{"id":34062,"date":"2025-11-10T14:41:01","date_gmt":"2025-11-10T11:41:01","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?p=34062"},"modified":"2025-11-10T14:41:01","modified_gmt":"2025-11-10T11:41:01","slug":"bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/","title":{"rendered":"Bind’i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Bind’i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma<\/h2>\n

Giri\u015f<\/h3>\n

\u0130nternet d\u00fcnyas\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndan biri olan Alan Ad\u0131 Sistemi (DNS), insanlar\u0131n web sitelerine eri\u015fmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 okunabilir alan adlar\u0131n\u0131 (\u00f6rne\u011fin, google.com) makinelerin anlayabilece\u011fi IP adreslerine (\u00f6rne\u011fin, 172.217.160.142) \u00e7eviren da\u011f\u0131t\u0131k bir sistemdir. Bu \u00e7eviri s\u00fcreci olmadan, interneti bug\u00fcnk\u00fc haliyle kullanmam\u0131z neredeyse imkans\u0131z olurdu. Herhangi bir web sitesini ziyaret etti\u011fimizde, e-posta g\u00f6nderdi\u011fimizde veya \u00e7evrimi\u00e7i bir hizmet kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, arka planda bir DNS sorgusu ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n

BIND (Berkeley Internet Name Domain), a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 ve internetin en yayg\u0131n kullan\u0131lan DNS yaz\u0131l\u0131m\u0131d\u0131r. \u0130nternet \u00fczerindeki \u00e7o\u011fu DNS sunucusu BIND yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 kullan\u0131r. BIND, hem yetkili (authoritative) DNS sunucusu olarak belirli alan adlar\u0131 i\u00e7in resmi kay\u0131tlar\u0131 tutabilir hem de \u00f6nbellekleyici (caching) veya y\u00f6nlendirici (forwarding) DNS sunucusu olarak istemcilerin DNS sorgular\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebilir. Bu makalede, BIND’i Ubuntu 16.04 i\u015fletim sistemi \u00fczerinde \u00f6nbellekleyici veya y\u00f6nlendirici DNS sunucusu olarak nas\u0131l yap\u0131land\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m inceleyece\u011fiz. Ubuntu 16.04, uzun s\u00fcreli destek (LTS) sa\u011flayan ve bu t\u00fcr kritik altyap\u0131 hizmetleri i\u00e7in s\u0131kl\u0131kla tercih edilen stabil bir platformdur.<\/p>\n

\u00d6nbellekleyici (Caching) DNS Sunucusu:<\/strong> Bu modda \u00e7al\u0131\u015fan bir DNS sunucusu, ald\u0131\u011f\u0131 sorgular\u0131n yan\u0131tlar\u0131n\u0131 belirli bir s\u00fcre (TTL – Time To Live) boyunca kendi belle\u011finde saklar. Ayn\u0131 sorgu tekrar geldi\u011finde, k\u00f6k sunuculara veya di\u011fer yetkili sunuculara gitmek yerine, \u00f6nbellekteki bilgiyi kullanarak \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 yan\u0131t verir. Bu, a\u011f trafi\u011fini azalt\u0131r, DNS sorgu s\u00fcrelerini k\u0131salt\u0131r ve kullan\u0131c\u0131 deneyimini iyile\u015ftirir. \u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli a\u011flarda veya ofis ortamlar\u0131nda performans\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in idealdir.<\/p>\n

Y\u00f6nlendirici (Forwarding) DNS Sunucusu:<\/strong> Bu modda \u00e7al\u0131\u015fan bir DNS sunucusu, t\u00fcm DNS sorgular\u0131n\u0131 \u00f6nceden belirlenmi\u015f harici DNS sunucular\u0131na (\u00f6rne\u011fin, ISP’nizin DNS sunucular\u0131, Google DNS – 8.8.8.8, Cloudflare DNS – 1.1.1.1) iletir. Kendi ba\u015f\u0131na isim \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi yapmaz, sadece bir arac\u0131 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Bu, genellikle \u015firket i\u00e7i a\u011flarda d\u0131\u015f DNS sunucular\u0131n\u0131n politikalar\u0131na veya filtreleme yeteneklerine g\u00fcvenmek istendi\u011finde tercih edilir. Ayr\u0131ca, a\u011f d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan DNS trafi\u011fini tek bir noktadan kontrol etmek veya belirli bir ISP’nin DNS hizmetlerini kullanmak i\u00e7in de faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu makalede, her iki yap\u0131land\u0131rma t\u00fcr\u00fcn\u00fc de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele alacak, kurulumdan test a\u015famas\u0131na kadar t\u00fcm ad\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131klayacak ve g\u00fcvenlik en iyi uygulamalar\u0131na de\u011finece\u011fiz.<\/p>\n

\u00d6n Gereksinimler<\/h3>\n

BIND DNS sunucusunu Ubuntu 16.04 \u00fczerinde ba\u015far\u0131yla yap\u0131land\u0131rmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6n gereksinimlere sahip olman\u0131z \u00f6nemlidir:<\/p>\n

* Ubuntu 16.04 \u0130\u015fletim Sistemine Sahip Bir Sunucu:<\/strong> Makale boyunca Ubuntu 16.04 LTS s\u00fcr\u00fcm\u00fc temel al\u0131nacakt\u0131r. Temiz bir kurulum en iyi ba\u015flang\u0131c\u0131 sa\u011flar.
\n* sudo<\/code> Ayr\u0131cal\u0131klar\u0131na Sahip Bir Kullan\u0131c\u0131 veya root<\/code> Eri\u015fimi:<\/strong> Kurulum ve yap\u0131land\u0131rma ad\u0131mlar\u0131 sistem genelinde de\u011fi\u015fiklikler gerektirece\u011finden, bu ayr\u0131cal\u0131klar zorunludur. G\u00fcvenlik nedeniyle do\u011frudan root<\/code> kullan\u0131c\u0131s\u0131 yerine sudo<\/code> kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir.
\n* Temel Linux Komut Sat\u0131r\u0131 Bilgisi:<\/strong> apt<\/code> paket y\u00f6neticisi, dosya d\u00fczenleyiciler (nano<\/code> veya vim<\/code>), servis y\u00f6netimi (systemctl<\/code>) gibi temel komutlara a\u015fina olmak gereklidir.
