{"id":34046,"date":"2025-11-10T10:40:50","date_gmt":"2025-11-10T07:40:50","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?p=34046"},"modified":"2025-11-10T10:40:50","modified_gmt":"2025-11-10T07:40:50","slug":"ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/","title":{"rendered":"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><body><\/p>\n<h2>Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131<\/h2>\n<h3>Giri\u015f<\/h3>\n<p>Ruby on Rails, Sinatra gibi \u00e7er\u00e7evelerle geli\u015ftirilen web uygulamalar\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn dinamik ve etkile\u015fimli internet deneyiminin temel ta\u015flar\u0131ndan birini olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu uygulamalar\u0131n geli\u015ftirme a\u015famas\u0131nda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 h\u0131z ve esneklik kadar, \u00fcretim ortam\u0131nda y\u00fcksek performans, kararl\u0131l\u0131k ve \u00f6l\u00e7eklenebilirlik sunmas\u0131 da kritik \u00f6neme sahiptir. \u0130\u015fte bu noktada, Ruby web uygulamalar\u0131n\u0131 son kullan\u0131c\u0131lara ula\u015ft\u0131ran &#8220;web sunucular\u0131&#8221; devreye girer. Ancak Ruby ekosisteminde tek bir bask\u0131n web sunucusu bulunmamakta; bunun yerine uygulamalar\u0131n ve altyap\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re tercih edilebilecek \u00e7e\u015fitli alternatifler mevcuttur.<\/p>\n<p>Bu makalede, Ruby web uygulamalar\u0131 i\u00e7in pop\u00fcler web sunucular\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131racak, her birinin kendine \u00f6zg\u00fc mimarisini, avantajlar\u0131n\u0131, dezavantajlar\u0131n\u0131 ve ideal kullan\u0131m senaryolar\u0131n\u0131 inceleyece\u011fiz. Amac\u0131m\u0131z, geli\u015ftiricilere ve sistem y\u00f6neticilerine, projeleri i\u00e7in en uygun web sunucusunu se\u00e7me konusunda bilin\u00e7li bir karar vermeleri i\u00e7in gerekli bilgiyi sunmakt\u0131r. Konuya ba\u015flamadan \u00f6nce, Ruby web uygulamalar\u0131n\u0131n sunucuyla nas\u0131l etkile\u015fim kurdu\u011funu anlamak i\u00e7in temel bir kavram olan Rack&#8217;e yak\u0131ndan bakmak faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<h3>Rack Nedir?<\/h3>\n<p>Rack, Ruby web sunucular\u0131 ile Ruby web \u00e7er\u00e7eveleri (Rails, Sinatra, Padrino vb.) aras\u0131nda minimal, evrensel bir aray\u00fcz tan\u0131mlayan bir spesifikasyondur. Temel olarak, bir web sunucusunun bir Ruby uygulamas\u0131n\u0131 nas\u0131l \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 gerekti\u011fini ve uygulaman\u0131n sunucuya nas\u0131l bir yan\u0131t vermesi gerekti\u011fini belirler. Rack, bu iki taraf aras\u0131ndaki soyutlama katman\u0131n\u0131 olu\u015fturarak, sunucular\u0131n farkl\u0131 \u00e7er\u00e7evelerle, \u00e7er\u00e7evelerin de farkl\u0131 sunucularla sorunsuz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p>Rack&#8217;in kalbinde, tek bir ba\u011f\u0131ms\u0131z parametre (bir <code>Hash<\/code> nesnesi olan <code>env<\/code>) alan ve bir \u00fc\u00e7 elemanl\u0131 dizi d\u00f6nd\u00fcren (s\u0131ras\u0131yla HTTP durum kodu, HTTP ba\u015fl\u0131klar\u0131 ve yan\u0131t g\u00f6vdesi) bir Ruby nesnesi veya blok bulunur. Bu basit aray\u00fcz sayesinde, geli\u015ftiriciler sunucu detaylar\u0131yla u\u011fra\u015fmak zorunda kalmadan uygulama mant\u0131\u011f\u0131na odaklanabilirler. Ayn\u0131 zamanda, sunucu geli\u015ftiricileri de belirli bir \u00e7er\u00e7eveye ba\u011fl\u0131 kalmadan genel bir aray\u00fcz \u00fczerinden Ruby uygulamalar\u0131yla etkile\u015fim kurabilirler. Bu mimari, Ruby web ekosisteminin esnekli\u011fini ve zenginli\u011fini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h3>Temel Web Sunucusu Kavramlar\u0131<\/h3>\n<p>Ruby web sunucular\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmadan \u00f6nce, performanslar\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkileyen baz\u0131 temel kavramlar\u0131 anlamak \u00f6nemlidir:<\/p>\n<h4>E\u015fzamanl\u0131l\u0131k (Concurrency) Modelleri<\/h4>\n<p>Web sunucular\u0131, birden fazla iste\u011fi ayn\u0131 anda i\u015flemek i\u00e7in farkl\u0131 e\u015fzamanl\u0131l\u0131k modelleri kullan\u0131r:<\/p>\n<p>*   <strong>\u00c7oklu S\u00fcre\u00e7 (Multi-process \/ Forking):<\/strong> Bu modelde, ana sunucu s\u00fcreci (master process) gelen her istek veya belirli bir say\u0131da istek i\u00e7in yeni bir alt s\u00fcre\u00e7 (worker process) olu\u015fturur. Her alt s\u00fcre\u00e7 kendi Ruby yorumlay\u0131c\u0131s\u0131na ve belle\u011fine sahiptir. Bu model, CPU yo\u011fun i\u015fler i\u00e7in iyi bir yal\u0131t\u0131m ve kararl\u0131l\u0131k sa\u011flar. \u00d6rnek: Unicorn.<br \/>\n*   <strong>\u00c7oklu \u0130\u015f Par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 (Multi-thread):<\/strong> Bu modelde, tek bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde birden fazla i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 (thread) olu\u015fturulur. \u0130\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131 ayn\u0131 bellek alan\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131r. Bu, bellek t\u00fcketimini azaltabilir ve I\/O yo\u011fun i\u015fler i\u00e7in daha verimli olabilir. Ancak Ruby&#8217;deki Global Interpreter Lock (GIL) nedeniyle, ayn\u0131 anda sadece bir Ruby i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 CPU \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fabilir. \u00d6rnek: Puma, Passenger.