CentOS 7, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenilirli\u011fi ve geni\u015f topluluk deste\u011fi sayesinde kurumsal sunucu ortamlar\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u015fletim sistemidir. Temel bir CentOS 7 kurulumu, bir sunucuyu \u00e7al\u0131\u015f\u0131r duruma getirmek i\u00e7in yeterli olsa da, modern g\u00fcvenlik tehditleri, performans gereksinimleri ve y\u00f6netim kolayl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ilk kurulumdan sonra at\u0131lmas\u0131 gereken bir dizi ek ad\u0131m bulunmaktad\u0131r. Bu ad\u0131mlar, sunucunuzun daha g\u00fcvenli, daha verimli ve y\u00f6netilebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak uzun vadede operasyonel maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcrecek ve olas\u0131 sorunlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecektir. Bu teknik makalede, yeni bir CentOS 7 sunucusunun devreye al\u0131nmas\u0131ndan sonra uygulanmas\u0131 gereken ek yap\u0131land\u0131rmalar\u0131 ve en iyi uygulamalar\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz.<\/p>\n
Bir CentOS 7 sunucusunu kurduktan sonra, sistemin temel i\u015flevselli\u011fini ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in baz\u0131 ilk yap\u0131land\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 kritik \u00f6neme sahiptir. Bu ad\u0131mlar, sunucunuzun daha sa\u011flam bir temel \u00fczerine in\u015fa edilmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n
Herhangi bir yeni sunucunun ilk ad\u0131m\u0131, t\u00fcm y\u00fckl\u00fc paketleri en son s\u00fcr\u00fcmlerine g\u00fcncellemek olmal\u0131d\u0131r. Bu, bilinen g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kapat\u0131r, hata d\u00fczeltmelerini uygular ve sistemin genel kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n
sudo yum update -y\nsudo yum upgrade -y<\/code><\/pre>\nyum update<\/code> komutu, mevcut paketleri g\u00fcncellerken, yum upgrade<\/code> komutu ise kernel dahil olmak \u00fczere t\u00fcm sistem paketlerini g\u00fcncelleyebilir. \u0130ki komutun da \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 genellikle en g\u00fcvenli yakla\u015f\u0131md\u0131r. G\u00fcncelleme i\u015flemi tamamland\u0131ktan sonra, \u00f6zellikle kernel g\u00fcncellendiyse, sistemin yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir:<\/p>\nsudo reboot<\/code><\/pre>\nHostname Ayar\u0131<\/h4>\n
Sunucunuzun a\u011fda kolayca tan\u0131mlanabilmesi i\u00e7in anlaml\u0131 bir ana bilgisayar ad\u0131 (hostname) belirlemek \u00f6nemlidir. Bu, \u00f6zellikle birden fazla sunucu y\u00f6netirken karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 azalt\u0131r.<\/p>\n
sudo hostnamectl set-hostname your_server_hostname.your_domain.com<\/code><\/pre>\nBu komut, sunucunun kal\u0131c\u0131 ana bilgisayar ad\u0131n\u0131 ayarlar. De\u011fi\u015fikli\u011fin hemen etkili oldu\u011funu do\u011frulamak i\u00e7in hostname<\/code> veya hostnamectl status<\/code> komutlar\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz.<\/p>\nZaman Dilimi ve NTP Ayarlar\u0131<\/h4>\n
Do\u011fru zaman dilimi ve senkronize edilmi\u015f sistem saati, loglar\u0131n tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenlik sertifikalar\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi ve da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f sistemlerdeki i\u015flemlerin do\u011fru s\u0131ralanmas\u0131 i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
