{"id":31965,"date":"2025-10-16T04:40:52","date_gmt":"2025-10-16T01:40:52","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?p=31965"},"modified":"2025-10-16T04:40:52","modified_gmt":"2025-10-16T01:40:52","slug":"spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/","title":{"rendered":"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma"},"content":{"rendered":"<p><body><\/p>\n<h2>SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma<\/h2>\n<h3>Giri\u015f: E-posta G\u00fcvenli\u011finin Temel Ta\u015f\u0131<\/h3>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital d\u00fcnyas\u0131nda e-posta, ki\u015fisel ve kurumsal ileti\u015fimin vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Ancak bu yayg\u0131n kullan\u0131m, beraberinde ciddi g\u00fcvenlik risklerini de getirmektedir. E-posta sahtekarl\u0131\u011f\u0131 (spoofing), kimlik av\u0131 (phishing) sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131m da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 gibi tehditler, hem bireyler hem de kurulu\u015flar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck finansal kay\u0131plara, itibar zedelenmelerine ve veri ihlallerine yol a\u00e7abilmektedir. Bu tehditlerle m\u00fccadelede kullan\u0131lan en temel ve etkili mekanizmalardan biri de SPF (Sender Policy Framework) kayd\u0131d\u0131r. Bu makalede, SPF kayd\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu, nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, e-posta sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nlemedeki rol\u00fcn\u00fc ve e-posta teslim edilebilirli\u011fini nas\u0131l art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz. Ayr\u0131ca, SPF&#8217;in s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131na ve di\u011fer e-posta do\u011frulama protokolleriyle (DKIM ve DMARC) olan ili\u015fkisine de de\u011finece\u011fiz.<\/p>\n<h3>E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131 (Spoofing) Nedir ve Neden Tehlikelidir?<\/h3>\n<p>E-posta sahtekarl\u0131\u011f\u0131, bir sald\u0131rgan\u0131n g\u00f6nderici adresini taklit ederek, e-postay\u0131 sanki g\u00fcvenilir bir kaynaktan geliyormu\u015f gibi g\u00f6stermesidir. Bu, genellikle e-postan\u0131n &#8220;G\u00f6nderen&#8221; (From) alan\u0131ndaki adresin de\u011fi\u015ftirilmesiyle yap\u0131l\u0131r. Al\u0131c\u0131, e-postay\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda, tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 veya g\u00fcvendi\u011fi bir kurumdan, ki\u015fiden veya alan ad\u0131ndan geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Ancak ger\u00e7ekte e-posta, k\u00f6t\u00fc niyetli bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf\u00e7a g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\n<h4>Spoofing&#8217;in Ama\u00e7lar\u0131 ve Etkileri<\/h4>\n<p>Spoofing sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok amac\u0131 olabilir:<br \/>\n*   <strong>Kimlik Av\u0131 (Phishing):<\/strong> Kullan\u0131c\u0131lar\u0131 sahte web sitelerine y\u00f6nlendirerek oturum a\u00e7ma bilgilerini, kredi kart\u0131 numaralar\u0131n\u0131 veya di\u011fer hassas verileri \u00e7almak.<br \/>\n*   <strong>K\u00f6t\u00fc Ama\u00e7l\u0131 Yaz\u0131l\u0131m Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 (Malware Distribution):<\/strong> E-posta ekleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla vir\u00fcs, fidye yaz\u0131l\u0131m\u0131 (ransomware) veya casus yaz\u0131l\u0131m (spyware) gibi k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 yaymak.<br \/>\n*   <strong>\u0130\u015f E-postas\u0131 Uzla\u015fmas\u0131 (Business Email Compromise &#8211; BEC):<\/strong> \u015eirket y\u00f6neticisi veya finans departman\u0131 gibi \u00f6nemli bir ki\u015finin kimli\u011fine b\u00fcr\u00fcnerek \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 veya i\u015f ortaklar\u0131n\u0131 aldat\u0131p para transferleri veya hassas bilgi payla\u015f\u0131mlar\u0131 yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak.<br \/>\n*   <strong>\u0130tibar Zedeleme:<\/strong> Bir kurulu\u015fun veya ki\u015finin alan ad\u0131n\u0131 kullanarak spam veya zararl\u0131 i\u00e7erik g\u00f6ndermek, b\u00f6ylece o alan ad\u0131n\u0131n itibar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmek.<\/p>\n<p>Bu sald\u0131r\u0131lar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131 olabilir. Finansal kay\u0131plar, veri ihlalleri, m\u00fc\u015fteri g\u00fcveninin sars\u0131lmas\u0131, yasal sorunlar ve marka itibar\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 olarak zarar g\u00f6rmesi, spoofing&#8217;in potansiyel tehlikelerinden sadece birka\u00e7\u0131d\u0131r. SPF gibi do\u011frulama mekanizmalar\u0131, bu t\u00fcr tehditlere kar\u015f\u0131 ilk savunma hatt\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n<h3>SPF (Sender Policy Framework) Nedir?<\/h3>\n<p>SPF, bir alan ad\u0131n\u0131n e-posta g\u00f6ndermeye yetkili sunucular\u0131n\u0131 belirten, DNS tabanl\u0131 bir e-posta do\u011frulama protokol\u00fcd\u00fcr. Basit\u00e7e ifade etmek gerekirse, bir alan ad\u0131 sahibi, SPF kayd\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla &#8220;Bu alan ad\u0131mdan e-posta g\u00f6ndermesine izin verilen sunucular\u0131n listesi budur&#8221; der. Al\u0131c\u0131 e-posta sunucular\u0131 da bu bilgiyi kullanarak gelen e-postan\u0131n ger\u00e7ekten iddia etti\u011fi g\u00f6ndericiden gelip gelmedi\u011fini kontrol eder.