kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r (exp(b\u00fcy\u00fck say\u0131) ta\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nler). FlashAttention, bu \u00f6zelli\u011fi kullanarak <code>softmax<\/code> hesaplamas\u0131n\u0131 bloklar halinde, birikimli olarak ger\u00e7ekle\u015ftirir.<\/p>\n<p><strong>Online Softmax Prensibi:<\/strong><br \/>\nFlashAttention, dikkat matrisini bloklar halinde i\u015flerken, her blok i\u00e7in yerel bir maksimum de\u011fer (<code>m_i<\/code>) ve toplam (<code>l_i<\/code>) tutar. Daha sonra bu yerel de\u011ferler, \u00f6nceki bloklardan gelen k\u00fcresel maksimum (<code>M<\/code>) ve toplam (<code>L<\/code>) ile birle\u015ftirilerek g\u00fcncellenir.<br \/>\nYeni blok i\u015flenirken:<br \/>\n1.  Yeni blo\u011fun maksimum de\u011feri (<code>m_yeni<\/code>) bulunur.<br \/>\n2.  K\u00fcresel maksimum (<code>M_yeni<\/code>) g\u00fcncellenir: <code>M_yeni = max(M_eski, m_yeni)<\/code>.<br \/>\n3.  \u00d6nceki k\u00fcresel toplam (<code>L_eski<\/code>), yeni <code>M_yeni<\/code> de\u011ferine g\u00f6re yeniden \u00f6l\u00e7eklendirilir: <code>L_eski = L_eski * exp(M_eski - M_yeni)<\/code>.<br \/>\n4.  Yeni blo\u011fun toplam\u0131 (<code>l_yeni<\/code>), yeni <code>M_yeni<\/code> de\u011ferine g\u00f6re yeniden \u00f6l\u00e7eklendirilir: <code>l_yeni = l_yeni * exp(m_yeni - M_yeni)<\/code>.<br \/>\n5.  K\u00fcresel toplam (<code>L_yeni<\/code>) g\u00fcncellenir: <code>L_yeni = L_eski + l_yeni<\/code>.<br \/>\nBu i\u015flem sayesinde, <code>softmax<\/code>&#8216;\u0131n paydas\u0131 (normalizasyon fakt\u00f6r\u00fc) t\u00fcm dikkat matrisini bellekte tutmaya gerek kalmadan, bloklar halinde birikimli olarak hesaplanabilir.<\/p>\n<p><strong>FlashAttention-1 (\u0130ki Ge\u00e7i\u015fli Yakla\u015f\u0131m):<\/strong><br \/>\nFlashAttention&#8217;\u0131n ilk versiyonu, dikkat matrisini HBM&#8217;ye yazma gereksinimini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in iki ana ge\u00e7i\u015f kullan\u0131r:<\/p>\n<p>1.  <strong>Birinci Ge\u00e7i\u015f (Forward Pass &#8211; Normalizasyon Fakt\u00f6rlerinin Hesaplanmas\u0131):<\/strong><br \/>\n    *   <code>Q<\/code>, <code>K<\/code>, <code>V<\/code> matrisleri HBM&#8217;den bloklar halinde okunur.<br \/>\n    *   Her bir <code>Q<\/code> blo\u011fu i\u00e7in, <code>K<\/code> matrisinin t\u00fcm bloklar\u0131yla \u00e7arp\u0131l\u0131r (<code>QK^T<\/code>).<br \/>\n    *   Bu k\u0131smi \u00e7arp\u0131mlar\u0131n <code>softmax<\/code>&#8216;a giren de\u011ferleri \u00fczerinde &#8220;Online Softmax&#8221; tekni\u011fi uygulan\u0131r. Bu ge\u00e7i\u015f s\u0131ras\u0131nda, her bir \u00e7\u0131kt\u0131 sat\u0131r\u0131 i\u00e7in k\u00fcresel maksimum <code>M<\/code> ve k\u00fcresel toplam <code>L<\/code> de\u011ferleri (softmax normalizasyon fakt\u00f6rleri) hesaplan\u0131r ve HBM&#8217;ye yaz\u0131l\u0131r. Dikkat \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 (<code>O<\/code>) hen\u00fcz tam olarak hesaplanmaz, sadece normalizasyon fakt\u00f6rleri belirlenir. Bu, <code>O(N^2)<\/code> boyutundaki dikkat matrisini HBM&#8217;ye yazmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>2.  <strong>\u0130kinci Ge\u00e7i\u015f (Backward Pass &#8211; \u00c7\u0131kt\u0131n\u0131n Hesaplanmas\u0131 ve Geriye Yay\u0131l\u0131m):<\/strong><br \/>\n    *   <code>Q<\/code>, <code>K<\/code>, <code>V<\/code> matrisleri (veya sadece <code>K<\/code>, <code>V<\/code> matrisleri, <code>Q<\/code> genellikle yeniden okunur) tekrar HBM&#8217;den bloklar halinde okunur.<br \/>\n    *   Birinci ge\u00e7i\u015fte hesaplanan <code>M<\/code> ve <code>L<\/code> normalizasyon fakt\u00f6rleri HBM&#8217;den okunur.