\n* A\u011f Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 Bilgisi:<\/strong> Sunucunuzun IP adresi, alt a\u011f maskesi, a\u011f ge\u00e7idi gibi temel a\u011f parametrelerini anlamak ve gerekirse yap\u0131land\u0131rabilmek \u00f6nemlidir.
\n* Statik IP Adresi Atanm\u0131\u015f Sunucu:<\/strong> DNS sunucusunun kararl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in statik bir IP adresine sahip olmas\u0131 kritik \u00f6neme sahiptir. Dinamik IP adresi, istemcilerin DNS sunucusunu bulmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilir. Sunucunuzun IP adresini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in ip a<\/code> veya ifconfig<\/code> komutunu kullanabilirsiniz.<\/p>\n

BIND9 Kurulumu<\/h3>\n

BIND9 paketini Ubuntu 16.04 sunucunuza kurmak olduk\u00e7a basittir. \u0130lk olarak, sisteminizin paket listesini g\u00fcncellemeli ve mevcut paketleri y\u00fckseltmelisiniz. Bu, herhangi bir g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatmak ve en g\u00fcncel yaz\u0131l\u0131m s\u00fcr\u00fcmlerine sahip olmak i\u00e7in iyi bir uygulamad\u0131r.<\/p>\n

1. Sistem Paketlerini G\u00fcncelleme:<\/strong>
\n Terminalinizi a\u00e7\u0131n ve a\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n

sudo apt update\n    sudo apt upgrade -y<\/code><\/pre>\n
    apt update<\/code> paket listelerini g\u00fcncellerken, apt upgrade -y<\/code> mevcut t\u00fcm paketleri y\u00fckseltir ve -y<\/code> bayra\u011f\u0131 t\u00fcm sorulara otomatik olarak “evet” yan\u0131t\u0131 verir.<\/p>\n
2.  BIND9 Paketini Kurma:<\/strong>
\n    \u015eimdi BIND9 ve ilgili yard\u0131mc\u0131 programlar\u0131 kurabiliriz:<\/p>\n
sudo apt install bind9 bind9utils dnsutils -y<\/code><\/pre>\n
    *   bind9<\/code>: BIND DNS sunucusunun kendisi.
\n    *   bind9utils<\/code>: BIND yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 kontrol etmek (named-checkconf<\/code>, named-checkzone<\/code>) ve di\u011fer y\u00f6netim g\u00f6revleri i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 programlar.
\n    *   dnsutils<\/code>: DNS sorgular\u0131 yapmak i\u00e7in gerekli ara\u00e7lar (dig<\/code>, nslookup<\/code>). Bu ara\u00e7lar, DNS sunucunuzu test etmek i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir.<\/p>\n
3.  Kurulum Sonras\u0131 Durum Kontrol\u00fc:<\/strong>
\n    Kurulum tamamland\u0131ktan sonra, BIND9 servisinin otomatik olarak ba\u015flay\u0131p ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek iyi bir fikirdir:<\/p>\n
sudo systemctl status bind9<\/code><\/pre>\n
    \u00c7\u0131kt\u0131da Active: active (running)<\/code> ifadesini g\u00f6rmelisiniz. E\u011fer servis \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yorsa veya bir hata varsa, bu ad\u0131mda te\u015fhis etmeniz \u00f6nemlidir.<\/p>\n
BIND9 Yap\u0131land\u0131rma Dosyalar\u0131na Genel Bak\u0131\u015f<\/h3>\n
BIND9’un yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131, genellikle \/etc\/bind\/<\/code> dizininde bulunur. Bu dosyalar, BIND’in nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131, hangi sorgular\u0131 yan\u0131tlayaca\u011f\u0131n\u0131, hangi b\u00f6lgeleri y\u00f6netece\u011fini ve di\u011fer bir\u00e7ok parametreyi belirler. Ana yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 ve rollerini anlamak, yap\u0131land\u0131rma s\u00fcrecini kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n
*   \/etc\/bind\/named.conf<\/code>:<\/strong> Bu, BIND’in ana yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131d\u0131r. Genellikle do\u011frudan bu dosyada \u00e7ok fazla ayar yap\u0131lmaz; bunun yerine, di\u011fer yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 i\u00e7erir (include<\/code> direktifi ile). Bu mod\u00fcler yap\u0131, yap\u0131land\u0131rmay\u0131 daha d\u00fczenli ve y\u00f6netilebilir hale getirir.<\/p>\n
include \"\/etc\/bind\/named.conf.options\";\n    include \"\/etc\/bind\/named.conf.local\";\n    include \"\/etc\/bind\/named.conf.default-zones\";<\/code><\/pre>\n
*   \/etc\/bind\/named.conf.options<\/code>:<\/strong> Bu dosya, BIND sunucusunun genel se\u00e7eneklerini i\u00e7erir. \u00d6nbellekleme, y\u00f6nlendirme, g\u00fcvenlik (eri\u015fim kontrol\u00fc), DNSSEC ayarlar\u0131 gibi global parametreler burada tan\u0131mlan\u0131r. Bu makaledeki ana odak noktam\u0131z bu dosya olacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6nbellekleyici ve y\u00f6nlendirici i\u015flevsellikleri burada yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
*   \/etc\/bind\/named.conf.local<\/code>:<\/strong> Bu dosya, genellikle yerel olarak tan\u0131mlanan b\u00f6lgeler (zone’lar) i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kendi alan adlar\u0131n\u0131z (example.com) veya ters DNS b\u00f6lgeleriniz (reverse lookup zones) i\u00e7in yap\u0131land\u0131rmalar\u0131 buraya eklersiniz. Bu makalede yetkili bir DNS sunucusu kurmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in bu dosyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyece\u011fiz, ancak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek \u00f6nemlidir.<\/p>\n
