Ruby on Rails (genellikle “Rails” olarak an\u0131l\u0131r), web uygulamalar\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131lan a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir sunucu taraf\u0131 web uygulama \u00e7er\u00e7evesidir. Ruby programlama dili \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f olup, geli\u015ftiricilere h\u0131zl\u0131, verimli ve keyifli bir geli\u015ftirme deneyimi sunar. Rails, “Convention Over Configuration” (Yap\u0131land\u0131rma \u00dczerine Kural) ve “Don’t Repeat Yourself” (Kendini Tekrar Etme – DRY) prensiplerini benimseyerek, geli\u015ftiricilerin kod yazmaya daha az, i\u015f mant\u0131\u011f\u0131na odaklanmaya daha \u00e7ok zaman ay\u0131rmas\u0131na olanak tan\u0131r. Bu prensipler sayesinde, karma\u015f\u0131k web uygulamalar\u0131 bile k\u0131sa s\u00fcrede geli\u015ftirilebilir ve bak\u0131m\u0131 kolay hale gelir.<\/p>\n
Bu kapsaml\u0131 rehberde, s\u0131f\u0131rdan bir Ruby on Rails uygulamas\u0131 olu\u015fturma s\u00fcrecini ad\u0131m ad\u0131m inceleyece\u011fiz. Geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131n kurulumundan ba\u015flayarak, temel MVC (Model-View-Controller) mimarisini anlamaya, veritaban\u0131 etkile\u015fimleri kurmaya, CRUD (Create, Read, Update, Delete) i\u015flevselli\u011fi eklemeye ve hatta da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n temel prensiplerine kadar bir\u00e7ok konuya de\u011finece\u011fiz. Amac\u0131m\u0131z, bu rehberi tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda kendi Rails uygulaman\u0131z\u0131 in\u015fa edebilecek temel bilgi ve becerilere sahip olman\u0131z\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
Bir Ruby on Rails uygulamas\u0131 geli\u015ftirmeye ba\u015flamadan \u00f6nce, gerekli yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n sisteminize do\u011fru \u015fekilde kuruldu\u011fundan emin olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Bu b\u00f6l\u00fcm, geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131z\u0131 haz\u0131rlaman\u0131z i\u00e7in gereken ad\u0131mlar\u0131 detayland\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n
Rails, Ruby dili \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ilk ad\u0131m Ruby’yi kurmakt\u0131r. Ruby’nin farkl\u0131 versiyonlar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in * macOS:<\/strong> Homebrew kullanarak Kurulumdan sonra, terminalinizde Rails, varsay\u0131lan olarak * macOS:<\/strong> Homebrew ile PostgreSQL’i kurduktan sonra, genellikle bir kullan\u0131c\u0131 ve veritaban\u0131 olu\u015fturman\u0131z gerekebilir. Rails, Rails 6 ve \u00fczeri versiyonlar, front-end varl\u0131klar\u0131n\u0131 (JavaScript k\u00fct\u00fcphaneleri, CSS \u00e7er\u00e7eveleri) y\u00f6netmek i\u00e7in Node.js ve Yarn’a (veya npm’e) ihtiya\u00e7 duyar. Node.js, JavaScript’i sunucu taraf\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131za olanak tan\u0131rken, Yarn bir JavaScript paket y\u00f6neticisidir.<\/p>\n * T\u00fcm \u0130\u015fletim Sistemleri:<\/strong> Node.js’in resmi web sitesinden (nodejs.org) veya NVM (Node Version Manager) gibi bir ara\u00e7 kullanarak kurabilirsiniz. NVM, Ruby versiyon y\u00f6neticilerine benzer \u015fekilde farkl\u0131 Node.js versiyonlar\u0131n\u0131 y\u00f6netmenizi sa\u011flar. T\u00fcm ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar kurulduktan sonra, Rails gem’ini kurabiliriz. Gem, Ruby paketlerine verilen isimdir.<\/p>\n * Terminalinizde Geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131z haz\u0131r oldu\u011funa g\u00f6re, ilk Rails uygulaman\u0131z\u0131 olu\u015fturmaya ba\u015flayabiliriz.