<\/p>\n<h4>SPF Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r?<\/h4>\n<p>Bir e-posta g\u00f6nderildi\u011finde, al\u0131c\u0131 e-posta sunucusu a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyerek SPF kontrol\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirir:<br \/>\n1.  <strong>G\u00f6nderen Alan Ad\u0131n\u0131 Belirleme:<\/strong> Al\u0131c\u0131 sunucu, gelen e-postan\u0131n &#8220;Return-Path&#8221; (veya &#8220;Mail From&#8221; veya &#8220;Envelope From&#8221;) adresini inceler. Bu adres, e-postan\u0131n geri d\u00f6nece\u011fi adresi belirtir ve genellikle e-postan\u0131n g\u00f6r\u00fcnen g\u00f6nderici adresinden farkl\u0131 olabilir. SPF, bu &#8220;Return-Path&#8221; alan ad\u0131n\u0131 do\u011frular.<br \/>\n2.  <strong>SPF Kayd\u0131 Sorgulama:<\/strong> Al\u0131c\u0131 sunucu, &#8220;Return-Path&#8221; alan ad\u0131n\u0131n DNS kayd\u0131nda bir SPF (TXT) kayd\u0131 arar.<br \/>\n3.  <strong>IP Adresi Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131:<\/strong> Bulunan SPF kayd\u0131, e-postay\u0131 g\u00f6nderen sunucunun IP adresinin, yetkili g\u00f6nderici sunucular listesinde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol eder.<br \/>\n4.  <strong>Sonu\u00e7 Belirleme:<\/strong> Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma sonucuna g\u00f6re, al\u0131c\u0131 sunucu e-postan\u0131n ge\u00e7erli olup olmad\u0131\u011f\u0131na dair bir karar verir (ge\u00e7erli, ge\u00e7ersiz, \u015f\u00fcpheli vb.). Bu karara g\u00f6re e-postay\u0131 kabul edebilir, reddedebilir veya spam\/\u00f6nemsiz klas\u00f6r\u00fcne y\u00f6nlendirebilir.<\/p>\n<p>Bu s\u00fcre\u00e7, e-posta adresini taklit eden k\u00f6t\u00fc niyetli g\u00f6ndericilerin, yetkisiz sunucular arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla e-posta g\u00f6ndermesini zorla\u015ft\u0131r\u0131r. E\u011fer g\u00f6nderen sunucunun IP adresi SPF kayd\u0131nda belirtilen yetkili IP&#8217;ler aras\u0131nda de\u011filse, e-posta b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla sahte kabul edilir.<\/p>\n<h3>SPF Kayd\u0131n\u0131n Yap\u0131s\u0131 ve Bile\u015fenleri<\/h3>\n<p>SPF kayd\u0131, alan ad\u0131n\u0131n DNS kay\u0131tlar\u0131nda TXT (metin) kayd\u0131 olarak tutulur. Tek bir dize halinde tan\u0131mlan\u0131r ve belirli mekanizmalar ile niteleyicilerden olu\u015fur.<\/p>\n<h4>Temel Bile\u015fenler:<\/h4>\n<p>1.  <strong>S\u00fcr\u00fcm Belirleyici (<code>v=spf1<\/code>):<\/strong> Her SPF kayd\u0131, kullan\u0131lan SPF s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc belirtmek i\u00e7in <code>v=spf1<\/code> ile ba\u015flamak zorundad\u0131r. Bu, al\u0131c\u0131 sunuculara kayd\u0131n bir SPF kayd\u0131 oldu\u011funu bildirir.<br \/>\n2.  <strong>Mekanizmalar (Mechanisms):<\/strong> E-posta g\u00f6ndermeye yetkili sunucular\u0131 veya IP adreslerini tan\u0131mlayan kurallard\u0131r.<br \/>\n    *   <code>ip4:<IP adresi\/CIDR><\/code>: Belirli bir IPv4 adresinin veya IP blo\u011funun yetkili oldu\u011funu belirtir. \u00d6rnek: <code>ip4:192.168.1.1<\/code>, <code>ip4:192.168.1.0\/24<\/code>.<br \/>\n    *   <code>ip6:<IPv6 adresi\/CIDR><\/code>: Belirli bir IPv6 adresinin veya IP blo\u011funun yetkili oldu\u011funu belirtir. \u00d6rnek: <code>ip6:2001:0db8::1<\/code>.<br \/>\n    *   <code>a<\/code>: G\u00f6nderen alan ad\u0131n\u0131n A kayd\u0131nda belirtilen IP adreslerinin yetkili oldu\u011funu g\u00f6sterir. \u00d6rne\u011fin, <code>example.com<\/code> i\u00e7in <code>a<\/code> mekanizmas\u0131, <code>example.com<\/code>&#8216;un A kayd\u0131ndaki IP adreslerini yetkili k\u0131lar.<br \/>\n    *   <code>mx<\/code>: G\u00f6nderen alan ad\u0131n\u0131n MX (Mail Exchange) kay\u0131tlar\u0131nda belirtilen e-posta sunucular\u0131n\u0131n IP adreslerinin yetkili oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu, genellikle kendi e-posta sunucular\u0131n\u0131 kullanan kurulu\u015flar i\u00e7in faydal\u0131d\u0131r.<br \/>\n    *   <code>ptr<\/code>: G\u00f6nderen IP adresinin PTR kayd\u0131n\u0131n (reverse DNS) g\u00f6nderen alan ad\u0131yla e\u015fle\u015fti\u011fini kontrol eder. <strong>G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 ve performans sorunlar\u0131 nedeniyle kullan\u0131m\u0131 \u00f6nerilmez ve \u00e7o\u011fu e-posta sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan dikkate al\u0131nmaz.<\/strong><br \/>\n    *   <code>exists:<alan ad\u0131><\/code>: Belirtilen alan ad\u0131n\u0131n DNS&#8217;te var olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol eder. Varsa, yetkili kabul edilir. Genellikle daha karma\u015f\u0131k senaryolar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n    *   <code>include:<alan ad\u0131><\/code>: Ba\u015fka bir alan ad\u0131n\u0131n SPF kayd\u0131n\u0131 kendi kayd\u0131n\u0131za dahil etmenizi sa\u011flar. Bu, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf e-posta hizmetleri (Google Workspace, Office 365, Mailchimp, SendGrid vb.) kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin: <code>include:_spf.google.com<\/code>. Her <code>include<\/code> mekanizmas\u0131 bir DNS sorgusu (lookup) gerektirir ve bir SPF kayd\u0131nda en fazla 10 DNS sorgusu limiti vard\u0131r.