{"id":32494,"date":"2025-10-22T11:41:12","date_gmt":"2025-10-22T08:41:12","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?p=32494"},"modified":"2025-10-22T11:41:12","modified_gmt":"2025-10-22T08:41:12","slug":"vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/","title":{"rendered":"VPS&#8217;te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p><body><\/p>\n<h2>VPS&#8217;te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r?<\/h2>\n<p>VPS (Sanal \u00d6zel Sunucu) kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in sistem kaynaklar\u0131n\u0131n etkin y\u00f6netimi, sunucunun performans\u0131 ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6neme sahiptir. \u00d6zellikle s\u0131n\u0131rl\u0131 RAM kaynaklar\u0131na sahip VPS&#8217;lerde, sanal bellek veya di\u011fer ad\u0131yla swap alan\u0131, sistemin bellek yetersizli\u011fi durumlar\u0131nda \u00e7\u00f6kmesini \u00f6nleyen kritik bir g\u00fcvenlik a\u011f\u0131 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Bu makalede, sanal belle\u011fin ne oldu\u011funu, neden bir VPS&#8217;te swap alan\u0131na ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu, swap dosyas\u0131n\u0131n nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131n\u0131, yap\u0131land\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve optimize edilece\u011fini detayl\u0131 bir \u015fekilde ele alaca\u011f\u0131z. Amac\u0131m\u0131z, VPS&#8217;inizi daha kararl\u0131 ve performansl\u0131 hale getirmek i\u00e7in gerekli t\u00fcm ad\u0131mlar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r bir dille sunmakt\u0131r.<\/p>\n<h3>Sanal Bellek (Swap) Nedir?<\/h3>\n<p>Sanal bellek (swap), i\u015fletim sistemlerinin fiziksel RAM (Rastgele Eri\u015fim Belle\u011fi) yetersiz kald\u0131\u011f\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 bir disk alan\u0131d\u0131r. Temel olarak, RAM&#8217;de aktif olarak kullan\u0131lmayan veya daha az \u00f6ncelikli olan veri sayfalar\u0131n\u0131 sabit diske ta\u015f\u0131r. Bu i\u015flem, sistemin daha fazla RAM&#8217;e sahipmi\u015f gibi davranmas\u0131n\u0131 sa\u011flar ve bellek t\u00fckenmesi (Out Of Memory &#8211; OOM) durumlar\u0131n\u0131 engeller.<\/p>\n<p>Fiziksel RAM, bilgisayar\u0131n en h\u0131zl\u0131 depolama birimlerinden biridir ve i\u015flemcinin verilere an\u0131nda eri\u015fmesini sa\u011flar. Ancak RAM&#8217;in boyutu s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Uygulamalar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a, veriler ve program kodlar\u0131 RAM&#8217;e y\u00fcklenir. E\u011fer \u00e7al\u0131\u015fan uygulamalar\u0131n toplam bellek ihtiyac\u0131 fiziksel RAM&#8217;i a\u015farsa, i\u015fletim sistemi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131na girer. \u0130\u015fte bu noktada sanal bellek devreye girer.<\/p>\n<p>Swap alan\u0131, genellikle bir swap b\u00f6l\u00fcm\u00fc (ayr\u0131 bir disk b\u00f6l\u00fcm\u00fc) veya bir swap dosyas\u0131 (mevcut bir dosya sistemi \u00fczerindeki \u00f6zel bir dosya) olarak yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r. VPS ortamlar\u0131nda, genellikle swap dosyas\u0131 olu\u015fturmak daha esnek ve yayg\u0131n bir y\u00f6ntemdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc disk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yeniden boyutland\u0131rmaya gerek kalmaz.<\/p>\n<p>\u0130\u015fletim sistemi, RAM dolmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, &#8220;sayfalama&#8221; (paging) ad\u0131 verilen bir i\u015flemle, en az kullan\u0131lan veya en eski bellek sayfalar\u0131n\u0131 swap alan\u0131na yazar. Bu i\u015flem, RAM&#8217;de bo\u015f yer a\u00e7arak yeni verilere veya daha aktif uygulamalara yer sa\u011flar. Daha sonra, swap alan\u0131na yaz\u0131lan bu verilere tekrar ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda, i\u015fletim sistemi bu verileri diskten RAM&#8217;e geri okur. Bu i\u015fleme &#8220;sayfa takas\u0131&#8221; (swapping) denir.<\/p>\n<p>Swap i\u015flemi, fiziksel disklerin RAM&#8217;e k\u0131yasla \u00e7ok daha yava\u015f olmas\u0131 nedeniyle performansta belirgin bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe neden olabilir. Bu nedenle swap, bir performans art\u0131rma arac\u0131 olarak de\u011fil, sistemin \u00e7\u00f6kmesini veya uygulamalar\u0131n OOM killer taraf\u0131ndan sonland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen bir &#8220;can simidi&#8221; olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. \u0130deal olan, sistemin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca az swap kullanmas\u0131d\u0131r. Ancak belirli senaryolarda ve \u00f6zellikle s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklara sahip VPS&#8217;lerde, swap alan\u0131 kritik bir rol oynar.<\/p>\n<h3>Neden Bir VPS&#8217;te Swap Alan\u0131na \u0130htiya\u00e7 Duyulur?<\/h3>\n<p>Bir VPS, fiziksel bir sunucunun sanalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir dilimi oldu\u011fundan, genellikle ayr\u0131lm\u0131\u015f RAM kaynaklar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklar, bir\u00e7ok VPS kullan\u0131c\u0131s\u0131 i\u00e7in performans ve kararl\u0131l\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilir. Swap alan\u0131, bu sorunlar\u0131 hafifletmek i\u00e7in hayati bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<h4>S\u0131n\u0131rl\u0131 RAM Kaynaklar\u0131<\/h4>\n<p>\u00c7o\u011fu giri\u015f seviyesi veya orta d\u00fczey VPS paketi, genellikle 1GB, 2GB veya 4GB gibi s\u0131n\u0131rl\u0131 RAM miktarlar\u0131yla gelir. Modern i\u015fletim sistemleri ve uygulamalar, zamanla daha fazla bellek t\u00fcketme e\u011filimindedir. Bir web sunucusu (Apache, Nginx), veritaban\u0131 (MySQL, PostgreSQL), \u00f6nbellekleme sistemi (Redis, Memcached) ve di\u011fer arka plan servisleri ayn\u0131 anda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, bu s\u0131n\u0131rl\u0131 RAM h\u0131zla t\u00fckenebilir. Swap alan\u0131, bu durumlarda ek bir bellek tamponu sa\u011flayarak sistemin \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etmesine olanak tan\u0131r.