<\/p>\n Yeni bir Rails uygulamas\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in Bu komut: * Bu yap\u0131, “Convention Over Configuration” prensibinin bir sonucudur; geli\u015ftiricilerin \u00e7o\u011fu \u015feyi ba\u015ftan yap\u0131land\u0131rmak yerine, Rails’in \u00f6nerdi\u011fi yola uymas\u0131 beklenir.<\/p>\n Uygulaman\u0131z\u0131n veritabanlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n Bu komut, Rails, Model-View-Controller (MVC) mimarisini benimser. Bu mimari, bir uygulaman\u0131n farkl\u0131 katmanlar\u0131n\u0131 ay\u0131rarak kodun daha d\u00fczenli, okunabilir ve bak\u0131m\u0131 kolay olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n * Model:<\/strong> Uygulaman\u0131z\u0131n veri katman\u0131n\u0131 ve i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 temsil eder. Veritaban\u0131yla etkile\u015fime girer, verileri do\u011frular, kaydeder ve al\u0131r. Rails’te modeller Active Record ile temsil edilir. Rails’te bir web iste\u011fi geldi\u011finde, bu iste\u011fin hangi Controller’daki hangi metoda y\u00f6nlendirilece\u011fini Bu \u015eimdi Bu komut: Controller'lar verileri haz\u0131rlar, View'lar ise bu verileri kullanarak HTML \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bu benim ilk Rails uygulamam\u0131n ana sayfas\u0131.<\/p>\n<%= link_to 'Hakk\u0131m\u0131zda', pages_about_path %><\/code><\/pre>\n Bu uygulama Ruby on Rails ile geli\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n<%= link_to 'Ana Sayfa', root_path %><\/code><\/pre>\n Uygulaman\u0131z\u0131 ba\u015flatmak i\u00e7in terminalde Web uygulamalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu, verileri kal\u0131c\u0131 olarak depolamak i\u00e7in bir veritaban\u0131na ihtiya\u00e7 duyar. Rails'te bu i\u015flem, Active Record ad\u0131 verilen ORM (Object-Relational Mapping) arac\u0131 sayesinde kolayla\u015f\u0131r. Active Record, Ruby nesneleri ile veritaban\u0131 tablolar\u0131 aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n Bir blog uygulamas\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 varsayal\u0131m ve g\u00f6nderileri (posts) depolamak isteyelim. Bir Bu komut iki \u00f6nemli \u015fey yapar: Bu migration dosyas\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak veritaban\u0131m\u0131zda Art\u0131k veritaban\u0131m\u0131zda Active Record, veritaban\u0131 etkile\u015fimlerini Ruby nesneleri \u00fczerinden yapmam\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n * Veri Olu\u015fturma (Create):<\/strong><\/p>\n * Veri Okuma (Read):<\/strong><\/p>\n * Veri G\u00fcncelleme (Update):<\/strong><\/p>\n * Veri Silme (Delete):<\/strong><\/p>\n Modeller, veritaban\u0131na kaydedilmeden \u00f6nce verilerin do\u011frulu\u011funu sa\u011flamak i\u00e7in validasyonlara sahip olabilir. \u00d6rne\u011fin, bir g\u00f6nderinin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bo\u015f olmamas\u0131n\u0131 isteyebiliriz:<\/p>\n \u015eimdi bir Rails'te modeller aras\u0131nda ili\u015fkiler tan\u0131mlamak \u00e7ok kolayd\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir Bu ili\u015fkileri kurmak i\u00e7in Geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131z i\u00e7in veya testler i\u00e7in \u00f6rnek veriler olu\u015fturmak isteyebilirsiniz. Bu dosyay\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak \u00f6rnek verileri veritaban\u0131na ekleyebilirsiniz:<\/p>\n Art\u0131k bir Rails, RESTful mimariye uygun olarak kaynak tabanl\u0131 (resourceful) y\u00f6nlendirmeler sa\u011flar. Bir kaynak i\u00e7in (\u00f6rne\u011fin | HTTP Metodu | Yol | Controller#Action | Ama\u00e7 | Rota Helper | Bu rotalar\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in Yukar\u0131daki rotalara kar\u015f\u0131l\u0131k gelen \u015eimdi Yukar\u0131daki kodda: Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n yeni g\u00f6nderi olu\u015fturmas\u0131 ve mevcut g\u00f6nderileri d\u00fczenlemesi i\u00e7in formlara ihtiyac\u0131m\u0131z var. Rails, bu formlar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in \u00d6ncelikle <%= notice %><\/p>\n<% end %>\n\n<% @posts.each do |post| %>\n <%= post.content.truncate(150) %><\/p>\n <%= link_to 'D\u00fczenle', edit_post_path(post) %> |\n <%= link_to 'Sil', post_path(post), data: { turbo_method: :delete, turbo_confirm: 'Emin misiniz?' } %>\n <%= @post.content %><\/p>\n\n<%= link_to 'D\u00fczenle', edit_post_path(@post) %> |\n<%= link_to 'Geri', posts_path %><\/code><\/pre>\nrbenv<\/code> veya RVM<\/code> gibi ara\u00e7lar kullanmak en iyi yakla\u015f\u0131md\u0131r. Bu ara\u00e7lar, farkl\u0131 projeler i\u00e7in farkl\u0131 Ruby versiyonlar\u0131n\u0131 kolayca de\u011fi\u015ftirmenize olanak tan\u0131r ve olas\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k \u00e7ak\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/p>\nbrew install rbenv ruby-build<\/code> komutuyla rbenv<\/code>‘i kurabilir, ard\u0131ndan rbenv install 3.2.2<\/code> (veya istedi\u011finiz g\u00fcncel versiyon) ve rbenv global 3.2.2<\/code> komutlar\u0131yla Ruby’yi y\u00fckleyebilirsiniz.
\n* Linux:<\/strong> Genellikle da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131z\u0131n paket y\u00f6neticisi (apt, yum, dnf) ile rbenv<\/code> ve ruby-build<\/code> kurabilirsiniz. Ard\u0131ndan macOS’taki gibi Ruby’yi y\u00fckleyin.
\n* Windows:<\/strong> Windows Subsystem for Linux (WSL2) kullan\u0131lmas\u0131 \u015fiddetle tavsiye edilir. WSL2 i\u00e7inde bir Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 (\u00f6rn. Ubuntu) kurarak, Linux ortam\u0131ndaki kurulum ad\u0131mlar\u0131n\u0131 takip edebilirsiniz. Do\u011frudan Windows’a Ruby kurmak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ancak baz\u0131 gem’lerin derlenmesi sorunlara yol a\u00e7abilir.<\/p>\nruby -v<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak Ruby versiyonunu kontrol edin.<\/p>\nVeritaban\u0131 Kurulumu<\/h4>\n
SQLite3<\/code> ile gelir ancak \u00fcretim ortamlar\u0131 i\u00e7in PostgreSQL<\/code> veya MySQL<\/code> gibi daha g\u00fc\u00e7l\u00fc veritabanlar\u0131 tercih edilir. Bu rehberde PostgreSQL<\/code>‘i temel alaca\u011f\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc Rails toplulu\u011funda yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131r ve bir\u00e7ok modern uygulaman\u0131n ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar.<\/p>\nbrew install postgresql<\/code> komutuyla kolayca kurabilirsiniz.
\n* Linux:<\/strong> Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131z\u0131n paket y\u00f6neticisi ile sudo apt install postgresql postgresql-contrib<\/code> (Ubuntu\/Debian) veya sudo yum install postgresql-server<\/code> (CentOS\/Fedora) komutlar\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz. Kurulumdan sonra veritaban\u0131 servisini ba\u015flatman\u0131z gerekebilir.
\n* Windows (WSL2):<\/strong> WSL2 i\u00e7indeki Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda Linux kurulum ad\u0131mlar\u0131n\u0131 takip edin.<\/p>\ndatabase.yml<\/code> dosyas\u0131ndaki ayarlar ile bu i\u015flemleri otomatikle\u015ftirebilir.<\/p>\nNode.js ve Yarn Kurulumu<\/h4>\n
\n* Node.js kurulduktan sonra, npm install -g yarn<\/code> komutuyla Yarn’\u0131 kurabilirsiniz.