*   \/etc\/bind\/named.conf.default-zones<\/code>:<\/strong> Bu dosya, k\u00f6k sunucu ipu\u00e7lar\u0131 (root hints) ve localhost i\u00e7in varsay\u0131lan b\u00f6lge tan\u0131mlar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu dosya genellikle dokunulmaz. K\u00f6k sunucu ipu\u00e7lar\u0131, BIND’in internetteki k\u00f6k DNS sunucular\u0131n\u0131 bulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, bu da recursive (\u00f6zyinelemeli) sorgular i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
*   \/var\/cache\/bind\/<\/code>:<\/strong> BIND’in \u00f6nbellek dosyalar\u0131n\u0131 saklad\u0131\u011f\u0131 dizindir. Normalde bu dizini elle d\u00fczenlemenize gerek yoktur, BIND otomatik olarak y\u00f6netir.<\/p>\n
\u00d6nbellekleyici (Caching) DNS Sunucusu Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h3>\n
Bir \u00f6nbellekleyici DNS sunucusu kurmak, a\u011f\u0131n\u0131zdaki DNS sorgular\u0131n\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 ve verimlili\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r. Bu yap\u0131land\u0131rma i\u00e7in named.conf.options<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenlememiz gerekecek.<\/p>\n
1.  named.conf.options<\/code> Dosyas\u0131n\u0131 D\u00fczenleme:<\/strong>
\n    Bir metin d\u00fczenleyici kullanarak \/etc\/bind\/named.conf.options<\/code> dosyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n:<\/p>\n
sudo nano \/etc\/bind\/named.conf.options<\/code><\/pre>\n
    Dosyan\u0131n i\u00e7eri\u011fi a\u015fa\u011f\u0131daki gibi g\u00f6r\u00fcnmelidir. Mevcut options<\/code> blo\u011funu d\u00fczenleyece\u011fiz veya gerekirse yeni bir blok olu\u015fturaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
options {\n        directory \"\/var\/cache\/bind\";\n\n        \/\/ Sorgular\u0131n hangi IP adreslerinden kabul edilece\u011fini belirler.\n        \/\/ localhost ve yerel a\u011f IP'lerini ekleyin.\n        \/\/ \u00d6rne\u011fin: listen-on { 127.0.0.1; 192.168.1.10; };\n        listen-on { any; }; \/\/ Herhangi bir aray\u00fczden gelen sorgular\u0131 dinle\n\n        \/\/ Sorgular\u0131n hangi IP adreslerine izin verilece\u011fini belirler.\n        \/\/ Sadece g\u00fcvendi\u011finiz istemcilere izin verin.\n        \/\/ \u00d6rne\u011fin: allow-query { localhost; 192.168.1.0\/24; };\n        allow-query { any; }; \/\/ Herkesten gelen sorgulara izin ver (g\u00fcvenli de\u011fil, test i\u00e7in)\n\n        \/\/ \u00d6zyinelemeli (recursive) sorgulara izin ver. \u00d6nbellekleyici i\u00e7in zorunlu.\n        recursion yes;\n\n        \/\/ DNSSEC'i etkinle\u015ftir. DNS sorgular\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funu ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flar.\n        dnssec-enable yes;\n        dnssec-validation yes;\n\n        \/\/ K\u00f6k sunucu ipu\u00e7lar\u0131 dosyas\u0131n\u0131n yolu.\n        \/\/ named.conf.default-zones taraf\u0131ndan dahil edilir.\n        \/\/ root-hints \"\/etc\/bind\/db.root\"; \/\/ Genellikle varsay\u0131lan olarak gelir\n\n        \/\/ Y\u00f6nlendirici sunucu tan\u0131mlamalar\u0131. \u00d6nbellekleyici modunda bo\u015f b\u0131rak\u0131l\u0131r.\n        \/\/ forwarders {}; \/\/ Bo\u015f b\u0131rak\u0131n veya yorum sat\u0131r\u0131 yap\u0131n\n\n        \/\/ DNS sorgular\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme politikas\u0131. \u00d6nbellekleyici modunda olmamal\u0131.\n        \/\/ forward only; \/\/ veya forward first;\n\n        \/\/ Di\u011fer ayarlar...\n        auth-nxdomain no;    # RFC1035'e uygun olarak NXDOMAIN yan\u0131tlar\u0131n\u0131 yetkili yapma\n        \/\/ listen-on-v6 { any; }; \/\/ IPv6 deste\u011fi i\u00e7in\n    };<\/code><\/pre>\n
    A\u00e7\u0131klamalar:<\/strong>
\n    *   directory \"\/var\/cache\/bind\";<\/code>: BIND’in \u00f6nbellek ve \u00e7al\u0131\u015fma dosyalar\u0131n\u0131 tutaca\u011f\u0131 dizini belirtir.
\n    *   listen-on { any; };<\/code>: BIND’in hangi a\u011f aray\u00fczlerinden gelen ba\u011flant\u0131lar\u0131 dinleyece\u011fini belirtir. any<\/code> t\u00fcm aray\u00fczlerden dinleyece\u011fi anlam\u0131na gelir. G\u00fcvenlik i\u00e7in, sunucunun statik IP adresini (\u00f6rne\u011fin, 192.168.1.10<\/code>) buraya yazman\u0131z daha iyidir.
\n    *   allow-query { any; };<\/code>: Hangi IP adreslerinden gelen DNS sorgular\u0131na izin verilece\u011fini belirler. any<\/code> herkesin sorgu yapmas\u0131na izin verir ki bu g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nerilmez. Genellikle localhost; 192.168.1.0\/24;<\/code> gibi yerel a\u011f\u0131n\u0131z\u0131 veya belirli istemci IP’lerini belirtmelisiniz.
\n    *   recursion yes;<\/code>: Bu ayar, BIND’in recursive sorgular\u0131 (yani, kendisinin \u00e7\u00f6zemedi\u011fi bir sorguyu k\u00f6k sunuculardan ba\u015flayarak ad\u0131m ad\u0131m \u00e7\u00f6zme) yapmas\u0131na izin verir. \u00d6nbellekleyici bir DNS sunucusu i\u00e7in bu ayar mutlaka yes<\/code> olmal\u0131d\u0131r.
