{"id":31302,"date":"2025-10-08T11:41:07","date_gmt":"2025-10-08T08:41:07","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?p=31302"},"modified":"2025-10-08T11:41:07","modified_gmt":"2025-10-08T08:41:07","slug":"nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/","title":{"rendered":"Nginx&#8217;i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><body><\/p>\n<h2>Nginx&#8217;i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h2>\n<h3>Giri\u015f<\/h3>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn dijital d\u00fcnyas\u0131nda web sitelerinin h\u0131z\u0131 ve performans\u0131, kullan\u0131c\u0131 deneyimi ve arama motoru s\u0131ralamalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir rol oynamaktad\u0131r. \u0130nternet kullan\u0131c\u0131lar\u0131 art\u0131k yava\u015f y\u00fcklenen sayfalara tahamm\u00fcl g\u00f6stermemekte, bu da web geli\u015ftiricilerini ve sistem y\u00f6neticilerini s\u00fcrekli olarak optimizasyon aray\u0131\u015f\u0131na itmektedir. Bu ba\u011flamda, HTTP\/2 protokol\u00fc, web performans\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131ran bir teknoloji olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Nginx ise y\u00fcksek performansl\u0131, kararl\u0131 ve esnek bir web sunucusu olarak, HTTP\/2&#8217;nin t\u00fcm avantajlar\u0131ndan faydalanmak i\u00e7in ideal bir platform sunar. Bu makalede, Ubuntu 20.04 i\u015fletim sistemi \u00fczerinde Nginx&#8217;i HTTP\/2 deste\u011fiyle nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve yap\u0131land\u0131raca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz.<\/p>\n<h4>HTTP\/2 Nedir ve Neden \u00d6nemlidir?<\/h4>\n<p>HTTP\/2, HTTP protokol\u00fcn\u00fcn ikinci b\u00fcy\u00fck s\u00fcr\u00fcm\u00fcd\u00fcr ve 2015 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. HTTP\/1.1&#8217;in temel s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 ele alarak, \u00f6zellikle gecikmeyi azaltma ve sayfa y\u00fckleme s\u00fcrelerini iyile\u015ftirme hedefleriyle tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fl\u0131ca \u00f6zellikleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<p>*   <strong>\u00c7oklama (Multiplexing):<\/strong> HTTP\/1.1&#8217;de her istek i\u00e7in ayr\u0131 bir TCP ba\u011flant\u0131s\u0131 kurulmas\u0131 gerekirken, HTTP\/2 tek bir TCP ba\u011flant\u0131s\u0131 \u00fczerinden birden fazla e\u015f zamanl\u0131 iste\u011fi ve yan\u0131t\u0131 i\u015fleyebilir. Bu, ba\u011flant\u0131 kurulum maliyetlerini azalt\u0131r ve a\u011f kaynaklar\u0131n\u0131n daha verimli kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<br \/>\n*   <strong>Ak\u0131\u015f \u00d6nceliklendirme (Stream Prioritization):<\/strong> Sunucunun hangi kaynaklar\u0131 \u00f6nce g\u00f6ndermesi gerekti\u011fini belirlemesine olanak tan\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kritik CSS veya JavaScript dosyalar\u0131 resimlerden \u00f6nce y\u00fcklenebilir, bu da sayfan\u0131n daha h\u0131zl\u0131 g\u00f6rselle\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<br \/>\n*   <strong>Ba\u015fl\u0131k S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma (Header Compression &#8211; HPACK):<\/strong> HTTP istek ve yan\u0131t ba\u015fl\u0131klar\u0131 genellikle tekrarlayan bilgiler i\u00e7erir. HTTP\/2, bu ba\u015fl\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rarak bant geni\u015fli\u011fi kullan\u0131m\u0131n\u0131 azalt\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Sunucu \u0130tme (Server Push):<\/strong> Sunucunun, istemcinin hen\u00fcz talep etmedi\u011fi ancak yak\u0131nda ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131 kaynaklar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, bir HTML dosyas\u0131nda referans verilen CSS veya JS dosyalar\u0131) proaktif olarak g\u00f6ndermesine olanak tan\u0131r. Bu, istemcinin ek bir istek g\u00f6ndermesi i\u00e7in bekleme s\u00fcresini ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Bu \u00f6zellikler sayesinde HTTP\/2, \u00f6zellikle y\u00fcksek gecikmeli veya bant geni\u015fli\u011fi s\u0131n\u0131rl\u0131 a\u011flarda web sitelerinin \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 y\u00fcklenmesini sa\u011flar. Ayr\u0131ca, HTTPS ile birlikte \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r ve \u00e7o\u011fu taray\u0131c\u0131 HTTP\/2&#8217;yi yaln\u0131zca g\u00fcvenli (HTTPS) ba\u011flant\u0131lar \u00fczerinden destekler. Bu nedenle, HTTP\/2 kullanmak i\u00e7in bir SSL\/TLS sertifikas\u0131na sahip olmak zorunludur.<\/p>\n<h4>Nginx Neden Tercih Edilmelidir?<\/h4>\n<p>Nginx (Engine-X olarak okunur), Rus programc\u0131 Igor Sysoev taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131, y\u00fcksek performansl\u0131 bir web sunucusu ve ters proxy sunucusudur. Apache gibi geleneksel sunuculara g\u00f6re daha az bellek t\u00fcketimi ve daha y\u00fcksek e\u015f zamanl\u0131 ba\u011flant\u0131 i\u015fleme kapasitesi ile bilinir. Nginx&#8217;in ba\u015fl\u0131ca avantajlar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<p>*   <strong>Asenkron ve Olay Tabanl\u0131 Mimari:<\/strong> Nginx, her ba\u011flant\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 veya i\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturmak yerine, olay tabanl\u0131 ve asenkron bir mimari kullan\u0131r. Bu, ayn\u0131 anda binlerce ba\u011flant\u0131y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck bellek ve CPU t\u00fcketimiyle i\u015fleyebilmesini sa\u011flar.