\n* Kurulumu node -v<\/code> ve yarn -v<\/code> komutlar\u0131yla do\u011frulay\u0131n.<\/p>\nRails Gem Kurulumu<\/h4>\n
gem install rails<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n. Bu komut, RubyGems.org’dan Rails’in en son kararl\u0131 versiyonunu indirip kuracakt\u0131r.
\n* Kurulumdan sonra, rails -v<\/code> komutuyla Rails versiyonunu kontrol edin.<\/p>\nYeni Bir Rails Uygulamas\u0131 Olu\u015fturma<\/h3>\n
Uygulama Olu\u015fturma Komutu<\/h4>\n
rails new<\/code> komutunu kullan\u0131r\u0131z. Bu komut, uygulaman\u0131n ismini ve baz\u0131 iste\u011fe ba\u011fl\u0131 parametreleri al\u0131r. \u00d6rne\u011fin, PostgreSQL kullanmak istedi\u011fimizi belirtmek i\u00e7in:<\/p>\nrails new my_first_app --database=postgresql\ncd my_first_app<\/code><\/pre>\n
\n* my_first_app<\/code> ad\u0131nda yeni bir dizin olu\u015fturur.
\n* Bu dizin i\u00e7inde Rails’in standart dosya ve dizin yap\u0131s\u0131n\u0131 kurar.
\n* Gerekli gem’leri i\u00e7eren bir Gemfile<\/code> olu\u015fturur.
\n* --database=postgresql<\/code> parametresi sayesinde, config\/database.yml<\/code> dosyas\u0131n\u0131 PostgreSQL’e g\u00f6re yap\u0131land\u0131r\u0131r.
\n* Komutun sonunda bundle install<\/code> \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak Gemfile<\/code>‘da belirtilen t\u00fcm ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k gem’leri y\u00fcklenir.<\/p>\nProje Yap\u0131s\u0131na Genel Bak\u0131\u015f<\/h4>\n
my_first_app<\/code> dizinine girdi\u011finizde, Rails’in d\u00fczenli ve tahmin edilebilir dosya yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. En \u00f6nemli dizinlerden baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\napp\/<\/code>: Uygulaman\u0131z\u0131n ana kodunu i\u00e7erir (Models, Views, Controllers, Helpers, Assets vb.).
\n* bin\/<\/code>: Rails komut dosyalar\u0131n\u0131 i\u00e7erir (\u00f6rn. rails<\/code>, rake<\/code>).
\n* config\/<\/code>: Uygulaman\u0131z\u0131n yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 i\u00e7erir (routes, database, environment settings).
\n* db\/<\/code>: Veritaban\u0131 \u015femas\u0131 ve migration dosyalar\u0131n\u0131 i\u00e7erir.
\n* lib\/<\/code>: Uygulaman\u0131za \u00f6zel mod\u00fcller veya k\u00fct\u00fcphaneler i\u00e7in.
\n* public\/<\/code>: Statik dosyalar (HTML, CSS, JavaScript) ve hata sayfalar\u0131.
\n* test\/<\/code>: Uygulaman\u0131z\u0131n testlerini i\u00e7erir.
\n* vendor\/<\/code>: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf kodlar\u0131 i\u00e7in.
\n* Gemfile<\/code>: Uygulaman\u0131z\u0131n ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 (gem’ler) listeler.<\/p>\nVeritaban\u0131 Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h4>\n
config\/database.yml<\/code> dosyas\u0131, uygulaman\u0131z\u0131n farkl\u0131 ortamlar (development, test, production) i\u00e7in veritaban\u0131 ba\u011flant\u0131 ayarlar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. rails new<\/code> komutunu --database=postgresql<\/code> ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in bu dosya zaten PostgreSQL’e g\u00f6re yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\nrails db:create<\/code><\/pre>\ndevelopment<\/code> ve test<\/code> ortamlar\u0131 i\u00e7in veritabanlar\u0131n\u0131 olu\u015fturacakt\u0131r. Hen\u00fcz bir tablo olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in rails db:migrate<\/code> komutu \u015fu an i\u00e7in herhangi bir i\u015flem yapmayacakt\u0131r, ancak veritaban\u0131 \u015femas\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in ileride kullanaca\u011f\u0131z.<\/p>\nTemel MVC Mimarisi ve \u0130lk Ad\u0131mlar<\/h3>\n
Model-View-Controller (MVC) Nedir?<\/h4>\n
\n* View:<\/strong> Kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcn\u00fc temsil eder. Modellerden gelen verileri alarak kullan\u0131c\u0131ya g\u00f6sterilecek HTML (veya di\u011fer formatlar) olu\u015fturur. Rails’te View’lar genellikle ERB (Embedded Ruby) \u015fablonlar\u0131d\u0131r.