<\/p>\n<h4>Uygulama \u0130htiya\u00e7lar\u0131<\/h4>\n<p>Baz\u0131 uygulamalar, belirli i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda anl\u0131k olarak y\u00fcksek bellek t\u00fcketimine ihtiya\u00e7 duyabilir. \u00d6rne\u011fin, b\u00fcy\u00fck bir veritaban\u0131 sorgusu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bir yaz\u0131l\u0131m derlendi\u011finde veya bir Java uygulamas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda (JVM&#8217;nin bellek ay\u0131rmas\u0131) RAM kullan\u0131m\u0131 aniden f\u0131rlayabilir. E\u011fer sistemde yeterli RAM yoksa, bu t\u00fcr i\u015flemler ba\u015far\u0131s\u0131z olabilir veya sistemi durma noktas\u0131na getirebilir. Swap, bu t\u00fcr &#8220;bellek patlamalar\u0131n\u0131&#8221; absorbe ederek uygulaman\u0131n tamamlanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n<h4>Sistem Kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/h4>\n<p>Yetersiz RAM, Linux sistemlerinde &#8220;Out Of Memory (OOM) killer&#8221; ad\u0131 verilen bir mekanizman\u0131n devreye girmesine neden olabilir. OOM killer, sistemin tamamen donmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in en fazla bellek t\u00fcketen veya en az \u00f6ncelikli s\u00fcre\u00e7leri otomatik olarak sonland\u0131r\u0131r. Bu durum, \u00e7al\u0131\u015fan bir web sitesi veya kritik bir uygulaman\u0131n aniden kapanmas\u0131na ve veri kayb\u0131na yol a\u00e7abilir. Swap alan\u0131, OOM killer&#8217;\u0131n devreye girme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltarak sistemin genel kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Uygulamalar\u0131n aniden sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 yerine, performans d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ya\u015fanarak da olsa \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etmeleri tercih edilir.<\/p>\n<h4>Performans D\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc vs. \u00c7\u00f6kme<\/h4>\n<p>Swap kullan\u0131m\u0131, RAM&#8217;den diske veri yazma ve okuma i\u015flemleri nedeniyle ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak performansta bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe yol a\u00e7ar. Disk eri\u015fimi, RAM eri\u015fiminden katlarca daha yava\u015ft\u0131r. Ancak bu performans d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc, sistemin tamamen \u00e7\u00f6kmesinden veya kritik uygulamalar\u0131n sonland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan \u00e7ok daha kabul edilebilir bir durumdur. Swap, bir sistemin tamamen kullan\u0131lamaz hale gelmesini \u00f6nleyen bir &#8220;son \u00e7are&#8221; mekanizmas\u0131d\u0131r. Performans d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc, kullan\u0131c\u0131n\u0131n daha yava\u015f yan\u0131t s\u00fcreleri deneyimlemesine neden olsa da, servislerin tamamen kesintiye u\u011framas\u0131n\u0131 engeller.<\/p>\n<h4>Hibernasyon ve Uyku Modlar\u0131 (Daha Az \u0130lgili)<\/h4>\n<p>Her ne kadar VPS ortamlar\u0131nda genellikle kullan\u0131lmasa da, fiziksel makinelerde swap alan\u0131 hibernasyon (haz\u0131rda bekletme) i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131r. Hibernasyon s\u0131ras\u0131nda, sistemin t\u00fcm RAM i\u00e7eri\u011fi swap alan\u0131na yaz\u0131l\u0131r ve makine kapat\u0131l\u0131r. Yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, RAM i\u00e7eri\u011fi swap&#8217;ten geri y\u00fcklenir. Bu \u00f6zellik, VPS&#8217;ler i\u00e7in pek ge\u00e7erli olmasa da, swap&#8217;in genel kullan\u0131m alanlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n<p>\u00d6zetle, bir VPS&#8217;te swap alan\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 RAM kaynaklar\u0131n\u0131 dengelemek, anl\u0131k bellek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak ve sistemin bellek yetersizli\u011fi nedeniyle \u00e7\u00f6kmesini \u00f6nlemek i\u00e7in kritik bir bile\u015fendir. Do\u011fru yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, VPS&#8217;inizin daha dayan\u0131kl\u0131 ve kararl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h3>Swap Alan\u0131 Olu\u015fturmadan \u00d6nce Dikkat Edilmesi Gerekenler<\/h3>\n<p>Swap alan\u0131 yap\u0131land\u0131rmak basit bir i\u015flem gibi g\u00f6r\u00fcnse de, baz\u0131 \u00f6nemli noktalar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak, potansiyel sorunlar\u0131 \u00f6nlemek ve en iyi performans\u0131 elde etmek i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<h4>Disk Alan\u0131<\/h4>\n<p>Swap dosyas\u0131, fiziksel diskinizde yer kaplar. Bu nedenle, swap dosyas\u0131 olu\u015fturmadan \u00f6nce yeterli bo\u015f disk alan\u0131n\u0131z oldu\u011fundan emin olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Olu\u015fturmak istedi\u011finiz swap dosyas\u0131n\u0131n boyutu kadar bo\u015f alan\u0131n\u0131z olmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 2GB&#8217;l\u0131k bir swap dosyas\u0131 i\u00e7in en az 2GB bo\u015f disk alan\u0131na ihtiyac\u0131n\u0131z olacakt\u0131r. <code>df -h<\/code> komutu ile mevcut disk kullan\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 kontrol edebilirsiniz.