<br \/>\n*   <strong>Y\u00fcksek Performans:<\/strong> Statik i\u00e7erik sunma, y\u00fck dengeleme ve ters proxy g\u00f6revlerinde ola\u011fan\u00fcst\u00fc performans sergiler.<br \/>\n*   <strong>Esneklik:<\/strong> Geli\u015fmi\u015f yap\u0131land\u0131rma se\u00e7enekleri sunar, bu da onu \u00e7ok \u00e7e\u015fitli web uygulamalar\u0131 ve altyap\u0131lar i\u00e7in uygun hale getirir.<br \/>\n*   <strong>Geni\u015f Kullan\u0131m Alan\u0131:<\/strong> D\u00fcnyan\u0131n en yo\u011fun web sitelerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 Nginx kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n<h4>Ubuntu 20.04 Neden Tercih Edilmelidir?<\/h4>\n<p>Ubuntu 20.04 LTS (Long Term Support), Canonical taraf\u0131ndan desteklenen ve be\u015f y\u0131l boyunca g\u00fcvenlik g\u00fcncellemeleri ve bak\u0131m garantisi sunan pop\u00fcler bir Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131d\u0131r. Sunucu ortamlar\u0131 i\u00e7in g\u00fcvenilir, kararl\u0131 ve g\u00fcncel bir platform sa\u011flar. Geni\u015f paket deposu ve aktif topluluk deste\u011fi sayesinde kurulum ve yap\u0131land\u0131rma s\u00fcre\u00e7leri olduk\u00e7a kolayd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu makalenin sonunda, Ubuntu 20.04 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan, HTTP\/2 deste\u011fiyle g\u00fcvenli ve y\u00fcksek performansl\u0131 bir Nginx web sunucusuna sahip olacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n<h3>\u00d6n Gereksinimler<\/h3>\n<p>Kuruluma ba\u015flamadan \u00f6nce a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6n gereksinimlerin kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131ndan emin olun:<\/p>\n<p>*   <strong>Ubuntu 20.04 Sunucu:<\/strong> SSH eri\u015fimi olan ve <code>sudo<\/code> yetkilerine sahip bir kullan\u0131c\u0131 hesab\u0131 bulunan bir Ubuntu 20.04 sunucusu.<br \/>\n*   <strong>Alan Ad\u0131 (Domain Name):<\/strong> Web siteniz i\u00e7in kay\u0131tl\u0131 bir alan ad\u0131 (\u00f6rne\u011fin, <code>ornek.com<\/code>). Bu alan ad\u0131n\u0131n DNS ayarlar\u0131, sunucunuzun genel IP adresini g\u00f6sterecek \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Temel Linux Bilgisi:<\/strong> Komut sat\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131 ve dosya d\u00fczenleme konular\u0131nda temel bilgi.<br \/>\n*   <strong>G\u00fcvenlik Duvar\u0131:<\/strong> UFW (Uncomplicated Firewall) veya benzeri bir g\u00fcvenlik duvar\u0131n\u0131n etkin ve do\u011fru yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 \u00f6nerilir.<\/p>\n<h3>Ad\u0131m 1: Sistem G\u00fcncelleme<\/h3>\n<p>Herhangi bir yaz\u0131l\u0131m kurulumuna ba\u015flamadan \u00f6nce, sisteminizin g\u00fcncel oldu\u011fundan emin olmak iyi bir uygulamad\u0131r. Bu, potansiyel g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kapat\u0131r ve en yeni paket s\u00fcr\u00fcmlerine eri\u015fmenizi sa\u011flar.<\/p>\n<p>SSH arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sunucunuza ba\u011flan\u0131n ve a\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo apt update\nsudo apt upgrade -y<\/code><\/pre>\n<p><code>apt update<\/code> komutu, paket listelerini g\u00fcncellerken, <code>apt upgrade<\/code> komutu y\u00fckl\u00fc paketleri en son s\u00fcr\u00fcmlerine y\u00fckseltir. <code>-y<\/code> bayra\u011f\u0131, t\u00fcm sorulara otomatik olarak &#8220;evet&#8221; yan\u0131t\u0131 vermenizi sa\u011flar.<\/p>\n<h3>Ad\u0131m 2: Nginx Kurulumu<\/h3>\n<p>Ubuntu&#8217;nun varsay\u0131lan depolar\u0131nda Nginx mevcuttur. Kurulumu olduk\u00e7a basittir.<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo apt install nginx -y<\/code><\/pre>\n<p>Kurulum tamamland\u0131ktan sonra, Nginx servisinin durumunu kontrol edebilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">systemctl status nginx<\/code><\/pre>\n<p>\u00c7\u0131kt\u0131da <code>active (running)<\/code> ifadesini g\u00f6rmelisiniz. E\u011fer Nginx \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yorsa, a\u015fa\u011f\u0131daki komutla ba\u015flatabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo systemctl start nginx<\/code><\/pre>\n<p>Nginx&#8217;in sistem ba\u015flang\u0131c\u0131nda otomatik olarak ba\u015flamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo systemctl enable nginx<\/code><\/pre>\n<h4>G\u00fcvenlik Duvar\u0131 Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 (UFW)<\/h4>\n<p>E\u011fer sunucunuzda UFW etkinse, Nginx&#8217;in gelen ba\u011flant\u0131lar\u0131 kabul edebilmesi i\u00e7in gerekli portlar\u0131 a\u00e7man\u0131z gerekir. UFW, Nginx i\u00e7in \u00f6nceden tan\u0131mlanm\u0131\u015f profil setleriyle birlikte gelir.<\/p>\n<p>Nginx&#8217;in kullan\u0131labilir UFW profillerini listelemek i\u00e7in:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo ufw app list<\/code><\/pre>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki profilleri g\u00f6rmelisiniz:<\/p>\n<p>*   <code>Nginx Full<\/code>: HTTP (80) ve HTTPS (443) portlar\u0131n\u0131 a\u00e7ar.<br \/>\n*   <code>Nginx HTTP<\/code>: Yaln\u0131zca HTTP (80) portunu a\u00e7ar.<br \/>\n*   <code>Nginx HTTPS<\/code>: Yaln\u0131zca HTTPS (443) portunu a\u00e7ar.