{"id":31253,"date":"2025-10-07T21:41:35","date_gmt":"2025-10-07T18:41:35","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?p=31253"},"modified":"2025-10-07T21:41:35","modified_gmt":"2025-10-07T18:41:35","slug":"linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/","title":{"rendered":"Linux VPS’te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Linux VPS’te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131<\/h2>\n

Bir Linux tabanl\u0131 Sanal \u00d6zel Sunucu (VPS) y\u00f6netmek, dinamik ve s\u00fcrekli geli\u015fen bir s\u00fcre\u00e7tir. Yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemeleri, yap\u0131land\u0131rma de\u011fi\u015fiklikleri, yeni uygulamalar\u0131n kurulumu veya sistem y\u00fckseltmeleri gibi pek \u00e7ok i\u015flem, sunucunuzun performans\u0131n\u0131 ve i\u015flevselli\u011fini do\u011frudan etkiler. Ancak bu de\u011fi\u015fiklikler her zaman beklendi\u011fi gibi sonu\u00e7lanmayabilir. Yanl\u0131\u015f bir komut, uyumsuz bir paket veya hatal\u0131 bir yap\u0131land\u0131rma, sistemin karars\u0131z hale gelmesine, hizmet kesintilerine veya daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc veri kayb\u0131na yol a\u00e7abilir. \u0130\u015fte bu noktada, yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikleri g\u00fcvenli ve etkin bir \u015fekilde geri alabilme yetene\u011fi, bir sistem y\u00f6neticisi i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

Bu makalede, Linux VPS’inizde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikleri geri almak i\u00e7in kullanabilece\u011finiz \u00fc\u00e7 temel ve g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6ntemi detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz: sistem yedekleri, Git versiyon kontrol sistemi ve Apt-Get (veya Apt) paket y\u00f6netim arac\u0131. Her bir y\u00f6ntemin kendine \u00f6zg\u00fc kullan\u0131m senaryolar\u0131, avantajlar\u0131 ve dezavantajlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu ara\u00e7lar\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde anlamak ve birle\u015ftirmek, sunucunuzun esnekli\u011fini art\u0131racak, olas\u0131 felaketlerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecek ve i\u015f s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayacakt\u0131r. Amac\u0131m\u0131z, sunucunuzu proaktif bir \u015fekilde y\u00f6netmenize ve beklenmedik sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0131zl\u0131ca aksiyon alman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacak kapsaml\u0131 bir rehber sunmakt\u0131r.<\/p>\n

Yedekler (Backups): Kurtar\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n G\u00fcvencesi<\/h3>\n

Yedekler, herhangi bir BT altyap\u0131s\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndan biridir ve bir Linux VPS i\u00e7in de durum farkl\u0131 de\u011fildir. Sunucunuzda yap\u0131lan bir de\u011fi\u015fikli\u011fin geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez bir hataya yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 veya veri kayb\u0131na neden oldu\u011fu durumlarda, yedekler son \u00e7arenizdir. D\u00fczenli ve g\u00fcvenilir yedekler olmadan, bir felaket durumunda i\u015finizin tamamen durma riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Nedir ve Neden \u00d6nemlidir?<\/h4>\n

Yedek, bir sistemin, uygulaman\u0131n veya verinin belirli bir zamandaki kopyas\u0131d\u0131r. Bu kopya, orijinal veri veya sistem bozuldu\u011funda, kayboldu\u011funda veya kullan\u0131lamaz hale geldi\u011finde geri y\u00fcklenmek \u00fczere saklan\u0131r. Bir VPS ba\u011flam\u0131nda, bu genellikle t\u00fcm disk imaj\u0131n\u0131n, belirli dizinlerin veya veritabanlar\u0131n\u0131n bir kopyas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

Yedeklerin \u00f6nemi birka\u00e7 ana noktada toplanabilir:<\/p>\n

* Felaket Kurtarma:<\/strong> Donan\u0131m ar\u0131zalar\u0131, yaz\u0131l\u0131m hatalar\u0131, siber sald\u0131r\u0131lar veya insan hatalar\u0131 gibi beklenmedik olaylar sonucu sistemin tamamen \u00e7\u00f6kmesi durumunda, yedekler sunucuyu \u00e7al\u0131\u015fan bir duruma geri d\u00f6nd\u00fcrmenin tek yoludur.
\n* Veri Kayb\u0131n\u0131 \u00d6nleme:<\/strong> Yanl\u0131\u015fl\u0131kla silinen dosyalar, bozuk veritabanlar\u0131 veya k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar nedeniyle olu\u015fan veri kayb\u0131n\u0131 engeller.
\n* De\u011fi\u015fiklikleri Geri Alma:<\/strong> \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck sistem g\u00fcncellemeleri veya kritik yap\u0131land\u0131rma de\u011fi\u015fiklikleri \u00f6ncesinde al\u0131nan yedekler, bu de\u011fi\u015fikliklerin olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 durumunda h\u0131zl\u0131ca \u00f6nceki kararl\u0131 duruma d\u00f6nmeyi sa\u011flar.
\n* Uyumluluk ve Denetim:<\/strong> Baz\u0131 sekt\u00f6rlerde yasal d\u00fczenlemeler veya \u015firket politikalar\u0131, belirli veri saklama ve yedekleme stratejilerini zorunlu k\u0131lar.<\/p>\n

Yedekleme T\u00fcrleri<\/h4>\n

Farkl\u0131 ihtiya\u00e7lara ve kaynaklara g\u00f6re \u00e7e\u015fitli yedekleme t\u00fcrleri bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n