<\/p>\n<h4>Performans Etkisi<\/h4>\n<p>Daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi, swap alan\u0131 RAM&#8217;den \u00e7ok daha yava\u015ft\u0131r. Sabit diskler (HDD) veya hatta SSD&#8217;ler bile RAM&#8217;in h\u0131z\u0131na yakla\u015famaz. Bu nedenle, sistemin s\u0131k s\u0131k swap kullanmas\u0131, genel performansta belirgin bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe neden olacakt\u0131r. Swap, bir performans art\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fil, bir g\u00fcvenlik a\u011f\u0131d\u0131r. Amac\u0131n\u0131z, swap kullan\u0131m\u0131n\u0131 en aza indirmek olmal\u0131d\u0131r. E\u011fer sisteminiz s\u00fcrekli swap kullan\u0131yorsa, bu, RAM&#8217;in yetersiz oldu\u011funun bir i\u015faretidir ve uzun vadede daha fazla RAM&#8217;e yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmelisiniz.<\/p>\n<h4>SSD vs. HDD<\/h4>\n<p>VPS&#8217;ler genellikle SSD (Kat\u0131 Hal S\u00fcr\u00fcc\u00fc) veya NVMe depolama kullan\u0131r. SSD&#8217;ler, geleneksel HDD&#8217;lere g\u00f6re \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131d\u0131r ve bu nedenle swap i\u015flemlerinde daha iyi performans sunarlar. Ancak, SSD&#8217;lerin yazma d\u00f6ng\u00fcs\u00fc s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. S\u00fcrekli ve yo\u011fun swap kullan\u0131m\u0131, SSD&#8217;nin \u00f6mr\u00fcn\u00fc teorik olarak k\u0131saltabilir. Modern SSD&#8217;ler olduk\u00e7a dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011fundan, normal bir VPS kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in bu genellikle b\u00fcy\u00fck bir endi\u015fe kayna\u011f\u0131 de\u011fildir. Ancak a\u015f\u0131r\u0131 swap kullan\u0131m\u0131 durumunda bu potansiyel etkiyi ak\u0131lda tutmakta fayda vard\u0131r. E\u011fer VPS&#8217;iniz HDD tabanl\u0131 depolama kullan\u0131yorsa, swap kullan\u0131m\u0131 performans d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc daha da belirgin hale getirecektir.<\/p>\n<h4>Mevcut Swap Durumu<\/h4>\n<p>Baz\u0131 VPS sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131, varsay\u0131lan olarak k\u00fc\u00e7\u00fck bir swap alan\u0131 yap\u0131land\u0131rm\u0131\u015f olabilir. Swap dosyas\u0131 olu\u015fturmaya ba\u015flamadan \u00f6nce, sunucunuzda zaten bir swap alan\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmelisiniz. E\u011fer varsa, yeni bir tane olu\u015fturmak yerine mevcut olan\u0131 geni\u015fletmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz (ancak bu makale yeni bir dosya olu\u015fturmaya odaklanacakt\u0131r) veya mevcut olan\u0131n yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirebilirsiniz. <code>sudo swapon --show<\/code> veya <code>free -h<\/code> komutlar\u0131 ile mevcut swap durumunu kontrol edebilirsiniz.<\/p>\n<h4>VPS Sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 Politikalar\u0131<\/h4>\n<p>\u00c7ok nadir durumlarda, baz\u0131 VPS sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 swap dosyas\u0131 olu\u015fturma konusunda k\u0131s\u0131tlamalar getirebilir veya belirli tavsiyelerde bulunabilir. Genellikle bu bir sorun te\u015fkil etmez, ancak emin de\u011filseniz sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n belgelerini kontrol etmek veya destek ekibiyle ileti\u015fime ge\u00e7mek iyi bir fikir olabilir. \u00c7o\u011fu sa\u011flay\u0131c\u0131, kendi swap dosyan\u0131z\u0131 olu\u015fturman\u0131za izin verir.<\/p>\n<p>Bu dikkat edilmesi gereken noktalar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, swap alan\u0131 yap\u0131land\u0131rma i\u015flemine daha bilin\u00e7li bir \u015fekilde ba\u015flayabilir ve VPS&#8217;inizin ihtiya\u00e7lar\u0131na en uygun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sa\u011flayabilirsiniz.<\/p>\n<h3>Linux&#8217;ta Swap Dosyas\u0131 Yap\u0131land\u0131rma Ad\u0131mlar\u0131<\/h3>\n<p>Linux tabanl\u0131 bir VPS&#8217;te swap dosyas\u0131 olu\u015fturmak ve yap\u0131land\u0131rmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 takip edebilirsiniz. Bu ad\u0131mlar, Ubuntu, Debian, CentOS, Fedora gibi \u00e7o\u011fu modern Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \u0130\u015flemler i\u00e7in <code>root<\/code> yetkisine veya <code>sudo<\/code> kullanma yetkisine sahip olman\u0131z gerekmektedir.<\/p>\n<h4>Ad\u0131m 1: Mevcut Swap Durumunu Kontrol Etme<\/h4>\n<p>\u00d6ncelikle, sunucunuzda zaten bir swap alan\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edelim:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo swapon --show<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, etkinle\u015ftirilmi\u015f swap alanlar\u0131n\u0131 listeler. E\u011fer herhangi bir \u00e7\u0131kt\u0131 vermezse, sisteminizde etkin bir swap alan\u0131 yok demektir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, genel bellek kullan\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 ve swap durumunuzu g\u00f6rmek i\u00e7in <code>free -h<\/code> komutunu kullanabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">free -h<\/code><\/pre>\n<p>Bu komutun \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131nda &#8220;Swap&#8221; sat\u0131r\u0131n\u0131 kontrol edin. E\u011fer &#8220;Total&#8221; de\u011feri &#8220;0B&#8221; ise, swap alan\u0131n\u0131z yoktur.