\n    *   dnssec-enable yes;<\/code> ve dnssec-validation yes;<\/code>: DNSSEC (Domain Name System Security Extensions), DNS verilerinin do\u011frulu\u011funu ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kriptografik olarak sa\u011flar. Bu ayarlar, DNS sahtekarl\u0131\u011f\u0131 (spoofing) ve zehirlenme (poisoning) sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flar. G\u00fcvenlik i\u00e7in etkinle\u015ftirilmesi \u015fiddetle tavsiye edilir.
\n    *   forwarders {};<\/code>: Bu b\u00f6l\u00fcm, y\u00f6nlendirici DNS sunucular\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u00d6nbellekleyici bir sunucu kurdu\u011fumuz i\u00e7in bu k\u0131sm\u0131 bo\u015f b\u0131rakmal\u0131 veya yorum sat\u0131r\u0131 yapmal\u0131s\u0131n\u0131z. BIND, sorgular\u0131 kendi ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6zecektir.
\n    *   forward only;<\/code> veya forward first;<\/code>: Bu se\u00e7enekler de y\u00f6nlendirici mod i\u00e7indir. \u00d6nbellekleyici sunucuda bu sat\u0131rlar bulunmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2.  Yap\u0131land\u0131rmay\u0131 Kaydetme ve Kontrol Etme:<\/strong>
\n    Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z de\u011fi\u015fiklikleri kaydedin (Nano’da Ctrl+O<\/code>, Enter<\/code>, Ctrl+X<\/code>). Ard\u0131ndan, yap\u0131land\u0131rma dosyan\u0131zda herhangi bir s\u00f6zdizimi hatas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in named-checkconf<\/code> komutunu kullan\u0131n:<\/p>\n
sudo named-checkconf<\/code><\/pre>\n
    E\u011fer komut herhangi bir \u00e7\u0131kt\u0131 vermezse, yap\u0131land\u0131rma dosyan\u0131zda s\u00f6zdizimi hatas\u0131 yok demektir. Hata varsa, hatan\u0131n nerede oldu\u011funu belirten bir mesaj al\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
3.  BIND9 Servisini Yeniden Ba\u015flatma:<\/strong>
\n    Yap\u0131land\u0131rma de\u011fi\u015fikliklerinin etkili olmas\u0131 i\u00e7in BIND9 servisini yeniden ba\u015flatman\u0131z gerekir:<\/p>\n
sudo systemctl restart bind9<\/code><\/pre>\n
    Servisin durumunu tekrar kontrol ederek \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan emin olun:<\/p>\n
sudo systemctl status bind9<\/code><\/pre>\n
4.  G\u00fcvenlik Duvar\u0131 (UFW) Ayarlar\u0131:<\/strong>
\n    Ubuntu’da varsay\u0131lan g\u00fcvenlik duvar\u0131 UFW (Uncomplicated Firewall) etkinse, DNS sorgular\u0131n\u0131n sunucuya ula\u015fabilmesi i\u00e7in 53 numaral\u0131 UDP ve TCP portlar\u0131n\u0131 a\u00e7man\u0131z gerekir:<\/p>\n
sudo ufw allow 53\/udp\n    sudo ufw allow 53\/tcp\n    sudo ufw reload # G\u00fcvenlik duvar\u0131 kurallar\u0131n\u0131 yeniden y\u00fckle<\/code><\/pre>\n
5.  Test Etme:<\/strong>
\n    DNS sunucunuzun \u00f6nbellekleyici olarak d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 test etmek i\u00e7in dig<\/code> komutunu kullanabilirsiniz.<\/p>\n
    *   \u0130lk Sorgu (\u00d6nbellekte yok):<\/strong><\/p>\n
dig google.com @127.0.0.1<\/code><\/pre>\n
        Bu sorgu, DNS sunucunuzun google.com<\/code> adresini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in k\u00f6k sunuculardan ba\u015flayarak tam bir \u00e7\u00f6z\u00fcmleme yapmas\u0131n\u0131 gerektirir. \u00c7\u0131kt\u0131da QUERY TIME<\/code> de\u011feri nispeten y\u00fcksek olacakt\u0131r.<\/p>\n
    *   \u0130kinci Sorgu (\u00d6nbellekte var):<\/strong><\/p>\n
dig google.com @127.0.0.1<\/code><\/pre>\n
        Ayn\u0131 sorguyu tekrar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, QUERY TIME<\/code> de\u011ferinin \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu fark edeceksiniz (genellikle 0 ms). Bu, BIND’in yan\u0131t\u0131 \u00f6nbelle\u011finden verdi\u011fini g\u00f6sterir.
\n        dig +short @127.0.0.1 google.com<\/code> komutu sadece IP adresini g\u00f6sterir.