<br \/>\n*   <strong>Hibrit (Hybrid):<\/strong> Hem \u00e7oklu s\u00fcre\u00e7 hem de \u00e7oklu i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 modellerini birle\u015ftiren yakla\u015f\u0131md\u0131r. Ana s\u00fcre\u00e7 birden fazla worker s\u00fcreci ba\u015flat\u0131r ve her worker s\u00fcreci kendi i\u00e7inde birden fazla i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu, hem izolasyon hem de bellek verimlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan avantajlar sunar. \u00d6rnek: Puma, Passenger.<br \/>\n*   <strong>Olay Tabanl\u0131 (Event-driven \/ Asynchronous I\/O):<\/strong> Bu modelde, sunucu gelen t\u00fcm istekleri tek bir i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131nda veya s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131nda i\u015fler. I\/O i\u015flemleri (veritaban\u0131 sorgular\u0131, a\u011f istekleri vb.) tamamlanana kadar bloklanmaz, bunun yerine di\u011fer i\u015fleri yapmaya devam eder. I\/O i\u015flemi tamamland\u0131\u011f\u0131nda bir olay tetiklenir ve sunucu bu olay\u0131 i\u015fler. Bu model, y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131l\u0131k ve d\u00fc\u015f\u00fck bellek t\u00fcketimi sa\u011flar, \u00f6zellikle I\/O yo\u011fun uygulamalar i\u00e7in idealdir. \u00d6rnek: Thin, Falcon.<\/p>\n<h4>Giri\u015f\/\u00c7\u0131k\u0131\u015f (I\/O) Modelleri<\/h4>\n<p>*   <strong>Bloklay\u0131c\u0131 I\/O (Blocking I\/O):<\/strong> Bir I\/O i\u015flemi (\u00f6rne\u011fin, veritaban\u0131ndan veri okuma) ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, bu i\u015flem tamamlanana kadar ilgili s\u00fcre\u00e7 veya i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka hi\u00e7bir i\u015f yapamaz, beklemek zorundad\u0131r. Bu, \u00f6zellikle uzun s\u00fcren I\/O i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda performans\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilir.<br \/>\n*   <strong>Bloklamayan I\/O (Non-blocking I\/O):<\/strong> Bir I\/O i\u015flemi ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, s\u00fcre\u00e7 veya i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 hemen geri d\u00f6ner ve ba\u015fka i\u015flere devam edebilir. I\/O i\u015flemi tamamland\u0131\u011f\u0131nda, sunucuya bir bildirim g\u00f6nderilir ve i\u015flem sonu\u00e7lar\u0131 daha sonra ele al\u0131n\u0131r. Bu, \u00f6zellikle I\/O yo\u011fun uygulamalarda y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131l\u0131k sa\u011flar.<\/p>\n<p>Bu temel kavramlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, \u015fimdi pop\u00fcler Ruby web sunucular\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyelim.<\/p>\n<h3>Pop\u00fcler Ruby Web Sunucular\u0131n\u0131n Detayl\u0131 Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131<\/h3>\n<h4>1. Unicorn<\/h4>\n<p>Unicorn, Ruby web uygulamalar\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f, HTTP&#8217;ye odaklanm\u0131\u015f, \u00e7oklu s\u00fcre\u00e7 (forking) tabanl\u0131 bir Rack HTTP sunucusudur. Genellikle Nginx gibi bir ters proxy&#8217;nin arkas\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>*   <strong>Genel Bak\u0131\u015f:<\/strong> Unicorn, basitli\u011fi, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve CPU yo\u011fun i\u015f y\u00fckleri i\u00e7in sundu\u011fu performans\u0131 ile bilinir. Her worker s\u00fcreci tek bir iste\u011fi bloklay\u0131c\u0131 bir \u015fekilde i\u015fler. Master s\u00fcre\u00e7, worker s\u00fcre\u00e7lerini y\u00f6netir ve gerekti\u011finde yeniden ba\u015flat\u0131r.<br \/>\n*   <strong>E\u015fzamanl\u0131l\u0131k Modeli:<\/strong> \u00c7oklu s\u00fcre\u00e7 (multi-process). Ana s\u00fcre\u00e7, gelen isteklere hizmet etmek i\u00e7in belirli say\u0131da worker s\u00fcreci fork eder. Her worker s\u00fcreci kendi Ruby yorumlay\u0131c\u0131s\u0131na sahiptir ve tek i\u015f par\u00e7ac\u0131kl\u0131d\u0131r.<br \/>\n*   <strong>I\/O Modeli:<\/strong> Bloklay\u0131c\u0131 I\/O. Bir worker s\u00fcreci bir I\/O i\u015flemi ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131nda (\u00f6rne\u011fin, veritaban\u0131 sorgusu), bu i\u015flem bitene kadar bekler ve ba\u015fka bir iste\u011fi i\u015fleyemez.<br \/>\n*   <strong>Avantajlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Kararl\u0131l\u0131k ve \u0130zolasyon:<\/strong> Her worker s\u00fcreci ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fundan, bir worker&#8217;\u0131n \u00e7\u00f6kmesi di\u011ferlerini etkilemez. Ayr\u0131ca, bellek s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131 durumunda worker&#8217;lar\u0131n periyodik olarak yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131yla sorunlar giderilebilir.<br \/>\n    *   <strong>Bellek Verimlili\u011fi (Copy-on-Write):<\/strong> Worker s\u00fcre\u00e7leri ana s\u00fcre\u00e7ten fork edildi\u011finde, ba\u015flang\u0131\u00e7ta belle\u011fi payla\u015f\u0131rlar. Yaln\u0131zca bir worker bellek b\u00f6lgesini de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda kopyalama yap\u0131l\u0131r (Copy-on-Write &#8211; CoW). Bu, \u00f6zellikle uygulaman\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 belle\u011fini verimli kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<br \/>\n    *   <strong>CPU Yo\u011fun \u0130\u015fler \u0130\u00e7in \u0130deal:<\/strong> Ruby&#8217;deki GIL&#8217;den etkilenmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc her worker kendi yorumlay\u0131c\u0131s\u0131na sahiptir ve CPU \u00e7ekirdeklerini tam olarak kullanabilir (her worker bir \u00e7ekirdekte \u00e7al\u0131\u015fabilir).