<\/p>\n<p>HTTP\/2&#8217;yi HTTPS \u00fczerinden kullanaca\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in <code>Nginx Full<\/code> profilini etkinle\u015ftirmeliyiz. Mevcut UFW kurallar\u0131n\u0131z varsa, \u00f6nce HTTP portunu a\u00e7an <code>Nginx HTTP<\/code> profilini etkinle\u015ftirebilir ve sertifika ald\u0131ktan sonra <code>Nginx Full<\/code> profiline ge\u00e7i\u015f yapabilirsiniz. Ancak ba\u015ftan <code>Nginx Full<\/code> profilini etkinle\u015ftirmek daha pratik olacakt\u0131r.<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo ufw allow 'Nginx Full'\nsudo ufw status<\/code><\/pre>\n<p><code>sudo ufw status<\/code> komutunun \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131nda <code>Nginx Full<\/code> profilinin <code>ALLOW Anywhere<\/code> olarak listelendi\u011fini g\u00f6rmelisiniz.<\/p>\n<p>Art\u0131k web taray\u0131c\u0131n\u0131zdan sunucunuzun IP adresine veya alan ad\u0131na giderek Nginx&#8217;in varsay\u0131lan kar\u015f\u0131lama sayfas\u0131n\u0131 g\u00f6rmelisiniz. Bu, Nginx&#8217;in ba\u015far\u0131yla kuruldu\u011funu ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n<h3>Ad\u0131m 3: Alan Ad\u0131 ve DNS Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h3>\n<p>HTTP\/2&#8217;yi kullanabilmek i\u00e7in bir alan ad\u0131na ve bu alan ad\u0131na ait bir SSL\/TLS sertifikas\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var. Alan ad\u0131n\u0131z\u0131n, sunucunuzun genel IP adresine i\u015faret etti\u011finden emin olmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>Alan ad\u0131 kay\u0131t sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n (\u00f6rne\u011fin, GoDaddy, Namecheap, Google Domains) DNS y\u00f6netim panelinde, alan ad\u0131n\u0131z i\u00e7in bir <code>A kayd\u0131<\/code> olu\u015fturman\u0131z veya mevcut kayd\u0131 g\u00fcncellemeniz gerekmektedir.<\/p>\n<p>*   <strong>Tip:<\/strong> <code>A<\/code><br \/>\n*   <strong>Ad\/Host:<\/strong> <code>@<\/code> (ana alan ad\u0131 i\u00e7in) ve\/veya <code>www<\/code> (www alt alan ad\u0131 i\u00e7in)<br \/>\n*   <strong>De\u011fer\/\u0130\u015faret\u00e7i:<\/strong> Sunucunuzun genel IP adresi<\/p>\n<p>DNS de\u011fi\u015fikliklerinin t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lmas\u0131 (propagation) biraz zaman alabilir (genellikle birka\u00e7 dakika ila birka\u00e7 saat). Bu s\u00fcre zarf\u0131nda, <code>ping your_domain.com<\/code> veya <code>dig your_domain.com<\/code> gibi komutlarla alan ad\u0131n\u0131z\u0131n do\u011fru IP adresine \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp \u00e7\u00f6z\u00fclmedi\u011fini kontrol edebilirsiniz.<\/p>\n<h3>Ad\u0131m 4: SSL\/TLS Sertifikas\u0131 Alma<\/h3>\n<p>HTTP\/2&#8217;nin taray\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan desteklenmesi i\u00e7in HTTPS kullan\u0131lmas\u0131 zorunludur. Bu da bir SSL\/TLS sertifikas\u0131 edinmeyi gerektirir. Let&#8217;s Encrypt, \u00fccretsiz, otomatik ve a\u00e7\u0131k bir sertifika yetkilisidir ve Certbot arac\u0131 sayesinde sertifika al\u0131m\u0131n\u0131 ve yenilemesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h4>Certbot Kurulumu<\/h4>\n<p>Certbot&#8217;u Ubuntu 20.04&#8217;e kurman\u0131n \u00f6nerilen yolu <code>snap<\/code> paket y\u00f6neticisidir.<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle, <code>snapd<\/code>&#8216;nin g\u00fcncel oldu\u011fundan emin olun:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo snap install core\nsudo snap refresh core<\/code><\/pre>\n<p>Ard\u0131ndan, Certbot&#8217;u kurun:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo snap install --classic certbot<\/code><\/pre>\n<p>Certbot komutunu sistem PATH&#8217;inize ba\u011flay\u0131n:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo ln -s \/snap\/bin\/certbot \/usr\/bin\/certbot<\/code><\/pre>\n<h4>Nginx ile Sertifika Alma<\/h4>\n<p>Certbot&#8217;un Nginx eklentisi, Nginx yap\u0131land\u0131rman\u0131z\u0131 otomatik olarak alg\u0131lar ve SSL\/TLS sertifikas\u0131n\u0131 y\u00fckler.<\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n, <code>your_domain.com<\/code> ve <code>www.your_domain.com<\/code> k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 kendi alan ad\u0131n\u0131zla de\u011fi\u015ftirin:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo certbot --nginx -d ornek.com -d www.ornek.com<\/code><\/pre>\n<p>Bu komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, Certbot sizden baz\u0131 bilgiler isteyecektir:<\/p>\n<p>1.  <strong>E-posta Adresi:<\/strong> Sertifika yenileme ve g\u00fcvenlik bildirimleri i\u00e7in.<br \/>\n2.  <strong>Hizmet \u015eartlar\u0131n\u0131 Kabul Etme:<\/strong> <code>A<\/code> veya <code>Y<\/code> tu\u015funa basarak kabul edin.<br \/>\n3.  <strong>EFF ile Payla\u015f\u0131m:<\/strong> \u0130ste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r, <code>Y<\/code> veya <code>N<\/code> se\u00e7ene\u011fini se\u00e7in.<br \/>\n4.  <strong>Y\u00f6nlendirme (Redirect):<\/strong> Certbot, HTTP trafi\u011fini otomatik olarak HTTPS&#8217;ye y\u00f6nlendirmek isteyip istemedi\u011finizi soracakt\u0131r. <code>2: Redirect<\/code> se\u00e7ene\u011fini se\u00e7mek, t\u00fcm HTTP isteklerinin HTTPS&#8217;ye g\u00fcvenli bir \u015fekilde y\u00f6nlendirilmesini sa\u011flar ve SEO a\u00e7\u0131s\u0131ndan da faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015far\u0131l\u0131 bir kurulumun ard\u0131ndan, Certbot size sertifikan\u0131z\u0131n ba\u015far\u0131yla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve otomatik yenilemenin ayarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren bir mesaj g\u00f6sterecektir.<\/p>\n<h4>Sertifika Otomatik Yenileme Kontrol\u00fc<\/h4>\n<p>Let&#8217;s Encrypt sertifikalar\u0131 90 g\u00fcn ge\u00e7erlidir. Certbot, bu sertifikalar\u0131 otomatik olarak yenileyecek bir <code>cron<\/code> i\u015fi veya <code>systemd<\/code> zamanlay\u0131c\u0131s\u0131 kurar. Yenileme i\u015fleminin d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 test etmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo certbot renew --dry-run<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, sertifikalar\u0131 yenilemeden bir deneme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapar. Herhangi bir hata g\u00f6rm\u00fcyorsan\u0131z, otomatik yenileme d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor demektir.<\/p>\n<h3>Ad\u0131m 5: Nginx&#8217;i HTTP\/2 Deste\u011fiyle Yap\u0131land\u0131rma<\/h3>\n<p>Certbot, SSL\/TLS sertifikas\u0131n\u0131 y\u00fcklerken Nginx yap\u0131land\u0131rman\u0131z\u0131 otomatik olarak g\u00fcnceller. Ancak, HTTP\/2 deste\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a etkinle\u015ftirmek i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fi\u015fiklik yapmam\u0131z gerekebilir.<\/p>\n<p>Nginx yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131 genellikle <code>\/etc\/nginx\/sites-available\/<\/code> dizininde bulunur. Certbot taraf\u0131ndan olu\u015fturulan yap\u0131land\u0131rma dosyan\u0131z\u0131n ad\u0131 genellikle alan ad\u0131n\u0131zla ayn\u0131 olacakt\u0131r (\u00f6rne\u011fin, <code>\/etc\/nginx\/sites-available\/ornek.com<\/code>).<\/p>\n<p>Yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 bir metin d\u00fczenleyici ile a\u00e7\u0131n (\u00f6rne\u011fin, <code>nano<\/code>):<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo nano \/etc\/nginx\/sites-available\/ornek.com<\/code><\/pre>\n<p>Dosya i\u00e7inde, HTTPS i\u00e7in yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f <code>server<\/code> blo\u011funu bulun. Bu blok genellikle <code>listen 443 ssl;<\/code> sat\u0131r\u0131n\u0131 i\u00e7erir. HTTP\/2&#8217;yi etkinle\u015ftirmek i\u00e7in bu sat\u0131r\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibi de\u011fi\u015ftirin:<\/p>\n<pre><code class=\"language-nginx\">listen 443 ssl http2;<\/code><\/pre>\n<p>Bu de\u011fi\u015fikli\u011fi yapt\u0131ktan sonra, yap\u0131land\u0131rma dosyan\u0131z a\u015fa\u011f\u0131daki gibi g\u00f6r\u00fcnmelidir (baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar Certbot taraf\u0131ndan otomatik olarak eklenmi\u015f olacakt\u0131r):<\/p>\n<pre><code class=\"language-nginx\">server {\n    listen 443 ssl http2; # HTTP\/2 deste\u011fini etkinle\u015ftirir\n    listen [::]:443 ssl http2; # IPv6 i\u00e7in HTTP\/2 deste\u011fini etkinle\u015ftirir\n\n    server_name ornek.com www.ornek.com;\n\n    ssl_certificate \/etc\/letsencrypt\/live\/ornek.com\/fullchain.pem;\n    ssl_certificate_key \/etc\/letsencrypt\/live\/ornek.com\/privkey.pem;\n    ssl_trusted_certificate \/etc\/letsencrypt\/live\/ornek.com\/chain.pem;\n\n    # SSL Ayarlar\u0131 (Certbot taraf\u0131ndan eklenmi\u015f veya sizin taraf\u0131n\u0131zdan eklenmeli)\n    ssl_protocols TLSv1.2 TLSv1.3;\n    ssl_ciphers 'TLS_AES_128_GCM_SHA256:TLS_AES_256_GCM_SHA384:TLS_CHACHA20_POLY1305_SHA256:ECDHE-RSA-AES256-GCM-SHA384:ECDHE-RSA-AES128-GCM-SHA256:DHE-RSA-AES256-GCM-SHA384:DHE-RSA-AES128-GCM-SHA256';\n    ssl_prefer_server_ciphers on;\n    ssl_session_cache shared:SSL:10m;\n    ssl_session_timeout 1d;\n    ssl_session_tickets off;\n    ssl_stapling on; # OCSP Stapling etkinle\u015ftirildi\n    ssl_stapling_verify on;\n    resolver 8.8.8.8 8.8.4.4 valid=300s; # Google DNS sunucular\u0131\n    resolver_timeout 5s;\n\n    # HSTS (HTTP Strict Transport Security) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131\n    add_header Strict-Transport-Security \"max-age=31536000; includeSubDomains; preload\" always;\n\n    root \/var\/www\/ornek.com\/html; # Web sitenizin k\u00f6k dizini\n    index index.html index.htm index.nginx-debian.html;\n\n    location \/ {\n        try_files $uri $uri\/ =404;\n    }\n\n    # Certbot'un otomatik yenileme i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 konum\n    location ~ \/.well-known\/acme-challenge {\n        allow all;\n        root \/var\/www\/ornek.com\/html; # veya sizin web k\u00f6k dizininiz\n    }\n}\n\n<h2>HTTP'den HTTPS'ye y\u00f6nlendirme (Certbot taraf\u0131ndan otomatik eklenir)<\/h2>\nserver {\n    if ($host = www.ornek.com) {\n        return 301 https:\/\/$host$request_uri;\n    } # managed by Certbot\n\n\n    if ($host = ornek.com) {\n        return 301 https:\/\/$host$request_uri;\n    } # managed by Certbot\n\n\n    listen 80;\n    listen [::]:80;\n    server_name ornek.com www.ornek.com;\n    return 404; # managed by Certbot\n}<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00d6nemli Notlar:<\/strong><\/p>\n<p>*   <code>root<\/code> direktifini web sitenizin ger\u00e7ek k\u00f6k diziniyle de\u011fi\u015ftirdi\u011finizden emin olun (\u00f6rne\u011fin, <code>\/var\/www\/html<\/code> veya <code>\/var\/www\/your_domain\/html<\/code>). E\u011fer hen\u00fcz bir web sitesi kurmad\u0131ysan\u0131z, Nginx&#8217;in varsay\u0131lan k\u00f6k dizini <code>\/var\/www\/html<\/code>&#8216;dir. E\u011fer farkl\u0131 bir dizin kullanacaksan\u0131z, bu dizini olu\u015fturman\u0131z ve Nginx&#8217;in eri\u015fim haklar\u0131na sahip oldu\u011fundan emin olman\u0131z gerekir.