\n        dig +trace google.com<\/code> komutu, sorgunun nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ad\u0131m ad\u0131m g\u00f6sterir. \u00d6nbellekleyici bir sunucuda, ilk sorguda bu trace uzun olurken, sonraki sorgularda daha k\u0131sa veya do\u011frudan yan\u0131t\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n
    *   \/etc\/resolv.conf<\/code>‘u G\u00fcncelleme (Ge\u00e7ici Test \u0130\u00e7in):<\/strong>
\n        Sunucunuzun kendisinin de yeni DNS sunucusunu kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \/etc\/resolv.conf<\/code> dosyas\u0131n\u0131 ge\u00e7ici olarak d\u00fczenleyebilirsiniz. UYARI:<\/strong> Bu dosya genellikle resolvconf<\/code> veya NetworkManager<\/code> taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi i\u00e7in de\u011fi\u015fiklikler kal\u0131c\u0131 olmayabilir.<\/p>\n
sudo nano \/etc\/resolv.conf<\/code><\/pre>\n
        Mevcut nameserver<\/code> sat\u0131r\u0131n\u0131 yorum sat\u0131r\u0131 yap\u0131n veya silin ve kendi DNS sunucunuzun IP adresini ekleyin:<\/p>\n
# nameserver 127.0.1.1\n        nameserver 127.0.0.1<\/code><\/pre>\n
        Kaydedin ve ard\u0131ndan dig google.com<\/code> komutunu @127.0.0.1<\/code> olmadan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n.<\/p>\n
Y\u00f6nlendirici (Forwarding) DNS Sunucusu Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h3>\n
Bir y\u00f6nlendirici DNS sunucusu, t\u00fcm DNS sorgular\u0131n\u0131 belirli harici DNS sunucular\u0131na ileterek \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu yap\u0131land\u0131rma da named.conf.options<\/code> dosyas\u0131nda yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
1.  named.conf.options<\/code> Dosyas\u0131n\u0131 D\u00fczenleme:<\/strong>
\n    \u00d6nbellekleyici yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 yapt\u0131ysan\u0131z, \u015fimdi bunu y\u00f6nlendiriciye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrece\u011fiz. Yine \/etc\/bind\/named.conf.options<\/code> dosyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n:<\/p>\n
sudo nano \/etc\/bind\/named.conf.options<\/code><\/pre>\n
    A\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir yap\u0131land\u0131rma yap\u0131n:<\/p>\n
options {\n        directory \"\/var\/cache\/bind\";\n\n        listen-on { any; }; \/\/ Veya sunucunun statik IP adresi\n        allow-query { any; }; \/\/ Veya g\u00fcvendi\u011finiz IP bloklar\u0131\n\n        recursion yes; \/\/ Y\u00f6nlendirici i\u00e7in de recursive sorgulara izin verilmeli\n\n        dnssec-enable yes;\n        dnssec-validation yes;\n\n        \/\/ Y\u00f6nlendirici DNS sunucular\u0131n\u0131n IP adreslerini buraya ekleyin.\n        \/\/ Google DNS (8.8.8.8, 8.8.4.4) veya ISP'nizin DNS sunucular\u0131 gibi.\n        forwarders {\n            8.8.8.8;\n            8.8.4.4;\n        };\n\n        \/\/ Sorgular\u0131n nas\u0131l y\u00f6nlendirilece\u011fini belirler.\n        \/\/ \"only\": Sadece forwarders listesindeki sunuculara sor.\n        \/\/ \"first\": \u00d6nce forwarders listesine sor, yan\u0131t alamazsa kendisi \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f.\n        forward only; \/\/ T\u00fcm sorgular\u0131 sadece yukar\u0131daki sunuculara y\u00f6nlendir\n\n        auth-nxdomain no;\n        \/\/ listen-on-v6 { any; };\n    };<\/code><\/pre>\n
    A\u00e7\u0131klamalar:<\/strong>
\n    *   forwarders { 8.8.8.8; 8.8.4.4; };<\/code>: Bu, DNS sorgular\u0131n\u0131n iletilece\u011fi harici DNS sunucular\u0131n\u0131n IP adreslerini listeler. Burada Google Public DNS sunucular\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kendi ISP’nizin DNS sunucular\u0131n\u0131 veya ba\u015fka g\u00fcvenilir sunucular\u0131 kullanabilirsiniz.
\n    *   forward only;<\/code>: Bu ayar, BIND’in t\u00fcm DNS sorgular\u0131n\u0131 yaln\u0131zca forwarders<\/code> listesinde belirtilen sunuculara g\u00f6ndermesini sa\u011flar. BIND, bu sunuculardan yan\u0131t alamazsa kendisi \u00e7\u00f6z\u00fcmleme yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmaz. Bu, genellikle d\u0131\u015f DNS sunucular\u0131n\u0131n politikalar\u0131na veya filtreleme yeteneklerine g\u00fcvenmek istedi\u011finizde tercih edilir.
\n    *   forward first;<\/code>: Bu ayar\u0131 kullan\u0131rsan\u0131z, BIND \u00f6nce forwarders<\/code> listesindeki sunuculara sorgu g\u00f6nderir. E\u011fer bu sunuculardan bir yan\u0131t alamazsa (veya yan\u0131t bir hata i\u00e7eriyorsa), BIND kendisi k\u00f6k sunuculardan ba\u015flayarak isim \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu, daha esnek bir yakla\u015f\u0131md\u0131r ve genellikle daha g\u00fcvenlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc harici y\u00f6nlendiricilerin eri\u015filemez olmas\u0131 durumunda BIND kendi ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edebilir.
\n    *   Di\u011fer listen-on<\/code>, allow-query<\/code>, recursion<\/code>, dnssec-enable<\/code>, dnssec-validation<\/code> ayarlar\u0131 \u00f6nbellekleyici moddaki ile ayn\u0131 prensiplere sahiptir.<\/p>\n
2.  Yap\u0131land\u0131rmay\u0131 Kaydetme ve Kontrol Etme:<\/strong>
\n    De\u011fi\u015fiklikleri kaydedin ve named-checkconf<\/code> ile s\u00f6zdizimi hatas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edin:<\/p>\n
sudo named-checkconf<\/code><\/pre>\n
3.  BIND9 Servisini Yeniden Ba\u015flatma:<\/strong>
\n    Servisi yeniden ba\u015flat\u0131n ve durumunu kontrol edin:<\/p>\n
sudo systemctl restart bind9\n    sudo systemctl status bind9<\/code><\/pre>\n
4.  G\u00fcvenlik Duvar\u0131 (UFW) Ayarlar\u0131:<\/strong>
\n    G\u00fcvenlik duvar\u0131 ayarlar\u0131 \u00f6nbellekleyici sunucu i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zla ayn\u0131d\u0131r:<\/p>\n
sudo ufw allow 53\/udp\n    sudo ufw allow 53\/tcp\n    sudo ufw reload<\/code><\/pre>\n
5.  Test Etme:<\/strong>
\n    Y\u00f6nlendirici DNS sunucunuzun d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 test etmek i\u00e7in dig<\/code> komutunu kullan\u0131n:<\/p>\n
dig google.com @127.0.0.1<\/code><\/pre>\n
    Bu komut, BIND sunucunuzun google.com<\/code> i\u00e7in sorguyu forwarders<\/code> listesindeki sunuculara iletti\u011fini ve onlardan yan\u0131t ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermelidir. QUERY TIME<\/code> de\u011feri, harici DNS sunucular\u0131n\u0131n yan\u0131t s\u00fcresine ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
    Y\u00f6nlendirme i\u015flemini daha net g\u00f6rmek i\u00e7in journalctl -u bind9<\/code> komutuyla BIND’in loglar\u0131n\u0131 kontrol edebilirsiniz. Genellikle, forwarding<\/code> ile ilgili log giri\u015flerini g\u00f6receksiniz. dig +trace<\/code> komutu, y\u00f6nlendirici modunda, sorgunun do\u011frudan belirtilen y\u00f6nlendiricilere gitti\u011fini ve oradan yan\u0131t d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterecektir, k\u00f6k sunuculara yap\u0131lan ad\u0131m ad\u0131m sorgulama zincirini g\u00f6stermeyecektir (e\u011fer forward only<\/code> kullan\u0131ld\u0131ysa).<\/p>\n
G\u00fcvenlik En \u0130yi Uygulamalar\u0131<\/h3>\n
Bir DNS sunucusu, a\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in kritik bir hizmet oldu\u011fundan, g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u0130\u015fte BIND sunucunuzu g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in baz\u0131 en iyi uygulamalar:<\/p>\n
*   listen-on<\/code> ve allow-query<\/code> K\u0131s\u0131tlamalar\u0131:<\/strong>
\n    *   listen-on<\/code>: BIND’in sadece belirli a\u011f aray\u00fczlerinden gelen ba\u011flant\u0131lar\u0131 dinlemesini sa\u011flay\u0131n. \u00d6rne\u011fin, listen-on { 127.0.0.1; 192.168.1.10; };<\/code> sadece localhost ve sunucunuzun 192.168.1.10 IP adresinden gelen ba\u011flant\u0131lar\u0131 kabul eder. any<\/code> kullanmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n.