<br \/>\n    *   <code>all<\/code>: T\u00fcm di\u011fer mekanizmalarla e\u015fle\u015fmeyen IP adresleri i\u00e7in varsay\u0131lan bir politika belirler. Bu, SPF kayd\u0131n\u0131n en \u00f6nemli k\u0131sm\u0131d\u0131r ve genellikle kayd\u0131n sonunda yer al\u0131r.<\/p>\n<p>3.  <strong>Niteleyiciler (Qualifiers):<\/strong> Her mekanizman\u0131n \u00f6n\u00fcne eklenerek, o mekanizmayla e\u015fle\u015fen bir IP adresi i\u00e7in nas\u0131l bir sonu\u00e7 d\u00f6nd\u00fcr\u00fclece\u011fini belirtir.<br \/>\n    *   <code>+<\/code> (Pass): E\u015fle\u015firse &#8220;ge\u00e7erli&#8221; (pass) sonucunu d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Bu varsay\u0131land\u0131r, yani bir niteleyici belirtilmezse <code>+<\/code> kabul edilir. \u00d6rnek: <code>+mx<\/code>, <code>mx<\/code>.<br \/>\n    *   <code>-<\/code> (Fail): E\u015fle\u015firse &#8220;kesinlikle ge\u00e7ersiz&#8221; (hard fail) sonucunu d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Bu, yetkisiz bir sunucudan gelen e-postalar\u0131n reddedilmesi gerekti\u011fini belirtir. \u00d6rnek: <code>-all<\/code>.<br \/>\n    *   <code>~<\/code> (SoftFail): E\u015fle\u015firse &#8220;\u015f\u00fcpheli\/ge\u00e7ersiz&#8221; (soft fail) sonucunu d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Bu, e-postan\u0131n muhtemelen sahte oldu\u011funu, ancak ge\u00e7ici bir hata olabilece\u011fini belirtir. Genellikle al\u0131c\u0131 sunucular bu e-postalar\u0131 spam olarak i\u015faretler, ancak do\u011frudan reddetmez. \u00d6rnek: <code>~all<\/code>.<br \/>\n    *   <code>?<\/code> (Neutral): E\u015fle\u015firse &#8220;belirsiz&#8221; (neutral) sonucunu d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Bu, SPF kayd\u0131n\u0131n e-postan\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi hakk\u0131nda bir beyanda bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Genellikle test a\u015famas\u0131nda veya politika belirlenmedi\u011finde kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rnek: <code>?all<\/code>.<\/p>\n<h4>\u00d6rnek SPF Kay\u0131tlar\u0131:<\/h4>\n<p>*   <strong>Sadece kendi sunucunuzdan g\u00f6nderim:<\/strong> <code>v=spf1 ip4:192.0.2.1 -all<\/code><br \/>\n*   <strong>MX kay\u0131tlar\u0131ndaki sunuculardan g\u00f6nderim:<\/strong> <code>v=spf1 mx -all<\/code><br \/>\n*   <strong>Google Workspace (eski G Suite) kullanan bir alan ad\u0131:<\/strong> <code>v=spf1 include:_spf.google.com ~all<\/code><br \/>\n*   <strong>Hem kendi sunucusu hem de Mailchimp kullanan bir alan ad\u0131:<\/strong> <code>v=spf1 ip4:192.0.2.1 include:servers.mcsv.net -all<\/code><\/p>\n<h3>SPF Kayd\u0131 Olu\u015fturma ve Yap\u0131land\u0131rma Ad\u0131mlar\u0131<\/h3>\n<p>Etkili bir SPF kayd\u0131 olu\u015fturmak, dikkatli bir planlama ve do\u011fru yap\u0131land\u0131rma gerektirir.<\/p>\n<h4>1. Yetkili G\u00f6nderici Sunucular\u0131n\u0131 Belirleme:<\/h4>\n<p>Alan ad\u0131n\u0131z ad\u0131na e-posta g\u00f6nderen t\u00fcm sunucular\u0131n bir listesini \u00e7\u0131kar\u0131n. Bu listeye \u015funlar dahil olabilir:<br \/>\n*   <strong>Kendi e-posta sunucular\u0131n\u0131z:<\/strong> \u015eirket i\u00e7i e-posta sunucular\u0131n\u0131z\u0131n IP adresleri.<br \/>\n*   <strong>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf e-posta hizmetleri:<\/strong> Google Workspace (Gmail), Microsoft 365 (Outlook), Zoho Mail, Proton Mail vb.<br \/>\n*   <strong>Pazarlama e-posta hizmetleri:<\/strong> Mailchimp, SendGrid, Constant Contact, HubSpot vb.<br \/>\n*   <strong>\u0130\u015flem e-postas\u0131 hizmetleri:<\/strong> Stripe, PayPal, e-ticaret platformlar\u0131 (Shopify, WooCommerce) gibi sistemlerden otomatik bildirimler g\u00f6nderen servisler.<br \/>\n*   <strong>Web bar\u0131nd\u0131rma sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n e-posta sunucular\u0131:<\/strong> E\u011fer web siteniz \u00fczerinden e-posta g\u00f6nderiliyorsa.<\/p>\n<p>Her bir hizmetin kendi SPF include mekanizmas\u0131 veya IP adresleri listesi olabilir. Bu bilgileri ilgili hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n dok\u00fcmantasyonundan alman\u0131z \u00f6nemlidir.<\/p>\n<h4>2. SPF Kayd\u0131 S\u00f6zdizimini Olu\u015fturma:<\/h4>\n<p>Belirledi\u011finiz yetkili sunuculara g\u00f6re SPF kayd\u0131n\u0131z\u0131 olu\u015fturun. En genel form\u00fcl\u00fc <code>v=spf1 [mekanizmalar] [varsay\u0131lan politika]<\/code> \u015feklindedir.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek Senaryo:<\/strong><br \/>\nBir \u015firket d\u00fc\u015f\u00fcnelim:<br \/>\n*   Kendi e-posta sunucusu var: IP adresi 192.0.2.5.<br \/>\n*   Pazarlama i\u00e7in Mailchimp kullan\u0131yor.