Zaman dilimini ayarlamak i\u00e7in:<\/p>\n
sudo timedatectl set-timezone Europe\/Istanbul<\/code><\/pre>\nKendi co\u011frafi konumunuza uygun zaman dilimini timedatectl list-timezones<\/code> komutu ile listeleyerek bulabilirsiniz.<\/p>\nSistem saatini NTP (Network Time Protocol) sunucular\u0131 ile senkronize etmek, zaman\u0131n do\u011fru kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. CentOS 7’de chrony<\/code> veya ntp<\/code> servisi kullan\u0131labilir. chrony<\/code>, daha modern ve genellikle daha do\u011fru bir se\u00e7enektir.<\/p>\nsudo yum install chrony -y\nsudo systemctl enable chronyd\nsudo systemctl start chronyd<\/code><\/pre>\nchrony<\/code> yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 \/etc\/chrony.conf<\/code> dosyas\u0131nda kontrol edebilir ve gerekirse kendi NTP sunucular\u0131n\u0131z\u0131 ekleyebilirsiniz. Senkronizasyon durumunu kontrol etmek i\u00e7in:<\/p>\nchronyc tracking<\/code><\/pre>\nSELinux Durumu<\/h4>\n
SELinux (Security-Enhanced Linux), Linux \u00e7ekirde\u011fine entegre edilmi\u015f bir g\u00fcvenlik mekanizmas\u0131d\u0131r ve zorunlu eri\u015fim kontrol\u00fc (MAC) sa\u011flar. Varsay\u0131lan olarak CentOS 7’de “enforcing” modunda gelir ve bu, g\u00fcvenlik i\u00e7in en iyi uygulamad\u0131r. Ancak, baz\u0131 \u00f6zel uygulamalar\u0131n veya yap\u0131land\u0131rmalar\u0131n SELinux ile \u00e7ak\u0131\u015fmas\u0131 durumunda sorunlar ya\u015fanabilir.<\/p>\n
SELinux durumunu kontrol etmek i\u00e7in:<\/p>\n
sestatus<\/code><\/pre>\nE\u011fer SELinux’u ge\u00e7ici olarak devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakman\u0131z gerekirse (yaln\u0131zca sorun giderme ama\u00e7l\u0131 ve kal\u0131c\u0131 olarak \u00f6nerilmez):<\/p>\n
sudo setenforce 0<\/code><\/pre>\nKal\u0131c\u0131 olarak de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in \/etc\/selinux\/config<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeniz gerekir:<\/p>\n# Bu sat\u0131r\u0131 bulun:\nSELINUX=enforcing<\/h2>\n\nDe\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in:<\/h2>\nSELINUX=permissive # Uyar\u0131 verir ama engellemez<\/h2>\nSELINUX=disabled # Tamamen devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131r (\u00f6nerilmez)<\/code><\/pre>\n<\/h2>\n
De\u011fi\u015fikliklerin etkili olmas\u0131 i\u00e7in sunucuyu yeniden ba\u015flatman\u0131z gerekir. G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan, SELinux’un “enforcing” modunda kalmas\u0131 ve kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar\u0131n SELinux politikalar\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fclmesi en iyi yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcvenlik Odakl\u0131 Ad\u0131mlar<\/h3>\n
Sunucu g\u00fcvenli\u011fi, herhangi bir sunucu y\u00f6netiminin en \u00f6nemli y\u00f6nlerinden biridir. Yeni bir CentOS 7 sunucusunu daha g\u00fcvenli hale getirmek i\u00e7in at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
Yeni Kullan\u0131c\u0131 Olu\u015fturma ve Sudo Yetkilendirmesi<\/h4>\n
