{"id":31111,"date":"2025-10-05T22:41:33","date_gmt":"2025-10-05T19:41:33","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?p=31111"},"modified":"2025-10-05T22:41:33","modified_gmt":"2025-10-05T19:41:33","slug":"numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/","title":{"rendered":"NumPy Matrix transpose() &#8211; Dizilerin Transpozesi"},"content":{"rendered":"<p><body><\/p>\n<h2>NumPy Matrix transpose() &#8211; Dizilerin Transpozesi<\/h2>\n<h3>Giri\u015f: Transpoze Kavram\u0131 ve \u00d6nemi<\/h3>\n<p>Lineer cebir, matematik ve bilgisayar bilimlerinin temel ta\u015flar\u0131ndan biridir. Bu alan\u0131n en temel ve yayg\u0131n i\u015flemlerinden biri de &#8220;transpoze&#8221; i\u015flemidir. Bir matrisin transpozesi, o matrisin sat\u0131rlar\u0131n\u0131n s\u00fctun, s\u00fctunlar\u0131n\u0131n ise sat\u0131r olarak yeniden d\u00fczenlenmesi anlam\u0131na gelir. Matematiksel olarak, $A$ matrisinin transpozesi $A^T$ veya $A&#8217;$ ile g\u00f6sterilir. E\u011fer $A$ matrisinin $(i, j)$ konumundaki eleman\u0131 $a_{ij}$ ise, $A^T$ matrisinin $(j, i)$ konumundaki eleman\u0131 yine $a_{ij}$ olacakt\u0131r. Yani, orijinal matristeki her bir $a_{ij}$ eleman\u0131, transpoze matriste $a_{ji}$ olarak yer de\u011fi\u015ftirir.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin, a\u015fa\u011f\u0131daki 2&#215;3 boyutundaki $A$ matrisini ele alal\u0131m:<\/p>\n<p>$A = \\begin{pmatrix} 1 &#038; 2 &#038; 3 \\\\ 4 &#038; 5 &#038; 6 \\end{pmatrix}$<\/p>\n<p>Bu matrisin transpozesi $A^T$ ise 3&#215;2 boyutunda olacak ve \u015fu \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnecektir:<\/p>\n<p>$A^T = \\begin{pmatrix} 1 &#038; 4 \\\\ 2 &#038; 5 \\\\ 3 &#038; 6 \\end{pmatrix}$<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, $A$ matrisinin birinci sat\u0131r\u0131 ($[1, 2, 3]$) $A^T$ matrisinin birinci s\u00fctunu, ikinci sat\u0131r\u0131 ($[4, 5, 6]$) ise $A^T$ matrisinin ikinci s\u00fctunu haline gelmi\u015ftir. Benzer \u015fekilde, $A$ matrisinin birinci s\u00fctunu ($[1, 4]^T$) $A^T$ matrisinin birinci sat\u0131r\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Transpoze i\u015flemi sadece matematiksel bir merak konusu de\u011fildir; bilgisayar bilimleri, veri analizi, makine \u00f6\u011frenimi, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015fleme ve istatistik gibi bir\u00e7ok alanda kritik bir rol oynar. Matris \u00e7arp\u0131m\u0131 gibi temel lineer cebir operasyonlar\u0131nda, veri setlerini belirli bir analize uygun hale getirmede veya algoritmalar\u0131n performans\u0131n\u0131 optimize etmede transpozeye s\u0131k\u00e7a ba\u015fvurulur. \u00d6zellikle, modern say\u0131sal hesaplama k\u00fct\u00fcphaneleri, bu t\u00fcr i\u015flemleri y\u00fcksek verimlilikle ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in optimize edilmi\u015ftir. Python ekosisteminde, bu t\u00fcr say\u0131sal i\u015flemler i\u00e7in de-facto standart k\u00fct\u00fcphane ise NumPy&#8217;d\u0131r.<\/p>\n<h3>NumPy ve Diziler (Arrays)<\/h3>\n<p>NumPy (Numerical Python), Python&#8217;da bilimsel hesaplamalar i\u00e7in temel bir pakettir. \u00c7ok boyutlu diziler (array) ve bu diziler \u00fczerinde y\u00fcksek performansl\u0131 matematiksel i\u015flemler i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lar sunar. NumPy&#8217;nin temel veri yap\u0131s\u0131 <code>ndarray<\/code> (N-dimensional array) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu <code>ndarray<\/code> nesneleri, ayn\u0131 t\u00fcrden \u00f6\u011feleri i\u00e7eren homojen, \u00e7ok boyutlu bir veri yap\u0131s\u0131d\u0131r. Python&#8217;\u0131n standart listelerine k\u0131yasla, NumPy dizileri bellekte daha verimli bir \u015fekilde saklan\u0131r ve \u00fczerinde yap\u0131lan i\u015flemler \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde C veya Fortran&#8217;da yaz\u0131lm\u0131\u015f optimize edilmi\u015f kodlar\u0131 kullan\u0131r.<\/p>\n<p>Veri bilimciler, makine \u00f6\u011frenimi m\u00fchendisleri ve bilimsel ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, b\u00fcy\u00fck veri setlerini i\u015flemek, istatistiksel analizler yapmak, matris i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve karma\u015f\u0131k algoritmalar\u0131 uygulamak i\u00e7in NumPy&#8217;yi yayg\u0131n olarak kullan\u0131rlar. Bir NumPy dizisi, tek boyutlu bir vekt\u00f6rden, iki boyutlu bir matrise veya \u00fc\u00e7 boyutlu bir tens\u00f6re kadar herhangi bir boyutta olabilir. Bu esneklik, transpoze gibi i\u015flemleri farkl\u0131 boyutlardaki veriler \u00fczerinde kolayca uygulamay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.<\/p>\n<h3>NumPy&#8217;da Dizi Transpozesi Y\u00f6ntemleri<\/h3>\n<p>NumPy, bir dizinin transpozesini almak i\u00e7in birka\u00e7 farkl\u0131 ve esnek y\u00f6ntem sunar. Bu y\u00f6ntemler, kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131, performans ve N-boyutlu dizilerdeki esneklik a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Genel olarak, en s\u0131k kullan\u0131lan ve en k\u0131sa y\u00f6ntem <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fidir. Ancak, daha karma\u015f\u0131k eksen takaslar\u0131 veya belirli boyutlar \u00fczerinde kontrol gerekti\u011finde <code>numpy.transpose()<\/code> veya <code>numpy.swapaxes()<\/code> gibi fonksiyonlar devreye girer.<\/p>\n<p>\u015eimdi, bu y\u00f6ntemleri detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyelim.<\/p>\n<h4>.T \u00d6zniteli\u011fi (Attribute)<\/h4>\n<p><code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fi, NumPy dizilerinin transpozesini almak i\u00e7in en basit, en yayg\u0131n ve en Pythonik y\u00f6ntemdir. Bir dizinin do\u011frudan <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fine eri\u015ferek transpozesini alabilirsiniz. Bu y\u00f6ntem, \u00f6zellikle 2 boyutlu (matris) diziler i\u00e7in sezgisel ve h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Kullan\u0131m:<\/strong> <code>dizi.T<\/code><\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek 1: 2 Boyutlu Dizi (Matris)<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-python\">import numpy as np\n\n<h2>2x3 boyutunda bir matris olu\u015ftural\u0131m<\/h2>\nmatris = np.array([[1, 2, 3],\n                   [4, 5, 6]])\nprint(\"Orijinal Matris:\\n\", matris)\nprint(\"Matrisin Boyutlar\u0131 (Shape):\", matris.shape)\n\n<h2>.T \u00f6zniteli\u011fini kullanarak transpozesini alal\u0131m<\/h2>\ntranspoze_matris = matris.T\nprint(\"\\nTranspoze Matris:\\n\", transpoze_matris)\nprint(\"Transpoze Matrisin Boyutlar\u0131 (Shape):\", transpoze_matris.shape)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Orijinal Matris:\n [[1 2 3]\n [4 5 6]]\nMatrisin Boyutlar\u0131 (Shape): (2, 3)\n\nTranspoze Matris:\n [[1 4]\n [2 5]\n [3 6]]\nTranspoze Matrisin Boyutlar\u0131 (Shape): (3, 2)<\/code><\/pre>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, 2&#215;3 boyutundaki matrisin transpozesi 3&#215;2 boyutunda bir matris olmu\u015ftur. Sat\u0131rlar s\u00fctunlara, s\u00fctunlar sat\u0131rlara d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek 2: 1 Boyutlu Dizi (Vekt\u00f6r) ile \u00d6zel Durum<\/strong><\/p>\n<p>1 boyutlu dizilerde <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011finin davran\u0131\u015f\u0131, 2 boyutlu dizilerden biraz farkl\u0131d\u0131r ve bazen kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olabilir. NumPy&#8217;da 1 boyutlu bir dizi (\u00f6rne\u011fin, <code>np.array([1, 2, 3])<\/code>), ne bir sat\u0131r vekt\u00f6r\u00fc ne de bir s\u00fctun vekt\u00f6r\u00fc olarak \u00f6zel olarak tan\u0131mlanmaz; sadece tek boyutlu bir dizidir. Bu nedenle, 1 boyutlu bir dizinin transpozesi, orijinal dizinin kendisinin bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve boyutu de\u011fi\u015fmez.<\/p>\n<pre><code class=\"language-python\">vektor = np.array([1, 2, 3])\nprint(\"Orijinal Vekt\u00f6r:\", vektor)\nprint(\"Vekt\u00f6r\u00fcn Boyutlar\u0131 (Shape):\", vektor.shape)\n\ntranspoze_vektor = vektor.T\nprint(\"\\nTranspoze Vekt\u00f6r:\", transpoze_vektor)\nprint(\"Transpoze Vekt\u00f6r\u00fcn Boyutlar\u0131 (Shape):\", transpoze_vektor.shape)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Orijinal Vekt\u00f6r: [1 2 3]\nVekt\u00f6r\u00fcn Boyutlar\u0131 (Shape): (3,)\n\nTranspoze Vekt\u00f6r: [1 2 3]\nTranspoze Vekt\u00f6r\u00fcn Boyutlar\u0131 (Shape): (3,)<\/code><\/pre>\n<p>E\u011fer 1 boyutlu bir diziyi &#8220;sat\u0131r vekt\u00f6r\u00fc&#8221; veya &#8220;s\u00fctun vekt\u00f6r\u00fc&#8221; olarak d\u00fc\u015f\u00fcnerek transpozesini almak istiyorsan\u0131z, \u00f6ncelikle diziyi en az 2 boyutlu hale getirmeniz gerekir. Bu genellikle <code>reshape<\/code> metodu veya <code>np.newaxis<\/code> kullan\u0131larak yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<pre><code class=\"language-python\"># 1x3 sat\u0131r vekt\u00f6r\u00fc gibi davranan 2 boyutlu dizi\nsatir_vektor = np.array([1, 2, 3]).reshape(1, -1)\nprint(\"Sat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fc:\\n\", satir_vektor)\nprint(\"Sat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Boyutlar\u0131:\", satir_vektor.shape)\n\ntranspoze_satir_vektor = satir_vektor.T\nprint(\"\\nTranspoze Sat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fc (S\u00fctun Vekt\u00f6r\u00fc):\\n\", transpoze_satir_vektor)\nprint(\"Transpoze Sat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Boyutlar\u0131:\", transpoze_satir_vektor.shape)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Sat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fc:\n [[1 2 3]]\nSat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Boyutlar\u0131: (1, 3)\n\nTranspoze Sat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fc (S\u00fctun Vekt\u00f6r\u00fc):\n [[1]\n [2]\n [3]]\nTranspoze Sat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Boyutlar\u0131: (3, 1)<\/code><\/pre>\n<p>Bu \u00f6rnek, 1 boyutlu dizilerin transpozesiyle ilgili kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gidermek i\u00e7in \u00f6nemlidir. <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fi, genel olarak N-boyutlu diziler i\u00e7in de \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, ancak eksenlerin s\u0131ras\u0131n\u0131 tersine \u00e7evirir. \u00d6rne\u011fin, (2, 3, 4) boyutundaki bir dizinin transpozesi (4, 3, 2) boyutunda olacakt\u0131r.<\/p>\n<h4>numpy.transpose() Fonksiyonu<\/h4>\n<p><code>numpy.transpose()<\/code> fonksiyonu, <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fine g\u00f6re daha genel ve esnek bir y\u00f6ntemdir, \u00f6zellikle N-boyutlu dizilerde eksenlerin belirli bir s\u0131raya g\u00f6re yeniden d\u00fczenlenmesi gerekti\u011finde kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. Bu fonksiyon, bir diziyi ve iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak eksenlerin yeni s\u0131ras\u0131n\u0131 belirten bir <code>axes<\/code> arg\u00fcman\u0131 al\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Kullan\u0131m:<\/strong> <code>numpy.transpose(dizi, axes=None)<\/code><\/p>\n<p>*   <code>dizi<\/code>: Transpozesi al\u0131nacak NumPy dizisi.