<br \/>\n*   \u0130\u015flem e-postalar\u0131 i\u00e7in SendGrid kullan\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu senaryo i\u00e7in SPF kayd\u0131 \u015f\u00f6yle g\u00f6r\u00fcnebilir:<br \/>\n<code>v=spf1 ip4:192.0.2.5 include:servers.mcsv.net include:sendgrid.net -all<\/code><\/p>\n<p><strong>\u00d6nemli Not: 10 DNS Lookup Limiti<\/strong><br \/>\nSPF kayd\u0131n\u0131zdaki <code>include<\/code>, <code>a<\/code>, <code>mx<\/code>, <code>ptr<\/code> ve <code>exists<\/code> mekanizmalar\u0131 DNS sorgusu (lookup) gerektirir. Bir SPF kayd\u0131nda bu t\u00fcr mekanizmalar\u0131n toplam say\u0131s\u0131 10&#8217;u ge\u00e7emez. E\u011fer bu limiti a\u015farsan\u0131z, SPF kontrol\u00fc ba\u015far\u0131s\u0131z olur ve e-postalar\u0131n\u0131z spam olarak i\u015faretlenebilir veya reddedilebilir. Bu limiti a\u015fmamak i\u00e7in:<br \/>\n*   Gereksiz mekanizmalardan ka\u00e7\u0131n\u0131n.<br \/>\n*   Baz\u0131 hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131, birden fazla IP blo\u011funu tek bir <code>include<\/code> ile \u00f6zetleyebilir.<br \/>\n*   Kendi sunucular\u0131n\u0131z\u0131n IP&#8217;lerini do\u011frudan <code>ip4<\/code> veya <code>ip6<\/code> ile belirtmek, <code>a<\/code> veya <code>mx<\/code> kullanmaktan daha az DNS sorgusu maliyetli olabilir.<\/p>\n<h4>3. DNS Kayd\u0131n\u0131 Ekleme:<\/h4>\n<p>Olu\u015fturdu\u011funuz SPF kayd\u0131n\u0131 alan ad\u0131n\u0131z\u0131n DNS y\u00f6netim paneline TXT kayd\u0131 olarak eklemeniz gerekir.<br \/>\n*   <strong>T\u00fcr (Type):<\/strong> TXT<br \/>\n*   <strong>Ad\/Ana Bilgisayar (Name\/Host):<\/strong> Genellikle <code>@<\/code> veya alan ad\u0131n\u0131z\u0131n kendisi (\u00f6rne\u011fin <code>example.com<\/code>). E\u011fer bir alt alan ad\u0131 i\u00e7in SPF kayd\u0131 olu\u015fturuyorsan\u0131z, o alt alan ad\u0131n\u0131 belirtirsiniz (\u00f6rne\u011fin <code>mail.example.com<\/code>).<br \/>\n*   <strong>De\u011fer (Value):<\/strong> Olu\u015fturdu\u011funuz SPF dizesi (\u00f6rne\u011fin <code>v=spf1 ip4:192.0.2.5 include:servers.mcsv.net include:sendgrid.net -all<\/code>).<br \/>\n*   <strong>TTL (Time To Live):<\/strong> Genellikle 3600 saniye (1 saat) veya 14400 saniye (4 saat) olarak ayarlan\u0131r.<\/p>\n<p>Her alan ad\u0131 i\u00e7in yaln\u0131zca bir SPF TXT kayd\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Birden fazla SPF kayd\u0131 olmas\u0131, al\u0131c\u0131 sunucular\u0131n hangisini kullanaca\u011f\u0131na karar verememesine ve SPF kontrol\u00fcn\u00fcn ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131na yol a\u00e7ar. E\u011fer farkl\u0131 hizmetler i\u00e7in birden fazla SPF kayd\u0131n\u0131z varsa, bunlar\u0131 tek bir kay\u0131tta birle\u015ftirmeniz gerekmektedir.<\/p>\n<h4>4. Do\u011frulama ve Test Etme:<\/h4>\n<p>SPF kayd\u0131n\u0131 ekledikten sonra, do\u011fru \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak i\u00e7in do\u011frulama ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullan\u0131n. \u00c7evrimi\u00e7i SPF do\u011frulay\u0131c\u0131lar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, MXToolbox SPF Checker, DMARC Analyzer) alan ad\u0131n\u0131z\u0131n SPF kayd\u0131n\u0131 sorgulayarak s\u00f6zdizimi hatalar\u0131n\u0131, lookup limitini ve genel yap\u0131y\u0131 kontrol eder. Ayr\u0131ca, farkl\u0131 e-posta sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131na (Gmail, Outlook vb.) test e-postalar\u0131 g\u00f6ndererek SPF sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kontrol edebilirsiniz.<\/p>\n<h3>SPF Mekanizmalar\u0131 ve Niteleyicileri Derinlemesine<\/h3>\n<p>SPF kayd\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fc, mekanizmalar\u0131n ve niteleyicilerin do\u011fru bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<h4>Mekanizmalar\u0131n Detayl\u0131 A\u00e7\u0131klamas\u0131:<\/h4>\n<p>*   <strong><code>a<\/code> Mekanizmas\u0131:<\/strong> Alan ad\u0131n\u0131n A kayd\u0131ndaki IP adresini yetkili k\u0131lar.<br \/>\n    *   \u00d6rnek: <code>v=spf1 a -all<\/code><br \/>\n    *   <code>example.com<\/code>&#8216;un A kayd\u0131 <code>192.0.2.10<\/code> ise, bu IP adresi yetkili olur.<br \/>\n*   <strong><code>mx<\/code> Mekanizmas\u0131:<\/strong> Alan ad\u0131n\u0131n MX kay\u0131tlar\u0131nda listelenen t\u00fcm e-posta sunucular\u0131n\u0131n IP adreslerini yetkili k\u0131lar.<br \/>\n    *   \u00d6rnek: <code>v=spf1 mx -all<\/code><br \/>\n    *   E\u011fer <code>example.com<\/code>&#8216;un MX kay\u0131tlar\u0131 <code>mail.example.com<\/code> ve <code>backup.example.com<\/code> ise, bu sunucular\u0131n A kay\u0131tlar\u0131ndaki IP adresleri yetkili olur.<br \/>\n*   <strong><code>ip4<\/code> ve <code>ip6<\/code> Mekanizmalar\u0131:<\/strong> Belirli IP adreslerini veya CIDR bloklar\u0131n\u0131 yetkili k\u0131lar.<br \/>\n    *   \u00d6rnek: <code>v=spf1 ip4:192.0.2.1 ip6:2001:db8::1\/32 -all<\/code><br \/>\n    *   Do\u011frudan IP adreslerini belirtmek, DNS sorgular\u0131ndan tasarruf etmenizi sa\u011flar ve daha kesin bir kontrol sunar.<br \/>\n*   <strong><code>include<\/code> Mekanizmas\u0131:<\/strong> En s\u0131k kullan\u0131lan mekanizmalardan biridir. Ba\u015fka bir alan ad\u0131n\u0131n SPF kayd\u0131n\u0131 kendi kayd\u0131n\u0131za dahil eder.<br \/>\n    *   \u00d6rnek: <code>v=spf1 include:_spf.google.com include:spf.protection.outlook.com -all<\/code><br \/>\n    *   Her <code>include<\/code> bir DNS sorgusu olarak say\u0131l\u0131r. Bu nedenle, 10 lookup limitini a\u015fmamaya dikkat edin.