Prometheus, modern sistemlerin izlenmesinde devrim yaratan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir a\u00e7\u0131k kaynak ara\u00e7t\u0131r. “How To Query Prometheus on Ubuntu 14.04 Part 1” rehberimizde Prometheus sunucusunu, Node Exporter’\u0131 kurmay\u0131 ve basit PromQL sorgular\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Bu ikinci b\u00f6l\u00fcmde ise, Prometheus’un PromQL sorgu dilini kullanarak daha karma\u015f\u0131k verileri nas\u0131l \u00e7ekece\u011finizi, bunlar\u0131 nas\u0131l analiz edece\u011finizi ve Grafana ile nas\u0131l g\u00f6rselle\u015ftirece\u011finizi detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz. Ubuntu 14.04 gibi biraz daha eski bir i\u015fletim sistemi \u00fczerinde bile bu tekniklerin nas\u0131l uygulanabilece\u011fini g\u00f6sterece\u011fiz.<\/p>\n
Prometheus’un web aray\u00fcz\u00fc (genellikle Bir sorgu, temelde bir veya daha fazla zaman serisi se\u00e7imiyle ba\u015flar. Etiketler, se\u00e7iminizi daraltmak i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, yaln\u0131zca belirli bir i\u015ften (job) veya belirli bir \u00f6rnekten (instance) gelen metrikleri se\u00e7ebilirsiniz:<\/p>\n Prometheus, birden fazla zaman serisini tek bir sonu\u00e7ta birle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli toplama fonksiyonlar\u0131 sunar. Bu fonksiyonlar genellikle \u00d6rnek: T\u00fcm sunuculardaki toplam bo\u015fta CPU s\u00fcresini almak:<\/p>\n E\u011fer her bir sunucu i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 toplam bo\u015fta CPU s\u00fcresini g\u00f6rmek isterseniz ( Bu, her bir Saya\u00e7 (counter) tipi metrikler s\u00fcrekli artar. Bunlar\u0131n de\u011fi\u015fim oran\u0131n\u0131 veya belirli bir zaman dilimindeki art\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in \u00f6zel fonksiyonlar kullan\u0131r\u0131z.<\/p>\n \u00d6rnek: Son 5 dakikadaki CPU kullan\u0131m oran\u0131n\u0131 hesaplama:<\/p>\n Bu sorgu, her bir sunucu i\u00e7in bo\u015fta kalma s\u00fcresinin oran\u0131n\u0131 hesaplar ve 100’den \u00e7\u0131kararak CPU kullan\u0131m y\u00fczdesini verir.<\/p>\n PromQL, metrikler \u00fczerinde standart aritmetik i\u015flemleri (+, -, *, \/, %) ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma operat\u00f6rlerini (==, !=, >, <, >=, <=) destekler. Bu, daha karma\u015f\u0131k hesaplamalar yapman\u0131za olanak tan\u0131r.<\/p>\n \u00d6rnek: Belirli bir diskin kullan\u0131m y\u00fczdesini hesaplama (varsay\u0131msal \u00d6rnek: Bellek kullan\u0131m\u0131n\u0131n %80’in \u00fczerinde oldu\u011fu sunucular\u0131 bulma:<\/p>\n Bu sorgu, toplam bellekten kullan\u0131labilir belle\u011fi \u00e7\u0131kararak kullan\u0131lan belle\u011fi bulur ve bunun toplam belle\u011fin %80’inden fazla olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol eder.<\/p>\n Prometheus’un kendi UI’\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc olsa da, karma\u015f\u0131k panolar olu\u015fturmak ve uzun vadeli e\u011filimleri izlemek i\u00e7in Grafana gibi bir g\u00f6rselle\u015ftirme arac\u0131 vazge\u00e7ilmezdir. Grafana, Prometheus’u bir veri kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131r ve PromQL sorgular\u0131n\u0131zla dinamik, etkile\u015fimli panolar olu\u015fturman\u0131za olanak tan\u0131r.