<br \/>\n    *   Her bir <code>Q<\/code> blo\u011fu i\u00e7in, <code>K<\/code> matrisinin t\u00fcm bloklar\u0131yla tekrar \u00e7arp\u0131l\u0131r (<code>QK^T<\/code>).<br \/>\n    *   Bu \u00e7arp\u0131m sonu\u00e7lar\u0131, birinci ge\u00e7i\u015fte hesaplanan <code>M<\/code> ve <code>L<\/code> fakt\u00f6rleri kullan\u0131larak <code>softmax<\/code> ile normalize edilir.<br \/>\n    *   Normalize edilmi\u015f dikkat matrisi bloklar\u0131, <code>V<\/code> matrisinin ilgili bloklar\u0131yla \u00e7arp\u0131l\u0131r ve \u00e7\u0131kt\u0131 (<code>O<\/code>) \u00e7ip \u00fczerinde biriktirilir.<br \/>\n    *   Bu ge\u00e7i\u015f, ayn\u0131 zamanda geriye yay\u0131l\u0131m (backward pass) i\u00e7in gerekli olan gradyanlar\u0131 da verimli bir \u015fekilde hesaplar, yine <code>O(N^2)<\/code> ara matrisleri HBM&#8217;ye yazmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>Bu iki ge\u00e7i\u015fli strateji sayesinde, <code>O(N^2)<\/code> boyutundaki dikkat matrisini HBM&#8217;ye yazmak veya okumak yerine, yaln\u0131zca <code>O(N)<\/code> boyutundaki <code>M<\/code> ve <code>L<\/code> normalizasyon fakt\u00f6rleri HBM&#8217;ye yaz\u0131l\u0131r ve okunur. Bu, bellek bant geni\u015fli\u011fi kullan\u0131m\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131r ve dolay\u0131s\u0131yla performans\u0131 art\u0131r\u0131r. FlashAttention-1, geleneksel dikkat mekanizmas\u0131na g\u00f6re 2-4 kat h\u0131zlanma ve bellek kullan\u0131m\u0131nda \u00f6nemli azalmalar sa\u011flar.<\/p>\n<h3>FlashAttention-2: Optimizasyonlar ve \u0130yile\u015ftirmeler<\/h3>\n<p>FlashAttention-1, \u00f6nemli performans iyile\u015ftirmeleri sa\u011flam\u0131\u015f olsa da, belirli durumlarda hala bellek bant geni\u015fli\u011fi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalabiliyordu. \u00d6zellikle ikinci ge\u00e7i\u015fteki baz\u0131 i\u015flemler ve \u00e7ok say\u0131da dikkat ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 (attention head) olan modellerde, daha fazla optimizasyona ihtiya\u00e7 duyuluyordu. FlashAttention-2, bu s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 a\u015fmak ve daha da y\u00fcksek performans elde etmek i\u00e7in bir dizi ek optimizasyon sunar.<\/p>\n<p>FlashAttention-2&#8217;nin temel iyile\u015ftirmeleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<p>1.  <strong>Daha \u0130nce Taneli Paralelle\u015ftirme ve \u0130\u015f Y\u00fck\u00fc Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   FlashAttention-1, her bir dikkat ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (attention head) ayr\u0131 ayr\u0131 bir GPU SM&#8217;sine atayarak paralel \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Ancak, bir ba\u015fl\u0131k i\u00e7indeki hesaplamalar genellikle tek bir SM&#8217;de yap\u0131l\u0131r.<br \/>\n    *   FlashAttention-2, tek bir dikkat ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeki i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc birden fazla SM&#8217;ye b\u00f6lerek daha ince taneli bir paralelle\u015ftirme sunar. Bu, daha b\u00fcy\u00fck dikkat ba\u015fl\u0131klar\u0131 i\u00e7in daha iyi SM kullan\u0131m\u0131 ve daha fazla paralel y\u00fcr\u00fctme anlam\u0131na gelir.<br \/>\n    *   \u00d6zellikle <code>Q<\/code> matrisinin sat\u0131rlar\u0131n\u0131 birden fazla SM aras\u0131nda da\u011f\u0131tarak, her SM&#8217;nin kendi <code>Q<\/code> blo\u011fu i\u00e7in <code>K<\/code> ve <code>V<\/code> matrislerinin tamam\u0131n\u0131 i\u015flemesini sa\u011flar. Bu, daha etkili bir y\u00fck dengelemesi ve SM&#8217;lerin daha verimli kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p>2.  <strong>Geli\u015ftirilmi\u015f G\/\u00c7 Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 (Improved IO-Awareness):<\/strong><br \/>\n    *   FlashAttention-2, hesaplama ve veri transferi aras\u0131ndaki \u00f6rt\u00fc\u015fmeyi (overlap) daha da optimize eder. \u00d6zellikle, bir sonraki veri blo\u011fu HBM&#8217;den okunurken mevcut veri blo\u011fu \u00fczerinde hesaplama yap\u0131l\u0131r. Bu, SM&#8217;lerin bo\u015fta kalma s\u00fcresini azalt\u0131r ve bellek bant geni\u015fli\u011fi kullan\u0131m\u0131n\u0131 maksimize eder.<br \/>\n    *   Payla\u015f\u0131ml\u0131 bellek ve yazma\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 daha stratejik hale getirerek, ara sonu\u00e7lar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7ip \u00fczerinde kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p>3.  <strong>Daha H\u0131zl\u0131 Softmax Biriktirme:<\/strong><br \/>\n    *   Online softmax hesaplamas\u0131nda <code>exp<\/code> ve <code>sum<\/code> i\u015flemlerinin biriktirilmesi, FlashAttention-1&#8217;de \u00f6nemli bir maliyetti. FlashAttention-2, bu biriktirme ad\u0131mlar\u0131n\u0131 daha verimli hale getiren algoritmik iyile\u015ftirmeler sunar. Bu, \u00f6zellikle geri yay\u0131l\u0131m s\u0131ras\u0131nda gradyan hesaplamalar\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<p>4.  <strong>Dinamik Blok Boyutlar\u0131 ve Bellek Y\u00f6netimi:<\/strong><br \/>\n    *   FlashAttention-2, farkl\u0131 donan\u0131m konfig\u00fcrasyonlar\u0131 ve dizi uzunluklar\u0131 i\u00e7in en uygun blok boyutlar\u0131n\u0131 dinamik olarak belirleyebilir. Bu adaptasyon, performans\u0131n \u00e7e\u015fitli senaryolarda tutarl\u0131 bir \u015fekilde y\u00fcksek kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<br \/>\n    *   GPU&#8217;nun payla\u015f\u0131ml\u0131 belle\u011fini ve yazma\u00e7lar\u0131n\u0131 daha ak\u0131ll\u0131ca kullanarak, bellek kullan\u0131m\u0131n\u0131 daha da optimize eder.<\/p>\n<p>Bu iyile\u015ftirmelerin birle\u015fimi, FlashAttention-2&#8217;nin FlashAttention-1&#8217;e g\u00f6re %20-50 oran\u0131nda ek h\u0131zlanmalar ve geleneksel dikkat mekanizmas\u0131na g\u00f6re 8 kata kadar genel h\u0131zlanmalar sa\u011flamas\u0131na olanak tan\u0131r. Bu, \u00f6zellikle \u00e7ok uzun dizilerle veya \u00e7ok b\u00fcy\u00fck batch boyutlar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Transformer modellerinin e\u011fitilebilirli\u011fini ve \u00e7\u0131kar\u0131m performans\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h3>Performans Analizi ve Sonu\u00e7lar<\/h3>\n<p>FlashAttention&#8217;\u0131n getirdi\u011fi performans kazan\u0131mlar\u0131, sadece teorik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda pratik uygulamalarda da \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>*   <strong>H\u0131zlanma:<\/strong> FlashAttention-1, geleneksel dikkat mekanizmas\u0131na g\u00f6re 2-4 kat h\u0131zlanma sa\u011flarken, FlashAttention-2 bu oran\u0131 8 kata kadar \u00e7\u0131karabilir. Bu h\u0131zlanma, \u00f6zellikle uzun dizi uzunluklar\u0131na sahip modellerin (\u00f6rne\u011fin, 4K ila 64K token) e\u011fitim ve \u00e7\u0131kar\u0131m s\u00fcrelerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131salt\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Bellek Tasarrufu:<\/strong> En \u00f6nemli kazan\u0131mlardan biri bellek kullan\u0131m\u0131ndaki azalmad\u0131r. <code>O(N^2)<\/code> dikkat matrisini HBM&#8217;ye yazma ve okuma ihtiyac\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 sayesinde, bellek ayak izi <code>O(N)<\/code>&#8216;ye d\u00fc\u015fer. Bu, GPU&#8217;lar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 