<br \/>\n    *   <strong>Basit Yap\u0131land\u0131rma:<\/strong> Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 nispeten basittir ve genellikle \u00e7ok az ince ayar gerektirir.<br \/>\n*   <strong>Dezavantajlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>I\/O Yo\u011fun \u0130\u015fler \u0130\u00e7in K\u00f6t\u00fc Performans:<\/strong> Bloklay\u0131c\u0131 I\/O modeli nedeniyle, uzun s\u00fcren veritaban\u0131 sorgular\u0131, harici API \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 gibi I\/O yo\u011fun i\u015flemler, worker&#8217;\u0131 bloklayarak di\u011fer isteklerin beklemesine neden olur. Bu, d\u00fc\u015f\u00fck e\u015fzamanl\u0131l\u0131k anlam\u0131na gelir.<br \/>\n    *   <strong>Daha Y\u00fcksek Bellek T\u00fcketimi:<\/strong> CoW avantaj\u0131na ra\u011fmen, her worker s\u00fcreci kendi bellek alan\u0131na sahip oldu\u011fundan, \u00e7ok say\u0131da worker kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda toplam bellek t\u00fcketimi artabilir.<br \/>\n    *   <strong>Canl\u0131 Yeniden Y\u00fckleme (Zero-downtime deploys) Daha Karma\u015f\u0131k:<\/strong> Yeni bir kod da\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda s\u0131f\u0131r kesinti sa\u011flamak, sinyal g\u00f6nderme ve eski worker&#8217;lar\u0131 yava\u015f\u00e7a durdurma gibi ad\u0131mlar gerektirir.<br \/>\n*   <strong>Kullan\u0131m Senaryolar\u0131:<\/strong> Genellikle CPU yo\u011fun, daha az I\/O ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan uygulamalar veya y\u00fcksek kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6ncelikli oldu\u011fu durumlarda tercih edilir. Nginx gibi bir ters proxy ile birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kombinasyon olu\u015fturur.<\/p>\n<h4>2. Puma<\/h4>\n<p>Puma, Ruby web uygulamalar\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f, h\u0131zl\u0131 ve e\u015fzamanl\u0131 bir Rack HTTP sunucusudur. Hem \u00e7oklu s\u00fcre\u00e7 hem de \u00e7oklu i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 (hibrit) modellerini destekleyerek y\u00fcksek performans sunar.<\/p>\n<p>*   <strong>Genel Bak\u0131\u015f:<\/strong> Puma, Unicorn&#8217;un aksine, Ruby&#8217;nin yerel i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 yeteneklerini kullanarak daha fazla e\u015fzamanl\u0131l\u0131k sa\u011flamay\u0131 hedefler. Bu, \u00f6zellikle I\/O yo\u011fun i\u015fler i\u00e7in daha verimli bir yakla\u015f\u0131m sunar.<br \/>\n*   <strong>E\u015fzamanl\u0131l\u0131k Modeli:<\/strong> Hibrit (multi-process + multi-thread). Puma, belirli say\u0131da worker s\u00fcreci ba\u015flat\u0131r ve her worker s\u00fcreci i\u00e7inde belirli say\u0131da i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 (thread) \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilir.<br \/>\n*   <strong>I\/O Modeli:<\/strong> Bloklamayan I\/O (k\u0131smen). \u0130\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131 sayesinde I\/O i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda di\u011fer i\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edebilir, bu da I\/O yo\u011fun uygulamalar i\u00e7in daha iyi performans sa\u011flar. Ancak Ruby kodu i\u00e7indeki CPU yo\u011fun k\u0131s\u0131mlar hala GIL&#8217;den etkilenir.<br \/>\n*   <strong>Avantajlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Y\u00fcksek E\u015fzamanl\u0131l\u0131k:<\/strong> Hem s\u00fcre\u00e7 hem de i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n birle\u015fimi sayesinde, Unicorn&#8217;a k\u0131yasla \u00e7ok daha fazla e\u015fzamanl\u0131 iste\u011fi i\u015fleyebilir. \u00d6zellikle I\/O yo\u011fun i\u015fler i\u00e7in m\u00fckemmeldir.<br \/>\n    *   <strong>Daha Az Bellek T\u00fcketimi (Thread Ba\u015f\u0131na):<\/strong> \u0130\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131 ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7 belle\u011fini payla\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan, ayn\u0131 e\u015fzamanl\u0131l\u0131k seviyesini sa\u011flamak i\u00e7in Unicorn&#8217;dan daha az toplam bellek t\u00fcketebilir.<br \/>\n    *   <strong>Kolay Da\u011f\u0131t\u0131m:<\/strong> Tek ba\u015f\u0131na veya Nginx\/Apache gibi ters proxy&#8217;lerin arkas\u0131nda kolayca kullan\u0131labilir.<br \/>\n    *   <strong>Esnek Yap\u0131land\u0131rma:<\/strong> Worker ve thread say\u0131lar\u0131 kolayca ayarlanabilir, bu da farkl\u0131 kaynak k\u0131s\u0131tlamalar\u0131na sahip ortamlara uyum sa\u011flamas\u0131na olanak tan\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Dezavantajlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Thread-Safety Gereksinimi:<\/strong> Uygulaman\u0131z\u0131n ve kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z t\u00fcm gem&#8217;lerin thread-safe olmas\u0131 gerekir. Aksi takdirde, veri tutars\u0131zl\u0131klar\u0131 veya beklenmedik hatalar meydana gelebilir.