<br \/>\n*   <strong><code>exists<\/code> Mekanizmas\u0131:<\/strong> Belirli bir alan ad\u0131n\u0131n DNS&#8217;te var olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol eder. Genellikle karma\u015f\u0131k senaryolarda veya anti-spam hizmetleriyle entegrasyonda kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n    *   \u00d6rnek: <code>v=spf1 exists:%{i}.spf.example.com -all<\/code> (Burada <code>% {i}<\/code> g\u00f6nderen IP adresini temsil eder).<br \/>\n*   <strong><code>all<\/code> Mekanizmas\u0131:<\/strong> T\u00fcm di\u011fer mekanizmalarla e\u015fle\u015fmeyen IP adresleri i\u00e7in bir varsay\u0131lan politika belirler. SPF kayd\u0131n\u0131n sonunda yer almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h4>Niteleyicilerin Detayl\u0131 A\u00e7\u0131klamas\u0131:<\/h4>\n<p>*   <strong><code>+<\/code> (Pass &#8211; Varsay\u0131lan):<\/strong> E\u011fer bir mekanizma bu niteleyici ile e\u015fle\u015firse, e-posta &#8220;ge\u00e7erli&#8221; kabul edilir. Genellikle a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmez \u00e7\u00fcnk\u00fc varsay\u0131lan davran\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n    *   <code>v=spf1 +mx +ip4:192.0.2.1 -all<\/code> veya <code>v=spf1 mx ip4:192.0.2.1 -all<\/code><br \/>\n*   <strong><code>-<\/code> (Hard Fail):<\/strong> En kat\u0131 politikad\u0131r. E\u011fer bir IP adresi bu niteleyici ile e\u015fle\u015fen bir mekanizmaya uymazsa, e-posta &#8220;kesinlikle ge\u00e7ersiz&#8221; kabul edilir ve genellikle reddedilir. Spoofing&#8217;i \u00f6nlemek i\u00e7in en g\u00fc\u00e7l\u00fc cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131kt\u0131r.<br \/>\n    *   <code>v=spf1 ip4:192.0.2.1 -all<\/code> (Bu, sadece 192.0.2.1&#8217;den gelenlere izin verir, di\u011ferlerini reddeder.)<br \/>\n*   <strong><code>~<\/code> (Soft Fail):<\/strong> Daha az kat\u0131 bir politikad\u0131r. E\u011fer bir IP adresi bu niteleyici ile e\u015fle\u015fen bir mekanizmaya uymazsa, e-posta &#8220;\u015f\u00fcpheli&#8221; olarak i\u015faretlenir. Al\u0131c\u0131 sunucular bu e-postalar\u0131 spam klas\u00f6r\u00fcne ta\u015f\u0131yabilir veya daha fazla analiz i\u00e7in tutabilir. Genellikle yeni SPF kay\u0131tlar\u0131n\u0131 test ederken veya t\u00fcm g\u00f6nderici IP&#8217;lerinden emin olunmad\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n    *   <code>v=spf1 ip4:192.0.2.1 ~all<\/code> (Bu, 192.0.2.1 d\u0131\u015f\u0131ndaki g\u00f6ndericileri \u015f\u00fcpheli olarak i\u015faretler.)<br \/>\n*   <strong><code>?<\/code> (Neutral):<\/strong> En zay\u0131f politikad\u0131r. Bu, SPF kayd\u0131n\u0131n e-postan\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi hakk\u0131nda bir beyanda bulunmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. E-posta, SPF kontrol\u00fcnden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak i\u015flenir. Genellikle SPF&#8217;i devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak veya test etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n    *   <code>v=spf1 ?all<\/code> (Bu, SPF&#8217;i pratik olarak etkisiz hale getirir.)<\/p>\n<p>En iyi uygulama, t\u00fcm yetkili g\u00f6ndericilerinizi listeledikten sonra <code>-all<\/code> (Hard Fail) kullanmakt\u0131r. Bu, alan ad\u0131n\u0131zdan yetkisiz e-posta g\u00f6nderilmesini en etkili \u015fekilde engeller. Ancak, t\u00fcm g\u00f6nderici IP&#8217;lerinden emin de\u011filseniz veya karma\u015f\u0131k bir e-posta altyap\u0131n\u0131z varsa, ba\u015flang\u0131\u00e7ta <code>~all<\/code> (Soft Fail) ile ba\u015flay\u0131p zamanla <code>-all<\/code>&#8216;a ge\u00e7i\u015f yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/p>\n<h3>SPF&#8217;in E-posta G\u00fcvenilirli\u011fine Katk\u0131s\u0131<\/h3>\n<p>SPF, sadece spoofing&#8217;i \u00f6nlemekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda e-posta ileti\u015fiminin genel g\u00fcvenilirli\u011fini de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h4>1. Teslim Edilebilirlik (Deliverability) Art\u0131\u015f\u0131:<\/h4>\n<p>SPF kayd\u0131 olan alan adlar\u0131ndan gelen e-postalar\u0131n, SPF kayd\u0131 olmayanlara g\u00f6re spam olarak i\u015faretlenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Al\u0131c\u0131 e-posta sunucular\u0131, SPF kontrol\u00fcn\u00fc ba\u015far\u0131yla ge\u00e7en e-postalar\u0131 daha g\u00fcvenilir bulur ve gelen kutusuna teslim etme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha y\u00fcksektir. Bu, pazarlama kampanyalar\u0131n\u0131n, i\u015flem e-postalar\u0131n\u0131n ve kritik i\u015f ileti\u015fimlerinin hedeflerine ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h4>2. Alan Ad\u0131 \u0130tibar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131:<\/h4>\n<p>SPF, k\u00f6t\u00fc niyetli akt\u00f6rlerin alan ad\u0131n\u0131z\u0131 kullanarak spam veya kimlik av\u0131 e-postalar\u0131 g\u00f6ndermesini engeller. Bu, alan ad\u0131n\u0131z\u0131n itibar\u0131n\u0131 korur. Bir alan ad\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131, o alan ad\u0131ndan gelen t\u00fcm e-postalar\u0131n spam olarak i\u015faretlenmesine yol a\u00e7abilir, bu da me\u015fru ileti\u015fimin bile engellenmesine neden olur. SPF, bu t\u00fcr