<\/p>\n Ubuntu 14.04 i\u00e7in Grafana’y\u0131 kurmak, depodan y\u00fckleyerek veya manuel olarak indirilerek yap\u0131labilir. Ancak 14.04 eski oldu\u011fu i\u00e7in, do\u011frudan resmi depolardan en yeni s\u00fcr\u00fcm\u00fc almak zor olabilir. Genellikle a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar izlenir:<\/p>\n Kurulumdan sonra Grafana’ya genellikle A\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri doldurun:<\/p>\n Bu sorgu, Grafana’n\u0131n de\u011fi\u015fkenler \u00f6zelli\u011fi, panolar\u0131n\u0131z\u0131 daha esnek ve etkile\u015fimli hale getirir. \u00d6rne\u011fin, bir a\u00e7\u0131l\u0131r men\u00fcden sunucu se\u00e7erek t\u00fcm panonun o sunucuya g\u00f6re g\u00fcncellenmesini sa\u011flayabilirsiniz.<\/p>\n \u00d6rnek bir Art\u0131k panellerinizde Dashboard’unuzun \u00fcst\u00fcnde bir “instance” a\u00e7\u0131l\u0131r men\u00fcs\u00fc belirecek ve se\u00e7iminize g\u00f6re grafikler g\u00fcncellenecektir.<\/p>\n Tutarl\u0131 ve anlaml\u0131 metrik isimleri kullanmak, sorgulamay\u0131 ve izlemeyi \u00e7ok daha kolay hale getirir. Prometheus toplulu\u011fu genellikle a\u015fa\u011f\u0131daki konvansiyonlar\u0131 \u00f6nerir:<\/p>\n Prometheus’un g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z PromQL sorgular\u0131na dayal\u0131 olarak uyar\u0131lar olu\u015fturabilmesidir. Olu\u015fturdu\u011funuz karma\u015f\u0131k sorgular\u0131, Bu rehberde, Ubuntu 14.04 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan Prometheus sunucunuzu kullanarak PromQL’nin daha geli\u015fmi\u015f \u00f6zelliklerini nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve Grafana ile nas\u0131l etkili g\u00f6rselle\u015ftirmeler olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6\u011frendiniz. Agregasyon fonksiyonlar\u0131, oran hesaplamalar\u0131, aritmetik i\u015flemler ve Grafana’n\u0131n dinamik panolar\u0131 sayesinde sistemlerinizin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve performans\u0131 hakk\u0131nda derinlemesine i\u00e7g\u00f6r\u00fcler elde edebilirsiniz. Unutmay\u0131n ki izleme, s\u00fcrekli bir s\u00fcre\u00e7tir ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131z de\u011fi\u015ftik\u00e7e sorgular\u0131n\u0131z\u0131 ve panolar\u0131n\u0131z\u0131 geli\u015ftirmeye devam etmelisiniz.<\/p>\n S1: Prometheus neden Ubuntu 14.04 gibi eski bir i\u015fletim sisteminde kullan\u0131l\u0131yor?<\/strong> S2: Sorgular\u0131m neden yava\u015f \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor veya \u00e7ok fazla kaynak t\u00fcketiyor?<\/strong> Sorgu optimizasyonu tekniklerini g\u00f6zden ge\u00e7irin ve Prometheus sunucunuzun kaynaklar\u0131n\u0131 kontrol edin.<\/p>\n S3: Grafana’da Prometheus verilerini neden g\u00f6remiyorum?<\/strong> S4: S5: Hangi metrikleri izlemeliyim?<\/strong> RED (Rate, Errors, Duration) veya USE (Utilization, Saturation, Errors) metodolojileri, hangi metrikleri izlemeniz gerekti\u011fi konusunda iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 sunar.