<\/p>\n<h4>Ad\u0131m 2: Swap Dosyas\u0131 Olu\u015fturma<\/h4>\n<p>Swap dosyas\u0131 olu\u015fturman\u0131n iki ana yolu vard\u0131r: <code>fallocate<\/code> ve <code>dd<\/code>. <code>fallocate<\/code> modern Linux sistemlerinde daha h\u0131zl\u0131 ve \u00f6nerilen y\u00f6ntemdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc dosya i\u00e7in disk alan\u0131n\u0131 an\u0131nda ay\u0131r\u0131r. <code>dd<\/code> ise daha eski bir y\u00f6ntemdir ve dosyan\u0131n i\u00e7ine s\u0131f\u0131r yazarak olu\u015fturur, bu da daha uzun s\u00fcrebilir.<\/p>\n<p><strong>\u00d6nerilen Y\u00f6ntem: <code>fallocate<\/code> ile Dosya Olu\u015fturma<\/strong><\/p>\n<p>Bu \u00f6rnekte 2GB (2048MB) boyutunda bir swap dosyas\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131z. \u0130htiya\u00e7lar\u0131n\u0131za g\u00f6re boyutu de\u011fi\u015ftirebilirsiniz (\u00f6rne\u011fin, 4G i\u00e7in <code>4G<\/code>).<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo fallocate -l 2G \/swapfile<\/code><\/pre>\n<p><strong>Alternatif Y\u00f6ntem: <code>dd<\/code> ile Dosya Olu\u015fturma (Gerekirse)<\/strong><\/p>\n<p>E\u011fer <code>fallocate<\/code> komutu sunucunuzda yoksa veya bir hata verirse, <code>dd<\/code> komutunu kullanabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo dd if=\/dev\/zero of=\/swapfile bs=1M count=2048<\/code><\/pre>\n<p>*   <code>if=\/dev\/zero<\/code>: Giri\u015f dosyas\u0131 olarak s\u0131f\u0131rlarla dolu bir sanal cihaz kullan\u0131r.<br \/>\n*   <code>of=\/swapfile<\/code>: \u00c7\u0131kt\u0131 dosyas\u0131 olarak <code>\/swapfile<\/code> ad\u0131n\u0131 belirtiriz.<br \/>\n*   <code>bs=1M<\/code>: Her blo\u011fun boyutunu 1 Megabayt olarak ayarlar.<br \/>\n*   <code>count=2048<\/code>: 2048 blok yaz\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirtir, bu da toplamda 2048 MB (2 GB) yapar.<\/p>\n<p>Dosya olu\u015fturulduktan sonra, do\u011fru boyutta olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edebilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">ls -lh \/swapfile<\/code><\/pre>\n<p>\u00c7\u0131kt\u0131, dosyan\u0131n boyutunu g\u00f6stermelidir (\u00f6rne\u011fin, <code>2.0G<\/code>).<\/p>\n<h4>Ad\u0131m 3: Dosya \u0130zinlerini Ayarlama<\/h4>\n<p>Swap dosyas\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in, yaln\u0131zca <code>root<\/code> kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n okuma ve yazma iznine sahip olmas\u0131 \u00f6nemlidir. Di\u011fer kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bu dosyaya eri\u015fimini engellemelisiniz.<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo chmod 600 \/swapfile<\/code><\/pre>\n<p>*   <code>600<\/code> izni, yaln\u0131zca dosya sahibinin (root) okuma ve yazma yetkisine sahip oldu\u011fu anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<h4>Ad\u0131m 4: Swap Alan\u0131n\u0131 Etkinle\u015ftirme<\/h4>\n<p>Olu\u015fturdu\u011fumuz dosyay\u0131 swap alan\u0131 olarak bi\u00e7imlendirmemiz ve etkinle\u015ftirmemiz gerekiyor.<\/p>\n<p>\u00d6nce bi\u00e7imlendirme:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo mkswap \/swapfile<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, dosyay\u0131 swap alan\u0131 olarak kullan\u0131labilir hale getirir ve bir UUID atar.<\/p>\n<p>\u015eimdi swap alan\u0131n\u0131 etkinle\u015ftirelim:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo swapon \/swapfile<\/code><\/pre>\n<h4>Ad\u0131m 5: Kal\u0131c\u0131 Hale Getirme (Yeniden Ba\u015flatmada Devam Etme)<\/h4>\n<p>\u015eu anki swap alan\u0131, sunucu yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kaybolacakt\u0131r. Bunu kal\u0131c\u0131 hale getirmek i\u00e7in <code>\/etc\/fstab<\/code> dosyas\u0131na bir giri\u015f eklememiz gerekir. Bu dosya, sistem ba\u015flang\u0131c\u0131nda hangi dosya sistemlerinin ba\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 belirler.<\/p>\n<p><code>\/etc\/fstab<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek i\u00e7in bir metin d\u00fczenleyici kullan\u0131n, \u00f6rne\u011fin <code>nano<\/code>:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo nano \/etc\/fstab<\/code><\/pre>\n<p>Dosyan\u0131n sonuna a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131r\u0131 ekleyin:<\/p>\n<pre><code class=\"language-\">\/swapfile none swap sw 0 0<\/code><\/pre>\n<p>*   <code>\/swapfile<\/code>: Swap dosyas\u0131n\u0131n yolu.<br \/>\n*   <code>none<\/code>: Ba\u011flama noktas\u0131 yok.<br \/>\n*   <code>swap<\/code>: Dosya sistemi t\u00fcr\u00fc.<br \/>\n*   <code>sw<\/code>: Se\u00e7enekler (swap olarak etkinle\u015ftir).<br \/>\n*   <code>0 0<\/code>: Dump ve fsck se\u00e7enekleri (swap i\u00e7in genellikle 0 0 kullan\u0131l\u0131r).<\/p>\n<p>De\u011fi\u015fiklikleri kaydedip <code>nano<\/code>&#8216;dan \u00e7\u0131k\u0131n (Ctrl+O, Enter, Ctrl+X).