<br \/>\n*   <code>ssl_protocols<\/code>, <code>ssl_ciphers<\/code> gibi SSL ayarlar\u0131 g\u00fcvenlik ve performans a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Yukar\u0131daki \u00f6rnek, modern ve g\u00fcvenli bir yap\u0131land\u0131rma sunar.<br \/>\n*   <code>add_header Strict-Transport-Security<\/code> direktifi HSTS&#8217;yi etkinle\u015ftirir. Bu, taray\u0131c\u0131lar\u0131n sitenize her zaman HTTPS \u00fczerinden ba\u011flanmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar.<\/p>\n<p>De\u011fi\u015fiklikleri kaydettikten sonra (nano&#8217;da <code>Ctrl+O<\/code>, <code>Enter<\/code>, <code>Ctrl+X<\/code>), Nginx yap\u0131land\u0131rman\u0131z\u0131n s\u00f6zdizimsel olarak do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edin:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo nginx -t<\/code><\/pre>\n<p>E\u011fer \u00e7\u0131kt\u0131 <code>test is successful<\/code> benzeri bir mesaj i\u00e7eriyorsa, yap\u0131land\u0131rma dosyan\u0131zda bir hata yok demektir. \u015eimdi Nginx&#8217;i yeniden y\u00fckleyerek de\u011fi\u015fiklikleri uygulay\u0131n:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo systemctl reload nginx<\/code><\/pre>\n<p>Bu, Nginx&#8217;i kesintiye u\u011fratmadan yap\u0131land\u0131rmay\u0131 yeniden y\u00fckler.<\/p>\n<h3>Ad\u0131m 6: HTTP\/2 Deste\u011fini Do\u011frulama<\/h3>\n<p>Nginx&#8217;i HTTP\/2 deste\u011fiyle yap\u0131land\u0131rd\u0131ktan sonra, her \u015feyin beklendi\u011fi gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak i\u00e7in do\u011frulama yapman\u0131z \u00f6nemlidir.<\/p>\n<h4>Taray\u0131c\u0131 Geli\u015ftirici Ara\u00e7lar\u0131 ile Do\u011frulama<\/h4>\n<p>\u00c7o\u011fu modern web taray\u0131c\u0131s\u0131, geli\u015ftirici ara\u00e7lar\u0131nda HTTP\/2 kullan\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>1.  Web sitenizi taray\u0131c\u0131n\u0131zda a\u00e7\u0131n (\u00f6rne\u011fin, <code>https:\/\/ornek.com<\/code>).<br \/>\n2.  Taray\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n geli\u015ftirici ara\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n (genellikle <code>F12<\/code> tu\u015fu veya sa\u011f t\u0131klay\u0131p &#8220;\u0130ncele&#8221; se\u00e7ene\u011fi).<br \/>\n3.  &#8220;Network&#8221; (A\u011f) sekmesine gidin.<br \/>\n4.  Sayfay\u0131 yeniden y\u00fckleyin (<code>Ctrl+R<\/code> veya <code>Cmd+R<\/code>).<br \/>\n5.  Kaynak listesinde &#8220;Protocol&#8221; (Protokol) s\u00fctununu aray\u0131n. E\u011fer bu s\u00fctun g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorsa, s\u00fctun ba\u015fl\u0131klar\u0131na sa\u011f t\u0131klay\u0131p &#8220;Protocol&#8221; se\u00e7ene\u011fini etkinle\u015ftirin.<br \/>\n6.  Listelenen kaynaklar\u0131n \u00e7o\u011funun protokol s\u00fctununda <code>h2<\/code> (HTTP\/2 i\u00e7in k\u0131saltma) olarak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc do\u011frulamal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n<h4>Online Ara\u00e7lar ile Do\u011frulama<\/h4>\n<p>\u00c7e\u015fitli online ara\u00e7lar, web sitenizin HTTP\/2 deste\u011fini ve SSL\/TLS yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 kontrol etmenize olanak tan\u0131r:<\/p>\n<p>*   <strong>KeyCDN HTTP\/2 Test:<\/strong> <code>https:\/\/tools.keycdn.com\/http2-test<\/code><br \/>\n*   <strong>GTmetrix veya WebPageTest:<\/strong> Bu ara\u00e7lar, sayfa y\u00fckleme s\u00fcrelerini ve kullan\u0131lan protokolleri detayl\u0131 olarak analiz eder.<br \/>\n*   <strong>Qualys SSL Labs SSL Test:<\/strong> <code>https:\/\/www.ssllabs.com\/ssltest\/<\/code> Bu ara\u00e7, SSL\/TLS sertifikan\u0131z\u0131n ve yap\u0131land\u0131rman\u0131z\u0131n kalitesini de\u011ferlendirir ve HTTP\/2 deste\u011fini de kontrol eder. Genellikle A+ notu alman\u0131z hedeflenir.<\/p>\n<h4>Komut Sat\u0131r\u0131 ile Do\u011frulama<\/h4>\n<p><code>curl<\/code> arac\u0131 ile de HTTP\/2 deste\u011fini do\u011frulayabilirsiniz. Ubuntu 20.04&#8217;te y\u00fckl\u00fc olan <code>curl<\/code> s\u00fcr\u00fcm\u00fc genellikle HTTP\/2 deste\u011fine sahiptir.<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">curl -I --http2 -s https:\/\/ornek.com<\/code><\/pre>\n<p>\u00c7\u0131kt\u0131da a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir sat\u0131r g\u00f6rmelisiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-\">HTTP\/2 200<\/code><\/pre>\n<p>Bu, sunucunuzun HTTP\/2 \u00fczerinden yan\u0131t verdi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n<h3>Ekstra Optimizasyonlar ve G\u00fcvenlik \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/h3>\n<p>HTTP\/2&#8217;yi etkinle\u015ftirmek \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r, ancak Nginx sunucunuzun performans\u0131n\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fini daha da art\u0131rmak i\u00e7in yapabilece\u011finiz ba\u015fka optimizasyonlar da vard\u0131r.