<\/p>\n <\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prometheus, modern sistemlerin izlenmesinde devrim yaratan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir a\u00e7\u0131k kaynak ara\u00e7t\u0131r. “How To Query Prometheus on Ubuntu 14.04 Part 1” re","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-34137","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"\nhttp:\/\/localhost:9090\/graph<\/code> adresinde bulunur), PromQL sorgular\u0131n\u0131z\u0131 test etmek ve sonu\u00e7lar\u0131 anl\u0131k olarak g\u00f6rmek i\u00e7in harika bir yerdir. Part 1’de temel metrikleri sorgulamay\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. \u015eimdi daha derinlemesine PromQL yeteneklerine odaklanal\u0131m.<\/p>\nZaman Serisi Se\u00e7imi ve Etiket E\u015fle\u015ftirme<\/h3>\n
\n
{label=\"value\"}<\/code><\/li>\n{label!=\"value\"}<\/code><\/li>\n{label=~\"value.*\"}<\/code><\/li>\n{label!~\"value.*\"}<\/code><\/li>\n<\/ul>\nnode_cpu_seconds_total{job=\"node_exporter\", instance=\"localhost:9100\"}<\/code><\/pre>\nToplama Fonksiyonlar\u0131 (Aggregation Functions)<\/h3>\n
by<\/code> veya without<\/code> anahtar kelimeleriyle birlikte kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n
sum()<\/code>: T\u00fcm de\u011ferlerin toplam\u0131<\/li>\navg()<\/code>: T\u00fcm de\u011ferlerin ortalamas\u0131<\/li>\ncount()<\/code>: Zaman serisi say\u0131s\u0131<\/li>\nmin()<\/code>: Minimum de\u011fer<\/li>\nmax()<\/code>: Maksimum de\u011fer<\/li>\nstddev()<\/code>: Standart sapma<\/li>\nstdvar()<\/code>: Standart varyans<\/li>\ngroup()<\/code>: T\u00fcm giri\u015f serilerini tek bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f serisinde birle\u015ftirir (de\u011fer 1).<\/li>\n<\/ul>\nsum(node_cpu_seconds_total{mode=\"idle\"})<\/code><\/pre>\ninstance<\/code> etiketine g\u00f6re gruplayarak):<\/p>\nsum by (instance) (node_cpu_seconds_total{mode=\"idle\"})<\/code><\/pre>\ninstance<\/code> etiketi i\u00e7in ayr\u0131 bir zaman serisi d\u00f6nd\u00fcrecektir.<\/p>\nOran ve De\u011fi\u015fim Fonksiyonlar\u0131 (Rate and Change Functions)<\/h3>\n
\n
rate(v[r])<\/code>: Belirtilen zaman aral\u0131\u011f\u0131ndaki (r<\/code>) saniye ba\u015f\u0131na ortalama art\u0131\u015f oran\u0131. En yayg\u0131n kullan\u0131lan fonksiyondur.<\/li>\nirate(v[r])<\/code>: Belirtilen zaman aral\u0131\u011f\u0131ndaki son iki \u00f6rnek kullan\u0131larak anl\u0131k art\u0131\u015f oran\u0131. H\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fen, ani y\u00fckseli\u015fler g\u00f6steren metrikler i\u00e7in daha duyarl\u0131d\u0131r.<\/li>\nincrease(v[r])<\/code>: Belirtilen zaman aral\u0131\u011f\u0131ndaki toplam art\u0131\u015f.<\/li>\ndelta(v[r])<\/code>: Belirtilen zaman aral\u0131\u011f\u0131ndaki de\u011fer fark\u0131. Saya\u00e7 olmayan (gauge) metrikler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n100 - avg by (instance) (rate(node_cpu_seconds_total{mode=\"idle\"}[5m])) * 100<\/code><\/pre>\nAritmetik \u0130\u015flemler ve Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar<\/h3>\n