<br \/>\n    *   <strong>GIL K\u0131s\u0131tlamas\u0131:<\/strong> Ruby&#8217;nin Global Interpreter Lock&#8217;u nedeniyle, ayn\u0131 anda sadece bir Ruby i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 CPU \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fabilir. Bu, saf CPU yo\u011fun Ruby kodunda i\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek paralelizm sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Ancak I\/O i\u015flemleri GIL&#8217;i serbest b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in I\/O yo\u011fun uygulamalarda faydal\u0131d\u0131r.<br \/>\n    *   <strong>Daha Karma\u015f\u0131k Hata Ay\u0131klama:<\/strong> \u0130\u015f par\u00e7ac\u0131kl\u0131 uygulamalarda hata ay\u0131klama, s\u00fcre\u00e7 tabanl\u0131 uygulamalara g\u00f6re daha zor olabilir.<br \/>\n*   <strong>Kullan\u0131m Senaryolar\u0131:<\/strong> \u00c7o\u011fu modern Ruby web uygulamas\u0131 i\u00e7in varsay\u0131lan ve \u00f6nerilen sunucudur. \u00d6zellikle I\/O yo\u011fun uygulamalar, y\u00fcksek trafikli siteler ve bellek kullan\u0131m\u0131n\u0131 optimize etmek isteyenler i\u00e7in idealdir.<\/p>\n<h4>3. Phusion Passenger<\/h4>\n<p>Phusion Passenger, &#8220;Application Server&#8221; olarak tan\u0131mlanan, Nginx veya Apache gibi geleneksel web sunucular\u0131yla entegre \u00e7al\u0131\u015fan bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. Sadece bir Rack sunucusu olman\u0131n \u00f6tesinde, ak\u0131ll\u0131 s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi, uygulama izleme ve da\u011f\u0131t\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 gibi \u00f6zellikler sunar.<\/p>\n<p>*   <strong>Genel Bak\u0131\u015f:<\/strong> Passenger, uygulaman\u0131z\u0131n ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc y\u00f6neterek, iste\u011fe ba\u011fl\u0131 ba\u015flatma, otomatik yeniden ba\u015flatma ve kaynak verimlili\u011fi gibi avantajlar sunar. Hem Ruby, Python, Node.js gibi dillerdeki uygulamalar\u0131 destekler.<br \/>\n*   <strong>E\u015fzamanl\u0131l\u0131k Modeli:<\/strong> Hibrit (multi-process + multi-thread). Passenger, belirli say\u0131da uygulama s\u00fcrecini (worker) y\u00f6netir ve her s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde i\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131 kullanabilir (moduna ba\u011fl\u0131 olarak).<br \/>\n*   <strong>I\/O Modeli:<\/strong> Hem bloklay\u0131c\u0131 hem de bloklamayan I\/O&#8217;yu destekler, ancak temel Ruby uygulamalar\u0131 i\u00e7in genellikle i\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131 \u00fczerinden I\/O verimlili\u011fi sa\u011flar.<br \/>\n*   <strong>Avantajlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Kolay Kurulum ve Da\u011f\u0131t\u0131m:<\/strong> Nginx veya Apache mod\u00fcl\u00fc olarak entegre edildi\u011finde, uygulama da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve y\u00f6netimi olduk\u00e7a basittir. Genellikle &#8220;just works&#8221; felsefesiyle bilinir.<br \/>\n    *   <strong>Ak\u0131ll\u0131 S\u00fcre\u00e7 Y\u00f6netimi:<\/strong> Uygulama s\u00fcre\u00e7lerini iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak ba\u015flat\u0131r ve durdurur, kullan\u0131lmayan s\u00fcre\u00e7leri otomatik olarak kapat\u0131r. Bu, kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 optimize eder.<br \/>\n    *   <strong>Y\u00fcksek Kararl\u0131l\u0131k:<\/strong> Battle-tested bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olup, uzun y\u0131llard\u0131r \u00fcretim ortamlar\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\n    *   <strong>\u00c7ok Dilli Destek:<\/strong> Sadece Ruby de\u011fil, Python ve Node.js gibi farkl\u0131 dillerdeki uygulamalar\u0131 da ayn\u0131 sunucu \u00fczerinde bar\u0131nd\u0131rabilir.<br \/>\n    *   <strong>Geli\u015fmi\u015f \u00d6zellikler:<\/strong> Canl\u0131 yeniden y\u00fckleme (zero-downtime deploys), uygulama izleme, bellek s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 tespiti gibi geli\u015fmi\u015f \u00f6zellikler sunar.<br \/>\n*   <strong>Dezavantajlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Daha Karma\u015f\u0131k Yap\u0131:<\/strong> Tek ba\u015f\u0131na bir web sunucusu olmaktan ziyade bir uygulama sunucusu oldu\u011fu i\u00e7in, genel yap\u0131s\u0131 Unicorn veya Puma&#8217;dan daha karma\u015f\u0131kt\u0131r.<br \/>\n    *   <strong>Kaynak T\u00fcketimi:<\/strong> Ak\u0131ll\u0131 s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimine ra\u011fmen, baz\u0131 durumlarda di\u011fer sunuculara g\u00f6re daha fazla bellek t\u00fcketebilir, \u00f6zellikle \u00e7ok say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck uygulama bar\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131yorsa.<br \/>\n    *   <strong>Nginx\/Apache Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Genellikle Nginx veya Apache ile birlikte kullan\u0131lmas\u0131 gerekir, bu da ek bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve yap\u0131land\u0131rma katman\u0131 anlam\u0131na gelir.<br \/>\n*   <strong>Kullan\u0131m Senaryolar\u0131:<\/strong> \u00d6zellikle payla\u015f\u0131ml\u0131 hosting ortamlar\u0131, birden fazla Ruby uygulamas\u0131n\u0131n veya farkl\u0131 dillerdeki uygulamalar\u0131n ayn\u0131 sunucu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlar, kolay da\u011f\u0131t\u0131m ve g\u00fc\u00e7l\u00fc s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi arayanlar i\u00e7in idealdir.