* Tam Yedek (Full Backup):<\/strong> Se\u00e7ilen t\u00fcm verilerin her seferinde kopyalanmas\u0131d\u0131r. Geri y\u00fckleme s\u00fcresi h\u0131zl\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc tek bir yedek seti kullan\u0131l\u0131r, ancak yedekleme s\u00fcresi ve depolama alan\u0131 ihtiyac\u0131 en fazlad\u0131r.
\n* Art\u0131ml\u0131 Yedek (Incremental Backup):<\/strong> Son tam yedekten veya son art\u0131ml\u0131 yedekten bu yana de\u011fi\u015fen verilerin kopyalanmas\u0131d\u0131r. Yedekleme s\u00fcresi ve depolama alan\u0131 ihtiyac\u0131 en azd\u0131r, ancak geri y\u00fckleme i\u015flemi, tam yedek ve t\u00fcm art\u0131ml\u0131 yedeklerin s\u0131rayla geri y\u00fcklenmesini gerektirdi\u011finden karma\u015f\u0131k ve uzun olabilir.
\n* Diferansiyel Yedek (Differential Backup):<\/strong> Son tam yedekten bu yana de\u011fi\u015fen t\u00fcm verilerin kopyalanmas\u0131d\u0131r. Art\u0131ml\u0131 yedeklerden daha fazla depolama alan\u0131 gerektirir ancak geri y\u00fckleme i\u00e7in sadece son tam yedek ve son diferansiyel yede\u011fe ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fundan daha basittir.
\n* Snapshot (Anl\u0131k G\u00f6r\u00fcnt\u00fc):<\/strong> \u00d6zellikle sanalla\u015ft\u0131rma ortamlar\u0131nda (VPS’ler gibi) pop\u00fclerdir. Bir sanal makinenin belirli bir andaki durumunun (diskinin ve bazen belle\u011finin) kaydedilmi\u015f halidir. Snapshot’lar \u00e7ok h\u0131zl\u0131 al\u0131n\u0131r ve geri y\u00fcklenir, bu da onlar\u0131 kritik de\u011fi\u015fiklikler \u00f6ncesi ideal bir “geri alma noktas\u0131” yapar. Ancak, uzun s\u00fcreli birincil yedekleme \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olarak kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r; genellikle k\u0131sa vadeli geri alma i\u015flemleri i\u00e7in uygundurlar.<\/p>\n

Yedekleme Stratejileri<\/h4>\n

Etkili bir yedekleme stratejisi, sadece yedek almakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda bu yedeklerin g\u00fcvenilirli\u011fini ve geri y\u00fcklenebilirli\u011fini de garanti eder.<\/p>\n

* 3-2-1 Kural\u0131:<\/strong> Bu kural, yedekleme i\u00e7in alt\u0131n standartt\u0131r:
\n * Verilerinizin 3<\/strong> kopyas\u0131n\u0131 bulundurun (birincil veri ve iki yedek).
\n * Bu kopyalar\u0131 en az 2<\/strong> farkl\u0131 ortamda saklay\u0131n (\u00f6rne\u011fin, sunucunun diski ve harici bir depolama).
\n * Bu kopyalardan 1<\/strong> tanesini ofis d\u0131\u015f\u0131 veya farkl\u0131 bir co\u011frafi konumda saklay\u0131n (bulut depolama gibi).
\n* Otomatik Yedekleme:<\/strong> Manuel yedeklemeler unutulmaya veya atlanmaya meyillidir. Kritik veriler i\u00e7in otomatik yedekleme sistemleri kurun. \u00c7o\u011fu VPS sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131, kontrol panelleri \u00fczerinden otomatik snapshot veya tam yedekleme se\u00e7enekleri sunar.
\n* Yedekleri Test Etme:<\/strong> Bir yede\u011fin var olmas\u0131, onun \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. D\u00fczenli olarak yedeklerinizi test edin ve geri y\u00fckleme i\u015flemlerini pratik edin. Bu, bir felaket an\u0131nda paniklememenizi ve s\u00fcrecin ne kadar s\u00fcrece\u011fini bilmenizi sa\u011flar.
\n* Kritik De\u011fi\u015fiklik \u00d6ncesi Yedekleme:<\/strong> B\u00fcy\u00fck bir sistem y\u00fckseltmesi, ana yaz\u0131l\u0131m\u0131n s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirme veya karma\u015f\u0131k bir yap\u0131land\u0131rma de\u011fi\u015fikli\u011fi yapmadan \u00f6nce mutlaka bir snapshot veya tam yedek al\u0131n. Bu, riskli i\u015flemlerde bir g\u00fcvenlik a\u011f\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

Bir Yedekten Geri D\u00f6nme S\u00fcreci<\/h4>\n

Yedekten geri d\u00f6nme s\u00fcreci, yedekleme t\u00fcr\u00fcne ve VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131za g\u00f6re de\u011fi\u015fir.<\/p>\n

1. VPS Sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n Paneli \u00dczerinden:<\/strong> En yayg\u0131n ve genellikle en kolay y\u00f6ntemdir. \u00c7o\u011fu VPS sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 (DigitalOcean, Vultr, Linode vb.), kontrol panelleri \u00fczerinden daha \u00f6nce al\u0131nm\u0131\u015f snapshot’lar\u0131 veya yedekleri tek t\u0131klamayla geri y\u00fckleme olana\u011f\u0131 sunar. Bu i\u015flem genellikle sunucunun kapan\u0131p a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir ve geri y\u00fckleme s\u00fcresi, yede\u011fin boyutuna ve sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n altyap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\n2. Manuel Olarak (rsync, tar):<\/strong> E\u011fer sadece belirli dosyalar\u0131 veya dizinleri yedeklediyseniz (\u00f6rne\u011fin rsync<\/code> veya tar<\/code> ile), bu dosyalar\u0131 manuel olarak sunucuya geri y\u00fcklemeniz gerekir.
\n * rsync -avz \/path\/to\/backup\/data\/ \/path\/to\/restore\/location\/<\/code>
\n * tar -xzvf backup.tar.gz -C \/path\/to\/restore\/location\/<\/code>
\n Bu y\u00f6ntem daha gran\u00fcler kontrol sa\u011flar ancak sistemin tamam\u0131n\u0131 geri y\u00fcklemek i\u00e7in daha karma\u015f\u0131kt\u0131r.
\n3. Veritaban\u0131 Yedekleri:<\/strong> Veritabanlar\u0131 i\u00e7in \u00f6zel yedekleme ve geri y\u00fckleme ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131l\u0131r (\u00f6rne\u011fin MySQL i\u00e7in mysqldump<\/code> ve mysql<\/code>, PostgreSQL i\u00e7in pg_dump<\/code> ve psql<\/code>).<\/p>\n