\n    *   allow-query<\/code>: DNS sorgular\u0131na sadece g\u00fcvendi\u011finiz istemci IP adreslerinin veya IP bloklar\u0131n\u0131n eri\u015fmesine izin verin. \u00d6rne\u011fin, allow-query { localhost; 192.168.1.0\/24; };<\/code> sadece yerel sunucudan ve 192.168.1.x a\u011f\u0131ndaki cihazlardan gelen sorgulara izin verir. Bu, sunucunuzu DDoS sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan ve istenmeyen kullan\u0131mdan korur.<\/p>\n
*   DNSSEC (Domain Name System Security Extensions):<\/strong>
\n    dnssec-enable yes;<\/code> ve dnssec-validation yes;<\/code> ayarlar\u0131yla DNSSEC’i etkinle\u015ftirmek, DNS sorgular\u0131n\u0131n kriptografik olarak imzalanmas\u0131n\u0131 ve do\u011frulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu, DNS sahtekarl\u0131\u011f\u0131 (spoofing) ve zehirlenme (poisoning) gibi sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 \u00f6nemli bir koruma katman\u0131 ekler.<\/p>\n
*   Rate Limiting (Oran S\u0131n\u0131rlama – RRL):<\/strong>
\n    BIND, DNS sorgular\u0131n\u0131n oran\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlama (Rate Response Limiting – RRL) yetene\u011fine sahiptir. Bu, DDoS sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flamaya yard\u0131mc\u0131 olur. A\u015f\u0131r\u0131 sorgu yapan istemcilerden gelen yan\u0131tlar\u0131 geciktirerek veya d\u00fc\u015f\u00fcrerek sunucunun a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcklenmesini \u00f6nler. Bu, daha karma\u015f\u0131k bir yap\u0131land\u0131rma gerektirir ve named.conf.options<\/code> i\u00e7inde rate-limit<\/code> blo\u011fu ile yap\u0131l\u0131r. Genel olarak, responses-per-second<\/code>, errors-per-second<\/code> gibi parametrelerle yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r. Yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in iste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r, ancak b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli veya halka a\u00e7\u0131k DNS sunucular\u0131 i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n
*   Chroot Ortam\u0131:<\/strong>
\n    BIND’i bir chroot ortam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r. Chroot, BIND i\u015flemini sistemin geri kalan\u0131ndan izole edilmi\u015f sanal bir k\u00f6k dizin i\u00e7inde hapseder. E\u011fer BIND \u00fczerinde bir g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 bulunursa, sald\u0131rgan\u0131n chroot dizininin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00e7ok daha zor olur. Ubuntu 16.04’te bind9-host<\/code> paketi, BIND’in chroot’lu bir ortamda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli dizinleri sa\u011flar. Bu genellikle \/var\/lib\/named\/chroot<\/code> alt\u0131nda bulunur. Kurulum s\u0131ras\u0131nda bu se\u00e7enek otomatik olarak etkinle\u015ftirilebilir veya manuel olarak yap\u0131land\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
*   D\u00fczenli G\u00fcncellemeler:<\/strong>
\n    BIND yaz\u0131l\u0131m\u0131 da dahil olmak \u00fczere i\u015fletim sisteminizi ve t\u00fcm yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fczenli olarak g\u00fcncellemek, bilinen g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kapatman\u0131n en iyi yoludur.<\/p>\n
sudo apt update && sudo apt upgrade -y<\/code><\/pre>\n
    Bu komutlar\u0131 periyodik olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak, sunucunuzun g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
*   Loglama:<\/strong>
\n    BIND’in davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 izlemek ve olas\u0131 sorunlar\u0131 te\u015fhis etmek i\u00e7in kapsaml\u0131 loglama yap\u0131land\u0131rmas\u0131 yapmak faydal\u0131d\u0131r. named.conf.options<\/code> veya ayr\u0131 bir named.conf.logging<\/code> dosyas\u0131 i\u00e7inde logging<\/code> blo\u011funu kullanarak log seviyelerini ve hedeflerini ayarlayabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, hatalar\u0131 ve g\u00fcvenlik olaylar\u0131n\u0131 ayr\u0131 bir dosyaya y\u00f6nlendirebilirsiniz.<\/p>\n
Sorun Giderme<\/h3>\n
BIND yap\u0131land\u0131rmas\u0131nda veya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015fmak olas\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte yayg\u0131n sorunlar\u0131 te\u015fhis etmek ve gidermek i\u00e7in kullanabilece\u011finiz baz\u0131 ara\u00e7lar ve y\u00f6ntemler:<\/p>\n
*   Servis Durumu Kontrol\u00fc:<\/strong>
\n    BIND servisinin \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek ilk ad\u0131md\u0131r:<\/p>\n
sudo systemctl status bind9<\/code><\/pre>\n
    E\u011fer Active: failed<\/code> veya ba\u015fka bir hata g\u00f6r\u00fcrseniz, bir sonraki ad\u0131ma ge\u00e7in.<\/p>\n