<\/p>\n<h4>HSTS (HTTP Strict Transport Security)<\/h4>\n<p>HSTS, web sunucular\u0131n\u0131n taray\u0131c\u0131lara, sitelerine gelecekteki t\u00fcm eri\u015fimlerin yaln\u0131zca HTTPS \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini bildirmesini sa\u011flayan bir g\u00fcvenlik mekanizmas\u0131d\u0131r. Bu, ortadaki adam (man-in-the-middle) sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye yard\u0131mc\u0131 olur ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sitenize yanl\u0131\u015fl\u0131kla HTTP \u00fczerinden eri\u015fmesini engeller.<\/p>\n<p>Nginx yap\u0131land\u0131rman\u0131zda zaten eklemi\u015f olmal\u0131s\u0131n\u0131z, ancak tekrar kontrol edin:<\/p>\n<pre><code class=\"language-nginx\">add_header Strict-Transport-Security \"max-age=31536000; includeSubDomains; preload\" always;<\/code><\/pre>\n<p>*   <code>max-age=31536000<\/code>: Taray\u0131c\u0131n\u0131n bu kural\u0131 1 y\u0131l (31,536,000 saniye) boyunca hat\u0131rlamas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<br \/>\n*   <code>includeSubDomains<\/code>: T\u00fcm alt alan adlar\u0131 i\u00e7in de HSTS&#8217;yi etkinle\u015ftirir.<br \/>\n*   <code>preload<\/code>: Alan ad\u0131n\u0131z\u0131 HSTS preload listesine eklemek i\u00e7in uygun hale getirir. Bu, taray\u0131c\u0131lar\u0131n sitenize ilk ziyaretinden \u00f6nce bile HTTPS kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. <code>https:\/\/hstspreload.org\/<\/code> adresinden alan ad\u0131n\u0131z\u0131 bu listeye ekleyebilirsiniz.<\/p>\n<h4>OCSP Stapling<\/h4>\n<p>OCSP (Online Certificate Status Protocol) Stapling, sunucunuzun SSL\/TLS sertifikas\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini do\u011frulayan bir mekanizmad\u0131r. Normalde, bir taray\u0131c\u0131 bir sertifikay\u0131 do\u011frulad\u0131\u011f\u0131nda, sertifika yetkilisinin OCSP sunucusuna bir istek g\u00f6nderir. OCSP Stapling ile sunucu, bu do\u011frulamay\u0131 kendisi yapar ve yan\u0131t\u0131 (z\u0131mbalanm\u0131\u015f yan\u0131t\u0131) elinde tutarak taray\u0131c\u0131ya sertifika ile birlikte g\u00f6nderir. Bu, taray\u0131c\u0131n\u0131n ek bir istek yapma ihtiyac\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rarak sayfa y\u00fckleme s\u00fcresini h\u0131zland\u0131r\u0131r ve gizlili\u011fi art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Nginx yap\u0131land\u0131rman\u0131zda a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131rlar\u0131 ekleyerek etkinle\u015ftirebilirsiniz (e\u011fer Certbot otomatik eklemediyse):<\/p>\n<pre><code class=\"language-nginx\">ssl_stapling on;\nssl_stapling_verify on;\nresolver 8.8.8.8 8.8.4.4 valid=300s; # G\u00fcvenilir DNS sunucular\u0131\nresolver_timeout 5s;<\/code><\/pre>\n<p><code>resolver<\/code> direktifi, Nginx&#8217;in OCSP sunucular\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kullanaca\u011f\u0131 DNS sunucular\u0131n\u0131 belirtir. Google&#8217;\u0131n genel DNS sunucular\u0131 (8.8.8.8 ve 8.8.4.4) iyi bir se\u00e7imdir.<\/p>\n<h4>TLS 1.3 Deste\u011fi<\/h4>\n<p>TLS 1.3, TLS protokol\u00fcn\u00fcn en son s\u00fcr\u00fcm\u00fcd\u00fcr ve \u00f6nceki s\u00fcr\u00fcmlere g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 ve daha g\u00fcvenlidir. Modern Nginx s\u00fcr\u00fcmleri (genellikle 1.13.0 ve sonras\u0131) ve OpenSSL 1.1.1 veya daha yenisi ile TLS 1.3 deste\u011fi mevcuttur. Ubuntu 20.04 varsay\u0131lan olarak bu s\u00fcr\u00fcmleri i\u00e7erir.<\/p>\n<p>Nginx yap\u0131land\u0131rman\u0131zda <code>ssl_protocols<\/code> direktifinde TLS 1.3&#8217;\u00fc etkinle\u015ftirdi\u011finizden emin olun:<\/p>\n<pre><code class=\"language-nginx\">ssl_protocols TLSv1.2 TLSv1.3;<\/code><\/pre>\n<p>Bu, hem TLS 1.2 hem de TLS 1.3&#8217;\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h4>GZIP veya Brotli S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma<\/h4>\n<p>Web i\u00e7eri\u011fini s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak, a\u011f \u00fczerinden aktar\u0131lan veri miktar\u0131n\u0131 azaltarak sayfa y\u00fckleme s\u00fcrelerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zland\u0131r\u0131r. Nginx hem GZIP hem de Brotli s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 destekler. Brotli, genellikle GZIP&#8217;ten daha iyi s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma oranlar\u0131 sunar.<\/p>\n<p><strong>GZIP S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma (Varsay\u0131lan olarak Nginx&#8217;te mevcuttur):<\/strong><br \/>\nNginx&#8217;in ana yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131 olan <code>\/etc\/nginx\/nginx.conf<\/code> i\u00e7inde veya site yap\u0131land\u0131rma dosyan\u0131zda a\u015fa\u011f\u0131daki ayarlar\u0131 ekleyerek GZIP&#8217;i etkinle\u015ftirebilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-nginx\">gzip on;\ngzip_vary on;\ngzip_proxied any;\ngzip_comp_level 6;\ngzip_buffers 16 8k;\ngzip_http_version 1.1;\ngzip_types text\/plain text\/css application\/json application\/javascript text\/xml application\/xml application\/xml+rss text\/javascript;<\/code><\/pre>\n<p><strong>Brotli S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma (Daha iyi performans i\u00e7in):<\/strong><br \/>\nBrotli, Nginx&#8217;in varsay\u0131lan mod\u00fcllerinden biri de\u011fildir ve