Dikkat Edilmesi Gerekenler:<\/strong><\/p>\n

* Kesinti S\u00fcresi (Downtime):<\/strong> Genellikle bir tam sistem yede\u011fini geri y\u00fcklemek, sunucunuzun bir s\u00fcreli\u011fine \u00e7evrimd\u0131\u015f\u0131 kalmas\u0131na neden olur. Bu kesinti s\u00fcresini planlaman\u0131z ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 bilgilendirmeniz \u00f6nemlidir.
\n* Veri Kayb\u0131 Riski:<\/strong> Yede\u011fin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 an ile geri y\u00fckleme an\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lan t\u00fcm de\u011fi\u015fiklikler kaybolacakt\u0131r. Bu nedenle, m\u00fcmk\u00fcnse en g\u00fcncel yede\u011fi kullanmak veya kritik verileri ayr\u0131 ayr\u0131 yedeklemek \u00f6nemlidir.
\n* Test Ortam\u0131:<\/strong> Geri y\u00fckleme i\u015fleminden \u00f6nce m\u00fcmk\u00fcnse bir test ortam\u0131nda deneme yapmak, olas\u0131 sorunlar\u0131 \u00f6nceden tespit etmenize yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n

Yedekler, bir felaket durumunda son savunma hatt\u0131n\u0131zd\u0131r. Onlar\u0131 hafife almay\u0131n, d\u00fczenli olarak al\u0131n, test edin ve g\u00fcvenli bir yerde saklay\u0131n.<\/p>\n

Git: Versiyon Kontrol Sistemi ile Geri D\u00f6n\u00fc\u015fler<\/h3>\n

Git, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme d\u00fcnyas\u0131nda devrim yaratan da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir versiyon kontrol sistemidir. Ancak Git’in faydalar\u0131 sadece kod ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; sunucu yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131, betikler ve hatta belgeler gibi metin tabanl\u0131 herhangi bir dosyan\u0131n y\u00f6netiminde de son derece etkilidir. Bir VPS’te Git kullanmak, yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikleri izlemenizi, farkl\u0131 s\u00fcr\u00fcmler aras\u0131nda ge\u00e7i\u015f yapman\u0131z\u0131 ve hatal\u0131 bir de\u011fi\u015fikli\u011fi kolayca geri alman\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

Git Nedir ve Neden Kullan\u0131l\u0131r?<\/h4>\n

Git, dosyalar\u0131n zaman i\u00e7indeki de\u011fi\u015fikliklerini kaydetmek ve y\u00f6netmek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f bir ara\u00e7t\u0131r. Her bir de\u011fi\u015fikli\u011fi (commit) bir “anl\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fc” olarak depolar ve bu anl\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler aras\u0131nda kolayca gezinebilmenizi sa\u011flar.<\/p>\n

Bir VPS’te Git kullanman\u0131n temel nedenleri:<\/p>\n

* De\u011fi\u015fiklik Takibi:<\/strong> Kimin, ne zaman, hangi dosyada, ne t\u00fcr bir de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir.
\n* Versiyonlama:<\/strong> Herhangi bir dosyan\u0131n \u00f6nceki bir s\u00fcr\u00fcm\u00fcne an\u0131nda geri d\u00f6nme yetene\u011fi sa\u011flar.
\n* \u0130\u015fbirli\u011fi:<\/strong> Birden fazla ki\u015finin ayn\u0131 dosyalar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve de\u011fi\u015fiklikleri sorunsuz bir \u015fekilde birle\u015ftirmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r (her ne kadar tek bir VPS’te bu daha az \u00f6nemli olsa da).
\n* Geri Alma Kolayl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Hatal\u0131 bir yap\u0131land\u0131rma de\u011fi\u015fikli\u011fini, t\u00fcm sistemi bir yedekten geri y\u00fcklemek zorunda kalmadan h\u0131zla geri alman\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

Temel Git Kavramlar\u0131<\/h4>\n

Git’i etkili bir \u015fekilde kullanmak i\u00e7in birka\u00e7 temel kavram\u0131 anlamak \u00f6nemlidir:<\/p>\n

* Depo (Repository):<\/strong> Git’in t\u00fcm proje ge\u00e7mi\u015fini ve dosyalar\u0131n\u0131 saklad\u0131\u011f\u0131 yerdir. Genellikle projenin k\u00f6k dizininde bulunan .git<\/code> adl\u0131 gizli bir klas\u00f6rden olu\u015fur.
\n* Taahh\u00fct (Commit):<\/strong> Bir veya daha fazla dosyadaki de\u011fi\u015fikliklerin bir “anl\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc” kaydeden i\u015flemdir. Her commit’in benzersiz bir kimli\u011fi (hash) ve genellikle bir mesaj\u0131 vard\u0131r.
\n* Dal (Branch):<\/strong> Bir projenin ana geli\u015ftirme hatt\u0131ndan ayr\u0131lan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir geli\u015ftirme hatt\u0131d\u0131r. Yeni \u00f6zellikler veya riskli de\u011fi\u015fiklikler genellikle ayr\u0131 dallarda yap\u0131l\u0131r ve kararl\u0131 hale geldi\u011finde ana dala birle\u015ftirilir.
\n* \u00c7al\u0131\u015fma Dizini (Working Directory):<\/strong> \u00dczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve dosyalar\u0131n mevcut durumunu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz dizindir.
\n* Haz\u0131rl\u0131k Alan\u0131 (Staging Area \/ Index):<\/strong> Bir sonraki commit’e dahil etmek istedi\u011finiz de\u011fi\u015fiklikleri haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ara bir aland\u0131r.<\/p>\n