<br \/>\n*   <code>axes<\/code>: Bir demet (tuple) veya liste olarak eksenlerin yeni s\u0131ras\u0131n\u0131 belirten indeksler. E\u011fer <code>None<\/code> ise (varsay\u0131lan), eksenler ters s\u0131raya \u00e7evrilir (t\u0131pk\u0131 <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fi gibi). \u00d6rne\u011fin, 3 boyutlu bir dizi i\u00e7in <code>(0, 1, 2)<\/code> eksenleri <code>(2, 1, 0)<\/code> olarak tersine \u00e7evrilir.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek 1: 2 Boyutlu Dizi (Matris)<\/strong><\/p>\n<p><code>axes=None<\/code> ile <code>numpy.transpose()<\/code> kullanmak, <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fi ile ayn\u0131 sonucu verir.<\/p>\n<pre><code class=\"language-python\">import numpy as np\n\nmatris = np.array([[1, 2, 3],\n                   [4, 5, 6]])\nprint(\"Orijinal Matris:\\n\", matris)\nprint(\"Matrisin Boyutlar\u0131 (Shape):\", matris.shape)\n\n<h2>numpy.transpose() kullanarak transpoze alal\u0131m (axes=None)<\/h2>\ntranspoze_matris_func = np.transpose(matris)\nprint(\"\\nTranspoze Matris (np.transpose()):\\n\", transpoze_matris_func)\nprint(\"Transpoze Matrisin Boyutlar\u0131:\", transpoze_matris_func.shape)\n\n<h2>axes parametresi ile a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtme (0. eksen 1., 1. eksen 0. olsun)<\/h2>\ntranspoze_matris_func_explicit = np.transpose(matris, axes=(1, 0))\nprint(\"\\nTranspoze Matris (np.transpose(axes=(1, 0))):\\n\", transpoze_matris_func_explicit)\nprint(\"Transpoze Matrisin Boyutlar\u0131:\", transpoze_matris_func_explicit.shape)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Orijinal Matris:\n [[1 2 3]\n [4 5 6]]\nMatrisin Boyutlar\u0131 (Shape): (2, 3)\n\nTranspoze Matris (np.transpose()):\n [[1 4]\n [2 5]\n [3 6]]\nTranspoze Matrisin Boyutlar\u0131: (3, 2)\n\nTranspoze Matris (np.transpose(axes=(1, 0))):\n [[1 4]\n [2 5]\n [3 6]]\nTranspoze Matrisin Boyutlar\u0131: (3, 2)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00d6rnek 2: N-Boyutlu Dizi (3 Boyutlu Dizi)<\/strong><\/p>\n<p><code>axes<\/code> parametresinin g\u00fcc\u00fc, N-boyutlu dizilerde kendini g\u00f6sterir. \u00d6rne\u011fin, (derinlik, y\u00fckseklik, geni\u015flik) \u015feklinde bir 3 boyutlu dizimiz olsun ve biz bunu (y\u00fckseklik, geni\u015flik, derinlik) veya (geni\u015flik, derinlik, y\u00fckseklik) \u015feklinde yeniden d\u00fczenlemek isteyelim.<\/p>\n<pre><code class=\"language-python\"># 3 boyutlu bir dizi olu\u015ftural\u0131m (derinlik, y\u00fckseklik, geni\u015flik)\n<h2>\u00d6rne\u011fin, 2 katmanl\u0131, 3x4 piksellik bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc gibi<\/h2>\ndizi_3d = np.arange(24).reshape((2, 3, 4))\nprint(\"Orijinal 3D Dizi:\\n\", dizi_3d)\nprint(\"Orijinal 3D Dizi Boyutlar\u0131:\", dizi_3d.shape) # (0: derinlik, 1: y\u00fckseklik, 2: geni\u015flik)\n\n<h2>Varsay\u0131lan transpoze (eksenler tersine \u00e7evrilir: (2, 1, 0))<\/h2>\ntranspoze_varsayilan = np.transpose(dizi_3d)\nprint(\"\\nVarsay\u0131lan Transpoze (eksenler tersine \u00e7evrilir (2,1,0)):\\n\", transpoze_varsayilan)\nprint(\"Varsay\u0131lan Transpoze Boyutlar\u0131:\", transpoze_varsayilan.shape)\n\n<h2>Ekseni yeniden s\u0131ralayal\u0131m: (y\u00fckseklik, geni\u015flik, derinlik) -> (1, 2, 0)<\/h2>\n<h2>Orijinal eksenler: 0=derinlik, 1=y\u00fckseklik, 2=geni\u015flik<\/h2>\n<h2>Yeni s\u0131ralama: 1. eksen (y\u00fckseklik) ilk, 2. eksen (geni\u015flik) ikinci, 0. eksen (derinlik) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc<\/h2>\ntranspoze_ozel = np.transpose(dizi_3d, axes=(1, 2, 0))\nprint(\"\\n\u00d6zel Transpoze (eksenler (1,2,0) s\u0131ras\u0131na g\u00f6re):\\n\", transpoze_ozel)\nprint(\"\u00d6zel Transpoze Boyutlar\u0131:\", transpoze_ozel.shape)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Orijinal 3D Dizi:\n [[[ 0  1  2  3]\n  [ 4  5  6  7]\n  [ 8  9 10 11]]\n\n [[12 13 14 15]\n  [16 17 18 19]\n  [20 21 22 23]]]\nOrijinal 3D Dizi Boyutlar\u0131: (2, 3, 4)\n\nVarsay\u0131lan Transpoze (eksenler tersine \u00e7evrilir (2,1,0)):\n [[[ 0 12]\n  [ 4 16]\n  [ 8 20]]\n\n [[ 1 13]\n  [ 5 17]\n  [ 9 21]]\n\n [[ 2 14]\n  [ 6 18]\n  [10 22]]\n\n [[ 3 15]\n  [ 7 19]\n  [11 23]]]\nVarsay\u0131lan Transpoze Boyutlar\u0131: (4, 3, 2)\n\n\u00d6zel Transpoze (eksenler (1,2,0) s\u0131ras\u0131na g\u00f6re):\n [[[ 0  1  2  3]\n  [12 13 14 15]]\n\n [[ 4  5  6  7]\n  [16 17 18 19]]\n\n [[ 8  9 10 11]\n  [20 21 22 23]]]\n\u00d6zel Transpoze Boyutlar\u0131: (3, 4, 2)<\/code><\/pre>\n<p>Bu \u00f6rnekte, <code>axes=(1, 2, 0)<\/code> ifadesi, orijinal dizinin 1. ekseninin yeni dizide 0. eksen, 2. ekseninin yeni dizide 1. eksen ve 0. ekseninin yeni dizide 2. eksen olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu, N-boyutlu verileri (\u00f6rne\u011fin, bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcdeki piksellerin renk kanallar\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131 gibi) yeniden d\u00fczenlemek i\u00e7in son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<h4>.transpose() Metodu<\/h4>\n<p><code>numpy.ndarray.transpose()<\/code> metodu, <code>numpy.transpose()<\/code> fonksiyonunun dizi nesnesi \u00fczerinde \u00e7a\u011fr\u0131lan versiyonudur. \u0130\u015flevsellik olarak <code>numpy.transpose()<\/code> ile tamamen ayn\u0131d\u0131r ve ayn\u0131 <code>axes<\/code> parametresini al\u0131r. Genellikle, bir dizinin kendi metodu olarak \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 daha nesne odakl\u0131 bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Kullan\u0131m:<\/strong> <code>dizi.transpose(axes=None)<\/code><\/p>\n<pre><code class=\"language-python\">import numpy as np\n\nmatris = np.array([[1, 2, 3],\n                   [4, 5, 6]])\nprint(\"Orijinal Matris:\\n\", matris)\n\n<h2>.transpose() metodunu kullanarak transpoze alal\u0131m<\/h2>\ntranspoze_matris_method = matris.transpose()\nprint(\"\\nTranspoze Matris (.transpose()):\\n\", transpoze_matris_method)\n\n<h2>3D dizi \u00fczerinde .transpose() metodu<\/h2>\ndizi_3d = np.arange(24).reshape((2, 3, 4))\ntranspoze_3d_method = dizi_3d.transpose((1, 2, 0))\nprint(\"\\n\u00d6zel Transpoze (3D, .transpose((1,2,0))):\\n\", transpoze_3d_method)\nprint(\"\u00d6zel Transpoze Boyutlar\u0131:\", transpoze_3d_method.shape)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Orijinal Matris:\n [[1 2 3]\n [4 5 6]]\n\nTranspoze Matris (.transpose()):\n [[1 4]\n [2 5]\n [3 6]]\n\n\u00d6zel Transpoze (3D, .transpose((1,2,0))):\n [[[ 0  1  2  3]\n  [12 13 14 15]]\n\n [[ 4  5  6  7]\n  [16 17 18 19]]\n\n [[ 8  9 10 11]\n  [20 21 22 23]]]\n\u00d6zel Transpoze Boyutlar\u0131: (3, 4, 2)<\/code><\/pre>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, <code>dizi.transpose()<\/code> ve <code>np.transpose(dizi)<\/code> ayn\u0131 i\u015flevi yerine getirir. Hangi y\u00f6ntemin kullan\u0131laca\u011f\u0131 genellikle ki\u015fisel tercihe veya kodlama stiline ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h4>numpy.swapaxes() Fonksiyonu<\/h4>\n<p><code>numpy.swapaxes()<\/code> fonksiyonu, \u00f6zellikle N-boyutlu bir dizide belirli iki ekseni takas etmek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. <code>numpy.transpose()<\/code>&#8216;a g\u00f6re daha spesifik bir g\u00f6rev i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r ve daha okunabilir bir kod sa\u011flayabilir.<\/p>\n<p><strong>Kullan\u0131m:<\/strong> <code>numpy.swapaxes(dizi, axis1, axis2)<\/code><\/p>\n<p>*   <code>dizi<\/code>: Eksenleri takas edilecek NumPy dizisi.<br \/>\n*   <code>axis1<\/code>: Takas edilecek birinci eksenin indeksi.<br \/>\n*   <code>axis2<\/code>: Takas edilecek ikinci eksenin indeksi.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek: 3 Boyutlu Dizi<\/strong><\/p>\n<p>Yukar\u0131daki 3 boyutlu dizi \u00f6rne\u011fini ele alal\u0131m. Diyelim ki sadece 0. ve 2. eksenleri takas etmek istiyoruz (derinlik ve geni\u015flik).<\/p>\n<pre><code class=\"language-python\">import numpy as np\n\ndizi_3d = np.arange(24).reshape((2, 3, 4))\nprint(\"Orijinal 3D Dizi:\\n\", dizi_3d)\nprint(\"Orijinal 3D Dizi Boyutlar\u0131:\", dizi_3d.shape) # (0: derinlik, 1: y\u00fckseklik, 2: geni\u015flik)\n\n<h2>0. (derinlik) ve 2. (geni\u015flik) eksenleri takas edelim<\/h2>\n<h2>Sonu\u00e7: (geni\u015flik, y\u00fckseklik, derinlik) -> (2, 1, 0)<\/h2>\nswapped_dizi = np.swapaxes(dizi_3d, 0, 2)\nprint(\"\\nEksenleri Takas Edilmi\u015f Dizi (0 ve 2):\\n\", swapped_dizi)\nprint(\"Eksenleri Takas Edilmi\u015f Dizi Boyutlar\u0131:\", swapped_dizi.shape)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Orijinal 3D Dizi:\n [[[ 0  1  2  3]\n  [ 4  5  6  7]\n  [ 8  9 10 11]]\n\n [[12 13 14 15]\n  [16 17 18 19]\n  [20 21 22 23]]]\nOrijinal 3D Dizi Boyutlar\u0131: (2, 3, 4)\n\nEksenleri Takas Edilmi\u015f Dizi (0 ve 2):\n [[[ 0 12]\n  [ 4 16]\n  [ 8 20]]\n\n [[ 1 13]\n  [ 5 17]\n  [ 9 21]]\n\n [[ 2 14]\n  [ 6 18]\n  [10 22]]\n\n [[ 3 15]\n  [ 7 19]\n  [11 23]]]\nEksenleri Takas Edilmi\u015f Dizi Boyutlar\u0131: (4, 3, 2)<\/code><\/pre>\n<p>Bu \u00f6rnekte, <code>np.swapaxes(dizi_3d, 0, 2)<\/code> i\u015flemi, <code>np.transpose(dizi_3d, axes=(2, 1, 0))<\/code> ile ayn\u0131 sonucu vermi\u015ftir. <code>swapaxes<\/code> daha okunabilir olabilirken, <code>transpose<\/code> daha genel yeniden s\u0131ralama yetene\u011fi sunar.<\/p>\n<h3>Transpoze \u0130\u015fleminin Boyutlara G\u00f6re Davran\u0131\u015f\u0131<\/h3>\n<p>NumPy&#8217;da transpoze i\u015fleminin farkl\u0131 boyutlardaki diziler \u00fczerindeki etkisini anlamak, do\u011fru ve beklenen sonu\u00e7lar\u0131 elde etmek i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<h4>1 Boyutlu Diziler (Vekt\u00f6rler)<\/h4>\n<p>Yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi, NumPy&#8217;da 1 boyutlu bir dizi (\u00f6rne\u011fin <code>np.array([1, 2, 3])<\/code>), matematiksel anlamda ne bir sat\u0131r vekt\u00f6r\u00fc ne de bir s\u00fctun vekt\u00f6r\u00fc olarak \u00f6zel olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Sadece <code>(N,)<\/code> \u015feklinde bir boyuta sahip bir dizidir. Bu nedenle, <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fi veya <code>np.transpose()<\/code> fonksiyonu kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 1 boyutlu bir dizinin transpozesi, orijinal dizinin kendisinin bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve boyutu de\u011fi\u015fmez.<\/p>\n<p>E\u011fer bir 1D diziyi bir sat\u0131r vekt\u00f6r\u00fcne (<code>(1, N)<\/code>) veya bir s\u00fctun vekt\u00f6r\u00fcne (<code>(N, 1)<\/code>) d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek ve ard\u0131ndan transpozesini almak istiyorsan\u0131z, <code>reshape<\/code> veya <code>np.newaxis<\/code> kullanman\u0131z gerekir:<\/p>\n<pre><code class=\"language-python\">import numpy as np\n\na = np.array([1, 2, 3])\n\n<h2>a'y\u0131 1x3 boyutlu bir sat\u0131r vekt\u00f6r\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr<\/h2>\nrow_vector = a[np.newaxis, :] # veya a.reshape(1, -1)\nprint(\"Sat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fc:\\n\", row_vector)\nprint(\"Sat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Boyutlar\u0131:\", row_vector.shape)\n\n<h2>Sat\u0131r vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn transpozesi (s\u00fctun vekt\u00f6r\u00fc olur)<\/h2>\ncolumn_vector = row_vector.T\nprint(\"\\nS\u00fctun Vekt\u00f6r\u00fc:\\n\", column_vector)\nprint(\"S\u00fctun Vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Boyutlar\u0131:\", column_vector.shape)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Sat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fc:\n [[1 2 3]]\nSat\u0131r Vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Boyutlar\u0131: (1, 3)\n\nS\u00fctun Vekt\u00f6r\u00fc:\n [[1]\n [2]\n [3]]\nS\u00fctun Vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Boyutlar\u0131: (3, 1)<\/code><\/pre>\n<p>Bu ayr\u0131m, \u00f6zellikle matris \u00e7arp\u0131m\u0131 gibi lineer cebir i\u015flemlerinde \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu i\u015flemler dizilerin boyutlar\u0131na (shape) ve nas\u0131l yorumland\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h4>2 Boyutlu Diziler (Matrisler)<\/h4>\n<p>2 boyutlu diziler, matematiksel matris kavram\u0131na do\u011frudan kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. <code>(M, N)<\/code> boyutundaki bir matrisin transpozesi, <code>(N, M)<\/code> boyutunda bir matris olur. Bu, sat\u0131rlar\u0131n s\u00fctun, s\u00fctunlar\u0131n ise sat\u0131r haline gelmesi anlam\u0131na gelir. Bu durum, <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fi, <code>np.transpose()<\/code> veya <code>.transpose()<\/code> metodu kullan\u0131larak standart bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>\n<h4>N Boyutlu Diziler<\/h4>\n<p>N-boyutlu diziler i\u00e7in transpoze i\u015flemi, eksenlerin s\u0131ras\u0131n\u0131n yeniden d\u00fczenlenmesi anlam\u0131na gelir. \u00d6rne\u011fin, <code>(d0, d1, d2, ..., dN-1)<\/code> boyutundaki bir N-boyutlu dizinin varsay\u0131lan transpozesi (yani <code>axes=None<\/code> ile), eksenlerin s\u0131ras\u0131n\u0131 tersine \u00e7evirir ve <code>(dN-1, ..., d2, d1, d0)<\/code> boyutunda bir dizi d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p><code>np.transpose()<\/code> veya <code>.transpose()<\/code> metodunun <code>axes<\/code> parametresi, N-boyutlu dizilerde eksenlerin s\u0131ras\u0131n\u0131 tam olarak kontrol etmenizi sa\u011flar. <code>axes<\/code> parametresi, orijinal eksen indekslerinin (0&#8217;dan N-1&#8217;e kadar) yeni s\u0131ras\u0131n\u0131 belirten bir demet veya liste olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek: G\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u0130\u015flemede Eksenlerin Yeniden D\u00fczenlenmesi<\/strong><\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc verileri genellikle (y\u00fckseklik, geni\u015flik, kanal) veya (kanal, y\u00fckseklik, geni\u015flik) \u015feklinde 3 boyutlu diziler olarak temsil edilir. Makine \u00f6\u011frenimi modelleri veya belirli g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015fleme algoritmalar\u0131, farkl\u0131 bir eksen s\u0131ras\u0131 bekleyebilir.<\/p>\n<p>Diyelim ki bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcm\u00fcz <code>(y\u00fckseklik, geni\u015flik, kanal)<\/code> boyutunda (\u00f6rne\u011fin, <code>(256, 256, 3)<\/code>). Ancak bir model, <code>(kanal, y\u00fckseklik, geni\u015flik)<\/code> boyutunda (\u00f6rne\u011fin, <code>(3, 256, 256)<\/code>) giri\u015f bekliyor. Bu durumda <code>np.transpose()<\/code> kullanabiliriz:<\/p>\n<pre><code class=\"language-python\">import numpy as np\n\n<h2>(y\u00fckseklik, geni\u015flik, kanal) boyutunda bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc dizisi olu\u015ftural\u0131m<\/h2>\n<h2>\u00d6rne\u011fin, 256x256 piksel, 3 renk kanall\u0131 (RGB)<\/h2>\nimg_h_w_c = np.random.rand(256, 256, 3)\nprint(\"Orijinal G\u00f6r\u00fcnt\u00fc Boyutlar\u0131 (H, W, C):\", img_h_w_c.shape) # (256, 256, 3)\n\n<h2>Ekseni (kanal, y\u00fckseklik, geni\u015flik) s\u0131ras\u0131na g\u00f6re yeniden d\u00fczenle<\/h2>\n<h2>Orijinal eksenler: 0=y\u00fckseklik, 1=geni\u015flik, 2=kanal<\/h2>\n<h2>Yeni s\u0131ralama: 2 (kanal) ilk, 0 (y\u00fckseklik) ikinci, 1 (geni\u015flik) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc -> (2, 0, 1)<\/h2>\nimg_c_h_w = np.transpose(img_h_w_c, axes=(2, 0, 1))\nprint(\"Yeniden D\u00fczenlenmi\u015f G\u00f6r\u00fcnt\u00fc Boyutlar\u0131 (C, H, W):\", img_c_h_w.shape) # (3, 256, 256)<\/code><\/pre>\n<p>Bu, N-boyutlu dizilerde <code>axes<\/code> parametresinin ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve esnek oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<h3>Performans ve Bellek Y\u00f6netimi: G\u00f6r\u00fcn\u00fcmler (Views) ve Kopyalar (Copies)<\/h3>\n<p>NumPy&#8217;da performans, bellek y\u00f6netimiyle yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Transpoze i\u015flemleri genellikle bir &#8220;g\u00f6r\u00fcn\u00fcm&#8221; (view) d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr, yani orijinal verinin bir kopyas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaz. Bunun yerine, orijinal dizinin bellekteki verisine farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunar. Bu, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck dizilerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bellek t\u00fcketimini azalt\u0131r ve i\u015flem h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc veri kopyalama pahal\u0131 bir i\u015flemdir.<\/p>\n<p>*   <strong>G\u00f6r\u00fcn\u00fcm (View):<\/strong> Transpoze i\u015flemi bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnde, yeni dizi nesnesi orijinal dizinin verilerini payla\u015f\u0131r. E\u011fer g\u00f6r\u00fcn\u00fcm dizisinde bir de\u011fi\u015fiklik yaparsan\u0131z, bu de\u011fi\u015fiklik orijinal diziyi de etkileyecektir. <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fi ve <code>transpose()<\/code> metodunun \u00e7o\u011fu kullan\u0131m\u0131 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr.<br \/>\n*   <strong>Kopya (Copy):<\/strong> Baz\u0131 durumlarda (\u00f6rne\u011fin, bellek d\u00fczeni uyumlulu\u011fu nedeniyle), NumPy bir kopya olu\u015fturmak zorunda kalabilir. Bir kopya olu\u015fturuldu\u011funda, yeni dizi kendi verilerine sahip olur ve orijinal diziden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. <code>np.copy()<\/code> fonksiyonu ile a\u00e7\u0131k\u00e7a bir kopya olu\u015fturabilirsiniz.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek: G\u00f6r\u00fcn\u00fcm Davran\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-python\">import numpy as np\n\noriginal_array = np.array([[1, 2], [3, 4]])\ntransposed_view = original_array.T\n\nprint(\"Orijinal Dizi:\\n\", original_array)\nprint(\"Transpoze G\u00f6r\u00fcn\u00fcm:\\n\", transposed_view)\n\n<h2>G\u00f6r\u00fcn\u00fcmde bir de\u011fi\u015fiklik yapal\u0131m<\/h2>\ntransposed_view[0, 0] = 99\n\nprint(\"\\nG\u00f6r\u00fcn\u00fcmde de\u011fi\u015fiklik sonras\u0131:\")\nprint(\"Orijinal Dizi:\\n\", original_array)\nprint(\"Transpoze G\u00f6r\u00fcn\u00fcm:\\n\", transposed_view)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Orijinal Dizi:\n [[1 2]\n [3 4]]\nTranspoze G\u00f6r\u00fcn\u00fcm:\n [[1 3]\n [2 4]]\n\nG\u00f6r\u00fcn\u00fcmde de\u011fi\u015fiklik sonras\u0131:\nOrijinal Dizi:\n [[99  2]\n [ 3  4]]\nTranspoze G\u00f6r\u00fcn\u00fcm:\n [[99  3]\n [ 2  4]]<\/code><\/pre>\n<p>Bu \u00f6rnekte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, <code>transposed_view<\/code> \u00fczerinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik, <code>original_array<\/code>&#8216;i de etkilemi\u015ftir, \u00e7\u00fcnk\u00fc <code>transposed_view<\/code> orijinal dizinin bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcd\u00fcr. E\u011fer orijinal dizinin etkilenmesini istemiyorsan\u0131z, transpoze edilmi\u015f dizinin bir kopyas\u0131n\u0131 alman\u0131z gerekir:<\/p>\n<pre><code class=\"language-python\">original_array = np.array([[1, 2], [3, 4]])\ntransposed_copy = original_array.T.copy() # .copy() ile a\u00e7\u0131k\u00e7a kopya olu\u015ftur\n\nprint(\"Orijinal Dizi:\\n\", original_array)\nprint(\"Transpoze Kopya:\\n\", transposed_copy)\n\ntransposed_copy[0, 0] = 99\n\nprint(\"\\nKopyada de\u011fi\u015fiklik sonras\u0131:\")\nprint(\"Orijinal Dizi:\\n\", original_array) # De\u011fi\u015fmedi\nprint(\"Transpoze Kopya:\\n\", transposed_copy)<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Orijinal Dizi:\n [[1 2]\n [3 4]]\nTranspoze Kopya:\n [[1 3]\n [2 4]]\n\nKopyada de\u011fi\u015fiklik sonras\u0131:\nOrijinal Dizi:\n [[1 2]\n [3 4]]\nTranspoze Kopya:\n [[99  3]\n [ 2  4]]<\/code><\/pre>\n<h3>Bellek D\u00fczeni (Memory Layout): C-Order ve Fortran-Order<\/h3>\n<p>NumPy dizileri bellekte sat\u0131r \u00f6ncelikli (C-order) veya s\u00fctun \u00f6ncelikli (Fortran-order) olarak saklanabilir. Bu, \u00e7ok boyutlu bir dizinin elemanlar\u0131n\u0131n bellekte fiziksel olarak nas\u0131l s\u0131raland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eder.<\/p>\n<p>*   <strong>C-Order (Row-major):<\/strong> Varsay\u0131lan NumPy bellek d\u00fczenidir. Son eksen (en sa\u011fdaki eksen) bellekte en h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fendir. Yani, sat\u0131rlar ard\u0131\u015f\u0131k olarak depolan\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Fortran-Order (Column-major):<\/strong> \u0130lk eksen (en soldaki eksen) bellekte en h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fendir. Yani, s\u00fctunlar ard\u0131\u015f\u0131k olarak depolan\u0131r.<\/p>\n<p>Transpoze i\u015flemi, dizinin mant\u0131ksal yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirirken, ayn\u0131 zamanda bellekteki fiziksel d\u00fczenini de etkileyebilir. Bir C-order dizinin transpozesi genellikle Fortran-order bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr (ve tersi). Bu, verinin kopyalanmas\u0131n\u0131 gerektirmeden verimli transpoze i\u015flemlerine olanak tan\u0131r.<\/p>\n<p><code>arr.flags['C_CONTIGUOUS']<\/code> ve <code>arr.flags['F_CONTIGUOUS']<\/code> \u00f6znitelikleri ile bir dizinin bellek d\u00fczenini kontrol edebilirsiniz.<\/p>\n<pre><code class=\"language-python\">import numpy as np\n\nmatris = np.array([[1, 2, 3], [4, 5, 6]], order='C') # C-order olarak olu\u015ftural\u0131m\nprint(\"Orijinal Matris C-contiguous:\", matris.flags['C_CONTIGUOUS'])\nprint(\"Orijinal Matris F-contiguous:\", matris.flags['F_CONTIGUOUS'])\n\ntranspoze_matris = matris.T\nprint(\"\\nTranspoze Matris C-contiguous:\", transpoze_matris.flags['C_CONTIGUOUS'])\nprint(\"Transpoze Matris F-contiguous:\", transpoze_matris.flags['F_CONTIGUOUS'])<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-\">Orijinal Matris C-contiguous: True\nOrijinal Matris F-contiguous: False\n\nTranspoze Matris C-contiguous: False\nTranspoze Matris F-contiguous: True<\/code><\/pre>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, C-order bir matrisin transpozesi F-order bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm d\u00f6nd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bellek d\u00fczeni, baz\u0131 k\u00fct\u00fcphanelerle entegrasyon veya y\u00fcksek performansl\u0131 hesaplamalar i\u00e7in \u00f6nemli olabilir. Gerekirse, <code>np.ascontiguousarray()<\/code> veya <code>np.asfortranarray()<\/code> kullanarak diziyi belirli bir bellek d\u00fczenine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilirsiniz.<\/p>\n<h3>Pratik Uygulama Alanlar\u0131<\/h3>\n<p>Transpoze i\u015flemi, say\u0131sal ve bilimsel hesaplamalarda vazge\u00e7ilmez bir ara\u00e7t\u0131r. \u0130\u015fte baz\u0131 yayg\u0131n uygulama alanlar\u0131:<\/p>\n<p>*   <strong>Lineer Cebir:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>Matris \u00c7arp\u0131m\u0131:<\/strong> Matris \u00e7arp\u0131m\u0131 $(A \\times B)$ i\u00e7in, $A$ matrisinin s\u00fctun say\u0131s\u0131 ile $B$ matrisinin sat\u0131r say\u0131s\u0131 e\u015fit olmal\u0131d\u0131r. Bazen bu ko\u015fulu sa\u011flamak i\u00e7in bir matrisin transpozesi al\u0131n\u0131r. \u00d6rne\u011fin, $A^T \\times B$ veya $A \\times B^T$. NumPy&#8217;da matris \u00e7arp\u0131m\u0131 <code>@<\/code> operat\u00f6r\u00fc veya <code>np.dot()<\/code> fonksiyonu ile yap\u0131l\u0131r.<br \/>\n    *   <strong>\u0130\u00e7 \u00c7arp\u0131m (Dot Product):<\/strong> Vekt\u00f6rlerin i\u00e7 \u00e7arp\u0131m\u0131nda da transpoze kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n*   <strong>Veri Bilimi ve Makine \u00d6\u011frenimi:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>\u00d6zellik Matrislerinin D\u00fczenlenmesi:<\/strong> Makine \u00f6\u011frenimi algoritmalar\u0131 genellikle giri\u015f verilerini belirli bir formatta bekler. \u00d6rne\u011fin, baz\u0131 modeller veriyi <code>(\u00f6rnek say\u0131s\u0131, \u00f6zellik say\u0131s\u0131)<\/code> olarak beklerken, baz\u0131lar\u0131 <code>(\u00f6zellik say\u0131s\u0131, \u00f6rnek say\u0131s\u0131)<\/code> olarak bekleyebilir. Transpoze, bu formatlar aras\u0131nda kolayca ge\u00e7i\u015f yapmay\u0131 sa\u011flar.<br \/>\n    *   <strong>Korelasyon Matrisleri:<\/strong> Veri setindeki \u00f6zellikler aras\u0131ndaki korelasyonu hesaplarken transpozeye ihtiya\u00e7 duyulabilir.<br \/>\n*   <strong>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u0130\u015fleme:<\/strong><br \/>\n    *   <strong>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc Boyutlar\u0131n\u0131n Yeniden D\u00fczenlenmesi:<\/strong> G\u00f6r\u00fcnt\u00fc verileri genellikle <code>(y\u00fckseklik, geni\u015flik, kanal)<\/code> veya <code>(kanal, y\u00fckseklik, geni\u015flik)<\/code> \u015feklinde saklan\u0131r. Farkl\u0131 k\u00fct\u00fcphaneler veya modeller farkl\u0131 s\u0131ralamalar bekleyebilir. <code>np.transpose()<\/code> ile bu d\u00fczenlemeler kolayca yap\u0131l\u0131r.<br \/>\n    *   <strong>D\u00f6nd\u00fcrme ve Yans\u0131tma:<\/strong> Transpoze, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri d\u00f6nd\u00fcrme veya yans\u0131tma gibi temel geometrik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin bir par\u00e7as\u0131 olarak kullan\u0131labilir.<br \/>\n*   <strong>Zaman Serileri Analizi:<\/strong><br \/>\n    *   Zaman serisi verileri genellikle <code>(zaman ad\u0131m\u0131, \u00f6zellik)<\/code> veya <code>(\u00f6zellik, zaman ad\u0131m\u0131)<\/code> olarak d\u00fczenlenebilir. Analiz veya modelleme i\u00e7in uygun formata getirmek i\u00e7in transpoze kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<h3>S\u0131k Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Hatalar ve En \u0130yi Uygulamalar<\/h3>\n<p>*   <strong>1D Dizilerin Transpozesini Yanl\u0131\u015f Anlama:<\/strong> En s\u0131k yap\u0131lan hatalardan biri, 1 boyutlu dizilerin transpozesinin onlar\u0131 sat\u0131r veya s\u00fctun vekt\u00f6r\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrece\u011fini sanmakt\u0131r. Unutmay\u0131n, 1D dizilerin <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011fi sadece orijinal dizinin bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. \u0130stenen sat\u0131r\/s\u00fctun vekt\u00f6r\u00fc davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 elde etmek i\u00e7in <code>reshape<\/code> kullan\u0131n.<br \/>\n*   <strong>N-Boyutlu Dizilerde <code>axes<\/code> Parametresini Do\u011fru Kullanma:<\/strong> <code>np.transpose()<\/code> kullan\u0131rken <code>axes<\/code> parametresini do\u011fru anlamak ve kullanmak, N-boyutlu dizilerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u00e7ok \u00f6nemlidir. Eksenlerin orijinal indekslerini ve yeni s\u0131ralamalar\u0131n\u0131 dikkatlice planlay\u0131n.<br \/>\n*   <strong>G\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve Kopya Fark\u0131n\u0131 Bilmek:<\/strong> Transpoze i\u015flemlerinin genellikle bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc unutmay\u0131n. E\u011fer orijinal verinin de\u011fi\u015ftirilmesini istemiyorsan\u0131z, <code>np.copy()<\/code> kullanarak transpoze edilmi\u015f dizinin bir kopyas\u0131n\u0131 olu\u015fturun.<br \/>\n*   <strong>Do\u011fru Y\u00f6ntemi Se\u00e7mek:<\/strong><br \/>\n    *   2 boyutlu diziler i\u00e7in genellikle <code>.T<\/code> en basit ve okunakl\u0131 y\u00f6ntemdir.<br \/>\n    *   N-boyutlu dizilerde belirli eksen s\u0131ralamalar\u0131 gerekti\u011finde <code>np.transpose()<\/code> veya <code>.transpose()<\/code> metodunu <code>axes<\/code> parametresiyle kullan\u0131n.<br \/>\n    *   Sadece iki ekseni takas etmek istiyorsan\u0131z, <code>np.swapaxes()<\/code> daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n<h3>Sonu\u00e7<\/h3>\n<p>NumPy&#8217;daki transpoze i\u015flemleri, \u00e7ok boyutlu dizilerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken vazge\u00e7ilmez ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lard\u0131r. <code>.T<\/code> \u00f6zniteli\u011finden <code>numpy.transpose()<\/code> ve <code>numpy.swapaxes()<\/code> fonksiyonlar\u0131na kadar \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler, farkl\u0131 senaryolar ve boyutlar i\u00e7in esneklik sunar. Bu y\u00f6ntemlerin her birinin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6zellikle de 1 boyutlu dizilerdeki davran\u0131\u015f fark\u0131n\u0131 ve N-boyutlu dizilerde <code>axes<\/code> parametresinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc anlamak, veri manip\u00fclasyonu ve lineer cebir