Root kullan\u0131c\u0131s\u0131yla do\u011frudan \u00e7al\u0131\u015fmak, yanl\u0131\u015f bir komutun t\u00fcm sisteme zarar vermesi riskini art\u0131r\u0131r. Bu nedenle, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 i\u015flemler i\u00e7in sudo<\/code> yetkisine sahip standart bir kullan\u0131c\u0131 olu\u015fturmak en iyi uygulamad\u0131r.<\/p>\nYeni bir kullan\u0131c\u0131 olu\u015fturun:<\/p>\n
sudo adduser your_username\nsudo passwd your_username<\/code><\/pre>\nOlu\u015fturulan kullan\u0131c\u0131ya sudo<\/code> yetkisi vermek i\u00e7in onu wheel<\/code> grubuna ekleyin (CentOS’ta wheel<\/code> grubu, sudo<\/code> kullanma yetkisine sahiptir):<\/p>\nsudo usermod -aG wheel your_username<\/code><\/pre>\nBu ad\u0131mlardan sonra, your_username<\/code> ile giri\u015f yapabilir ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 komutlar\u0131 sudo<\/code> \u00f6nekiyle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz.<\/p>\nRoot Giri\u015fini Devre D\u0131\u015f\u0131 B\u0131rakma<\/h4>\n
Root kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n do\u011frudan SSH \u00fczerinden giri\u015f yapmas\u0131n\u0131 engellemek, kaba kuvvet sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nemli bir savunma mekanizmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
SSH yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyin:<\/p>\n
sudo vi \/etc\/ssh\/sshd_config<\/code><\/pre>\nA\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131r\u0131 bulun ve yes<\/code> yerine no<\/code> olarak de\u011fi\u015ftirin (veya yorum sat\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131n):<\/p>\nPermitRootLogin no<\/code><\/pre>\nDe\u011fi\u015fiklikleri kaydettikten sonra SSH servisini yeniden ba\u015flat\u0131n:<\/p>\n
sudo systemctl restart sshd<\/code><\/pre>\nArt\u0131k root kullan\u0131c\u0131s\u0131 do\u011frudan SSH ile giri\u015f yapamayacak, yaln\u0131zca olu\u015fturdu\u011funuz standart kullan\u0131c\u0131 \u00fczerinden giri\u015f yap\u0131p sudo<\/code> ile ayr\u0131cal\u0131k kazanabilecektir.<\/p>\nSSH G\u00fcvenli\u011fini Art\u0131rma<\/h4>\n
SSH, sunucuya uzaktan eri\u015fim i\u00e7in temel bir ara\u00e7t\u0131r ve bu nedenle \u00f6zel bir dikkatle korunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Port De\u011fi\u015ftirme<\/h5>\n
SSH’nin varsay\u0131lan portu olan 22’yi de\u011fi\u015ftirmek, otomatik botlar\u0131n ve kaba kuvvet sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ilk dalgas\u0131n\u0131 engellemeye yard\u0131mc\u0131 olabilir. Daha y\u00fcksek, standart olmayan bir port se\u00e7in (\u00f6rne\u011fin, 2222 veya 22022).<\/p>\n
SSH yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyin:<\/p>\n
sudo vi \/etc\/ssh\/sshd_config<\/code><\/pre>\nPort 22<\/code> sat\u0131r\u0131n\u0131 bulun, yorum sat\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131n ve yeni bir port numaras\u0131 ile de\u011fi\u015ftirin:<\/p>\nPort 22022<\/code><\/pre>\nYeni portu firewalld<\/code>‘da a\u00e7man\u0131z ve SELinux’a tan\u0131tman\u0131z gerekir:<\/p>\nsudo firewall-cmd --permanent --add-port=22022\/tcp\nsudo firewall-cmd --reload\nsudo semanage port -a -t ssh_port_t -p tcp 22022<\/code><\/pre>\nSSH servisini yeniden ba\u015flat\u0131n:<\/p>\n
sudo systemctl restart sshd<\/code><\/pre>\nArt\u0131k SSH ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131z i\u00e7in yeni portu belirtmeniz gerekecek: ssh -p 22022 your_username@your_server_ip<\/code>.<\/p>\n\u015eifre Kimlik Do\u011frulamas\u0131n\u0131 Devre D\u0131\u015f\u0131 B\u0131rakma (SSH Anahtarlar\u0131 Kullan\u0131m\u0131)<\/h5>\n