Bir VPS’te Git Kullan\u0131m Senaryolar\u0131<\/h4>\n

* Uygulama Kodlar\u0131:<\/strong> Web uygulamalar\u0131 veya hizmetlerin kod taban\u0131n\u0131 Git ile y\u00f6netmek standart bir uygulamad\u0131r. Bu, yeni s\u00fcr\u00fcmleri da\u011f\u0131tmay\u0131, hatal\u0131 da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131 geri almay\u0131 ve farkl\u0131 ortamlar aras\u0131nda (geli\u015ftirme, test, \u00fcretim) ge\u00e7i\u015f yapmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.
\n* Sistem Yap\u0131land\u0131rma Dosyalar\u0131 (\/etc<\/code>):<\/strong> \/etc<\/code> dizini, t\u00fcm sistem yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu dizini veya belirli alt dizinlerini (\u00f6rne\u011fin \/etc\/nginx<\/code>, \/etc\/apache2<\/code>, \/etc\/ssh<\/code>) Git ile versiyonlamak, yanl\u0131\u015f yap\u0131land\u0131rmalar\u0131 h\u0131zl\u0131ca geri alman\u0131z\u0131 sa\u011flar.
\n* Web Sunucusu Yap\u0131land\u0131rmalar\u0131:<\/strong> Nginx veya Apache gibi web sunucular\u0131n\u0131n yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131 s\u0131k\u00e7a de\u011fi\u015fir. Bu dosyalar\u0131 Git ile y\u00f6netmek, yeni bir yap\u0131land\u0131rman\u0131n sorun \u00e7\u0131karmas\u0131 durumunda an\u0131nda eski, \u00e7al\u0131\u015fan yap\u0131land\u0131rmaya d\u00f6nmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.
\n* Betikler (Scripts):<\/strong> Sistem otomasyon betikleri veya cron i\u015fleri i\u00e7in kullan\u0131lan betikler de Git ile versiyonlanabilir.<\/p>\n

Git ile De\u011fi\u015fiklikleri Geri Alma<\/h4>\n

Git, de\u011fi\u015fiklikleri geri almak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli g\u00fc\u00e7l\u00fc komutlar sunar. Hangi komutu kullanaca\u011f\u0131n\u0131z, de\u011fi\u015fikli\u011fin nerede oldu\u011funa (\u00e7al\u0131\u015fma dizini, haz\u0131rl\u0131k alan\u0131, depo ge\u00e7mi\u015fi) ve geri alma i\u015fleminin nas\u0131l bir etki yaratmas\u0131n\u0131 istedi\u011finize ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

1. \u00c7al\u0131\u015fma Dizini De\u011fi\u015fikliklerini Geri Alma:<\/strong>
\n * git status<\/code>: De\u011fi\u015ftirilmi\u015f ancak commit edilmemi\u015f dosyalar\u0131 g\u00f6sterir.
\n * git diff<\/code>: \u00c7al\u0131\u015fma dizinindeki de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6sterir.
\n * git restore <\/code>: Belirli bir dosyadaki kaydedilmemi\u015f de\u011fi\u015fiklikleri geri al\u0131r. Dosya, son commit edildi\u011fi haline d\u00f6ner. (Git 2.23 ve sonras\u0131)
\n * git checkout -- <\/code>: git restore<\/code> \u00f6ncesi kullan\u0131lan e\u015fde\u011fer komut.<\/p>\n

2. Haz\u0131rl\u0131k Alan\u0131ndaki De\u011fi\u015fiklikleri Geri Alma:<\/strong>
\n * git reset HEAD <\/code>: git add<\/code> ile haz\u0131rl\u0131k alan\u0131na eklenmi\u015f ancak hen\u00fcz commit edilmemi\u015f bir dosyan\u0131n de\u011fi\u015fikliklerini haz\u0131rl\u0131k alan\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma dizinindeki de\u011fi\u015fiklikler kal\u0131r.<\/p>\n

3. Depo Ge\u00e7mi\u015findeki Commit’leri Geri Alma:<\/strong> Bu, Git’in en g\u00fc\u00e7l\u00fc geri alma mekanizmas\u0131d\u0131r.
\n * git log<\/code>: Commit ge\u00e7mi\u015fini g\u00f6sterir. Geri almak istedi\u011finiz commit’in hash’ini bulmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.
\n * git revert <\/code>: Belirli bir commit’in yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri geri alan yeni bir commit<\/strong> olu\u015fturur. Bu, ge\u00e7mi\u015fi de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi i\u00e7in en g\u00fcvenli y\u00f6ntemdir ve genellikle tercih edilir, \u00f6zellikle payla\u015f\u0131lan bir depoda \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yorsa.
\n * \u00d6rnek: git revert 1a2b3c4d<\/code>
\n * git reset --hard <\/code>: D\u0130KKAT!<\/strong> Bu komut, belirtilen commit’e kadar olan t\u00fcm commit’leri (ve \u00e7al\u0131\u015fma dizinindeki de\u011fi\u015fiklikleri) tamamen siler. Ge\u00e7mi\u015fi de\u011fi\u015ftirir ve veri kayb\u0131na neden olabilir. Yaln\u0131zca yerel bir depoda ve ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan eminseniz kullan\u0131n. Payla\u015f\u0131lan depolarda asla kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.
\n * \u00d6rnek: git reset --hard 1a2b3c4d<\/code>
\n * git reflog<\/code>: Git’in ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi t\u00fcm eylemleri (commit’ler, reset’ler, checkout’lar vb.) kaydetti\u011fi bir “referans g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc”d\u00fcr. Yanl\u0131\u015fl\u0131kla bir reset --hard<\/code> yapt\u0131ysan\u0131z ve kaybolan commit’inizi bulmak istiyorsan\u0131z bu komut hayat kurtar\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n

En \u0130yi Uygulamalar<\/h4>\n

* S\u0131k Commit Etme:<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fck, anlaml\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri s\u0131k s\u0131k commit edin. Bu, hata durumunda geri almay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r ve her commit’in ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamay\u0131 sa\u011flar.
\n* Anlaml\u0131 Commit Mesajlar\u0131:<\/strong> Her commit’in neyi de\u011fi\u015ftirdi\u011fini ve neden de\u011fi\u015ftirdi\u011fini a\u00e7\u0131klayan net ve \u00f6zl\u00fc mesajlar yaz\u0131n. Bu, gelecekteki sorun giderme veya geri alma i\u015flemleri i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir.
\n* Branch Kullan\u0131m\u0131:<\/strong> \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck veya riskli de\u011fi\u015fiklikler yaparken, ana daldan ayr\u0131 bir dal olu\u015fturun. De\u011fi\u015fiklikler test edilip onayland\u0131ktan sonra ana dala birle\u015ftirin.
\n* Uzak Depo (Remote Repository) ile Senkronizasyon:<\/strong> Yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 veya kodunuzu GitHub, GitLab veya Bitbucket gibi uzak bir depoda saklay\u0131n. Bu, birincil sunucunun tamamen kaybolmas\u0131 durumunda bile verilerinizin g\u00fcvende olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ayr\u0131ca, farkl\u0131 sunucular aras\u0131nda yap\u0131land\u0131rma senkronizasyonunu kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.
\n* .gitignore<\/code> Kullan\u0131m\u0131:<\/strong> Ge\u00e7ici dosyalar, log dosyalar\u0131 veya hassas bilgiler i\u00e7eren dosyalar\u0131n Git deposuna eklenmesini engellemek i\u00e7in .gitignore<\/code> dosyas\u0131n\u0131 kullan\u0131n.<\/p>\n