*   Loglar\u0131 Kontrol Etme:<\/strong>
\n    BIND’in neden \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya hata verdi\u011fini anlamak i\u00e7in loglar\u0131 inceleyin:<\/p>\n
sudo journalctl -u bind9 --since \"5 minutes ago\" # Son 5 dakikadaki loglar\n    sudo journalctl -u bind9 -e # En son loglara git<\/code><\/pre>\n
    Alternatif olarak, sistem genelindeki loglar i\u00e7in \/var\/log\/syslog<\/code> dosyas\u0131n\u0131 kontrol edebilirsiniz:<\/p>\n
sudo tail -f \/var\/log\/syslog | grep named<\/code><\/pre>\n
    Bu loglar, yap\u0131land\u0131rma hatalar\u0131, izin sorunlar\u0131 veya a\u011f ba\u011flant\u0131s\u0131 sorunlar\u0131 hakk\u0131nda de\u011ferli bilgiler i\u00e7erebilir.<\/p>\n
*   Yap\u0131land\u0131rma Dosyas\u0131 Kontrol\u00fc:<\/strong>
\n    Yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131nda s\u00f6zdizimi hatas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edin:<\/p>\n
sudo named-checkconf<\/code><\/pre>\n
    E\u011fer bir hata varsa, komut size hatan\u0131n hangi dosyada ve hangi sat\u0131rda oldu\u011funu s\u00f6yleyecektir.<\/p>\n
*   B\u00f6lge Dosyas\u0131 Kontrol\u00fc (Gerekirse):<\/strong>
\n    E\u011fer yetkili bir DNS sunucusu olarak da yap\u0131land\u0131rma yapsayd\u0131n\u0131z, b\u00f6lge dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 kontrol etmek i\u00e7in named-checkzone<\/code> kullan\u0131rd\u0131n\u0131z. \u00d6nbellekleyici\/y\u00f6nlendirici modunda genellikle b\u00f6lge dosyas\u0131 sorunlar\u0131 ya\u015fanmaz.<\/p>\n
*   A\u011f Ba\u011flant\u0131s\u0131 Kontrol\u00fc:<\/strong>
\n    Sunucunuzun internete eri\u015fimi oldu\u011fundan emin olun. \u00d6zellikle y\u00f6nlendirici modda, forwarders<\/code> olarak belirtilen DNS sunucular\u0131na eri\u015febilmesi gerekir.<\/p>\n
ping 8.8.8.8<\/code><\/pre>\n
*   G\u00fcvenlik Duvar\u0131 Kontrol\u00fc:<\/strong>
\n    UFW veya ba\u015fka bir g\u00fcvenlik duvar\u0131n\u0131n 53 numaral\u0131 UDP ve TCP portlar\u0131n\u0131 engellemedi\u011finden emin olun.<\/p>\n
sudo ufw status verbose<\/code><\/pre>\n
    Gerekirse izinleri ekleyin:<\/p>\n
sudo ufw allow 53\/udp\n    sudo ufw allow 53\/tcp\n    sudo ufw reload<\/code><\/pre>\n
*   dig<\/code> ve nslookup<\/code> Kullan\u0131m\u0131:<\/strong>
\n    Bu ara\u00e7lar, DNS sunucunuzu test etmek i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir.<\/p>\n
dig example.com @[BIND_SUNUCUSU_IP] # Belirli bir sunucuya sorgu g\u00f6nder\n    nslookup example.com [BIND_SUNUCUSU_IP]<\/code><\/pre>\n
    E\u011fer dig<\/code> komutu SERVFAIL<\/code> veya NXDOMAIN<\/code> gibi hatalar d\u00f6nd\u00fcr\u00fcyorsa, loglar\u0131 kontrol etmeye devam edin.<\/p>\n
\u0130stemci Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h3>\n
BIND sunucunuzu kurup test ettikten sonra, a\u011f\u0131n\u0131zdaki istemci bilgisayarlar\u0131n bu yeni DNS sunucusunu kullanmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131land\u0131rman\u0131z gerekir.<\/p>\n
*   Linux \u0130stemcilerde:<\/strong>
\n    Ge\u00e7ici olarak \/etc\/resolv.conf<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyebilirsiniz. Ancak bu dosya genellikle resolvconf<\/code> veya NetworkManager<\/code> gibi servisler taraf\u0131ndan otomatik olarak y\u00f6netildi\u011fi i\u00e7in de\u011fi\u015fiklikler yeniden ba\u015flatmada veya a\u011f adapt\u00f6r\u00fc yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kaybolabilir.<\/p>\n
sudo nano \/etc\/resolv.conf<\/code><\/pre>\n
    Mevcut nameserver<\/code> sat\u0131rlar\u0131n\u0131 yorum sat\u0131r\u0131 yap\u0131n veya silin ve BIND sunucunuzun IP adresini ekleyin:<\/p>\n
nameserver [BIND_SUNUCUSU_IP_ADRES\u0130]<\/code><\/pre>\n
    Kal\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z da\u011f\u0131t\u0131ma ve a\u011f yap\u0131land\u0131rma arac\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131 y\u00f6ntemler izlemeniz gerekir:
\n    *   Ubuntu 16.04 (veya NetworkManager kullananlar):<\/strong> NetworkManager GUI’sini kullanarak veya \/etc\/network\/interfaces<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyerek kal\u0131c\u0131 DNS sunucusu ayarlayabilirsiniz.<\/p>\n
# \/etc\/network\/interfaces \u00f6rne\u011fi (statik IP i\u00e7in)\n        auto eth0\n        iface eth0 inet static\n            address 192.168.1.100\n            netmask 255.255.255.0\n            gateway 192.168.1.1\n            dns-nameservers [BIND_SUNUCUSU_IP_ADRES\u0130] 8.8.8.8 # \u0130kincil DNS<\/code><\/pre>\n
        Ard\u0131ndan a\u011f\u0131 yeniden ba\u015flat\u0131n: sudo systemctl restart networking<\/code> veya sudo service networking restart<\/code>.