<\/p>\n<h4>4. Thin<\/h4>\n<p>Thin, Ruby web uygulamalar\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f, hafif, olay tabanl\u0131 ve bloklamayan I\/O kullanan bir Rack HTTP sunucusudur. EventMachine \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>*   <strong>Genel Bak\u0131\u015f:<\/strong> Thin, ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, minimalist ve hafiftir. Y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131l\u0131k gerektiren, \u00f6zellikle WebSocket veya uzun s\u00fcreli ba\u011flant\u0131lar kullanan uygulamalar i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n*   <strong>E\u015fzamanl\u0131l\u0131k Modeli:<\/strong> Olay tabanl\u0131 (event-driven), genellikle tek s\u00fcre\u00e7, tek i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131. Ancak birden fazla worker s\u00fcreci ile de kullan\u0131labilir.<br \/>\n*   <strong>I\/O Modeli:<\/strong> Bloklamayan I\/O. EventMachine sayesinde, I\/O i\u015flemleri tamamlanana kadar sunucu di\u011fer istekleri i\u015fleyebilir.<br \/>\n*   <strong>Avantajlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Y\u00fcksek E\u015fzamanl\u0131l\u0131k (I\/O Yo\u011fun Uygulamalar \u0130\u00e7in):<\/strong> \u00d6zellikle WebSocket, Comet veya uzun s\u00fcreli HTTP ba\u011flant\u0131lar\u0131 gibi I\/O yo\u011fun senaryolarda \u00e7ok say\u0131da e\u015fzamanl\u0131 ba\u011flant\u0131y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck kaynak t\u00fcketimiyle y\u00f6netebilir.<br \/>\n    *   <strong>\u00c7ok Hafif:<\/strong> Bellek t\u00fcketimi olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<br \/>\n    *   <strong>Basit Kurulum:<\/strong> Kurulumu ve kullan\u0131m\u0131 olduk\u00e7a basittir.<br \/>\n*   <strong>Dezavantajlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>CPU Yo\u011fun \u0130\u015fler \u0130\u00e7in Uygun De\u011fil:<\/strong> Tek i\u015f par\u00e7ac\u0131kl\u0131 yap\u0131s\u0131 nedeniyle, bir istek CPU yo\u011fun bir i\u015flem gerektirdi\u011finde, t\u00fcm sunucu bloklan\u0131r ve di\u011fer istekler beklemek zorunda kal\u0131r.<br \/>\n    *   <strong>Daha Az Kararl\u0131 (Genel Ama\u00e7l\u0131 Kullan\u0131mda):<\/strong> Genel ama\u00e7l\u0131 Rails uygulamalar\u0131 i\u00e7in Puma veya Passenger kadar kararl\u0131 veya \u00f6zellik zengini olmayabilir.<br \/>\n    *   <strong>Daha Az Geli\u015fmi\u015f \u00d6zellikler:<\/strong> S\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi veya da\u011f\u0131t\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan di\u011fer sunucular\u0131n sundu\u011fu geli\u015fmi\u015f \u00f6zelliklere sahip de\u011fildir.<br \/>\n*   <strong>Kullan\u0131m Senaryolar\u0131:<\/strong> WebSocket sunucular\u0131, ger\u00e7ek zamanl\u0131 bildirim sistemleri, API gateway&#8217;leri ve di\u011fer y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131l\u0131k, d\u00fc\u015f\u00fck CPU gerektiren I\/O yo\u011fun uygulamalar i\u00e7in m\u00fckemmeldir. Geli\u015ftirme ortam\u0131nda da h\u0131zl\u0131 bir se\u00e7enek olabilir.<\/p>\n<h4>5. Falcon<\/h4>\n<p>Falcon, modern Ruby web uygulamalar\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f, tamamen asenkron ve HTTP\/2 destekli yeni nesil bir Rack HTTP sunucusudur. Async Ruby ekosisteminin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>*   <strong>Genel Bak\u0131\u015f:<\/strong> Falcon, geleneksel bloklay\u0131c\u0131 yakla\u015f\u0131mlardan uzakla\u015farak, Ruby&#8217;de ger\u00e7ek asenkron I\/O&#8217;yu sa\u011flamay\u0131 hedefler. HTTP\/2 ve WebSocket gibi modern protokolleri desteklemek \u00fczere tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n*   <strong>E\u015fzamanl\u0131l\u0131k Modeli:<\/strong> Asenkron, olay tabanl\u0131. Genellikle \u00e7oklu s\u00fcre\u00e7li bir yap\u0131da, her s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde asenkron g\u00f6revleri y\u00f6netir.<br \/>\n*   <strong>I\/O Modeli:<\/strong> Bloklamayan I\/O (tamamen asenkron). Async gem&#8217;i sayesinde, I\/O i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda Ruby kodu bloklanmaz.<br \/>\n*   <strong>Avantajlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Ger\u00e7ek Asenkron Performans:<\/strong> Ruby&#8217;de ger\u00e7ek anlamda bloklamayan I\/O ve asenkron programlama sa\u011flar. Bu, \u00f6zellikle y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131l\u0131k ve d\u00fc\u015f\u00fck gecikme s\u00fcresi gerektiren uygulamalar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir avantajd\u0131r.<br \/>\n    *   <strong>HTTP\/2 Deste\u011fi:<\/strong> Modern web protokollerini do\u011fal olarak destekler, bu da daha verimli ileti\u015fim ve daha h\u0131zl\u0131 y\u00fckleme s\u00fcreleri anlam\u0131na gelir.<br \/>\n    *   <strong>WebSocket Deste\u011fi:<\/strong> Asenkron yap\u0131s\u0131 sayesinde WebSocket uygulamalar\u0131 i\u00e7in idealdir.<br \/>\n    *   <strong>D\u00fc\u015f\u00fck Bellek T\u00fcketimi:<\/strong> Asenkron yap\u0131s\u0131, y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131l\u0131kta bile d\u00fc\u015f\u00fck bellek t\u00fcketimi sa\u011flar.<br \/>\n*   <strong>Dezavantajlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Yeni Ekosistem:<\/strong> Di\u011fer sunuculara g\u00f6re daha yenidir ve ekosistemi hala geli\u015fmektedir.