Git, bir VPS’te yap\u0131lan yap\u0131land\u0131rma ve kod de\u011fi\u015fikliklerini y\u00f6netmek i\u00e7in son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r. Do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, hatalar\u0131 h\u0131zl\u0131ca d\u00fczeltme ve sunucunuzun kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma yetene\u011finizi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Apt-Get (veya Apt): Paket Y\u00f6netimi ile Sistem De\u011fi\u015fikliklerini Geri Alma<\/h3>\n

Linux VPS’lerde yaz\u0131l\u0131m kurulumu, g\u00fcncellenmesi ve kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015flemleri genellikle paket y\u00f6neticileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131l\u0131r. Debian ve Ubuntu tabanl\u0131 sistemlerde bu g\u00f6rev i\u00e7in apt-get<\/code> veya daha modern olan apt<\/code> kullan\u0131l\u0131r. Paket y\u00f6neticileri, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 otomatik olarak \u00e7\u00f6zen ve sisteminize yaz\u0131l\u0131m\u0131 standart bir \u015fekilde entegre eden karma\u015f\u0131k ara\u00e7lard\u0131r. Ancak bazen yanl\u0131\u015f bir paket kurulumu, bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k \u00e7ak\u0131\u015fmas\u0131 veya hatal\u0131 bir g\u00fcncelleme, sistemin karars\u0131z hale gelmesine veya belirli hizmetlerin \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131na neden olabilir. Bu durumlarda, apt-get<\/code>‘in sundu\u011fu mekanizmalar\u0131 kullanarak bu de\u011fi\u015fiklikleri geri almak hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

Apt-Get Nedir ve Rol\u00fc Nedir?<\/h4>\n

apt-get<\/code> (Advanced Package Tool), Debian tabanl\u0131 Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131nda yaz\u0131l\u0131m paketlerini y\u00f6netmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131d\u0131r. apt<\/code>, apt-get<\/code>‘in daha kullan\u0131c\u0131 dostu ve modern bir aray\u00fcz\u00fcd\u00fcr, ancak temel i\u015flevsellikleri benzerdir.<\/p>\n

Apt-Get’in ba\u015fl\u0131ca rolleri:<\/p>\n

* Paket Kurulumu:<\/strong> Yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 resmi depolardan indirip kurar.
\n* Paket G\u00fcncellemesi:<\/strong> Mevcut yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 en son s\u00fcr\u00fcmlerine g\u00fcnceller.
\n* Paket Kald\u0131rma:<\/strong> Yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 sistemden kald\u0131r\u0131r.
\n* Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Y\u00f6netimi:<\/strong> Bir paketin gerektirdi\u011fi di\u011fer t\u00fcm paketleri otomatik olarak kurar veya kald\u0131r\u0131r.
\n* Sistem G\u00fcncellemesi:<\/strong> T\u00fcm sistemin g\u00fcncel kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

Paket Kurulumu ve Kald\u0131rma<\/h4>\n

* sudo apt update<\/code>: Paket listelerini g\u00fcnceller.
\n* sudo apt install <\/code>: Belirli bir paketi kurar.
\n* sudo apt remove <\/code>: Bir paketi sistemden kald\u0131r\u0131r, ancak yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131r.
\n* sudo apt purge <\/code>: Bir paketi ve t\u00fcm yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 tamamen kald\u0131r\u0131r. Genellikle daha temiz bir kald\u0131rma i\u00e7in tercih edilir.
\n* sudo apt autoremove<\/code>: Art\u0131k hi\u00e7bir paketin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan “yetim” paketleri kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Sistem G\u00fcncellemeleri ve Y\u00fckseltmeleri<\/h4>\n

* sudo apt upgrade<\/code>: Mevcut t\u00fcm kurulu paketleri yeni s\u00fcr\u00fcmlerine y\u00fckseltir. Yeni paketleri kurmaz veya kurulu paketleri kald\u0131rmaz.
\n* sudo apt full-upgrade<\/code> (veya sudo apt dist-upgrade<\/code>): upgrade<\/code> komutuna ek olarak, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k de\u011fi\u015fikliklerini ele alarak yeni paketleri kurabilir veya \u00e7ak\u0131\u015fan paketleri kald\u0131rabilir. B\u00fcy\u00fck s\u00fcr\u00fcm y\u00fckseltmeleri (\u00f6rne\u011fin Ubuntu 20.04’ten 22.04’e) i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r ve daha risklidir.<\/p>\n

Apt-Get ile Geri Alma Mekanizmalar\u0131<\/h4>\n

Apt-Get, Git gibi do\u011frudan “geri al” komutuna sahip de\u011fildir. Ancak, yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikleri izlemek ve manuel olarak geri d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in kullanabilece\u011finiz mekanizmalar mevcuttur.<\/p>\n

1. dpkg.log<\/code> ve apt\/history.log<\/code>:<\/strong>
\n * \/var\/log\/dpkg.log<\/code>: Bu dosya, dpkg<\/code> (Debian Paket Y\u00f6neticisi) taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen t\u00fcm paket kurulum, kald\u0131rma ve g\u00fcncelleme i\u015flemlerini kaydeder. Her sat\u0131r, bir paketin durumunu (kuruldu, kald\u0131r\u0131ld\u0131, y\u00fckseltildi vb.) ve s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir.
\n * \/var\/log\/apt\/history.log<\/code>: Bu dosya, apt<\/code> komutlar\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen t\u00fcm i\u015flemleri (hangi komutun \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hangi paketlerin etkilendi\u011fi) daha okunabilir bir formatta kaydeder. Bir sorun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda, bu log dosyalar\u0131n\u0131 inceleyerek hangi paketin ne zaman kuruldu\u011funu veya g\u00fcncellendi\u011fini tespit edebilirsiniz.
\n * \u00d6rnek: grep \"Commandline\" \/var\/log\/apt\/history.log<\/code> ile son \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan apt<\/code> komutlar\u0131n\u0131 g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n