SSH anahtarlar\u0131, \u015fifrelerden \u00e7ok daha g\u00fcvenlidir. \u015eifre kimlik do\u011frulamas\u0131n\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakarak yaln\u0131zca anahtar tabanl\u0131 kimlik do\u011frulaman\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, sunucunuzu kaba kuvvet sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 neredeyse ge\u00e7irimsiz hale getirir.<\/p>\n
\u00d6ncelikle, istemci makinenizde bir SSH anahtar \u00e7ifti olu\u015fturdu\u011funuzdan ve ortak anahtar\u0131n\u0131z\u0131 sunucudaki ~\/.ssh\/authorized_keys<\/code> dosyas\u0131na kopyalad\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olun.<\/p>\nSunucuda SSH yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyin:<\/p>\n
sudo vi \/etc\/ssh\/sshd_config<\/code><\/pre>\nA\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131rlar\u0131 bulun ve d\u00fczenleyin:<\/p>\n
PasswordAuthentication no\nChallengeResponseAuthentication no<\/code><\/pre>\nSSH servisini yeniden ba\u015flat\u0131n:<\/p>\n
sudo systemctl restart sshd<\/code><\/pre>\nBu ad\u0131mdan sonra, yaln\u0131zca SSH anahtar\u0131na sahip kullan\u0131c\u0131lar sunucuya eri\u015febilecektir.<\/p>\n
Fail2ban Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h5>\n
Fail2ban, kaba kuvvet sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 engelleyen bir intrusion prevention sistemidir. Belirli bir s\u00fcre i\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da ba\u015far\u0131s\u0131z giri\u015f denemesi yapan IP adreslerini otomatik olarak yasaklar.<\/p>\n
Kurulum:<\/p>\n
sudo yum install epel-release -y\nsudo yum install fail2ban -y<\/code><\/pre>\nFail2ban yap\u0131land\u0131rmas\u0131 genellikle \/etc\/fail2ban\/jail.conf<\/code> dosyas\u0131nda bulunur. Ancak, varsay\u0131lan yap\u0131land\u0131rmay\u0131 do\u011frudan de\u011fi\u015ftirmek yerine, \u00f6zel ayarlar\u0131n\u0131z\u0131 \/etc\/fail2ban\/jail.local<\/code> dosyas\u0131na eklemek daha iyidir.<\/p>\nsudo cp \/etc\/fail2ban\/jail.conf \/etc\/fail2ban\/jail.local\nsudo vi \/etc\/fail2ban\/jail.local<\/code><\/pre>\n[DEFAULT]<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, yasaklama s\u00fcresini (bantime<\/code>), deneme say\u0131s\u0131n\u0131 (maxretry<\/code>) ve zaman dilimini (findtime<\/code>) ayarlayabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n[DEFAULT]\nbantime = 1h\nfindtime = 10m\nmaxretry = 5\n\n[sshd]\nenabled = true\nport = ssh,22022 # SSH portunuzu buraya ekleyin<\/code><\/pre>\nFail2ban servisini ba\u015flat\u0131n ve etkinle\u015ftirin:<\/p>\n
sudo systemctl enable fail2ban\nsudo systemctl start fail2ban<\/code><\/pre>\nYasaklanan IP adreslerini kontrol etmek i\u00e7in:<\/p>\n
sudo fail2ban-client status sshd<\/code><\/pre>\nFirewall Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 (firewalld)<\/h4>\n
CentOS 7, varsay\u0131lan olarak firewalld<\/code> ad\u0131nda dinamik bir g\u00fcvenlik duvar\u0131 servisi kullan\u0131r. Sunucunuza yaln\u0131zca gerekli portlardan eri\u015fime izin vermek, a\u011f tabanl\u0131 sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 ilk savunma hatt\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\nVarsay\u0131lan olarak firewalld<\/code> etkin olmal\u0131d\u0131r. Durumunu kontrol edin:<\/p>\nsudo systemctl status firewalld<\/code><\/pre>\nGerekli Portlar\u0131 A\u00e7ma\/Kapatma<\/h5>\n