k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131mlar\u0131 azaltarak alan ad\u0131n\u0131z\u0131n &#8220;temiz&#8221; kalmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n<h4>3. Phishing ve Spoofing Sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n Azalt\u0131lmas\u0131:<\/h4>\n<p>SPF, sald\u0131rganlar\u0131n alan ad\u0131n\u0131z\u0131 taklit etmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Ba\u015far\u0131l\u0131 bir SPF uygulamas\u0131, al\u0131c\u0131 e-posta sunucular\u0131n\u0131n sahte e-postalar\u0131 daha kolay tespit edip reddetmesini sa\u011flar. Bu, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131z\u0131n, m\u00fc\u015fterilerinizin ve i\u015f ortaklar\u0131n\u0131z\u0131n kimlik av\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131na maruz kalma riskini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131r.<\/p>\n<h4>4. G\u00fcven Olu\u015fturma:<\/h4>\n<p>Al\u0131c\u0131lar, SPF gibi do\u011frulama mekanizmalar\u0131n\u0131 kullanan alan adlar\u0131ndan gelen e-postalara daha fazla g\u00fcvenir. Bu g\u00fcven, marka sadakatini art\u0131rabilir ve kritik ileti\u015fimlerin daha etkili olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n<h3>SPF&#8217;in S\u0131n\u0131rlamalar\u0131 ve Ek Protokoller (DKIM, DMARC)<\/h3>\n<p>SPF, e-posta g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ilk ad\u0131md\u0131r, ancak baz\u0131 s\u0131n\u0131rlamalara sahiptir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, DKIM ve DMARC gibi di\u011fer e-posta do\u011frulama protokollerinin devreye girmesiyle giderilir.<\/p>\n<h4>SPF&#8217;in S\u0131n\u0131rlamalar\u0131:<\/h4>\n<p>1.  <strong>&#8220;Return-Path&#8221; Adresini Do\u011frulama:<\/strong> SPF, e-postan\u0131n g\u00f6r\u00fcnen &#8220;From&#8221; (G\u00f6nderen) adresini de\u011fil, &#8220;Return-Path&#8221; (Zarf G\u00f6ndericisi) adresini do\u011frular. Bu iki adres farkl\u0131 olabilir. Bir sald\u0131rgan, &#8220;Return-Path&#8221; adresini kendi kontrol\u00fcndeki bir alan ad\u0131na ayarlayabilirken, &#8220;From&#8221; adresini hedef alan ad\u0131n\u0131nm\u0131\u015f gibi g\u00f6sterebilir. Bu durumda SPF, &#8220;Return-Path&#8221; adresini kontrol edece\u011fi i\u00e7in ba\u015far\u0131l\u0131 bir sonu\u00e7 d\u00f6nebilir, ancak e-posta hala sahte olabilir.<br \/>\n2.  <strong>E-posta Y\u00f6nlendirme (Forwarding) Sorunlar\u0131:<\/strong> Bir e-posta y\u00f6nlendirildi\u011finde, e-postay\u0131 orijinal g\u00f6ndericiden alan ve ba\u015fka bir adrese y\u00f6nlendiren sunucu, orijinal g\u00f6ndericinin SPF kayd\u0131nda yetkili olmayabilir. Bu durumda SPF kontrol\u00fc ba\u015far\u0131s\u0131z olur ve me\u015fru bir e-posta yanl\u0131\u015fl\u0131kla reddedilebilir.<br \/>\n3.  <strong>\u0130\u00e7erik B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc Kontrol\u00fc Yok:<\/strong> SPF, e-postan\u0131n i\u00e7eri\u011finin iletim s\u0131ras\u0131nda de\u011fi\u015ftirilip de\u011fi\u015ftirilmedi\u011fini kontrol etmez. Sadece g\u00f6nderen sunucunun kimli\u011fini do\u011frular.<\/p>\n<p>Bu s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 gidermek ve daha kapsaml\u0131 bir e-posta g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in DKIM ve DMARC protokolleri SPF ile birlikte kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<h4>DKIM (DomainKeys Identified Mail):<\/h4>\n<p>DKIM, e-postan\u0131n g\u00f6nderen alan ad\u0131n\u0131n kimli\u011fini \u015fifresel olarak do\u011frular ve e-posta i\u00e7eri\u011finin iletim s\u0131ras\u0131nda de\u011fi\u015ftirilmedi\u011fini garanti eder. Bir e-posta g\u00f6nderildi\u011finde, g\u00f6nderen sunucu e-postan\u0131n ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n ve\/veya g\u00f6vdesinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u015fifrelenmi\u015f bir \u00f6zetini (hash) olu\u015fturur ve bunu bir dijital imza olarak e-postan\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na ekler. Al\u0131c\u0131 sunucu, g\u00f6nderen alan ad\u0131n\u0131n DNS kay\u0131tlar\u0131nda yay\u0131nlanan a\u00e7\u0131k anahtar\u0131 kullanarak bu imzay\u0131 do\u011frular. E\u011fer imza ge\u00e7erliyse ve i\u00e7erik e\u015fle\u015fiyorsa, e-posta hem g\u00f6ndericinin kimli\u011fini do\u011frulam\u0131\u015f hem de i\u00e7eri\u011finin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumu\u015f demektir.<\/p>\n<h4>DMARC (Domain-based Message Authentication, Reporting &#038; Conformance):<\/h4>\n<p>DMARC, SPF ve DKIM&#8217;i bir araya getiren ve e-posta do\u011frulama politikalar\u0131 belirlemenizi sa\u011flayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve en kapsaml\u0131 protokold\u00fcr. DMARC, alan ad\u0131 sahibine, SPF veya DKIM do\u011frulamas\u0131n\u0131 ge\u00e7emeyen e-postalarla ne yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 (hi\u00e7bir \u015fey yapma, karantinaya al, reddet) belirleme yetene\u011fi verir. En \u00f6nemlisi, DMARC, alan ad\u0131 sahiplerine, SPF ve DKIM kontrollerinin sonu\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda raporlar g\u00f6nderilmesini sa\u011flar. Bu raporlar, alan ad\u0131n\u0131zdan g\u00f6nderilen t\u00fcm e-postalar\u0131n (hem me\u015fru hem de sahte) performans\u0131n\u0131 izlemenize olanak tan\u0131r ve k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m giri\u015fimlerini tespit etmenize yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n<p><strong>\u00dc\u00e7l\u00fc Sacaya\u011f\u0131: SPF, DKIM, DMARC<\/strong><br \/>\nBu \u00fc\u00e7 protokol birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, e-posta g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc, \u00e7ok katmanl\u0131 bir savunma mekanizmas\u0131 olu\u015ftururlar:<br \/>\n*   <strong>SPF:<\/strong> E-postay\u0131 g\u00f6nderen sunucunun yetkili olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol eder.