\n* Controller:<\/strong> Model ve View aras\u0131ndaki arac\u0131d\u0131r. Kullan\u0131c\u0131n\u0131n isteklerini (HTTP request) al\u0131r, Model’den veri ister, bu verileri i\u015fler ve View’a g\u00f6ndererek bir yan\u0131t (HTTP response) olu\u015fturur.<\/p>\nRouting (Y\u00f6nlendirme)<\/h4>\n
config\/routes.rb<\/code> dosyas\u0131 belirler. Bu dosya, uygulaman\u0131z\u0131n “trafik polisi” gibidir.<\/p>\nconfig\/routes.rb<\/code> dosyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n ve basit bir ana sayfa rotas\u0131 tan\u0131mlayal\u0131m:<\/p>\n# config\/routes.rb\nRails.application.routes.draw do\n root 'pages#home' # Uygulaman\u0131n k\u00f6k dizinine gelen istekleri PagesController'daki home metoduna y\u00f6nlendirir.\nend<\/code><\/pre>\nroot<\/code> rotas\u0131, taray\u0131c\u0131n\u0131zda http:\/\/localhost:3000\/<\/code> adresine gitti\u011finizde PagesController<\/code> i\u00e7indeki home<\/code> ad\u0131nda bir metodu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 s\u00f6yler.<\/p>\nController Olu\u015fturma<\/h4>\n
PagesController<\/code>‘\u0131 olu\u015ftural\u0131m. Rails generator’\u0131 kullanarak h\u0131zl\u0131ca bir controller olu\u015fturabiliriz:<\/p>\nrails generate controller Pages home about<\/code><\/pre>\n
\n* app\/controllers\/pages_controller.rb<\/code> dosyas\u0131n\u0131 olu\u015fturur.
\n* home<\/code> ve about<\/code> ad\u0131nda iki bo\u015f metod ekler.
\n* app\/views\/pages\/home.html.erb<\/code> ve app\/views\/pages\/about.html.erb<\/code> ad\u0131nda iki view dosyas\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\npages_controller.rb<\/code> dosyas\u0131 \u015f\u00f6yle g\u00f6r\u00fcnecektir:<\/p>\n# app\/controllers\/pages_controller.rb\nclass PagesController < ApplicationController\n def home\n # Burada ana sayfa i\u00e7in gerekli verileri haz\u0131rlayabiliriz.\n end\n\n def about\n # Burada \"Hakk\u0131m\u0131zda\" sayfas\u0131 i\u00e7in gerekli verileri haz\u0131rlayabiliriz.\n end\nend<\/code><\/pre>\nView Olu\u015fturma<\/h4>\n
rails generate controller<\/code> komutuyla olu\u015fturulan view dosyalar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyelim.<\/p>\napp\/views\/pages\/home.html.erb<\/code> dosyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n ve i\u00e7ine basit bir HTML i\u00e7eri\u011fi ekleyin:<\/p>\n+erb\n\n\napp\/views\/pages\/about.html.erb<\/code> dosyas\u0131na da benzer bir i\u00e7erik ekleyin:<\/p>\n+erb\n\n\n<%= ... %><\/code> etiketleri, Ruby kodunun \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 HTML i\u00e7ine yerle\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. link_to<\/code> ise Rails'in bir helper metodudur ve belirtilen rota i\u00e7in bir HTML ba\u011flant\u0131s\u0131 olu\u015fturur. root_path<\/code> ve pages_about_path<\/code> ise Rails'in otomatik olarak olu\u015fturdu\u011fu rota helper'lar\u0131d\u0131r.<\/p>\nrails server<\/code> (veya rails s<\/code>) komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n. Taray\u0131c\u0131n\u0131zda http:\/\/localhost:3000\/<\/code> adresine giderek ana sayfan\u0131z\u0131 g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\nVeritaban\u0131 ve Model Katman\u0131<\/h3>\n
Model Olu\u015fturma<\/h4>\n
Post<\/code> modeli olu\u015ftural\u0131m:<\/p>\nrails generate model Post title:string content:text<\/code><\/pre>\n
\n1. app\/models\/post.rb<\/code> ad\u0131nda bir model dosyas\u0131 olu\u015fturur.