2. Paketleri Kald\u0131rma\/S\u00fcr\u00fcm D\u00fc\u015f\u00fcrme:<\/strong>
\n * Yanl\u0131\u015f Kurulan Paketi Kald\u0131rma:<\/strong> apt remove <\/code> veya apt purge <\/code> komutlar\u0131yla sorunlu paketi kald\u0131rabilirsiniz.
\n * Belirli Bir S\u00fcr\u00fcm\u00fc Kurma (Downgrade):<\/strong> E\u011fer bir paketin yeni s\u00fcr\u00fcm\u00fc sorun yarat\u0131yorsa, \u00f6nceki kararl\u0131 s\u00fcr\u00fcm\u00fcne geri d\u00f6nebilirsiniz.
\n * \u00d6nce, mevcut paket s\u00fcr\u00fcmlerini ve depoda bulunan di\u011fer s\u00fcr\u00fcmleri kontrol edin: apt-cache policy <\/code>
\n * Ard\u0131ndan, belirli bir s\u00fcr\u00fcm\u00fc kurun: sudo apt install =<\/code>
\n * \u00d6rnek: sudo apt install nginx=1.18.0-0ubuntu1.4<\/code>
\n * Bu, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilece\u011fi i\u00e7in dikkatli yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Gerekirse, geri d\u00f6nmek istedi\u011finiz s\u00fcr\u00fcm\u00fcn t\u00fcm ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 da manuel olarak belirtmeniz gerekebilir.
\n * Pinning (Belirli Bir S\u00fcr\u00fcm\u00fc Tutturma):<\/strong> Bir paketin belirli bir s\u00fcr\u00fcmde kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in apt-pinning<\/code> kullanabilirsiniz. Bu, bir paketin istenmeyen bir y\u00fckseltme ile k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in faydal\u0131d\u0131r. \/etc\/apt\/preferences.d\/<\/code> alt\u0131na bir dosya olu\u015fturarak yap\u0131l\u0131r. Bu ileri d\u00fczey bir konudur ve genellikle \u00f6zel durumlarda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

3. Snapshot Kullan\u0131m\u0131:<\/strong>
\n Paket y\u00f6netimi ile ilgili bir de\u011fi\u015fiklik yapmadan \u00f6nce (\u00f6zellikle apt full-upgrade<\/code> gibi b\u00fcy\u00fck y\u00fckseltmelerden \u00f6nce) bir VPS snapshot’\u0131 almak, en g\u00fcvenli geri alma y\u00f6ntemidir. E\u011fer y\u00fckseltme ba\u015far\u0131s\u0131z olursa veya sistemde beklenmedik sorunlar yarat\u0131rsa, snapshot’tan geri d\u00f6nerek t\u00fcm sistemi \u00f6nceki kararl\u0131 durumuna getirebilirsiniz. Bu, paket ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla u\u011fra\u015fmak yerine daha h\u0131zl\u0131 ve daha az riskli bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n

4. Otomatik G\u00fcncellemeleri Devre D\u0131\u015f\u0131 B\u0131rakma\/Kontroll\u00fc Yapma:<\/strong>
\n Ubuntu gibi baz\u0131 da\u011f\u0131t\u0131mlar, g\u00fcvenlik g\u00fcncellemelerini otomatik olarak kurmak i\u00e7in unattended-upgrades<\/code> gibi ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131r. Bu, g\u00fcvenlik i\u00e7in iyi olsa da, beklenmedik sorunlara yol a\u00e7abilecek bir g\u00fcncellemeyi otomatik olarak uygulayabilir. \u00dcretim sunucular\u0131nda, g\u00fcncellemeleri manuel olarak veya test edilmi\u015f bir da\u011f\u0131t\u0131m pipeline’\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uygulamak genellikle daha g\u00fcvenlidir. Otomatik g\u00fcncellemeleri devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakabilir veya sadece belirli t\u00fcrdeki g\u00fcncellemeleri yapacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131rabilirsiniz.<\/p>\n

Dikkat Edilmesi Gerekenler<\/h4>\n

* Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Sorunlar\u0131:<\/strong> Bir paketi kald\u0131rmak veya s\u00fcr\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcrmek, di\u011fer paketlerin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 k\u0131rabilir ve sistemde daha b\u00fcy\u00fck sorunlara yol a\u00e7abilir. apt<\/code> bu t\u00fcr sorunlar\u0131 genellikle uyar\u0131r, ancak dikkatli olmak \u00f6nemlidir.
\n* K\u0131r\u0131k Sistemler:<\/strong> \u00d6zellikle \u00e7ekirdek veya temel sistem bile\u015fenleriyle ilgili yanl\u0131\u015f bir i\u015flem, sistemin \u00f6ny\u00fcklenememesine neden olabilir. Bu durumlarda, bir snapshot veya tam sistem yede\u011fi tek kurtar\u0131c\u0131d\u0131r.
\n* Loglar\u0131 \u0130nceleme:<\/strong> Herhangi bir geri alma i\u015flemine ba\u015flamadan \u00f6nce, \/var\/log\/apt\/history.log<\/code> ve \/var\/log\/dpkg.log<\/code> dosyalar\u0131n\u0131 dikkatlice inceleyerek soruna neden olan de\u011fi\u015fikli\u011fi ve etki alan\u0131n\u0131 belirleyin.<\/p>\n

Apt-Get, g\u00fcnl\u00fck sistem y\u00f6netiminin vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Geri alma yetenekleri Git veya tam yedekler kadar do\u011frudan olmasa da, log dosyalar\u0131n\u0131 anlama ve belirli paket i\u015flemlerini manip\u00fcle etme yetene\u011fi, paketle ilgili sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmede \u00f6nemli bir rol oynar.<\/p>\n

\u00dc\u00e7 Y\u00f6ntemin Birlikte Kullan\u0131m\u0131 ve En \u0130yi Uygulamalar<\/h3>\n