node_disk_bytes_used<\/code> ve node_disk_bytes_total<\/code> metrikleri ile):<\/p>\nnode_disk_bytes_used{device=\"\/dev\/sda1\"} \/ node_disk_bytes_total{device=\"\/dev\/sda1\"} * 100<\/code><\/pre>\nnode_memory_MemTotal_bytes - node_memory_MemAvailable_bytes > (node_memory_MemTotal_bytes * 0.80)<\/code><\/pre>\nPrometheus Metriklerini Grafana ile G\u00f6rselle\u015ftirme<\/h2>\n
Grafana Kurulumu (Ubuntu 14.04 i\u00e7in)<\/h3>\n
# GPG anahtar\u0131n\u0131 ekle\nwget -q -O - https:\/\/packages.grafana.com\/gpg.key | sudo apt-key add -\n\nGrafana deposunu sources.list.d'ye ekle<\/h2>\n
Ubuntu 14.04 i\u00e7in 'stable' yerine 'main' veya belirli bir s\u00fcr\u00fcm gerekebilir.<\/h2>\n
En g\u00fcvenlisi, Grafana'n\u0131n kendi sitesinden .deb paketini indirmektir.<\/h2>\n
\u00d6rnek: wget https:\/\/dl.grafana.com\/oss\/release\/grafana_9.x.x_amd64.deb<\/h2>\n
sudo dpkg -i grafana_9.x.x_amd64.deb<\/h2>\n
sudo apt-get update && sudo apt-get install grafana<\/h2>\n\n
E\u011fer depodan kuracaksan\u0131z (daha yeni Ubuntu s\u00fcr\u00fcmleri i\u00e7in daha uygun):<\/h2>\necho \"deb https:\/\/packages.grafana.com\/oss\/deb stable main\" | sudo tee -a \/etc\/apt\/sources.list.d\/grafana.list\n\nsudo apt-get update\nsudo apt-get install grafana\n\n
Grafana servisini ba\u015flat ve ba\u015flang\u0131\u00e7ta etkinle\u015ftir<\/h2>\nsudo systemctl daemon-reload\nsudo systemctl start grafana-server\nsudo systemctl enable grafana-server<\/code><\/pre>\n
http:\/\/localhost:3000<\/code> adresinden eri\u015febilirsiniz. Varsay\u0131lan kullan\u0131c\u0131 ad\u0131\/\u015fifre: admin\/admin<\/code> (ilk giri\u015fte de\u011fi\u015ftirmeniz istenecektir).<\/p>\nPrometheus’u Grafana’ya Veri Kayna\u011f\u0131 Olarak Ekleme<\/h3>\n
\n
\n
http:\/\/localhost:9090<\/code> (Prometheus sunucunuzun adresi)<\/li>\nGrafana Paneli Olu\u015fturma ve Sorgulama<\/h3>\n
\n
rate(node_network_receive_bytes_total{device=\"eth0\"}[5m]) * 8<\/code><\/pre>\neth0<\/code> aray\u00fcz\u00fcnden gelen a\u011f trafi\u011fini (bit\/saniye cinsinden) g\u00f6sterecektir.<\/p>\n\n
De\u011fi\u015fkenler (Variables) ile Dinamik Panolar<\/h3>\n
\n
instance<\/code> de\u011fi\u015fkeni olu\u015ftural\u0131m:<\/p>\n\n
instance<\/code><\/li>\nlabel_values(node_cpu_seconds_total, instance)<\/code> (Bu, node_cpu_seconds_total<\/code> metri\u011findeki t\u00fcm instance<\/code> etiket de\u011ferlerini \u00e7eker.)<\/li>\n$instance<\/code> de\u011fi\u015fkenini kullanabilirsiniz:<\/p>\nrate(node_cpu_seconds_total{instance=\"$instance\", mode=\"idle\"}[5m])<\/code><\/pre>\nPratik \u0130pu\u00e7lar\u0131 ve En \u0130yi Uygulamalar<\/h2>\n
Sorgu Optimizasyonu<\/h3>\n
\n
sum(rate(my_metric[5m])) by (job)<\/code> yerine sum(rate(my_metric{job=\"my_app\"}[5m])) by (instance)<\/code> daha verimlidir.<\/li>\nrate()<\/code>, irate()<\/code> gibi fonksiyonlarda, zaman aral\u0131\u011f\u0131 ([5m]<\/code>) ne kadar uzun olursa sorgu o kadar fazla veri noktas\u0131 i\u015flemelidir. Gereksiz yere uzun aral\u0131klar kullanmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n.<\/li>\nKullan\u0131\u015fl\u0131 PromQL Fonksiyonlar\u0131<\/h3>\n
\n