genellikle Nginx&#8217;i kaynak koddan derlemeniz veya Nginx&#8217;in daha yeni s\u00fcr\u00fcmlerini (\u00f6rne\u011fin, Nginx Plus veya Nginx&#8217;in resmi PPA&#8217;s\u0131) kullanman\u0131z gerekebilir. Ubuntu 20.04&#8217;teki varsay\u0131lan Nginx paketi genellikle Brotli mod\u00fcl\u00fcyle birlikte gelmez. E\u011fer Brotli kullanmak istiyorsan\u0131z, Nginx&#8217;i Brotli mod\u00fcl\u00fc ile derlemeniz veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf bir depodan Nginx&#8217;i y\u00fcklemeniz gerekir. Bu daha geli\u015fmi\u015f bir konudur ve bu makalenin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Ancak, e\u011fer Brotli&#8217;yi kurabilirseniz, yap\u0131land\u0131rmas\u0131 \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n<pre><code class=\"language-nginx\">brotli on;\nbrotli_comp_level 6;\nbrotli_buffers 16 8k;\nbrotli_types text\/plain text\/css application\/json application\/javascript text\/xml application\/xml application\/xml+rss text\/javascript image\/svg+xml application\/x-font-ttf font\/opentype;<\/code><\/pre>\n<h4>Taray\u0131c\u0131 \u00d6nbellekleme<\/h4>\n<p>Statik dosyalar (resimler, CSS, JavaScript) i\u00e7in taray\u0131c\u0131 \u00f6nbelleklemesini etkinle\u015ftirmek, tekrar ziyaret eden kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in y\u00fckleme s\u00fcrelerini azalt\u0131r. Nginx yap\u0131land\u0131rman\u0131za a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir <code>location<\/code> blo\u011fu ekleyebilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-nginx\">location ~* \\.(jpg|jpeg|gif|png|webp|svg|woff|woff2|ttf|eot|ico|css|js)$ {\n    expires 365d;\n    add_header Cache-Control \"public, no-transform\";\n    access_log off;\n}<\/code><\/pre>\n<p>Bu, belirli dosya t\u00fcrleri i\u00e7in taray\u0131c\u0131n\u0131n dosyalar\u0131 bir y\u0131l boyunca \u00f6nbelle\u011fe almas\u0131n\u0131 s\u00f6yler.<\/p>\n<h4>G\u00fcvenlik Ba\u015fl\u0131klar\u0131<\/h4>\n<p>Ek g\u00fcvenlik ba\u015fl\u0131klar\u0131 eklemek, \u00e7e\u015fitli web tabanl\u0131 sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flar.<\/p>\n<pre><code class=\"language-nginx\">add_header X-Frame-Options \"SAMEORIGIN\" always; # Clickjacking sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nler\nadd_header X-Content-Type-Options \"nosniff\" always; # MIME t\u00fcr\u00fc koklamay\u0131 engeller\nadd_header X-XSS-Protection \"1; mode=block\" always; # XSS sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 korur\nadd_header Referrer-Policy \"no-referrer-when-downgrade\" always; # Y\u00f6nlendiren bilgisini kontrol eder<\/code><\/pre>\n<p>Bu ba\u015fl\u0131klar\u0131 Nginx <code>server<\/code> blo\u011funuza ekleyebilirsiniz.<\/p>\n<h4>Nginx G\u00fcnl\u00fckleri<\/h4>\n<p>Nginx, eri\u015fim (access) ve hata (error) g\u00fcnl\u00fcklerini tutar. Bu g\u00fcnl\u00fckler, sunucunuzun ve web uygulaman\u0131z\u0131n performans\u0131n\u0131 izlemek ve sorunlar\u0131 gidermek i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Varsay\u0131lan olarak <code>\/var\/log\/nginx\/<\/code> dizininde bulunurlar.<\/p>\n<p>Eri\u015fim g\u00fcnl\u00fcklerini kapatarak (\u00f6rne\u011fin, statik dosyalar i\u00e7in) disk G\/\u00c7&#8217;yi azaltabilirsiniz, ancak hata g\u00fcnl\u00fcklerini her zaman a\u00e7\u0131k tutmak \u00f6nemlidir.<\/p>\n<h3>Sorun Giderme<\/h3>\n<p>Kurulum veya yap\u0131land\u0131rma s\u0131ras\u0131nda sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015fabilirsiniz. \u0130\u015fte yayg\u0131n sorunlar ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleri:<\/p>\n<p>*   <strong>Nginx ba\u015flat\u0131lam\u0131yor veya yeniden y\u00fcklenemiyor:<\/strong><br \/>\n    *   <code>sudo nginx -t<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131ndaki s\u00f6zdizimi hatalar\u0131n\u0131 kontrol edin.<br \/>\n    *   <code>sudo journalctl -xe<\/code> komutunu kullanarak sistem g\u00fcnl\u00fcklerini kontrol edin. Nginx ile ilgili hata mesajlar\u0131n\u0131 aray\u0131n.<br \/>\n    *   Port 80 veya 443&#8217;\u00fcn ba\u015fka bir servis taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edin: <code>sudo netstat -tulpn | grep :80<\/code> veya <code>sudo netstat -tulpn | grep :443<\/code>.<\/p>\n<p>*   <strong>Sertifika hatalar\u0131 veya HTTPS \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor:<\/strong><br \/>\n    *   Certbot komutunu do\u011fru alan adlar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olun.<br \/>\n    *   Nginx yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131ndaki <code>ssl_certificate<\/code> ve <code>ssl_certificate_key<\/code> yollar\u0131n\u0131n do\u011fru oldu\u011fundan emin olun.<br \/>\n    *   UFW g\u00fcvenlik duvar\u0131n\u0131n 443 portuna izin verdi\u011finden emin olun: <code>sudo ufw status<\/code>.<\/p>\n<p>*   <strong>HTTP\/2 etkin g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorsa:<\/strong><br \/>\n    *   Nginx yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131nda <code>listen 443 ssl http2;<\/code> direktifinin do\u011fru yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan emin olun.<br \/>\n    *   Nginx&#8217;i yeniden y\u00fckledi\u011finizden emin olun: <code>sudo systemctl reload nginx<\/code>.