belle\u011finde daha uzun diziler, daha b\u00fcy\u00fck batch boyutlar\u0131 veya daha b\u00fcy\u00fck modellerin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na olanak tan\u0131r. \u00d6rne\u011fin, FlashAttention sayesinde, 80GB belle\u011fe sahip bir A100 GPU&#8217;da 64K token uzunlu\u011fundaki dizilerle \u00e7al\u0131\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn hale gelirken, standart dikkat mekanizmas\u0131yla bu uzunluklarda bellek yetersizli\u011fi ya\u015fan\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Enerji Verimlili\u011fi:<\/strong> Daha az HBM eri\u015fimi, daha az enerji t\u00fcketimi anlam\u0131na gelir. Veri hareketinin maliyetli oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, FlashAttention&#8217;\u0131n bellek bant geni\u015fli\u011fini daha verimli kullanmas\u0131, derin \u00f6\u011frenme e\u011fitiminin toplam enerji ayak izini azaltmaya yard\u0131mc\u0131 olur. Bu, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli modellerin s\u00fcrekli e\u011fitimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7evresel ve ekonomik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir.<br \/>\n*   <strong>Model \u00d6l\u00e7eklenebilirli\u011fi:<\/strong> FlashAttention, Transformer modellerinin daha uzun ba\u011flam pencereleriyle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131larak, dil modellerinin daha fazla bilgiyi i\u015flemesine ve daha tutarl\u0131, ba\u011flama duyarl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar \u00fcretmesine olanak tan\u0131r. Bu, modellerin yeteneklerini do\u011frudan art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>FlashAttention&#8217;\u0131n bu performans kazan\u0131mlar\u0131, onu PyTorch gibi pop\u00fcler derin \u00f6\u011frenme k\u00fct\u00fcphanelerine entegre edilen ve Hugging Face Transformers gibi yayg\u0131n k\u00fct\u00fcphaneler taraf\u0131ndan desteklenen standart bir optimizasyon haline getirmi\u015ftir. Di\u011fer optimize edilmi\u015f dikkat mekanizmalar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, lineer dikkat, seyrek dikkat) belirli senaryolarda avantajlar sunsa da, FlashAttention, Transformer&#8217;\u0131n tam dikkat semanti\u011fini korurken bu \u00f6nemli h\u0131zlanmalar\u0131 ve bellek tasarrufunu sa\u011flamas\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Bu, modelin performans\u0131ndan \u00f6d\u00fcn vermeden verimlilik art\u0131\u015f\u0131 elde edildi\u011fi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<h3>Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131n\u0131n Gelece\u011fi<\/h3>\n<p>FlashAttention, donan\u0131ma duyarl\u0131 algoritma tasar\u0131m\u0131n\u0131n ne kadar kritik ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc olabilece\u011finin m\u00fckemmel bir \u00f6rne\u011fidir. Bu yakla\u015f\u0131m, sadece mevcut donan\u0131m\u0131n potansiyelini tam olarak kullanmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda gelecekteki donan\u0131m mimarileriyle uyumlu yeni algoritmalar\u0131n geli\u015ftirilmesine de ilham verir.<\/p>\n<p>FlashAttention&#8217;\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131, derin \u00f6\u011frenme toplulu\u011funa \u015fu \u00f6nemli dersleri vermi\u015ftir:<br \/>\n1.  <strong>Bellek De\u011fil, G\/\u00c7 Darbo\u011faz\u0131:<\/strong> \u00c7o\u011fu derin \u00f6\u011frenme i\u015f y\u00fck\u00fcnde ger\u00e7ek darbo\u011faz hesaplama g\u00fcc\u00fc de\u011fil, bellek bant geni\u015fli\u011fi ve veri hareketidir. Algoritma tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6z ard\u0131 etmemesi gerekir.<br \/>\n2.  <strong>Donan\u0131m ve Yaz\u0131l\u0131m Ortakl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> En b\u00fcy\u00fck kazan\u0131mlar, donan\u0131m mimarileri ve yaz\u0131l\u0131m algoritmalar\u0131 aras\u0131ndaki yak\u0131n i\u015fbirli\u011fiyle elde edilir. Donan\u0131m m\u00fchendislerinin yaz\u0131l\u0131m ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendislerinin de donan\u0131m k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 anlamas\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<br \/>\n3.  <strong>Mikro-Optimizasyonlar\u0131n Makro Etkisi:<\/strong> Yazma\u00e7lar, payla\u015f\u0131ml\u0131 bellek ve \u00f6nbellek gibi \u00e7ip \u00fczerindeki bellek katmanlar\u0131n\u0131n ak\u0131ll\u0131ca kullan\u0131lmas\u0131, genel sistem performans\u0131nda devasa iyile\u015ftirmelere yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<p>FlashAttention, sadece dikkat mekanizmas\u0131 i\u00e7in bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olmakla kalmay\u0131p, derin \u00f6\u011frenmedeki di\u011fer alanlarda da benzer donan\u0131ma duyarl\u0131 optimizasyonlar\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin, optimizasyon algoritmalar\u0131, evri\u015fimli katmanlar, \u00f6zel aktivasyon fonksiyonlar\u0131 veya hatta veri y\u00fckleme boru hatlar\u0131 da benzer yakla\u015f\u0131mlarla optimize edilebilir.<\/p>\n<p>Gelecekte, bu e\u011filimin daha da g\u00fc\u00e7lenmesi beklenmektedir:<br \/>\n*   <strong>Derin \u00d6\u011frenme Derleyicileri:<\/strong> TVM, OpenXLA gibi derleyiciler, algoritmalar\u0131 belirli donan\u0131m platformlar\u0131 i\u00e7in otomatik olarak optimize etme yetene\u011fini geli\u015ftireceklerdir. Bu derleyiciler, FlashAttention gibi el ile yaz\u0131lm\u0131\u015f optimizasyonlar\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 soyutlayarak, geli\u015ftiricilerin daha y\u00fcksek seviyeli algoritmik fikirlerine odaklanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<br \/>\n*   <strong>\u00d6zel AI H\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131lar:<\/strong> NPU&#8217;lar (Neural Processing Units) ve di\u011fer \u00f6zel AI donan\u0131mlar\u0131, belirli derin \u00f6\u011frenme i\u015flemlerini (\u00f6rne\u011fin, matris \u00e7arp\u0131mlar\u0131, aktivasyon fonksiyonlar\u0131) daha da verimli hale getirmek i\u00e7in tasarlanmaktad\u0131r. Bu donan\u0131mlar, FlashAttention gibi algoritmalarla birlikte \u00e7al\u0131\u015farak daha da b\u00fcy\u00fck performans art\u0131\u015flar\u0131 sa\u011flayabilir.<br \/>\n*   <strong>Daha Karma\u015f\u0131k Bellek Hiyerar\u015fileri:<\/strong> Gelecekteki donan\u0131mlar, daha fazla bellek katman\u0131 veya daha karma\u015f\u0131k bellek y\u00f6netim stratejileri i\u00e7erebilir. Algoritma tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n, bu yeni hiyerar\u015fileri verimli bir \u015fekilde kullanacak yeni yakla\u015f\u0131mlar geli\u015ftirmesi gerekecektir.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak, FlashAttention, derin \u00f6\u011frenme algoritmalar\u0131n\u0131n sadece matematiksel do\u011frulukla de\u011fil, ayn\u0131 zamanda temel donan\u0131m mimarisinin fiziksel k\u0131s\u0131tlamalar\u0131yla uyumlu olacak \u015fekilde tasarlanmas\u0131 gerekti\u011fi felsefesini somutla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, yapay zekan\u0131n gelecekteki ilerlemeleri i\u00e7in vazge\u00e7ilmez olacakt\u0131r.