\n2. db\/migrate\/YYYYMMDDHHMMSS_create_posts.rb<\/code> ad\u0131nda bir migration dosyas\u0131 olu\u015fturur. Migration dosyalar\u0131, veritaban\u0131 \u015femas\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikleri (tablo olu\u015fturma, s\u00fctun ekleme vb.) y\u00f6netmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\npost.rb<\/code> dosyas\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta bo\u015f olacakt\u0131r, ancak Active Record sayesinde veritaban\u0131 tablosuyla etkile\u015fim kurma yetene\u011fine sahiptir.<\/p>\ncreate_posts.rb<\/code> migration dosyas\u0131 \u015f\u00f6yle g\u00f6r\u00fcnecektir:<\/p>\n# db\/migrate\/YYYYMMDDHHMMSS_create_posts.rb\nclass CreatePosts < ActiveRecord::Migration[7.0] # Rails versiyonuna g\u00f6re de\u011fi\u015febilir\n def change\n create_table :posts do |t|\n t.string :title\n t.text :content\n\n t.timestamps # created_at ve updated_at s\u00fctunlar\u0131n\u0131 otomatik ekler\n end\n end\nend<\/code><\/pre>\nposts<\/code> tablosunu olu\u015ftural\u0131m:<\/p>\nrails db:migrate<\/code><\/pre>\nposts<\/code> ad\u0131nda, id<\/code>, title<\/code>, content<\/code>, created_at<\/code> ve updated_at<\/code> s\u00fctunlar\u0131na sahip bir tablo var.<\/p>\nActive Record<\/h4>\n
post = Post.new(title: \"\u0130lk G\u00f6nderi\", content: \"Bu benim ilk blog g\u00f6nderim.\")\n post.save # Veritaban\u0131na kaydeder\n # Veya daha k\u0131sas\u0131:\n Post.create(title: \"\u0130kinci G\u00f6nderi\", content: \"Bu da ikinci g\u00f6nderi.\")<\/code><\/pre>\nall_posts = Post.all # T\u00fcm g\u00f6nderileri al\u0131r\n first_post = Post.first # \u0130lk g\u00f6nderiyi al\u0131r\n specific_post = Post.find(1) # ID'si 1 olan g\u00f6nderiyi al\u0131r\n search_posts = Post.where(\"title LIKE ?\", \"%ilk%\") # Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda \"ilk\" ge\u00e7en g\u00f6nderileri bulur<\/code><\/pre>\npost = Post.find(1)\n post.title = \"G\u00fcncellenmi\u015f Ba\u015fl\u0131k\"\n post.save # De\u011fi\u015fiklikleri kaydeder\n # Veya daha k\u0131sas\u0131:\n post.update(content: \"G\u00fcncellenmi\u015f i\u00e7erik.\")<\/code><\/pre>\npost = Post.find(1)\n post.destroy # G\u00f6nderiyi veritaban\u0131ndan siler<\/code><\/pre>\nValidasyonlar<\/h4>\n
# app\/models\/post.rb\nclass Post < ApplicationRecord\n validates :title, presence: true, length: { minimum: 5 }\n validates :content, presence: true\nend<\/code><\/pre>\nPost<\/code> objesi olu\u015fturup kaydetmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, e\u011fer ba\u015fl\u0131k bo\u015fsa post.save<\/code> metodu false<\/code> d\u00f6necek ve post.errors.full_messages<\/code> ile hata mesajlar\u0131na eri\u015febilece\u011fiz.<\/p>\n\u0130li\u015fkiler<\/h4>\n
User<\/code> modelimiz olsayd\u0131 ve bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n birden fazla g\u00f6nderi yazabilece\u011fini belirtmek isteseydik:<\/p>\n# app\/models\/user.rb\nclass User < ApplicationRecord\n has_many :posts # Bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n birden fazla g\u00f6nderisi olabilir\nend\n\napp\/models\/post.rb<\/h2>\nclass Post < ApplicationRecord\n belongs_to :user # Bir g\u00f6nderi bir kullan\u0131c\u0131ya aittir\nend<\/code><\/pre>\n