<\/p>\n<p><code>fstab<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenledikten sonra, sistemin bu yeni giri\u015fi okumas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz. Bu komut, <code>fstab<\/code> dosyas\u0131ndaki t\u00fcm giri\u015fleri test eder ve ba\u011flar. E\u011fer bir hata varsa, burada ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo mount -a<\/code><\/pre>\n<h4>Ad\u0131m 6: Do\u011frulama<\/h4>\n<p>T\u00fcm ad\u0131mlar\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra, swap alan\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131yla etkinle\u015ftirildi\u011fini ve kal\u0131c\u0131 olarak ayarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in tekrar kontrol edelim:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo swapon --show<\/code><\/pre>\n<p>Bu komutun \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131nda <code>\/swapfile<\/code> ve boyutu g\u00f6r\u00fcnmelidir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca <code>free -h<\/code> komutuyla da kontrol edebilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">free -h<\/code><\/pre>\n<p>&#8220;Swap&#8221; sat\u0131r\u0131nda &#8220;Total&#8221; ve &#8220;Used&#8221; de\u011ferlerinin beklendi\u011fi gibi g\u00fcncellendi\u011fini g\u00f6rmelisiniz.<\/p>\n<p>Tebrikler! VPS&#8217;inizde sanal bellek (swap dosyas\u0131) ba\u015far\u0131yla yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131. Bu, sisteminizin bellek yetersizli\u011fi durumlar\u0131nda daha kararl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<h3>Swap Performans\u0131n\u0131 Optimize Etme<\/h3>\n<p>Swap alan\u0131 olu\u015fturmak \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r, ancak swap kullan\u0131m\u0131n\u0131 daha verimli hale getirmek i\u00e7in baz\u0131 \u00e7ekirdek parametrelerini ayarlayarak performans\u0131 optimize edebilirsiniz. Bu parametreler, sistemin swap alan\u0131n\u0131 ne kadar agresif kullanaca\u011f\u0131n\u0131 kontrol eder.<\/p>\n<h4>Swappiness De\u011feri<\/h4>\n<p><code>swappiness<\/code> de\u011feri, Linux \u00e7ekirde\u011finin RAM bo\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen ne kadar agresif bir \u015fekilde swap alan\u0131na veri ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen bir parametredir. De\u011fer 0 ile 100 aras\u0131nda de\u011fi\u015fir:<\/p>\n<p>*   <strong><code>swappiness = 0<\/code> (veya 1):<\/strong> \u00c7ekirdek, sadece RAM tamamen doldu\u011funda ve ba\u015fka bir se\u00e7enek kalmad\u0131\u011f\u0131nda swap kullanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu, swap kullan\u0131m\u0131n\u0131 en aza indirir ve genellikle sunucular i\u00e7in \u00f6nerilen bir ayard\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc RAM&#8217;in \u00f6nceli\u011fi vard\u0131r. (Modern \u00e7ekirdeklerde 0 yerine 1 kullan\u0131lmas\u0131 tavsiye edilir, 0 baz\u0131 durumlarda swap&#8217;i tamamen devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakabilir.)<br \/>\n*   <strong><code>swappiness = 60<\/code> (Varsay\u0131lan):<\/strong> \u00c7ekirdek, RAM&#8217;in yakla\u015f\u0131k %40&#8217;\u0131 doldu\u011funda swap kullanmaya ba\u015flar. Bu, masa\u00fcst\u00fc sistemler i\u00e7in daha uygun olabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u0131k kullan\u0131lan uygulamalar\u0131n RAM&#8217;de kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flarken, nadiren kullan\u0131lanlar\u0131 diske ta\u015f\u0131r.<br \/>\n*   <strong><code>swappiness = 100<\/code>:<\/strong> \u00c7ekirdek, RAM&#8217;i \u00e7ok agresif bir \u015fekilde swap&#8217;e ta\u015f\u0131r. Bu, genellikle \u00f6nerilmez ve performans\u0131 ciddi \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcrebilir.<\/p>\n<p><strong>VPS&#8217;ler i\u00e7in \u00d6nerilen Swappiness De\u011feri:<\/strong><\/p>\n<p>VPS&#8217;ler genellikle belirli bir amaca hizmet eden sunucular oldu\u011fundan, RAM&#8217;in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca verimli kullan\u0131lmas\u0131 istenir. Bu nedenle, <code>swappiness<\/code> de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fck tutmak, yani \u00e7ekirde\u011fin RAM&#8217;i tercih etmesini sa\u011flamak genellikle en iyisidir. <code>10<\/code> veya <code>20<\/code> gibi de\u011ferler genellikle iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. Baz\u0131 durumlarda <code>1<\/code> de\u011feri bile tercih edilebilir.<\/p>\n<p><strong>Mevcut <code>swappiness<\/code> De\u011ferini Kontrol Etme:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">cat \/proc\/sys\/vm\/swappiness<\/code><\/pre>\n<p><strong>Ge\u00e7ici Olarak <code>swappiness<\/code> De\u011ferini De\u011fi\u015ftirme:<\/strong><\/p>\n<p>Bu de\u011fi\u015fiklik, sistem yeniden ba\u015flat\u0131lana kadar ge\u00e7erli olacakt\u0131r:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo sysctl vm.swappiness=10<\/code><\/pre>\n<p>(Burada 10 yerine istedi\u011finiz de\u011feri girebilirsiniz.)<\/p>\n<p><strong>Kal\u0131c\u0131 Olarak <code>swappiness<\/code> De\u011ferini De\u011fi\u015ftirme:<\/strong><\/p>\n<p>Bu de\u011fi\u015fiklik, sistem yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da ge\u00e7erli olacak \u015fekilde <code>\/etc\/sysctl.conf<\/code> dosyas\u0131na eklenmelidir:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo nano \/etc\/sysctl.conf<\/code><\/pre>\n<p>Dosyan\u0131n sonuna a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131r\u0131 ekleyin:<\/p>\n<pre><code class=\"language-\">vm.swappiness=10<\/code><\/pre>\n<p>Kaydedip \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, de\u011fi\u015fiklikleri etkinle\u015ftirmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo sysctl -p<\/code><\/pre>\n<h4>VFS Cache Pressure (Sanal Dosya Sistemi \u00d6nbellek Bas\u0131nc\u0131)<\/h4>\n<p><code>vfs_cache_pressure<\/code> parametresi, Linux \u00e7ekirde\u011finin dizin ve inode \u00f6nbelle\u011fini ne kadar agresif bir \u015fekilde geri alaca\u011f\u0131n\u0131 (yani bellekten temizleyece\u011fini) kontrol eder. Bu \u00f6nbellekler, dosya sistemi i\u015flemlerini h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>*   <strong><code>vfs_cache_pressure = 100<\/code> (Varsay\u0131lan):<\/strong> \u00c7ekirdek, dizin ve inode \u00f6nbelle\u011fini di\u011fer \u00f6nbelleklere (sayfa \u00f6nbelle\u011fi gibi) k\u0131yasla olduk\u00e7a agresif bir \u015fekilde geri al\u0131r. Bu, dosya sistemi \u00f6nbelleklerinin h\u0131zla temizlenmesine ve diskten yeniden okunmas\u0131na neden olabilir, bu da performans\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilir.<br \/>\n*   <strong><code>vfs_cache_pressure<\/code> de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fcrmek (\u00f6rne\u011fin 50):<\/strong> \u00c7ekirde\u011fin dizin ve inode \u00f6nbelle\u011fini daha uzun s\u00fcre RAM&#8217;de tutmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu, dosya sistemi tabanl\u0131 i\u015flemler i\u00e7in performans\u0131 art\u0131rabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u0131k eri\u015filen dizin ve dosya meta verileri RAM&#8217;de kal\u0131r.<\/p>\n<p><strong>VPS&#8217;ler i\u00e7in \u00d6nerilen VFS Cache Pressure De\u011feri:<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu sunucu ortam\u0131nda, dosya sistemi \u00f6nbelleklerinin daha uzun s\u00fcre RAM&#8217;de kalmas\u0131 faydal\u0131 olabilir. Bu nedenle, <code>vfs_cache_pressure<\/code> de\u011ferini <code>50<\/code> gibi bir de\u011fere d\u00fc\u015f\u00fcrmek genellikle \u00f6nerilir.<\/p>\n<p><strong>Mevcut <code>vfs_cache_pressure<\/code> De\u011ferini Kontrol Etme:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">cat \/proc\/sys\/vm\/vfs_cache_pressure<\/code><\/pre>\n<p><strong>Ge\u00e7ici Olarak <code>vfs_cache_pressure<\/code> De\u011ferini De\u011fi\u015ftirme:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo sysctl vm.vfs_cache_pressure=50<\/code><\/pre>\n<p><strong>Kal\u0131c\u0131 Olarak <code>vfs_cache_pressure<\/code> De\u011ferini De\u011fi\u015ftirme:<\/strong><\/p>\n<p>Yine <code>\/etc\/sysctl.conf<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyin:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo nano \/etc\/sysctl.conf<\/code><\/pre>\n<p>Dosyan\u0131n sonuna a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131r\u0131 ekleyin:<\/p>\n<pre><code class=\"language-\">vm.vfs_cache_pressure=50<\/code><\/pre>\n<p>Kaydedip \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, de\u011fi\u015fiklikleri etkinle\u015ftirmek i\u00e7in:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo sysctl -p<\/code><\/pre>\n<p>Bu optimizasyon ayarlar\u0131, VPS&#8217;inizin bellek y\u00f6netimini daha verimli hale getirerek, swap kullan\u0131m\u0131n\u0131 en aza indirmeye ve genel sistem performans\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmeye yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Unutmay\u0131n ki her sistem farkl\u0131d\u0131r, bu y\u00fczden bu de\u011ferleri uygulad\u0131ktan sonra sisteminizin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 izlemek ve gerekirse ayarlamalar yapmak \u00f6nemlidir.<\/p>\n<h3>Swap Alan\u0131n\u0131 Kald\u0131rma<\/h3>\n<p>Baz\u0131 durumlarda, swap alan\u0131n\u0131 kald\u0131rmak isteyebilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, VPS&#8217;inize daha fazla RAM eklediyseniz ve art\u0131k swap&#8217;e ihtiya\u00e7 duymuyorsan\u0131z, veya swap dosyas\u0131n\u0131 farkl\u0131 bir boyutta yeniden olu\u015fturmak istiyorsan\u0131z bu i\u015flemi yapman\u0131z gerekebilir. Swap alan\u0131n\u0131 kald\u0131rma ad\u0131mlar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<h4>Ad\u0131m 1: Swap Alan\u0131n\u0131 Devre D\u0131\u015f\u0131 B\u0131rakma<\/h4>\n<p>\u0130lk olarak, etkin olan swap dosyas\u0131n\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakman\u0131z gerekir. Bu, sistemin art\u0131k bu dosyay\u0131 sanal bellek olarak kullanmamas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo swapoff \/swapfile<\/code><\/pre>\n<p>E\u011fer birden fazla swap alan\u0131 varsa ve hepsini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak istiyorsan\u0131z:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo swapoff -a<\/code><\/pre>\n<p>Swap alan\u0131n\u0131n devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 <code>sudo swapon --show<\/code> veya <code>free -h<\/code> komutlar\u0131yla kontrol edebilirsiniz. <code>swapon --show<\/code> hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6stermemeli, <code>free -h<\/code> ise swap sat\u0131r\u0131nda <code>0B<\/code> g\u00f6stermelidir.<\/p>\n<h4>Ad\u0131m 2: fstab Giri\u015fini Kald\u0131rma<\/h4>\n<p>Sistemin yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda swap dosyas\u0131n\u0131 tekrar etkinle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in <code>\/etc\/fstab<\/code> dosyas\u0131ndaki ilgili sat\u0131r\u0131 silmeniz veya yorum sat\u0131r\u0131 haline getirmeniz gerekir.<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo nano \/etc\/fstab<\/code><\/pre>\n<p>Daha \u00f6nce ekledi\u011finiz \u015fu sat\u0131r\u0131 bulun:<\/p>\n<pre><code class=\"language-\">\/swapfile none swap sw 0 0<\/code><\/pre>\n<p>Bu sat\u0131r\u0131 tamamen silin veya ba\u015f\u0131na <code>#<\/code> i\u015fareti koyarak yorum sat\u0131r\u0131 haline getirin:<\/p>\n<pre><code class=\"language-\">#\/swapfile none swap sw 0 0<\/code><\/pre>\n<p>De\u011fi\u015fiklikleri kaydedip <code>nano<\/code>&#8216;dan \u00e7\u0131k\u0131n (Ctrl+O, Enter, Ctrl+X).