Bir Linux VPS’te de\u011fi\u015fiklikleri geri alma konusunda en g\u00fc\u00e7l\u00fc yakla\u015f\u0131m, yedekler, Git ve Apt-Get’in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yetenekleri bir arada kullanmakt\u0131r. Her bir ara\u00e7, farkl\u0131 t\u00fcrdeki sorunlar ve farkl\u0131 geri alma seviyeleri i\u00e7in optimize edilmi\u015ftir. Bu ara\u00e7lar\u0131 ne zaman ve nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilmek, sunucunuzun kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve i\u015f s\u00fcreklili\u011fini maksimize etmenizi sa\u011flar.<\/p>\n

Hangi Durumda Hangi Y\u00f6ntem?<\/h4>\n

* Yedekler (Snapshot’lar dahil):<\/strong>
\n * Kullan\u0131m Senaryolar\u0131:<\/strong> Felaket kurtarma, b\u00fcy\u00fck sistem hatalar\u0131, \u00f6ny\u00fckleme sorunlar\u0131, kritik sistem y\u00fckseltmeleri (i\u015fletim sistemi s\u00fcr\u00fcm\u00fc y\u00fckseltmeleri gibi), yanl\u0131\u015fl\u0131kla silinen b\u00fcy\u00fck miktarda veri, genel sistem karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131.
\n * Ne Zaman:<\/strong> Geni\u015f kapsaml\u0131, geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez olabilecek veya sistemin temel i\u015flevselli\u011fini etkileyen de\u011fi\u015fikliklerden \u00f6nce. Bir “g\u00fcvenli nokta” olu\u015fturmak istedi\u011finizde.
\n * Avantaj:<\/strong> En kapsaml\u0131 geri alma y\u00f6ntemi, t\u00fcm sistemi belirli bir zamana geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr.
\n * Dezavantaj:<\/strong> Genellikle kesinti s\u00fcresi gerektirir ve yede\u011fin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zamandan sonraki t\u00fcm verileri kaybettirir.<\/p>\n

* Git:<\/strong>
\n * Kullan\u0131m Senaryolar\u0131:<\/strong> Uygulama kodu de\u011fi\u015fiklikleri, web sunucusu (Nginx, Apache) yap\u0131land\u0131rmalar\u0131, veritaban\u0131 yap\u0131land\u0131rmalar\u0131, sistem betikleri, \/etc<\/code> alt\u0131ndaki yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131 gibi metin tabanl\u0131 dosyalardaki de\u011fi\u015fiklikler.
\n * Ne Zaman:<\/strong> Yap\u0131land\u0131rma veya kod seviyesinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerin izlenmesi ve h\u0131zl\u0131ca geri al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011finde.
\n * Avantaj:<\/strong> Gran\u00fcler kontrol sa\u011flar, ge\u00e7mi\u015fi izler, h\u0131zl\u0131 ve kesintisiz geri alma imkan\u0131 sunar (\u00f6zellikle git revert<\/code>).
\n * Dezavantaj:<\/strong> Sadece Git deposuna eklenmi\u015f dosyalar i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \u0130kili dosyalar veya b\u00fcy\u00fck veri k\u00fcmeleri i\u00e7in uygun de\u011fildir.<\/p>\n

* Apt-Get (veya Apt):<\/strong>
\n * Kullan\u0131m Senaryolar\u0131:<\/strong> Yanl\u0131\u015f kurulan veya g\u00fcncellenen paketler, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k sorunlar\u0131, belirli bir paketin yeni s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcn uyumsuzluk yaratmas\u0131.
\n * Ne Zaman:<\/strong> Paket y\u00f6netimiyle ilgili sorunlar\u0131 gidermek veya belirli bir paketi \u00f6nceki bir s\u00fcr\u00fcme d\u00fc\u015f\u00fcrmek gerekti\u011finde.
\n * Avantaj:<\/strong> Paket seviyesinde kontrol sa\u011flar, sistem loglar\u0131 ile sorunlu paketi tespit etmeye yard\u0131mc\u0131 olur.
\n * Dezavantaj:<\/strong> Do\u011frudan bir “geri al” komutu yoktur, manuel m\u00fcdahale gerektirir. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k sorunlar\u0131 karma\u015f\u0131k olabilir.<\/p>\n

Kombine Yakla\u015f\u0131m<\/h4>\n

En sa\u011flam strateji, bu ara\u00e7lar\u0131 birbirini tamamlayacak \u015fekilde kullanmakt\u0131r:<\/p>\n

1. Kritik De\u011fi\u015fikliklerden \u00d6nce Snapshot\/Yedek Alma:<\/strong> \u0130\u015fletim sistemi y\u00fckseltmeleri, b\u00fcy\u00fck yaz\u0131l\u0131m s\u00fcr\u00fcm de\u011fi\u015fiklikleri veya sunucunun temel i\u015fleyi\u015fini etkileyebilecek herhangi bir \u00f6nemli i\u015flemden \u00f6nce her zaman bir VPS snapshot’\u0131 al\u0131n. Bu, “her \u015feyi mahvederseniz” bir g\u00fcvenlik a\u011f\u0131n\u0131z olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\n2. Yap\u0131land\u0131rma Dosyalar\u0131n\u0131 Git ile Versiyonlama:<\/strong> \/etc<\/code> dizinindeki kritik yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 (veya en az\u0131ndan s\u0131k\u00e7a de\u011fi\u015ftirdi\u011finiz alt dizinleri) bir Git deposuna ekleyin. Her de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda commit edin ve anlaml\u0131 mesajlar yaz\u0131n. Bu, k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131land\u0131rma hatalar\u0131n\u0131 an\u0131nda git revert<\/code> ile d\u00fczeltebilmenizi sa\u011flar. Uzak bir depoyla senkronizasyon, felaket durumunda bu yap\u0131land\u0131rmalar\u0131n da g\u00fcvende olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\n3. Paket \u0130\u015flemlerini Dikkatli Yapma ve Loglar\u0131 Takip Etme:<\/strong>
\n * apt upgrade<\/code> veya apt full-upgrade<\/code> yapmadan \u00f6nce, potansiyel sorunlar\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 dikkatlice okuyun.
\n * Bir paket sorun yaratt\u0131\u011f\u0131nda, \/var\/log\/apt\/history.log<\/code> ve \/var\/log\/dpkg.log<\/code> dosyalar\u0131n\u0131 inceleyerek sorunun kayna\u011f\u0131n\u0131 belirleyin. Gerekirse apt remove<\/code> veya apt install =<\/code> ile m\u00fcdahale edin.
\n * \u00dcretim sunucular\u0131nda apt full-upgrade<\/code> gibi b\u00fcy\u00fck y\u00fckseltmeleri bir test ortam\u0131nda denemeden uygulamaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n.
\n4. Otomasyon ve Yap\u0131land\u0131rma Y\u00f6netimi:<\/strong> Ansible, Puppet veya Chef gibi ara\u00e7lar\u0131 kullanarak sunucu yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 otomatikle\u015ftirmek, de\u011fi\u015fikliklerin tutarl\u0131 ve tekrarlanabilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu ara\u00e7lar genellikle Git ile entegre \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve yap\u0131land\u0131rma de\u011fi\u015fikliklerini versiyonlama ve geri alma s\u00fcre\u00e7lerini daha da kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Proaktif Yakla\u015f\u0131m<\/h4>\n