posts<\/code> tablosuna user_id<\/code> ad\u0131nda bir foreign key eklememiz gerekir (yeni bir migration ile).<\/p>\nSeed Verileri<\/h4>\n
db\/seeds.rb<\/code> dosyas\u0131 bunun i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n# db\/seeds.rb\nPost.destroy_all # Mevcut t\u00fcm g\u00f6nderileri sil (iste\u011fe ba\u011fl\u0131)\n\nPost.create(title: \"Seed ile Olu\u015fturulan \u0130lk G\u00f6nderi\", content: \"Bu bir seed verisidir.\")\nPost.create(title: \"\u0130kinci Seed G\u00f6nderisi\", content: \"Daha fazla i\u00e7erik.\")<\/code><\/pre>\nrails db:seed<\/code><\/pre>\nCRUD \u0130\u015flevselli\u011fi Geli\u015ftirme<\/h3>\n
Post<\/code> modelimiz oldu\u011funa ve temel veritaban\u0131 etkile\u015fimlerini anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re, bir blog uygulamas\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturan CRUD (Create, Read, Update, Delete) i\u015flevselli\u011fini Rails'in sundu\u011fu ara\u00e7larla nas\u0131l geli\u015ftirece\u011fimizi g\u00f6relim.<\/p>\nResourceful Routing<\/h4>\n
posts<\/code>) t\u00fcm standart CRUD i\u015flemlerini kapsayan rotalar\u0131 tek bir sat\u0131rda tan\u0131mlayabiliriz:<\/p>\n# config\/routes.rb\nRails.application.routes.draw do\n root 'pages#home'\n resources :posts # Bu tek sat\u0131r, 7 farkl\u0131 rota olu\u015fturur!\nend<\/code><\/pre>\nresources :posts<\/code> komutu a\u015fa\u011f\u0131daki rotalar\u0131 otomatik olarak olu\u015fturur:<\/p>\n
\n| :---------- | :------------------ | :---------------- | :--------------------------------- | :------------------ |
\n| GET | \/posts<\/code> | posts#index<\/code> | T\u00fcm g\u00f6nderileri listele | posts_path<\/code> |
\n| GET | \/posts\/:id<\/code> | posts#show<\/code> | Belirli bir g\u00f6nderiyi g\u00f6ster | post_path(post)<\/code> |
\n| GET | \/posts\/new<\/code> | posts#new<\/code> | Yeni bir g\u00f6nderi olu\u015fturma formu | new_post_path<\/code> |
\n| POST | \/posts<\/code> | posts#create<\/code> | Yeni g\u00f6nderiyi kaydet | posts_path<\/code> |
\n| GET | \/posts\/:id\/edit<\/code> | posts#edit<\/code> | Mevcut g\u00f6nderiyi d\u00fczenleme formu | edit_post_path(post)<\/code> |
\n| PATCH\/PUT | \/posts\/:id<\/code> | posts#update<\/code> | Mevcut g\u00f6nderiyi g\u00fcncelle | post_path(post)<\/code> |
\n| DELETE | \/posts\/:id<\/code> | posts#destroy<\/code> | Belirli bir g\u00f6nderiyi sil | post_path(post)<\/code> |<\/p>\nrails routes<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz.<\/p>\nController Actions<\/h4>\n
PostsController<\/code>'\u0131 olu\u015ftural\u0131m:<\/p>\nrails generate controller Posts<\/code><\/pre>\napp\/controllers\/posts_controller.rb<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyerek CRUD aksiyonlar\u0131n\u0131 ekleyelim:<\/p>\n# app\/controllers\/posts_controller.rb\nclass PostsController < ApplicationController\n before_action :set_post, only: [:show, :edit, :update, :destroy]\n\n # GET \/posts\n def index\n @posts = Post.all\n end\n\n # GET \/posts\/:id\n def show\n # @post, set_post metodunda ayarland\u0131\n end\n\n # GET \/posts\/new\n def new\n @post = Post.new\n end\n\n # POST \/posts\n def create\n @post = Post.new(post_params)\n if @post.save\n redirect_to @post, notice: 'G\u00f6nderi ba\u015far\u0131yla olu\u015fturuldu.'