<\/p>\n<h4>Ad\u0131m 3: Swap Dosyas\u0131n\u0131 Silme<\/h4>\n<p>Swap dosyas\u0131 art\u0131k kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve <code>fstab<\/code>&#8216;tan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, disk alan\u0131n\u0131 bo\u015faltmak amac\u0131yla dosyay\u0131 silebilirsiniz.<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo rm \/swapfile<\/code><\/pre>\n<p>Bu ad\u0131mlar\u0131 tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, swap dosyas\u0131 tamamen sisteminizden kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n<h3>S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular (SSS)<\/h3>\n<p>Swap alan\u0131 yap\u0131land\u0131rmas\u0131yla ilgili s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan baz\u0131 sorular ve yan\u0131tlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r:<\/p>\n<h4>Swap alan\u0131 ne kadar olmal\u0131?<\/h4>\n<p>Swap alan\u0131 boyutu i\u00e7in kesin bir kural yoktur ve bu, sistemin RAM miktar\u0131na, kullan\u0131m amac\u0131na ve i\u015f y\u00fck\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte, &#8220;RAM&#8217;in 2 kat\u0131&#8221; gibi \u00f6neriler yayg\u0131nd\u0131, ancak modern sistemlerde bu genellikle gereksizdir.<\/p>\n<p>*   <strong>G\u00fcncel \u00d6neriler (Genel Linux Kullan\u0131m\u0131):<\/strong><br \/>\n    *   <strong>1GB RAM veya daha az:<\/strong> RAM&#8217;in 1-2 kat\u0131 (\u00f6rne\u011fin 1GB RAM i\u00e7in 1-2GB swap).<br \/>\n    *   <strong>2GB-4GB RAM:<\/strong> RAM&#8217;in 0.5-1 kat\u0131 (\u00f6rne\u011fin 4GB RAM i\u00e7in 2-4GB swap).<br \/>\n    *   <strong>4GB RAM \u00fczeri:<\/strong> Genellikle RAM&#8217;in yar\u0131s\u0131 veya daha az\u0131 (\u00f6rne\u011fin 8GB RAM i\u00e7in 2-4GB swap).<br \/>\n    *   <strong>16GB RAM ve \u00fczeri:<\/strong> 2GB-4GB sabit bir swap alan\u0131 yeterli olabilir, hatta bazen swap&#8217;e hi\u00e7 ihtiya\u00e7 duyulmayabilir (ancak sistem kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir miktar \u00f6nerilir).<\/p>\n<p>*   <strong>VPS&#8217;ler i\u00e7in:<\/strong> \u00c7o\u011fu VPS, s\u0131n\u0131rl\u0131 RAM&#8217;e sahip oldu\u011fundan, genellikle 1GB veya 2GB swap dosyas\u0131, ani bellek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. E\u011fer VPS&#8217;inizde \u00e7ok fazla RAM varsa (\u00f6rne\u011fin 8GB+), 1GB veya 2GB swap yeterli olabilir. \u00d6nemli olan, sisteminizi izlemek ve ger\u00e7ek swap kullan\u0131m\u0131n\u0131za g\u00f6re ayarlama yapmakt\u0131r. \u00c7ok fazla swap alan\u0131 ay\u0131rmak, bo\u015funa disk alan\u0131 t\u00fcketir.<\/p>\n<h4>Swap alan\u0131 performans\u0131 art\u0131r\u0131r m\u0131?<\/h4>\n<p>Hay\u0131r, swap alan\u0131 do\u011frudan performans\u0131 art\u0131rmaz. Aksine, disk eri\u015fimi RAM eri\u015fiminden \u00e7ok daha yava\u015f oldu\u011fu i\u00e7in, sistemin s\u0131k s\u0131k swap kullanmas\u0131 performansta d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe neden olur. Swap&#8217;in as\u0131l amac\u0131, sistemin bellek yetersizli\u011fi nedeniyle \u00e7\u00f6kmesini \u00f6nlemek ve uygulamalar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etmesini sa\u011flamakt\u0131r. Bir g\u00fcvenlik a\u011f\u0131 veya can simidi olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<h4>SSD&#8217;de swap kullanmak \u00f6mr\u00fcn\u00fc k\u0131salt\u0131r m\u0131?<\/h4>\n<p>Evet, teorik olarak SSD&#8217;ler s\u0131n\u0131rl\u0131 yazma d\u00f6ng\u00fclerine sahiptir ve yo\u011fun swap kullan\u0131m\u0131 SSD&#8217;nin \u00f6mr\u00fcn\u00fc k\u0131saltabilir. Ancak modern SSD&#8217;ler olduk\u00e7a dayan\u0131kl\u0131d\u0131r ve g\u00fcnl\u00fck bir VPS&#8217;in normal swap kullan\u0131m\u0131yla \u00f6m\u00fcrlerinin ciddi \u015fekilde k\u0131salmas\u0131 pek olas\u0131 de\u011fildir. E\u011fer sisteminiz s\u00fcrekli ve yo\u011fun bir \u015fekilde swap kullan\u0131yorsa, bu RAM&#8217;in yetersiz oldu\u011funun bir i\u015faretidir ve daha fazla RAM eklemeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmelisiniz.<\/p>\n<h4>Swap alan\u0131 kullanmak her zaman iyi midir?<\/h4>\n<p>Hay\u0131r, her zaman iyi de\u011fildir. E\u011fer VPS&#8217;inizde fazlas\u0131yla RAM varsa ve hi\u00e7bir zaman bellek yetersizli\u011fi ya\u015fam\u0131yorsan\u0131z, swap alan\u0131 kullanmak gereksizdir ve hatta performans\u0131n\u0131z\u0131 hafif\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcrebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u015fletim sistemi, RAM bo\u015f olsa bile baz\u0131 verileri swap&#8217;e ta\u015f\u0131may\u0131 tercih edebilir (swappiness ayar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak), bu da gereksiz disk G\/\u00c7&#8217;sine neden olur. Ancak \u00e7o\u011fu VPS i\u00e7in, \u00f6zellikle s\u0131n\u0131rl\u0131 RAM&#8217;e sahip olanlar i\u00e7in, k\u00fc\u00e7\u00fck bir swap alan\u0131 bulundurmak sistem kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h4>Birden fazla swap dosyas\u0131 veya b\u00f6l\u00fcm\u00fc kullanabilir miyim?<\/h4>\n<p>Evet, Linux birden fazla swap dosyas\u0131 veya b\u00f6l\u00fcm\u00fc kullanabilir. Birden fazla swap alan\u0131n\u0131n olmas\u0131, sistemin swap G\/\u00c7 y\u00fck\u00fcn\u00fc da\u011f\u0131tmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir, ancak modern SSD&#8217;ler ve \u00e7ekirdek optimizasyonlar\u0131 ile \u00e7o\u011fu durumda tek bir swap dosyas\u0131 veya b\u00f6l\u00fcm\u00fc yeterlidir. Birden fazla swap alan\u0131 yap\u0131land\u0131rman\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, genellikle sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 fayday\u0131 a\u015fmaz.