Yaln\u0131zca ihtiyac\u0131n\u0131z olan servislerin portlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n. \u00d6rne\u011fin, web sunucusu (HTTP\/HTTPS) ve SSH (varsay\u0131lan veya \u00f6zel portunuz) i\u00e7in portlar\u0131 a\u00e7mak:<\/p>\n
# SSH (varsay\u0131lan 22 veya \u00f6zel portunuz, \u00f6rne\u011fin 22022)\nsudo firewall-cmd --permanent --add-port=22022\/tcp\n\nHTTP (web sunucusu)<\/h2>\nsudo firewall-cmd --permanent --add-service=http\n\nHTTPS (g\u00fcvenli web sunucusu)<\/h2>\nsudo firewall-cmd --permanent --add-service=https\n\nYap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikleri etkinle\u015ftirin<\/h2>\nsudo firewall-cmd --reload<\/code><\/pre>\n
A\u00e7\u0131k portlar\u0131 ve servisleri listelemek i\u00e7in:<\/p>\n
sudo firewall-cmd --list-all<\/code><\/pre>\n\u0130htiya\u00e7 duyulmayan portlar\u0131 kapatmak i\u00e7in remove-port<\/code> veya remove-service<\/code> komutlar\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz.<\/p>\nEk G\u00fcvenlik Ara\u00e7lar\u0131<\/h4>\n
Sunucunuzun g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rmak i\u00e7in ek ara\u00e7lar ve kontroller de kullan\u0131labilir.<\/p>\n
Lynis ve Rkhunter<\/h5>\n
* Lynis:<\/strong> Bir g\u00fcvenlik denetleme arac\u0131d\u0131r. Sistem yap\u0131land\u0131rman\u0131z\u0131 tarar ve g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131, yanl\u0131\u015f yap\u0131land\u0131rmalar\u0131 ve iyile\u015ftirme \u00f6nerilerini raporlar.<\/p>\nsudo yum install lynis -y\n sudo lynis audit system<\/code><\/pre>\n* Rkhunter (Rootkit Hunter):<\/strong> Sunucunuzda rootkit’leri, arka kap\u0131lar\u0131 ve di\u011fer yerel istismarlar\u0131 arayan bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\nsudo yum install rkhunter -y\n sudo rkhunter --update\n sudo rkhunter --check<\/code><\/pre>\nBu ara\u00e7lar, d\u00fczenli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sunucunuzun g\u00fcvenlik duru\u015funu izlemenize yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n
Performans ve Y\u00f6netilebilirlik \u0130\u00e7in Ad\u0131mlar<\/h3>\n
G\u00fcvenli\u011fin yan\u0131 s\u0131ra, sunucunun sorunsuz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve kolay y\u00f6netilebilmesi i\u00e7in de baz\u0131 ad\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
EPEL Deposunu Etkinle\u015ftirme<\/h4>\n
EPEL (Extra Packages for Enterprise Linux) deposu, CentOS i\u00e7in ek yaz\u0131l\u0131m paketleri sa\u011flar. Bir\u00e7ok kullan\u0131\u015fl\u0131 ara\u00e7 ve uygulama bu depoda bulunur.<\/p>\n
sudo yum install epel-release -y<\/code><\/pre>\nEPEL etkinle\u015ftirildikten sonra, yum<\/code> komutunu kullanarak bu depodan paketler y\u00fckleyebilirsiniz.<\/p>\nDisk Kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u0130zleme<\/h4>\n
Disk alan\u0131n\u0131n t\u00fckenmesi, sunucu karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131na veya hizmet kesintilerine yol a\u00e7abilir. Disk kullan\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak izlemek \u00f6nemlidir.<\/p>\n
* df -h<\/code>:<\/strong> Dosya sistemi disk kullan\u0131m\u0131n\u0131 okunabilir formatta g\u00f6sterir.