<br \/>\n*   <strong>DKIM:<\/strong> E-postan\u0131n g\u00f6ndericisinin kimli\u011fini \u015fifresel olarak do\u011frular ve i\u00e7eri\u011fin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc garantiler.<br \/>\n*   <strong>DMARC:<\/strong> SPF ve DKIM sonu\u00e7lar\u0131na dayanarak bir politika uygular ve alan ad\u0131 sahibine raporlama sa\u011flar.<\/p>\n<p>Bu \u00fc\u00e7 protokol\u00fcn entegrasyonu, e-posta sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 en \u00fcst d\u00fczeyde engeller ve e-posta teslim edilebilirli\u011fini maksimize eder.<\/p>\n<h3>S\u0131k\u00e7a Yap\u0131lan Hatalar ve En \u0130yi Uygulamalar<\/h3>\n<p>SPF kayd\u0131n\u0131n do\u011fru ve etkili bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in baz\u0131 yayg\u0131n hatalardan ka\u00e7\u0131nmak ve en iyi uygulamalar\u0131 takip etmek \u00f6nemlidir.<\/p>\n<h4>S\u0131k\u00e7a Yap\u0131lan Hatalar:<\/h4>\n<p>1.  <strong>Birden Fazla SPF Kayd\u0131:<\/strong> Bir alan ad\u0131 i\u00e7in birden fazla TXT kayd\u0131n\u0131n <code>v=spf1<\/code> ile ba\u015flamas\u0131 b\u00fcy\u00fck bir hatad\u0131r. DNS sunucular\u0131, hangi kayd\u0131 kullanacaklar\u0131n\u0131 bilemez ve SPF kontrol\u00fc ba\u015far\u0131s\u0131z olur. T\u00fcm yetkili g\u00f6ndericileri tek bir SPF kayd\u0131nda birle\u015ftirin.<br \/>\n2.  <strong>10 DNS Lookup Limitini A\u015fma:<\/strong> <code>include<\/code>, <code>a<\/code>, <code>mx<\/code>, <code>ptr<\/code> ve <code>exists<\/code> mekanizmalar\u0131 DNS sorgusu gerektirir. Toplamda 10&#8217;dan fazla sorgu i\u00e7eren bir SPF kayd\u0131, SPF kontrol\u00fcn\u00fcn ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131na neden olur. Bu limiti a\u015fmamak i\u00e7in gereksiz mekanizmalardan ka\u00e7\u0131n\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca do\u011frudan IP adreslerini kullan\u0131n.<br \/>\n3.  <strong>Yanl\u0131\u015f <code>all<\/code> Mekanizmas\u0131 Kullan\u0131m\u0131:<\/strong> SPF kayd\u0131n\u0131n sonundaki <code>all<\/code> mekanizmas\u0131n\u0131n niteleyicisi \u00e7ok \u00f6nemlidir.<br \/>\n    *   <code>?all<\/code> (Neutral) kullanmak, SPF&#8217;i neredeyse etkisiz hale getirir.<br \/>\n    *   <code>~all<\/code> (Soft Fail) kullanmak, \u015f\u00fcpheli e-postalar\u0131n spam klas\u00f6r\u00fcne d\u00fc\u015fmesine neden olabilir, ancak reddedilmez. Test a\u015famas\u0131nda faydal\u0131d\u0131r.<br \/>\n    *   <code>-all<\/code> (Hard Fail) kullanmak, en g\u00fcvenli se\u00e7enektir ancak t\u00fcm yetkili g\u00f6ndericilerinizi do\u011fru bir \u015fekilde listeledi\u011finizden emin olman\u0131z gerekir, aksi takdirde me\u015fru e-postalar reddedilebilir.<br \/>\n4.  <strong>Eksik <code>include<\/code> Mekanizmalar\u0131:<\/strong> \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf e-posta hizmetleri (pazarlama, i\u015flem vb.) kullan\u0131l\u0131yorsa ve bunlar\u0131n <code>include<\/code> mekanizmalar\u0131 SPF kayd\u0131na eklenmezse, bu hizmetlerden g\u00f6nderilen e-postalar SPF kontrol\u00fcnde ba\u015far\u0131s\u0131z olur.<br \/>\n5.  <strong><code>ptr<\/code> Mekanizmas\u0131n\u0131 Kullanmak:<\/strong> <code>ptr<\/code> mekanizmas\u0131, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 ve performans sorunlar\u0131 nedeniyle eskimi\u015ftir ve \u00e7o\u011fu e-posta sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan art\u0131k dikkate al\u0131nmaz. Kullan\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h4>En \u0130yi Uygulamalar:<\/h4>\n<p>1.  <strong>Kapsaml\u0131 Bir G\u00f6nderici Listesi Olu\u015fturun:<\/strong> Alan ad\u0131n\u0131z ad\u0131na e-posta g\u00f6nderen t\u00fcm sunucular\u0131 ve hizmetleri belirleyin. Hi\u00e7birini atlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olun.<br \/>\n2.  <strong>Tek Bir SPF Kayd\u0131 Tutun:<\/strong> T\u00fcm yetkili g\u00f6ndericileri tek bir TXT kayd\u0131nda birle\u015ftirin.<br \/>\n3.  <strong>10 DNS Lookup Limitine Dikkat Edin:<\/strong> Kayd\u0131n\u0131z\u0131 olu\u015ftururken bu limiti s\u00fcrekli kontrol edin. Karma\u015f\u0131k senaryolarda, baz\u0131 <code>include<\/code> mekanizmalar\u0131n\u0131 daha genel IP bloklar\u0131yla de\u011fi\u015ftirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz (e\u011fer m\u00fcmk\u00fcnse).<br \/>\n4.  <strong>Do\u011fru <code>all<\/code> Niteleyicisini Se\u00e7in:<\/strong> Ba\u015flang\u0131\u00e7ta <code>~all<\/code> ile ba\u015flay\u0131p t\u00fcm g\u00f6nderimlerinizi do\u011frulad\u0131ktan sonra <code>-all<\/code>&#8216;a ge\u00e7i\u015f yapmak g\u00fcvenli bir stratejidir.<br \/>\n5.  <strong>D\u00fczenli Kontrol ve G\u00fcncelleme:<\/strong> E-posta altyap\u0131n\u0131z veya kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf hizmetler de\u011fi\u015fti\u011finde (yeni bir pazarlama platformu eklemek, e-posta sunucunuzun IP adresini de\u011fi\u015ftirmek vb.), SPF kayd\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fcncellemeyi unutmay\u0131n.<br \/>\n6.  <strong>SPF Do\u011frulama Ara\u00e7lar\u0131n\u0131 Kullan\u0131n:<\/strong> Kayd\u0131n\u0131z\u0131 olu\u015fturduktan ve DNS&#8217;e ekledikten sonra, \u00e7evrimi\u00e7i ara\u00e7larla do\u011frulay\u0131n.<br \/>\n7.  <strong>DKIM ve DMARC ile Birlikte Kullan\u0131n:<\/strong> En iyi e-posta g\u00fcvenli\u011fi ve teslim edilebilirli\u011fi i\u00e7in SPF&#8217;i DKIM ve DMARC ile entegre edin. DMARC raporlar\u0131, SPF ve DKIM performans\u0131n\u0131z\u0131 izlemek i\u00e7in paha bi\u00e7ilmez bilgiler sa\u011flar.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7: E-posta G\u00fcvenli\u011finin Vazge\u00e7ilmezi<\/h3>\n<p>SPF kayd\u0131, e-posta sahtekarl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede temel bir savunma mekanizmas\u0131d\u0131r ve e-posta ileti\u015fiminin g\u00fcvenilirli\u011fini art\u0131rmada kritik bir rol oynar. Do\u011fru yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir SPF kayd\u0131, alan ad\u0131n\u0131z\u0131n itibar\u0131n\u0131 korur, e-postalar\u0131n\u0131z\u0131n spam olarak i\u015faretlenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azalt\u0131r ve kimlik av\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nemli bir bariyer olu\u015fturur.<\/p>\n<p>Ancak, modern e-posta tehditlerine kar\u015f\u0131 tam koruma sa\u011flamak i\u00e7in SPF tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. DKIM&#8217;in mesaj b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve g\u00f6nderen kimli\u011fini \u015fifresel olarak do\u011frulamas\u0131 ve DMARC&#8217;\u0131n politika uygulama ve raporlama yetenekleri, SPF&#8217;in s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 gidererek \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kapsaml\u0131 bir g\u00fcvenlik duru\u015fu sa\u011flar. Bu \u00fc\u00e7 protokol\u00fcn bir arada kullan\u0131lmas\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn karma\u015f\u0131k e-posta tehdit ortam\u0131nda hem bireyler hem de kurulu\u015flar i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir g\u00fcvenlik stratejisidir. E-posta altyap\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak, dijital varl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 korumak ve kesintisiz ileti\u015fimi s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in SPF, DKIM ve DMARC&#8217;\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde yap\u0131land\u0131rmak ve d\u00fczenli olarak izlemek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma\nGiri\u015f: E-posta G\u00fcvenli\u011finin Temel Ta\u015f\u0131\nG\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital d\u00fcnya","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-31965","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma Giri\u015f: E-posta G\u00fcvenli\u011finin Temel Ta\u015f\u0131 G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital d\u00fcnya\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-16T01:40:52+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma\",\"datePublished\":\"2025-10-16T01:40:52+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/\"},\"wordCount\":4004,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/\",\"name\":\"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-10-16T01:40:52+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma","og_description":"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma Giri\u015f: E-posta G\u00fcvenli\u011finin Temel Ta\u015f\u0131 G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dijital d\u00fcnya","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-10-16T01:40:52+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"21 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma","datePublished":"2025-10-16T01:40:52+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/"},"wordCount":4004,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/","name":"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-10-16T01:40:52+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/spf-kaydi-ile-e-posta-sahtekarligini-onleme-ve-guvenilirligini-artirma\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SPF Kayd\u0131 ile E-posta Sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme ve G\u00fcvenilirli\u011fini Art\u0131rma"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31965","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31965"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31965\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31966,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31965\/revisions\/31966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31965"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31965"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31965"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}