<br \/>\n    *   <strong>Uygulama De\u011fi\u015fikli\u011fi Gereksinimi:<\/strong> Uygulaman\u0131z\u0131n asenkron paradigma ile uyumlu olmas\u0131 gerekir. Geleneksel bloklay\u0131c\u0131 Ruby kodunun tam potansiyelini kullanmak i\u00e7in refakt\u00f6r edilmesi gerekebilir.<br \/>\n    *   <strong>\u00d6\u011frenme E\u011frisi:<\/strong> Async Ruby k\u00fct\u00fcphanesini ve asenkron programlama modelini anlamak bir \u00f6\u011frenme e\u011frisi gerektirebilir.<br \/>\n*   <strong>Kullan\u0131m Senaryolar\u0131:<\/strong> Yeni nesil, y\u00fcksek performansl\u0131 API&#8217;ler, ger\u00e7ek zamanl\u0131 uygulamalar, mikroservisler ve HTTP\/2&#8217;nin avantajlar\u0131ndan tam olarak yararlanmak isteyen projeler i\u00e7in gelece\u011fe y\u00f6nelik bir se\u00e7enektir.<\/p>\n<h3>Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma Tablosu (\u00d6zet)<\/h3>\n<p>| Sunucu Ad\u0131 | E\u015fzamanl\u0131l\u0131k Modeli | I\/O Modeli | En \u0130yi Oldu\u011fu Durum | Temel \u00d6zellik | Karma\u015f\u0131kl\u0131k |<br \/>\n| :&#8212;&#8212;&#8212;- | :&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; | :&#8212;&#8212;&#8212; | :&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;- | :&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; | :&#8212;&#8212;&#8212;- |<br \/>\n| <strong>Unicorn<\/strong> | \u00c7oklu S\u00fcre\u00e7         | Bloklay\u0131c\u0131 | CPU yo\u011fun i\u015fler, kararl\u0131l\u0131k | Copy-on-Write, Basit | D\u00fc\u015f\u00fck |<br \/>\n| <strong>Puma<\/strong>    | Hibrit (S\u00fcre\u00e7+\u0130\u015f Par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131) | Bloklamayan (\u0130\u015f Par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 ile) | I\/O yo\u011fun i\u015fler, Y\u00fcksek E\u015fzamanl\u0131l\u0131k | Thread-safe gereksinimi | Orta |<br \/>\n| <strong>Passenger<\/strong> | Hibrit (S\u00fcre\u00e7+\u0130\u015f Par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131) | Bloklamayan (\u0130\u015f Par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 ile) | Kolay da\u011f\u0131t\u0131m, S\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi, \u00c7oklu uygulama | Ak\u0131ll\u0131 s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi | Orta-Y\u00fcksek |<br \/>\n| <strong>Thin<\/strong>    | Olay Tabanl\u0131        | Bloklamayan | WebSocket, Y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131 I\/O | Hafif, EventMachine | D\u00fc\u015f\u00fck |<br \/>\n| <strong>Falcon<\/strong>  | Asenkron, Olay Tabanl\u0131 | Tamamen Bloklamayan | HTTP\/2, Ger\u00e7ek Asenkron I\/O | Async Ruby, Yeni nesil | Y\u00fcksek |<\/p>\n<h3>Do\u011fru Web Sunucusunu Se\u00e7me Kriterleri<\/h3>\n<p>Bir Ruby web uygulamas\u0131 i\u00e7in do\u011fru sunucuyu se\u00e7mek, uygulaman\u0131n performans\u0131, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve kaynak t\u00fcketimi \u00fczerinde do\u011frudan etki eder. \u0130\u015fte dikkate alman\u0131z gereken temel kriterler:<\/p>\n<p>1.  <strong>Uygulaman\u0131n Do\u011fas\u0131 (CPU-bound vs. I\/O-bound):<\/strong><br \/>\n    *   <strong>CPU-bound (CPU yo\u011fun):<\/strong> Uygulaman\u0131z yo\u011fun hesaplamalar, karma\u015f\u0131k algoritmalar veya veri i\u015fleme gibi CPU&#8217;yu me\u015fgul eden g\u00f6revler yap\u0131yorsa, Unicorn gibi \u00e7oklu s\u00fcre\u00e7 tabanl\u0131 sunucular veya Puma&#8217;n\u0131n s\u00fcre\u00e7 katman\u0131 daha iyi performans g\u00f6sterebilir. Ruby&#8217;deki GIL nedeniyle, i\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131 CPU yo\u011fun i\u015flerde ger\u00e7ek paralellik sa\u011flamaz.<br \/>\n    *   <strong>I\/O-bound (I\/O yo\u011fun):<\/strong> Uygulaman\u0131z s\u0131k s\u0131k veritaban\u0131 sorgular\u0131, harici API \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131, dosya okuma\/yazma veya a\u011f istekleri gibi I\/O i\u015flemleri yap\u0131yorsa, Puma (i\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131 sayesinde), Thin veya Falcon (bloklamayan I\/O sayesinde) \u00e7ok daha verimli olacakt\u0131r. Bu sunucular, I\/O i\u015flemleri tamamlanana kadar di\u011fer istekleri i\u015flemeye devam edebilir.<\/p>\n<p>2.  <strong>Kaynak K\u0131s\u0131tlamalar\u0131 (Bellek ve CPU):<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Bellek:<\/strong> Her sunucunun bellek t\u00fcketim profili farkl\u0131d\u0131r. Unicorn, her worker i\u00e7in ayr\u0131 bir Ruby yorumlay\u0131c\u0131s\u0131 gerektirdi\u011finden, \u00e7ok say\u0131da worker ile daha fazla bellek t\u00fcketebilir (CoW&#8217;a ra\u011fmen). Puma&#8217;n\u0131n i\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131 belle\u011fi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha verimli olabilir. Thin ve Falcon genellikle en d\u00fc\u015f\u00fck bellek t\u00fcketimine sahiptir.<br \/>\n    *   <strong>CPU:<\/strong> Sunucunuzun ka\u00e7 CPU \u00e7ekirde\u011fine sahip oldu\u011fu, worker veya thread say\u0131s\u0131n\u0131 belirlerken \u00f6nemlidir. Genellikle worker say\u0131s\u0131 CPU \u00e7ekirde\u011fi say\u0131s\u0131na yak\u0131n tutulur.<\/p>\n<p>3.  <strong>Beklenen Trafik ve Konkurent Ba\u011flant\u0131 Say\u0131s\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   Y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131 ba\u011flant\u0131lar ve yo\u011fun trafik bekliyorsan\u0131z, Puma, Thin veya Falcon gibi y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131l\u0131k sunan sunucular daha uygun olacakt\u0131r. Unicorn, \u00e7ok y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131l\u0131kta I\/O yo\u011funlu\u011fu nedeniyle darbo\u011faz yaratabilir.<\/p>\n<p>4.  <strong>Da\u011f\u0131t\u0131m Ortam\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Docker\/Kapsay\u0131c\u0131lar:<\/strong> T\u00fcm sunucular Docker i\u00e7inde kullan\u0131labilir, ancak Puma ve Passenger&#8217;\u0131n esnekli\u011fi genellikle tercih edilir.<br \/>\n    *   <strong>PaaS (Heroku, Render vb.):<\/strong> Bu platformlar genellikle Puma&#8217;y\u0131 varsay\u0131lan olarak kullan\u0131r veya \u00f6nerir. Passenger Enterprise, baz\u0131 PaaS sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131nda da desteklenebilir.<br \/>\n    *   <strong>VM\/Bare Metal:<\/strong> T\u00fcm sunucular bu ortamlarda kullan\u0131labilir. Passenger, Nginx\/Apache entegrasyonu sayesinde daha geleneksel sunucu kurulumlar\u0131nda pop\u00fclerdir.<\/p>\n<p>5.  <strong>Ekip Bilgisi ve Tercihleri:<\/strong><br \/>\n    *   Ekibinizin hangi sunucuya a\u015fina oldu\u011fu ve hangi teknolojilerle daha rahat \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemlidir. Yeni bir teknolojiye ge\u00e7i\u015f, \u00f6\u011frenme e\u011frisi ve potansiyel sorunlar\u0131 da beraberinde getirebilir.<\/p>\n<p>6.  <strong>Uygulaman\u0131n Thread-Safety Durumu:<\/strong><br \/>\n    *   Puma veya Passenger gibi i\u015f par\u00e7ac\u0131kl\u0131 sunucular\u0131 kullanacaksan\u0131z, uygulaman\u0131z\u0131n ve kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z t\u00fcm Ruby gem&#8217;lerinin thread-safe oldu\u011fundan emin olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Aksi takdirde, beklenmedik hatalar, veri tutars\u0131zl\u0131klar\u0131 veya \u00e7\u00f6kmeler ya\u015fanabilir. Unicorn gibi s\u00fcre\u00e7 tabanl\u0131 sunucularda bu sorun yoktur.<\/p>\n<p>7.  <strong>Bak\u0131m ve Destek:<\/strong><br \/>\n    *   Se\u00e7ti\u011finiz sunucunun aktif olarak geli\u015ftirilip geli\u015ftirilmedi\u011fi, topluluk deste\u011fi ve dok\u00fcmantasyonunun yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n<h3>Optimizasyon \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/h3>\n<p>Do\u011fru web sunucusunu se\u00e7mek kadar, onu do\u011fru \u015fekilde yap\u0131land\u0131rmak da performans\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in kritiktir:<\/p>\n<p>*   <strong>Worker ve Thread Say\u0131lar\u0131n\u0131 Ayarlama:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Worker Say\u0131s\u0131:<\/strong> Genellikle CPU \u00e7ekirde\u011fi say\u0131s\u0131na veya \u00e7ekirdek say\u0131s\u0131n\u0131n iki kat\u0131na ayarlan\u0131r. Her worker, uygulaman\u0131z\u0131n belle\u011fini t\u00fcketecektir, bu nedenle sunucunuzun RAM kapasitesini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun.<br \/>\n    *   <strong>Thread Say\u0131s\u0131 (Puma\/Passenger i\u00e7in):<\/strong> Uygulaman\u0131z\u0131n I\/O yo\u011funlu\u011funa g\u00f6re ayarlan\u0131r. Y\u00fcksek I\/O yo\u011funlu\u011fu varsa daha fazla thread kullan\u0131labilir. Ancak \u00e7ok fazla thread, ba\u011flam de\u011fi\u015ftirme (context switching) y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131rabilir ve performans\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilir. Genellikle 5-10 thread aras\u0131 ba\u015flama noktas\u0131 olarak kabul edilir. <code>MAX_THREADS<\/code> ENV de\u011fi\u015fkeni ile ayarlanabilir.<br \/>\n*   <strong>Ters Proxy Kullan\u0131m\u0131 (Nginx\/Apache):<\/strong><br \/>\n    *   Hemen hemen her zaman bir ters proxy (Nginx veya Apache) kullanman\u0131z \u00f6nerilir. Ters proxy&#8217;ler statik dosyalar\u0131 sunar, SSL sonland\u0131rmas\u0131 yapar, y\u00fck dengelemesi sa\u011flar, \u00f6nbellekleme yapar ve web sunucunuzu do\u011frudan internete maruz kalmaktan korur.<br \/>\n*   <strong>Keep-Alive Ayarlar\u0131:<\/strong><br \/>\n    *   HTTP Keep-Alive, istemcinin ve sunucunun birden fazla iste\u011fi ayn\u0131 TCP ba\u011flant\u0131s\u0131 \u00fczerinden g\u00f6ndermesine olanak tan\u0131r. Bu, yeni ba\u011flant\u0131 kurma maliyetini azaltarak performans\u0131 art\u0131r\u0131r. Ters proxy&#8217;nizde ve web sunucunuzda uygun Keep-Alive s\u00fcrelerini ayarlay\u0131n.<br \/>\n*   <strong>Loglama:<\/strong><br \/>\n    *   \u00dcretim ortam\u0131nda log seviyelerini ve formatlar\u0131n\u0131 dikkatlice ayarlay\u0131n. A\u015f\u0131r\u0131 detayl\u0131 loglama I\/O y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131rabilir. Hata ay\u0131klama i\u00e7in yeterli, ancak performans i\u00e7in optimize edilmi\u015f bir denge bulun.<br \/>\n*   <strong>Monit\u00f6ring ve G\u00f6zlem:<\/strong><br \/>\n    *   Web sunucunuzun CPU, bellek, istek kuyru\u011fu, yan\u0131t s\u00fcreleri gibi metriklerini s\u00fcrekli izleyin. Bu, darbo\u011fazlar\u0131 tespit etmenize ve yap\u0131land\u0131rmay\u0131 optimize etmenize yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Prometheus, Grafana, New Relic gibi ara\u00e7lar kullan\u0131labilir.