\n* du -sh \/path\/to\/directory<\/code>:<\/strong> Belirli bir dizinin toplam boyutunu g\u00f6sterir.<\/p>\nOtomatik izleme i\u00e7in cron<\/code> i\u015fleri veya izleme sistemleri (Nagios, Zabbix vb.) kurulabilir.<\/p>\nLog Y\u00f6netimi (logrotate)<\/h4>\n
Sistem ve uygulama loglar\u0131 zamanla \u00e7ok b\u00fcy\u00fck boyutlara ula\u015fabilir ve disk alan\u0131n\u0131 t\u00fcketebilir. logrotate<\/code>, log dosyalar\u0131n\u0131 otomatik olarak s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma, d\u00f6nd\u00fcrme ve silme arac\u0131d\u0131r. CentOS’ta varsay\u0131lan olarak y\u00fckl\u00fcd\u00fcr ve \/etc\/logrotate.conf<\/code> ana yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131 ile \/etc\/logrotate.d\/<\/code> dizinindeki uygulama \u00f6zel yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 kullan\u0131r.<\/p>\nVarsay\u0131lan ayarlar \u00e7o\u011fu zaman yeterli olsa da, belirli uygulamalar i\u00e7in \u00f6zel logrotate<\/code> kurallar\u0131 eklemeniz gerekebilir. \u00d6rne\u011fin, bir web sunucusu (Nginx\/Apache) veya veritaban\u0131 (MySQL\/PostgreSQL) loglar\u0131 i\u00e7in.<\/p>\nSistem Kaynaklar\u0131n\u0131 \u0130zleme Ara\u00e7lar\u0131<\/h4>\n
Sistem kaynaklar\u0131n\u0131n (CPU, RAM, Disk I\/O, A\u011f) anl\u0131k durumunu izlemek, performans sorunlar\u0131n\u0131 te\u015fhis etmek i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n
* htop<\/code>:<\/strong> top<\/code> komutunun daha geli\u015fmi\u015f ve etkile\u015fimli bir versiyonudur. Renkli \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 ve kolay gezinme \u00f6zellikleri ile s\u00fcre\u00e7leri ve kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in m\u00fckemmeldir.<\/p>\nsudo yum install htop -y\n htop<\/code><\/pre>\n* glances<\/code>:<\/strong> \u00c7apraz platform, curses tabanl\u0131 bir sistem izleme arac\u0131d\u0131r. CPU, bellek, disk I\/O, a\u011f, s\u00fcre\u00e7ler, dosya sistemi ve sens\u00f6rler gibi bir\u00e7ok bilgiyi tek bir ekranda g\u00f6sterir.<\/p>\nsudo yum install python-pip -y\n sudo pip install glances\n glances<\/code><\/pre>\nBu ara\u00e7lar, sunucunun mevcut durumunu h\u0131zl\u0131ca anlaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n
Yum Temizli\u011fi ve Bak\u0131m\u0131<\/h4>\n
Zamanla, yum<\/code> \u00f6nbelle\u011finde eski paketler ve meta veriler birikebilir. Bu, disk alan\u0131 kaplayabilir ve yum<\/code> i\u015flemlerini yava\u015flatabilir. D\u00fczenli olarak yum<\/code> \u00f6nbelle\u011fini temizlemek iyi bir uygulamad\u0131r.<\/p>\nsudo yum clean all\nsudo yum autoremove<\/code><\/pre>\nyum clean all<\/code>, t\u00fcm \u00f6nbelle\u011fe al\u0131nm\u0131\u015f paketleri ve ba\u015fl\u0131klar\u0131 temizler. yum autoremove<\/code> ise art\u0131k ihtiya\u00e7 duyulmayan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 kald\u0131r\u0131r.<\/p>\nYedekleme Stratejileri<\/h3>\n
Herhangi bir sunucunun en kritik y\u00f6nlerinden biri, veri kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in sa\u011flam bir yedekleme stratejisine sahip olmakt\u0131r. Felaket durumlar\u0131nda verilerinizi geri y\u00fckleyebilmek, i\u015f s\u00fcreklili\u011fi i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
Temel Yedekleme Yakla\u015f\u0131mlar\u0131<\/h4>\n
* Rsync:<\/strong> Uzak veya yerel dizinleri senkronize etmek i\u00e7in kullan\u0131lan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r. Yaln\u0131zca de\u011fi\u015fen dosyalar\u0131 kopyalayarak bant geni\u015fli\u011finden tasarruf sa\u011flar.<\/p>\n# Yerel yedekleme \u00f6rne\u011fi\n sudo rsync -avh --delete \/var\/www\/html\/ \/backup\/web_data\/\n\n # Uzak yedekleme \u00f6rne\u011fi\n sudo rsync -avh --delete -e \"ssh -p 22022\" \/var\/www\/html\/ user@remote_server:\/backup\/web_data\/<\/code><\/pre>\n --delete<\/code> se\u00e7ene\u011fi, kaynakta olmayan dosyalar\u0131 hedefte siler, bu da yede\u011fin kaynakla tam olarak e\u015fle\u015fmesini sa\u011flar.
\n* Snapshotting:<\/strong> Sanal makinelerde veya LVM (Logical Volume Manager) kullanan fiziksel sunucularda disk anl\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri almak, h\u0131zl\u0131 geri y\u00fckleme noktalar\u0131 olu\u015fturman\u0131n etkili bir yoludur. Bu y\u00f6ntem, \u00f6zellikle t\u00fcm sistem durumunu belirli bir zamanda yakalamak i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.