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7<\/h3>\n<p>VPS&#8217;inizde sanal bellek (swap dosyas\u0131) yap\u0131land\u0131rmak, \u00f6zellikle s\u0131n\u0131rl\u0131 RAM kaynaklar\u0131na sahip sunucular i\u00e7in hayati \u00f6neme sahip bir ad\u0131md\u0131r. Bu makalede ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, swap alan\u0131, sistemin bellek yetersizli\u011fi durumlar\u0131nda \u00e7\u00f6kmesini engelleyen ve uygulamalar\u0131n daha kararl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir g\u00fcvenlik a\u011f\u0131 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Swap&#8217;in bir performans art\u0131rma arac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine RAM&#8217;den daha yava\u015f oldu\u011funu ve a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n performans\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fini unutmamak \u00f6nemlidir. Ancak do\u011fru yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir swap alan\u0131, OOM killer&#8217;\u0131n devreye girmesini \u00f6nleyerek ve anl\u0131k bellek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layarak VPS&#8217;inizin genel kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><code>fallocate<\/code> komutu ile swap dosyas\u0131n\u0131 olu\u015fturma, dosya izinlerini <code>chmod 600<\/code> ile ayarlama, <code>mkswap<\/code> ve <code>swapon<\/code> ile etkinle\u015ftirme ve son olarak <code>\/etc\/fstab<\/code>&#8216;a ekleyerek kal\u0131c\u0131 hale getirme ad\u0131mlar\u0131, bu s\u00fcrecin temelini olu\u015fturur. Ayr\u0131ca, <code>swappiness<\/code> ve <code>vfs_cache_pressure<\/code> gibi \u00e7ekirdek parametrelerini optimize etmek, sisteminizin swap alan\u0131n\u0131 daha ak\u0131ll\u0131ca kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak performans\u0131 daha da iyile\u015ftirebilir.<\/p>\n<p>VPS&#8217;inizin bellek kullan\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak izlemek (<code>free -h<\/code>, <code>htop<\/code> gibi ara\u00e7larla) ve swap ayarlar\u0131n\u0131z\u0131 sisteminizin ger\u00e7ek ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re ayarlamak, en iyi sonu\u00e7lar\u0131 elde etmenizi sa\u011flayacakt\u0131r. Unutmay\u0131n, iyi y\u00f6netilen bir VPS, hem sizin hem de kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131z i\u00e7in daha sorunsuz bir deneyim sunar. Bu rehber, VPS&#8217;inizin daha dayan\u0131kl\u0131 ve kararl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in sa\u011flam bir temel olu\u015fturman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"VPS&#8217;te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r?\nVPS (Sanal \u00d6zel Sunucu) kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in sistem kaynaklar\u0131n\u0131n etkin y\u00f6netimi","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-32494","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>VPS&#039;te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r? - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"VPS&#039;te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"VPS&#039;te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r? VPS (Sanal \u00d6zel Sunucu) kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in sistem kaynaklar\u0131n\u0131n etkin y\u00f6netimi\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-22T08:41:12+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"VPS&#8217;te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r?\",\"datePublished\":\"2025-10-22T08:41:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/\"},\"wordCount\":4104,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/\",\"name\":\"VPS'te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r? - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-10-22T08:41:12+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"VPS&#8217;te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"VPS'te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r? - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"VPS'te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r?","og_description":"VPS'te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r? VPS (Sanal \u00d6zel Sunucu) kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in sistem kaynaklar\u0131n\u0131n etkin y\u00f6netimi","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-10-22T08:41:12+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"21 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"VPS&#8217;te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r?","datePublished":"2025-10-22T08:41:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/"},"wordCount":4104,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/","name":"VPS'te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r? - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-10-22T08:41:12+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/vpste-sanal-bellek-swap-dosyasi-nasil-yapilandirilir\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"VPS&#8217;te Sanal Bellek (Swap Dosyas\u0131) Nas\u0131l Yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32494"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32494\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32495,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32494\/revisions\/32495"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}