<br \/>\n*   <strong>Preloading (Puma\/Unicorn):<\/strong><br \/>\n    *   Uygulama kodunu worker&#8217;lar fork edilmeden \u00f6nce ana s\u00fcre\u00e7te y\u00fcklemek, Copy-on-Write (CoW) mekanizmas\u0131n\u0131n daha verimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak bellek t\u00fcketimini azaltabilir ve worker ba\u015flatma s\u00fcrelerini h\u0131zland\u0131rabilir.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7<\/h3>\n<p>Ruby web uygulamalar\u0131 i\u00e7in web sunucusu se\u00e7imi, uygulaman\u0131n mimarisi, beklenen i\u015f y\u00fck\u00fc, kaynak k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 ve ekip yetkinlikleri gibi bir\u00e7ok fakt\u00f6re ba\u011fl\u0131 karma\u015f\u0131k bir karard\u0131r. Tek bir &#8220;en iyi&#8221; sunucu yoktur; her birinin kendine \u00f6zg\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f y\u00f6nleri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>*   <strong>Unicorn<\/strong>, CPU yo\u011fun uygulamalar ve y\u00fcksek kararl\u0131l\u0131k arayanlar i\u00e7in basit ve sa\u011flam bir se\u00e7enektir.<br \/>\n*   <strong>Puma<\/strong>, modern Ruby uygulamalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu i\u00e7in, \u00f6zellikle I\/O yo\u011fun i\u015flerde y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131l\u0131k ve verimlilik sunan, hibrit yap\u0131s\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<br \/>\n*   <strong>Phusion Passenger<\/strong>, kolay da\u011f\u0131t\u0131m, ak\u0131ll\u0131 s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi ve \u00e7ok dilli deste\u011fi ile \u00f6zellikle karma\u015f\u0131k veya payla\u015f\u0131ml\u0131 bar\u0131nd\u0131rma ortamlar\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir uygulama sunucusudur.<br \/>\n*   <strong>Thin<\/strong>, hafif yap\u0131s\u0131 ve olay tabanl\u0131 mimarisiyle WebSocket ve y\u00fcksek e\u015fzamanl\u0131 I\/O gerektiren ni\u015f uygulamalarda parlar.<br \/>\n*   <strong>Falcon<\/strong>, Async Ruby ekosistemini kullanarak ger\u00e7ek asenkron performans ve HTTP\/2 deste\u011fi ile gelece\u011fin web uygulamalar\u0131 i\u00e7in umut vaat eden bir se\u00e7enektir.<\/p>\n<p>Se\u00e7im yaparken, uygulaman\u0131z\u0131n hangi t\u00fcr i\u015flemlerde zaman ge\u00e7irdi\u011fini (CPU mu, I\/O mu), ne kadar trafik bekledi\u011finizi ve sunucunuzun bellek\/CPU kapasitesini dikkatlice de\u011ferlendirmelisiniz. Ayr\u0131ca, uygulaman\u0131z\u0131n thread-safe olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek, Puma veya Passenger gibi i\u015f par\u00e7ac\u0131kl\u0131 sunucular\u0131 kullan\u0131rken kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak, en iyi performans ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 elde etmek i\u00e7in web sunucusu se\u00e7iminizi dikkatli yapmal\u0131 ve se\u00e7ti\u011finiz sunucuyu uygulaman\u0131z\u0131n ve altyap\u0131n\u0131z\u0131n \u00f6zel gereksinimlerine g\u00f6re optimize etmelisiniz. Ruby web ekosisteminin zenginli\u011fi, her t\u00fcrl\u00fc ihtiyaca uygun bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunmaktad\u0131r. Gelecekte asenkron Ruby ve HTTP\/2 gibi teknolojilerin daha da yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla, Falcon gibi sunucular\u0131n rol\u00fcn\u00fcn artmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n<p><\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131\nGiri\u015f\nRuby on Rails, Sinatra gibi \u00e7er\u00e7evelerle geli\u015ftirilen web uy","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-34046","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 Giri\u015f Ruby on Rails, Sinatra gibi \u00e7er\u00e7evelerle geli\u015ftirilen web uy\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-10T07:40:50+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131\",\"datePublished\":\"2025-11-10T07:40:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/\"},\"wordCount\":4218,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/\",\"name\":\"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-11-10T07:40:50+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131","og_description":"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 Giri\u015f Ruby on Rails, Sinatra gibi \u00e7er\u00e7evelerle geli\u015ftirilen web uy","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-11-10T07:40:50+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"21 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131","datePublished":"2025-11-10T07:40:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/"},"wordCount":4218,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/","name":"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-11-10T07:40:50+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/ruby-web-uygulamalari-icin-rack-web-sunucularinin-karsilastirmasi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ruby Web Uygulamalar\u0131 \u0130\u00e7in (Rack) Web Sunucular\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34046","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34046"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34046\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34047,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34046\/revisions\/34047"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34046"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34046"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34046"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}