\n else\n render :new, status: :unprocessable_entity\n end\n end\n\n # GET \/posts\/:id\/edit\n def edit\n # @post, set_post metodunda ayarland\u0131\n end\n\n # PATCH\/PUT \/posts\/:id\n def update\n if @post.update(post_params)\n redirect_to @post, notice: 'G\u00f6nderi ba\u015far\u0131yla g\u00fcncellendi.'\n else\n render :edit, status: :unprocessable_entity\n end\n end\n\n # DELETE \/posts\/:id\n def destroy\n @post.destroy\n redirect_to posts_url, notice: 'G\u00f6nderi ba\u015far\u0131yla silindi.'\n end\n\n private\n\n # Tekrar eden kodu \u00f6nlemek i\u00e7in DRY prensibi\n def set_post\n @post = Post.find(params[:id])\n end\n\n # G\u00fcvenlik i\u00e7in strong parameters kullan\u0131l\u0131r\n def post_params\n params.require(:post).permit(:title, :content)\n end\nend<\/code><\/pre>\n
\n* before_action :set_post, only: [...]<\/code>: Belirtilen aksiyonlar \u00e7al\u0131\u015fmadan \u00f6nce set_post<\/code> metodunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ve @post<\/code> de\u011fi\u015fkenini ayarlar. Bu, kod tekrar\u0131n\u0131 \u00f6nler.
\n* post_params<\/code>: G\u00fcvenlik i\u00e7in \"strong parameters\" ad\u0131 verilen bir Rails \u00f6zelli\u011fidir. Bu, sadece izin verilen parametrelerin (burada title<\/code> ve content<\/code>) controller'a ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar ve Mass Assignment zafiyetini \u00f6nler.
\n* redirect_to<\/code>: \u0130\u015flem ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funda kullan\u0131c\u0131y\u0131 ba\u015fka bir sayfaya y\u00f6nlendirir.
\n* render<\/code>: Bir view dosyas\u0131n\u0131 do\u011frudan render eder, taray\u0131c\u0131ya yeni bir HTTP iste\u011fi g\u00f6ndermez.
\n* status: :unprocessable_entity<\/code>: HTTP 422 durum kodunu g\u00f6nderir, bu da iste\u011fin anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ancak i\u015flenemedi\u011fi anlam\u0131na gelir (\u00f6rn. validasyon hatalar\u0131).<\/p>\nForm Olu\u015fturma<\/h4>\n
form_with<\/code> helper'\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\napp\/views\/posts<\/code> dizini alt\u0131nda index.html.erb<\/code> (t\u00fcm g\u00f6nderileri listelemek i\u00e7in), show.html.erb<\/code> (tek bir g\u00f6nderiyi g\u00f6stermek i\u00e7in), new.html.erb<\/code> (yeni g\u00f6nderi formu i\u00e7in) ve edit.html.erb<\/code> (g\u00f6nderiyi d\u00fczenleme formu i\u00e7in) dosyalar\u0131n\u0131 olu\u015ftural\u0131m.<\/p>\napp\/views\/posts\/index.html.erb<\/code>:<\/strong><\/p>\n+erb\n\n<%= link_to 'Yeni G\u00f6nderi Olu\u015ftur', new_post_path %>\n\n<% if notice %>\n <%= link_to post.title, post_path(post) %><\/h2>\n
\n <\/div>\n<% end %><\/code><\/pre>\napp\/views\/posts\/show.html.erb<\/code>:<\/strong><\/p>\n+erb\n\napp\/views\/posts\/new.html.erb<\/code>:<\/strong><\/p>\n+erb\n\n<%= render 'form', post: @post %>\n<%= link_to 'Geri', posts_path %><\/code><\/pre>\n