\n* Tar:<\/strong> Dosyalar\u0131 ve dizinleri tek bir ar\u015fiv dosyas\u0131na paketlemek i\u00e7in kullan\u0131lan geleneksel bir Linux arac\u0131d\u0131r. S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma se\u00e7enekleriyle birlikte kullan\u0131labilir.<\/p>\nsudo tar -czvf \/backup\/full_backup_$(date +%F).tar.gz \/ --exclude=\/backup --exclude=\/dev --exclude=\/proc --exclude=\/sys --exclude=\/tmp --exclude=\/run --exclude=\/mnt --exclude=\/media --exclude=\/lost+found<\/code><\/pre>\n Bu \u00f6rnek, t\u00fcm sistemi yedeklerken belirli dizinleri hari\u00e7 tutar.<\/p>\n
Yedekleme Ara\u00e7lar\u0131<\/h4>\n
* dump<\/code>\/restore<\/code>:<\/strong> Geleneksel Unix\/Linux dosya sistemi yedekleme ve geri y\u00fckleme ara\u00e7lar\u0131d\u0131r.
\n* duplicity<\/code>:<\/strong> \u015eifreli, art\u0131ml\u0131 ve bant geni\u015fli\u011fi dostu yedeklemeler yapmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f bir ara\u00e7t\u0131r.
\n* Bulut Yedekleme \u00c7\u00f6z\u00fcmleri:<\/strong> Amazon S3, Google Cloud Storage, Azure Blob Storage gibi bulut depolama hizmetleri, verilerinizi off-site (uzak konumda) g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklamak i\u00e7in \u00f6l\u00e7eklenebilir ve g\u00fcvenilir \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunar. Bu hizmetlere rclone<\/code> gibi ara\u00e7larla eri\u015filebilir.<\/p>\nYedekleme stratejisi, yedekleme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, saklama s\u00fcresi (retention policy) ve geri y\u00fckleme prosed\u00fcrlerini i\u00e7ermelidir. Yedeklemelerin d\u00fczenli olarak test edilmesi, felaket an\u0131nda ger\u00e7ekten i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
Ekstra \u0130pu\u00e7lar\u0131 ve En \u0130yi Uygulamalar<\/h3>\n
Sunucunuzun \u00f6mr\u00fc boyunca sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenli kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in baz\u0131 ek ipu\u00e7lar\u0131 ve en iyi uygulamalar mevcuttur.<\/p>\n
Otomatik G\u00fcncellemeler (Dikkatli Yakla\u015f\u0131m)<\/h4>\n
G\u00fcncellemeler g\u00fcvenlik i\u00e7in \u00f6nemli olsa da, otomatik g\u00fcncellemeler bazen uyumluluk sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilir. \u00d6zellikle \u00fcretim sunucular\u0131nda, g\u00fcncellemeleri manuel olarak veya test ortam\u0131nda do\u011frulad\u0131ktan sonra uygulamak daha g\u00fcvenlidir. Ancak, kritik g\u00fcvenlik yamalar\u0131 i\u00e7in yum-cron<\/code> gibi ara\u00e7larla otomatik g\u00fcncellemeleri yap\u0131land\u0131rabilirsiniz.<\/p>\nyum-cron<\/code> kurulumu:<\/p>\nsudo yum install yum-cron -y\nsudo vi \/etc\/yum\/yum-cron.conf<\/code><\/pre>\nYap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131nda apply_updates = yes<\/code> olarak ayarlayarak otomatik g\u00fcncellemeleri etkinle\u015ftirebilirsiniz. Ancak, bu ad\u0131m\u0131 atmadan \u00f6nce potansiyel riskleri de\u011ferlendirmeniz \u00f6nemlidir.<\/p>\nSistem Kaynaklar\u0131n\u0131n Optimizasyonu<\/h4>\n
* Kernel Parametreleri:<\/strong> sysctl<\/code> komutu ile \u00e7ekirdek parametrelerini ayarlayarak a\u011f performans\u0131n\u0131, bellek y\u00f6netimini ve dosya sistemi davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 optimize edebilirsiniz. Kal\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in \/etc\/sysctl.d\/<\/code> dizinindeki dosyalara eklemeler yap\u0131n.