topk(k, vector)<\/code>: Bir vekt\u00f6rdeki en y\u00fcksek k<\/code> de\u011fere sahip \u00f6\u011feleri d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, en \u00e7ok CPU kullanan 5 sunucuyu bulmak i\u00e7in:\ntopk(5, sum by (instance) (rate(node_cpu_seconds_total{mode!=\"idle\", mode!=\"iowait\"}[5m])))<\/code><\/pre>\n<\/li>\nbottomk(k, vector)<\/code>: Bir vekt\u00f6rdeki en d\u00fc\u015f\u00fck k<\/code> de\u011fere sahip \u00f6\u011feleri d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr.<\/li>\nhistogram_quantile(phi, histogram_bucket_vector)<\/code>: Gecikme metrikleri gibi histogram kovalar\u0131ndan belirli bir y\u00fczde (percentile) de\u011ferini hesaplamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, %99 gecikme:\nhistogram_quantile(0.99, sum by (le) (rate(http_request_duration_seconds_bucket[5m])))<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<\/ul>\nMetrik \u0130simlendirme Konvansiyonlar\u0131<\/h3>\n
\n
http_requests_total<\/code>).<\/li>\n_bytes<\/code>, _seconds<\/code>, _total<\/code>).<\/li>\n_total<\/code> soneki kullan\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\nAlerting ile Entegrasyon<\/h3>\n
ALERT<\/code> kurallar\u0131 olarak tan\u0131mlayarak sisteminizdeki anormallikler hakk\u0131nda bilgilendirilebilirsiniz. Bu, genellikle alert.rules<\/code> dosyalar\u0131nda yap\u0131l\u0131r ve Alertmanager taraf\u0131ndan i\u015flenir.<\/p>\nSonu\u00e7 ve S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular (SSS)<\/h2>\n
S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular (SSS)<\/h3>\n
\nC1: Bu rehber, belirli bir senaryoyu (Ubuntu 14.04) ele almak i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015ftur. Ger\u00e7ek d\u00fcnyada, genellikle daha yeni ve desteklenen i\u015fletim sistemleri tercih edilir. Ancak, Prometheus’un temel \u00e7al\u0131\u015fma prensipleri ve PromQL sorgu dili i\u015fletim sisteminden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. Eski sistemlerde bile temel izleme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilir.<\/p>\n
\nC2: Bunun birka\u00e7 nedeni olabilir:<\/p>\n\n
\nC3: \u015eunlar\u0131 kontrol edin:<\/p>\n\n
sudo systemctl status prometheus<\/code>)<\/li>\nhttp:\/\/localhost:9090<\/code> veya do\u011fru IP\/port)<\/li>\nrate()<\/code> ve irate()<\/code> aras\u0131ndaki temel fark nedir?<\/strong>
\nC4: Her ikisi de saya\u00e7 metriklerinin de\u011fi\u015fim oran\u0131n\u0131 hesaplar.<\/p>\n\n
rate()<\/code>: Belirtilen zaman aral\u0131\u011f\u0131ndaki t\u00fcm \u00f6rnekleri kullanarak ortalama bir oran verir. Daha yumu\u015fak bir e\u011fri g\u00f6sterir ve ani y\u00fckseli\u015fleri gizleyebilir. Uzun vadeli e\u011filimler i\u00e7in uygundur.<\/li>\nirate()<\/code>: Yaln\u0131zca zaman aral\u0131\u011f\u0131ndaki son iki \u00f6rne\u011fi kullanarak anl\u0131k bir oran verir. Ani ve keskin de\u011fi\u015fimleri an\u0131nda yakalar. K\u0131sa vadeli, h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fen metrikler (\u00f6rn. anl\u0131k istek h\u0131z\u0131) i\u00e7in daha uygundur.<\/li>\n<\/ul>\n
\nC5: \u0130zlenecek metrikler uygulaman\u0131z\u0131n ve altyap\u0131n\u0131z\u0131n do\u011fas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Genellikle a\u015fa\u011f\u0131daki kategorilerdeki metrikler kritik \u00f6neme sahiptir:<\/p>\n\n