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7<\/h3>\n<p>FlashAttention, Transformer mimarisinin kalbindeki Self-Attention mekanizmas\u0131n\u0131n hesaplama ve bellek darbo\u011fazlar\u0131n\u0131, donan\u0131ma duyarl\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla ustaca a\u015fan \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 bir algoritmad\u0131r. Bellek hiyerar\u015fisinin ve veri hareketinin maliyetini derinlemesine anlayarak, <code>O(N^2)<\/code> boyutundaki dikkat matrisini HBM&#8217;ye yazma ve okuma ihtiyac\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Online softmax tekni\u011fi ve ak\u0131ll\u0131 bloklama stratejileri sayesinde, FlashAttention-1 ve FlashAttention-2, geleneksel dikkat mekanizmas\u0131na k\u0131yasla \u00f6nemli h\u0131zlanmalar ve bellek tasarruflar\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu optimizasyonlar, b\u00fcy\u00fck dil modellerinin daha uzun ba\u011flam pencereleriyle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, daha b\u00fcy\u00fck batch boyutlar\u0131nda e\u011fitilmesini ve genel olarak daha \u00f6l\u00e7eklenebilir ve verimli hale gelmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. FlashAttention, sadece bir algoritma iyile\u015ftirmesi olman\u0131n \u00f6tesinde, derin \u00f6\u011frenme algoritmalar\u0131n\u0131n tasar\u0131m\u0131nda donan\u0131m fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ne kadar kritik oldu\u011funu g\u00f6steren bir paradigma kaymas\u0131d\u0131r. Gelecekteki yapay zeka ilerlemeleri, donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131m aras\u0131ndaki bu simbiyotik ili\u015fkinin daha da derinle\u015fmesine ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. FlashAttention, bu y\u00f6ndeki en \u00f6nemli ad\u0131mlardan birini temsil etmektedir.<\/p>\n<p><\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention\nB\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM&#8217;ler) ve genel olarak derin \u00f6\u011frenme modellerinin y\u00fckseli\u015fi","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-34271","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention  B\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM&#039;ler) ve genel olarak derin \u00f6\u011frenme modellerinin y\u00fckseli\u015fi\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-14T01:40:46+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention\",\"datePublished\":\"2025-11-14T01:40:46+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/\"},\"wordCount\":3321,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/\",\"name\":\"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-11-14T01:40:46+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention","og_description":"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention  B\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM'ler) ve genel olarak derin \u00f6\u011frenme modellerinin y\u00fckseli\u015fi","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-11-14T01:40:46+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"17 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention","datePublished":"2025-11-14T01:40:46+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/"},"wordCount":3321,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/","name":"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-11-14T01:40:46+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/donanima-duyarli-algoritma-tasarimi-flashattention\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Donan\u0131ma Duyarl\u0131 Algoritma Tasar\u0131m\u0131: FlashAttention"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34271"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34272,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34271\/revisions\/34272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}