<br \/>\n    *   Nginx s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcz\u00fcn HTTP\/2 deste\u011fine sahip oldu\u011fundan emin olun (Ubuntu 20.04&#8217;teki varsay\u0131lan Nginx s\u00fcr\u00fcm\u00fc genellikle destekler).<\/p>\n<p>*   <strong>Web sitesi eri\u015filemiyor:<\/strong><br \/>\n    *   Alan ad\u0131n\u0131z\u0131n DNS ayarlar\u0131n\u0131n sunucunuzun do\u011fru IP adresine i\u015faret etti\u011finden emin olun.<br \/>\n    *   Sunucunuzun genel IP adresine ping atarak sunucuya eri\u015filebildi\u011finden emin olun.<br \/>\n    *   G\u00fcvenlik duvar\u0131n\u0131z\u0131n (UFW veya bulut sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n g\u00fcvenlik grubu) 80 ve 443 portlar\u0131na izin verdi\u011finden emin olun.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7<\/h3>\n<p>Bu makalede, Ubuntu 20.04 \u00fczerinde Nginx&#8217;i HTTP\/2 deste\u011fiyle kurmak ve yap\u0131land\u0131rmak i\u00e7in gerekli t\u00fcm ad\u0131mlar\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceledik. Sistem g\u00fcncellemesinden Nginx kurulumuna, SSL\/TLS sertifikas\u0131 al\u0131m\u0131ndan HTTP\/2 etkinle\u015ftirmeye ve ek optimizasyonlara kadar her a\u015famay\u0131 kapsad\u0131k.<\/p>\n<p>HTTP\/2&#8217;nin \u00e7oklama, ba\u015fl\u0131k s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ve sunucu itme gibi geli\u015fmi\u015f \u00f6zellikleri sayesinde, web siteleriniz art\u0131k \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 y\u00fcklenecek ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131za daha iyi bir deneyim sunacakt\u0131r. Nginx&#8217;in y\u00fcksek performansl\u0131 ve kararl\u0131 yap\u0131s\u0131yla birle\u015fti\u011finde, bu yap\u0131land\u0131rma modern web uygulamalar\u0131 i\u00e7in sa\u011flam bir temel olu\u015fturur.<\/p>\n<p>Unutmay\u0131n ki web performans ve g\u00fcvenlik konular\u0131 s\u00fcrekli geli\u015fmektedir. Sunucunuzu ve yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fczenli olarak g\u00fcncel tutmak, sertifikalar\u0131n\u0131z\u0131 zaman\u0131nda yenilemek ve yeni optimizasyon tekniklerini ara\u015ft\u0131rmaya devam etmek, web sitenizin en iyi performans\u0131 g\u00f6stermesini sa\u011flayacakt\u0131r. Bu rehber, size bu yolculukta g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 sunmu\u015ftur. Art\u0131k web siteleriniz, modern web&#8217;in gerektirdi\u011fi h\u0131z ve g\u00fcvenlik standartlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaya haz\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nginx&#8217;i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131\nGiri\u015f\nG\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn dijital d\u00fcnyas\u0131nda web sitelerinin h\u0131z\u0131 ve","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1468],"tags":[],"class_list":{"0":"post-31302","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-ubuntu","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Nginx&#039;i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nginx&#039;i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nginx&#039;i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 Giri\u015f G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn dijital d\u00fcnyas\u0131nda web sitelerinin h\u0131z\u0131 ve\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-08T08:41:07+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Nginx&#8217;i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131\",\"datePublished\":\"2025-10-08T08:41:07+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/\"},\"wordCount\":3475,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"articleSection\":[\"Ubuntu\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/\",\"name\":\"Nginx'i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-10-08T08:41:07+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nginx&#8217;i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nginx'i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Nginx'i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131","og_description":"Nginx'i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 Giri\u015f G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn dijital d\u00fcnyas\u0131nda web sitelerinin h\u0131z\u0131 ve","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-10-08T08:41:07+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"20 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Nginx&#8217;i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131","datePublished":"2025-10-08T08:41:07+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/"},"wordCount":3475,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"articleSection":["Ubuntu"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/","name":"Nginx'i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-10-08T08:41:07+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/nginxi-ubuntu-20-04-uzerinde-http-2-destegiyle-kurulumu-ve-yapilandirmasi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nginx&#8217;i Ubuntu 20.04 \u00dczerinde HTTP\/2 Deste\u011fiyle Kurulumu ve Yap\u0131land\u0131rmas\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31302"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31303,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31302\/revisions\/31303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}