Sadece sorun \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda geri alma y\u00f6ntemlerini d\u00fc\u015f\u00fcnmek yerine, proaktif bir yakla\u015f\u0131m benimsemek \u00e7ok daha etkilidir:<\/p>\n

* Test Ortamlar\u0131:<\/strong> \u00dcretim sunucunuzda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler yapmadan \u00f6nce, m\u00fcmk\u00fcnse ayn\u0131 yap\u0131land\u0131rmaya sahip bir test ortam\u0131nda deneyin.
\n* S\u00fcrekli Entegrasyon\/S\u00fcrekli Da\u011f\u0131t\u0131m (CI\/CD):<\/strong> Uygulama da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131 i\u00e7in CI\/CD pipeline’lar\u0131 kurmak, de\u011fi\u015fikliklerin otomatik olarak test edilmesini ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, bu da hatalar\u0131 erken a\u015famada yakalamaya yard\u0131mc\u0131 olur.
\n* Dok\u00fcmantasyon:<\/strong> Yap\u0131lan t\u00fcm \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikleri, kurulum ad\u0131mlar\u0131n\u0131 ve \u00f6zel yap\u0131land\u0131rmalar\u0131 belgeleyin. Bu, sorun giderme ve geri alma s\u00fcre\u00e7lerini h\u0131zland\u0131r\u0131r.
\n* Monitoring ve Alerting:<\/strong> Sunucunuzun performans\u0131n\u0131 ve hizmetlerinin durumunu s\u00fcrekli izleyin. Anormallikler veya hatalar hakk\u0131nda an\u0131nda uyar\u0131 almak, sorunlar\u0131 b\u00fcy\u00fcmeden \u00f6nce tespit etmenizi ve m\u00fcdahale etmenizi sa\u011flar.<\/p>\n

Sonu\u00e7<\/h3>\n

Linux VPS’inizde de\u011fi\u015fiklikleri geri alabilme yetene\u011fi, bir sistem y\u00f6neticisinin en de\u011ferli becerilerinden biridir. Yedekler, Git ve Apt-Get, bu yetene\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in farkl\u0131 katmanlarda \u00e7al\u0131\u015fan g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lard\u0131r. Yedekler, en b\u00fcy\u00fck felaketlere kar\u015f\u0131 son savunma hatt\u0131n\u0131zken, Git yap\u0131land\u0131rma ve kod de\u011fi\u015fiklikleri i\u00e7in gran\u00fcler kontrol sunar. Apt-Get ise paket y\u00f6netimiyle ilgili sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kritik bilgiler ve mekanizmalar sa\u011flar.<\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7 y\u00f6ntemi birle\u015fik bir stratejiyle kullanmak, sunucunuzun esnekli\u011fini, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve i\u015f s\u00fcreklili\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r. Proaktif bir yakla\u015f\u0131mla, kritik de\u011fi\u015fikliklerden \u00f6nce yedekler alarak, yap\u0131land\u0131rmalar\u0131n\u0131z\u0131 Git ile versiyonlayarak ve paket i\u015flemlerini dikkatli bir \u015fekilde y\u00f6neterek, olas\u0131 sorunlar\u0131n etkisini en aza indirebilirsiniz. Unutmay\u0131n, iyi bir sistem y\u00f6neticisi sadece sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda sorunlar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 da \u00f6nler. Bu rehberdeki prensipleri uygulamak, Linux VPS’inizin daha g\u00fcvenli, kararl\u0131 ve y\u00f6netilebilir olmas\u0131na katk\u0131da bulunacakt\u0131r.<\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Linux VPS’te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131\nBir Linux tabanl\u0131 Sanal \u00d6zel Sunucu (VPS) y\u00f6netmek, dinamik ve s\u00fcr","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":{"0":"post-31253","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-linux","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"\nLinux VPS'te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Linux VPS'te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Linux VPS'te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131 Bir Linux tabanl\u0131 Sanal \u00d6zel Sunucu (VPS) y\u00f6netmek, dinamik ve s\u00fcr\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-07T18:41:35+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"23 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"Linux VPS’te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131\",\"datePublished\":\"2025-10-07T18:41:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/\"},\"wordCount\":4479,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"articleSection\":[\"Linux\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/\",\"name\":\"Linux VPS'te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-10-07T18:41:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Linux VPS’te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Linux VPS'te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Linux VPS'te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131","og_description":"Linux VPS'te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131 Bir Linux tabanl\u0131 Sanal \u00d6zel Sunucu (VPS) y\u00f6netmek, dinamik ve s\u00fcr","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-10-07T18:41:35+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"23 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"Linux VPS’te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131","datePublished":"2025-10-07T18:41:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/"},"wordCount":4479,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"articleSection":["Linux"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/","name":"Linux VPS'te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131 - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-10-07T18:41:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/linux-vpste-degisiklikleri-geri-almak-yedekler-git-ve-apt-get-kullanimi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Linux VPS’te De\u011fi\u015fiklikleri Geri Almak: Yedekler, Git ve Apt-Get Kullan\u0131m\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31253","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31253"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31253\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31254,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31253\/revisions\/31254"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}