\n* Swap Alan\u0131:<\/strong> Sunucunuzda yeterli RAM varsa, swap (takas) alan\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 en aza indirmek i\u00e7in swappiness<\/code> de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fcrebilirsiniz.<\/p>\nsudo sysctl vm.swappiness=10\n # Kal\u0131c\u0131 yapmak i\u00e7in \/etc\/sysctl.conf dosyas\u0131na ekleyin:\n # vm.swappiness=10<\/code><\/pre>\n* Disk G\/\u00c7 Scheduler:<\/strong> Disk performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in G\/\u00c7 zamanlay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 (I\/O scheduler) i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcze uygun \u015fekilde ayarlayabilirsiniz (\u00f6rne\u011fin, SSD’ler i\u00e7in noop<\/code> veya deadline<\/code>).<\/p>\nDok\u00fcmantasyon ve Denetim<\/h4>\n
Her sunucu yap\u0131land\u0131rmas\u0131 ve yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler detayl\u0131 bir \u015fekilde belgelenmelidir. Bu, gelecekteki sorun giderme, bak\u0131m ve di\u011fer ekip \u00fcyelerinin sunucuyu anlamas\u0131 i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir. Ayr\u0131ca, d\u00fczenli g\u00fcvenlik denetimleri ve log incelemeleri, anormallikleri ve potansiyel g\u00fcvenlik olaylar\u0131n\u0131 tespit etmek i\u00e7in yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7<\/h3>\n
Yeni bir CentOS 7 sunucusunun temel kurulumundan sonra at\u0131lmas\u0131 gereken ek ad\u0131mlar, sunucunuzun g\u00fcvenli\u011fini, performans\u0131n\u0131 ve y\u00f6netilebilirli\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r. Bu makalede ele al\u0131nan sistem g\u00fcncellemeleri, g\u00fcvenlik odakl\u0131 yap\u0131land\u0131rmalar (SSH sertle\u015fmesi, firewall, Fail2ban), performans izleme ara\u00e7lar\u0131 ve sa\u011flam bir yedekleme stratejisi, modern sunucu y\u00f6netiminin temelini olu\u015fturur. Bu ad\u0131mlar\u0131 titizlikle uygulamak, sunucunuzun uzun vadede sorunsuz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak, potansiyel tehditlere kar\u015f\u0131 daha diren\u00e7li hale getirecek ve operasyonel maliyetleri azaltacakt\u0131r. Unutmay\u0131n ki g\u00fcvenlik ve performans s\u00fcrekli bir \u00e7aba gerektirir; bu nedenle, bu ad\u0131mlar bir kerelik de\u011fil, s\u00fcrekli bir bak\u0131m ve g\u00f6zden ge\u00e7irme s\u00fcrecinin par\u00e7as\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar\nCentOS 7, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenilirli\u011fi ve geni\u015f topluluk deste\u011fi sayesinde kurumsal","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":{"0":"post-33718","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-linux","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"\n
Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar CentOS 7, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenilirli\u011fi ve geni\u015f topluluk deste\u011fi sayesinde kurumsal\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-06T04:40:36+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar\",\"datePublished\":\"2025-11-06T04:40:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/\"},\"wordCount\":2465,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"articleSection\":[\"Linux\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/\",\"name\":\"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-11-06T04:40:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar","og_description":"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar CentOS 7, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenilirli\u011fi ve geni\u015f topluluk deste\u011fi sayesinde kurumsal","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-11-06T04:40:36+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"15 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar","datePublished":"2025-11-06T04:40:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/"},"wordCount":2465,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"articleSection":["Linux"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/","name":"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-11-06T04:40:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/yeni-centos-7-sunuculari-icin-ekstra-onerilen-adimlar\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Yeni CentOS 7 Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in Ekstra \u00d6nerilen Ad\u0131mlar"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33718","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33718"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33719,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33718\/revisions\/33719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}