\n       Ubuntu 18.04 ve \u00fczeri (Netplan kullananlar):<\/strong> \/etc\/netplan\/<\/em>.yaml<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeniz gerekir.<\/p>\n
*   Windows \u0130stemcilerde:<\/strong>
\n    1.  Denetim Masas\u0131 -> A\u011f ve Payla\u015f\u0131m Merkezi -> Ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 Ayarlar\u0131n\u0131 De\u011fi\u015ftir’e gidin.
\n    2.  Kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z a\u011f ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131na (Ethernet veya Wi-Fi) sa\u011f t\u0131klay\u0131n ve \u00d6zellikler’i se\u00e7in.
\n    3.  “\u0130nternet Protokol\u00fc S\u00fcr\u00fcm 4 (TCP\/IPv4)” se\u00e7ene\u011fini se\u00e7in ve \u00d6zellikler d\u00fc\u011fmesine t\u0131klay\u0131n.
\n    4.  “A\u015fa\u011f\u0131daki DNS sunucu adreslerini kullan” se\u00e7ene\u011fini i\u015faretleyin.
\n    5.  “Tercih Edilen DNS sunucusu” alan\u0131na BIND sunucunuzun IP adresini girin. \u0130ste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak, “Di\u011fer DNS sunucusu” alan\u0131na ikincil bir DNS sunucusu (\u00f6rne\u011fin, 8.8.8.8) ekleyebilirsiniz.
\n    6.  Tamam’a t\u0131klayarak kaydedin.<\/p>\n
*   Otomatik Da\u011f\u0131t\u0131m (DHCP Sunucusu \u00dczerinden):<\/strong>
\n    A\u011f\u0131n\u0131zda bir DHCP sunucusu varsa (\u00f6rne\u011fin, bir y\u00f6nlendirici veya ayr\u0131 bir Linux sunucusu), DHCP yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 g\u00fcncelleyerek istemcilere otomatik olarak yeni DNS sunucusunun IP adresini da\u011f\u0131tabilirsiniz. Bu, b\u00fcy\u00fck a\u011flarda istemci yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 y\u00f6netmenin en verimli yoludur.<\/p>\n
Sonu\u00e7<\/h3>\n
Bu makalede, BIND DNS sunucusunu Ubuntu 16.04 \u00fczerinde hem \u00f6nbellekleyici (caching) hem de y\u00f6nlendirici (forwarding) modunda nas\u0131l yap\u0131land\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele ald\u0131k. BIND’in kurulumundan temel yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131na, her iki modun \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f ayarlar\u0131na ve g\u00fcvenlik en iyi uygulamalar\u0131na kadar geni\u015f bir yelpazeyi kapsad\u0131k.<\/p>\n
\u00d6nbellekleyici bir DNS sunucusu, yerel a\u011f\u0131n\u0131zdaki DNS sorgular\u0131n\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131rarak kullan\u0131c\u0131 deneyimini iyile\u015ftirir ve internet trafi\u011fini azalt\u0131r. Y\u00f6nlendirici bir DNS sunucusu ise, t\u00fcm sorgular\u0131 belirli harici DNS sunucular\u0131na ileterek a\u011f\u0131n\u0131z\u0131n DNS trafi\u011fini merkezi bir noktadan y\u00f6netmenizi ve d\u0131\u015f DNS politikalar\u0131ndan faydalanman\u0131z\u0131 sa\u011flar. Her iki yap\u0131land\u0131rma da, a\u011f\u0131n\u0131z\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na ve g\u00fcvenlik gereksinimlerine g\u00f6re se\u00e7ilebilir ve a\u011f performans\u0131n\u0131, g\u00fcvenli\u011fini ve verimlili\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rabilir.<\/p>\n
Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, bir DNS sunucusu kurmak ve y\u00f6netmek s\u00fcrekli dikkat gerektiren bir i\u015ftir. D\u00fczenli g\u00fcncellemeler, g\u00fcvenlik duvar\u0131 yap\u0131land\u0131rmalar\u0131, eri\u015fim kontrolleri ve log izleme, sunucunuzun kararl\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir. BIND, esnekli\u011fi ve g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6zellikleriyle a\u011f altyap\u0131n\u0131z i\u00e7in sa\u011flam bir temel olu\u015fturur. \u0130leri d\u00fczey yap\u0131land\u0131rmalar aras\u0131nda yetkili DNS b\u00f6lgeleri, DNSSEC’in daha derinlemesine uygulanmas\u0131 ve geli\u015fmi\u015f oran s\u0131n\u0131rlama (RRL) gibi konular da bulunmaktad\u0131r, ancak bu makale temel \u00f6nbellekleyici ve y\u00f6nlendirici i\u015flevselli\u011fine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bilgilerle, kendi DNS sunucunuzu g\u00fcvenle kurabilir ve y\u00f6netebilirsiniz.<\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bind’i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma\nGiri\u015f\n\u0130nternet d\u00fcnyas\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131nda","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1468],"tags":[],"class_list":{"0":"post-34062","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-ubuntu","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"\nBind'i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bind'i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bind'i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma Giri\u015f \u0130nternet d\u00fcnyas\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131nda\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-10T11:41:01+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Bind’i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma\",\"datePublished\":\"2025-11-10T11:41:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/\"},\"wordCount\":3525,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"articleSection\":[\"Ubuntu\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/\",\"name\":\"Bind'i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-11-10T11:41:01+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bind’i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bind'i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Bind'i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma","og_description":"Bind'i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma Giri\u015f \u0130nternet d\u00fcnyas\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131nda","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-11-10T11:41:01+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"21 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Bind’i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma","datePublished":"2025-11-10T11:41:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/"},"wordCount":3525,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"articleSection":["Ubuntu"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/","name":"Bind'i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-11-10T11:41:01+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/bindi-ubuntu-16-04-uzerinde-onbellekleyici-veya-yonlendirici-dns-sunucusu-olarak-yapilandirma\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bind’i Ubuntu 16.04 \u00dczerinde \u00d6nbellekleyici veya Y\u00f6nlendirici DNS Sunucusu Olarak Yap\u0131land\u0131rma"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34062","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34062"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34062\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34063,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34062\/revisions\/34063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}