i\u015flemlerinde verimli ve hatas\u0131z kod yazmak i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<p>Transpoze, sadece matematiksel bir i\u015flem olman\u0131n \u00f6tesinde, veri biliminden makine \u00f6\u011frenimine, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015flemeden m\u00fchendislik sim\u00fclasyonlar\u0131na kadar geni\u015f bir yelpazede pratik uygulamalara sahiptir. Bellek y\u00f6netimi (g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler ve kopyalar) ve bellek d\u00fczeni (C-order ve Fortran-order) gibi temel NumPy kavramlar\u0131n\u0131 anlamak, transpoze i\u015flemlerini daha verimli kullanman\u0131za ve olas\u0131 performans sorunlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. NumPy&#8217;nin transpoze yetenekleri, Python&#8217;\u0131 say\u0131sal hesaplamalar i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir platform haline getiren temel \u00f6zelliklerden biridir.<\/body><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"NumPy Matrix transpose() &#8211; Dizilerin Transpozesi\nGiri\u015f: Transpoze Kavram\u0131 ve \u00d6nemi\nLineer cebir, matematik ve bilgisayar bilimlerinin temel ta\u015fla","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_page_subscribe_form":"","csco_page_contact_form":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-31111","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v20.5 (Yoast SEO v25.3.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>NumPy Matrix transpose() - Dizilerin Transpozesi - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"NumPy Matrix transpose() - Dizilerin Transpozesi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"NumPy Matrix transpose() - Dizilerin Transpozesi Giri\u015f: Transpoze Kavram\u0131 ve \u00d6nemi Lineer cebir, matematik ve bilgisayar bilimlerinin temel ta\u015fla\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-05T19:41:33+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Fatih Soysal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Fatih Soysal\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"headline\":\"NumPy Matrix transpose() &#8211; Dizilerin Transpozesi\",\"datePublished\":\"2025-10-05T19:41:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/\"},\"wordCount\":2653,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/\",\"name\":\"NumPy Matrix transpose() - Dizilerin Transpozesi - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-10-05T19:41:33+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"NumPy Matrix transpose() &#8211; Dizilerin Transpozesi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/\",\"name\":\"Fatihsoysal.com\",\"description\":\"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1\",\"name\":\"Fatih Soysal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Fatih Soysal\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.\",\"url\":\"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"NumPy Matrix transpose() - Dizilerin Transpozesi - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"NumPy Matrix transpose() - Dizilerin Transpozesi","og_description":"NumPy Matrix transpose() - Dizilerin Transpozesi Giri\u015f: Transpoze Kavram\u0131 ve \u00d6nemi Lineer cebir, matematik ve bilgisayar bilimlerinin temel ta\u015fla","og_url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/","og_site_name":"Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","article_published_time":"2025-10-05T19:41:33+00:00","author":"Fatih Soysal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Fatih Soysal","Tahmini okuma s\u00fcresi":"20 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/"},"author":{"name":"Fatih Soysal","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"headline":"NumPy Matrix transpose() &#8211; Dizilerin Transpozesi","datePublished":"2025-10-05T19:41:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/"},"wordCount":2653,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/#respond"]}],"copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/","name":"NumPy Matrix transpose() - Dizilerin Transpozesi - Kodlar\u0131n Gizemli D\u00fcnyas\u0131","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-10-05T19:41:33+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/numpy-matrix-transpose-dizilerin-transpozesi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"NumPy Matrix transpose() &#8211; Dizilerin Transpozesi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/","name":"Fatihsoysal.com","description":"Blog - Yaz\u0131l\u0131m D\u00fcnyas\u0131 Tecr\u00fcbelerim","publisher":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/002a254750921dcfd568a99e48240dd1","name":"Fatih Soysal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","contentUrl":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-replicate-prediction-3kgg1hgjn5rgp0cf0p5tr0jw7w-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Fatih Soysal"},"logo":{"@id":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Kullan\u0131m ve kodlama m\u00fckemmeliyetini odak alan uygulamalar olu\u015fturma deneyimine sahip, profesyonel olarak 15+ y\u0131l \u00fczeri deneyime sahip bir yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi.","url":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/author\/fatihsoysal\/"}]}},"yoast_meta":{"yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","yoast_wpseo_canonical":""},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31111"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31112,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31111\/revisions\/31112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}