resmi belgelerini<\/a> takip ederek kurabilirsiniz.<\/p>\nMongoDB \u00e7al\u0131\u015f\u0131r durumdayken, projemize Mongoose'u kurmal\u0131y\u0131z:<\/p>\n
\nnpm install mongoose\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Veritaban\u0131 Ba\u011flant\u0131s\u0131 ve Model Tan\u0131m\u0131<\/h3>\n
app.js<\/code> dosyam\u0131zda veya ayr\u0131 bir db.js<\/code> dosyas\u0131nda veritaban\u0131 ba\u011flant\u0131m\u0131z\u0131 kural\u0131m. Kolayl\u0131k sa\u011flamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fimdilik app.js<\/code> i\u00e7ine ekleyelim:<\/p>\n\n\/\/ app.js dosyan\u0131z\u0131n en \u00fcst\u00fcne veya ba\u011flant\u0131 kurulacak yere ekleyin\nconst mongoose = require('mongoose');\n\n\/\/ MongoDB ba\u011flant\u0131 URL'si. Kendi veritaban\u0131 ad\u0131n\u0131z\u0131 belirtebilirsiniz.\nconst dbURI = 'mongodb:\/\/localhost:27017\/myapi_db'; \n\nmongoose.connect(dbURI, {\n useNewUrlParser: true,\n useUnifiedTopology: true\n})\n.then(() => console.log('MongoDB ba\u011flant\u0131s\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131.'))\n.catch(err => console.error('MongoDB ba\u011flant\u0131 hatas\u0131:', err));\n\n\/\/ Bir \u00f6rnek veri modeli tan\u0131mlayal\u0131m: \"Item\" (\u00d6\u011fe)\n\/\/ Her \u00f6\u011fenin bir ad\u0131 (String) ve bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 (String) olsun.\nconst itemSchema = new mongoose.Schema({\n name: {\n type: String,\n required: true,\n trim: true\n },\n description: {\n type: String,\n required: false,\n trim: true\n },\n createdAt: {\n type: Date,\n default: Date.now\n }\n});\n\n\/\/ \u015eemadan bir model olu\u015fturuyoruz. Mongoose otomatik olarak 'items' koleksiyonunu olu\u015fturacakt\u0131r.\nconst Item = mongoose.model('Item', itemSchema);\n\n\/\/ ... mevcut Express uygulaman\u0131z\u0131n di\u011fer kodlar\u0131 ...\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Yukar\u0131daki kodda:<\/p>\n
\nmongoose.connect()<\/code> ile MongoDB'ye ba\u011flan\u0131yoruz. Ba\u011flant\u0131 dizesinde veritaban\u0131 sunucunuzun adresi (localhost:27017<\/code> varsay\u0131lan) ve kullanmak istedi\u011finiz veritaban\u0131n\u0131n ad\u0131 (myapi_db<\/code>) yer al\u0131r.<\/li>\nitemSchema<\/code>, veritaban\u0131ndaki \"Item\" koleksiyonunda saklanacak belgelerin yap\u0131s\u0131n\u0131 tan\u0131mlar. name<\/code> alan\u0131 zorunlu ve metin tipi iken, description<\/code> alan\u0131 iste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r. createdAt<\/code> alan\u0131 ise otomatik olarak olu\u015fturulma tarihini tutar.<\/li>\nmongoose.model('Item', itemSchema);<\/code> ile bu \u015femadan bir Mongoose modeli olu\u015fturuyoruz. Bu model, koleksiyonumuzdaki belgelerle etkile\u015fim kurmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak aray\u00fczd\u00fcr.<\/li>\n<\/ul>\nCRUD \u0130\u015flemleri i\u00e7in API Endpoint'leri Olu\u015fturma<\/h3>\n
\u015eimdi, Item<\/code> modelini kullanarak CRUD (Create, Read, Update, Delete) operasyonlar\u0131 i\u00e7in REST API endpoint'leri olu\u015ftural\u0131m. Bu endpoint'leri app.js<\/code> dosyan\u0131zdaki mevcut Express kodlar\u0131n\u0131z\u0131n alt\u0131na ekleyebilirsiniz:<\/p>\n\n\/\/ ... mevcut app.js kodlar\u0131 ve Item modeli tan\u0131m\u0131ndan sonra ...\n\n\/\/ 1. T\u00fcm \u00f6\u011feleri getir (READ all)\napp.get('\/api\/items', async (req, res) => {\n try {\n const items = await Item.find(); \/\/ T\u00fcm \u00f6\u011feleri veritaban\u0131ndan \u00e7ekiyoruz\n res.json(items);\n } catch (err) {\n res.status(500).json({ message: err.message });\n }\n});\n\n\/\/ 2. Belirli bir \u00f6\u011feyi ID'ye g\u00f6re getir (READ one)\napp.get('\/api\/items\/:id', async (req, res) => {\n try {\n const item = await Item.findById(req.params.id); \/\/ ID'ye g\u00f6re \u00f6\u011feyi bul\n if (item == null) {\n return res.status(404).json({ message: '\u00d6\u011fe bulunamad\u0131.' });\n }\n res.json(item);\n } catch (err) {\n res.status(500).json({ message: err.message });\n }\n});\n\n\/\/ 3. Yeni bir \u00f6\u011fe olu\u015ftur (CREATE)\napp.post('\/api\/items', async (req, res) => {\n const item = new Item({\n name: req.body.name,\n description: req.body.description\n });\n\n try {\n const newItem = await item.save(); \/\/ Yeni \u00f6\u011feyi veritaban\u0131na kaydet\n res.status(201).json(newItem); \/\/ Ba\u015far\u0131l\u0131 olu\u015fturma (201 Created) ve yeni \u00f6\u011feyi d\u00f6nd\u00fcr\n } catch (err) {\n res.status(400).json({ message: err.message }); \/\/ Hatal\u0131 istek (400 Bad Request)\n }\n});\n\n\/\/ 4. Belirli bir \u00f6\u011feyi g\u00fcncelle (UPDATE)\napp.put('\/api\/items\/:id', async (req, res) => {\n try {\n const item = await Item.findById(req.params.id);\n if (item == null) {\n return res.status(404).json({ message: '\u00d6\u011fe bulunamad\u0131.' });\n }\n\n if (req.body.name != null) {\n item.name = req.body.name;\n }\n if (req.body.description != null) {\n item.description = req.body.description;\n }\n \n const updatedItem = await item.save(); \/\/ G\u00fcncellenmi\u015f \u00f6\u011feyi kaydet\n res.json(updatedItem);\n } catch (err) {\n res.status(400).json({ message: err.message });\n }\n});\n\n\/\/ 5. Belirli bir \u00f6\u011feyi sil (DELETE)\napp.delete('\/api\/items\/:id', async (req, res) => {\n try {\n const item = await Item.findById(req.params.id);\n if (item == null) {\n return res.status(404).json({ message: '\u00d6\u011fe bulunamad\u0131.' });\n }\n\n await item.deleteOne(); \/\/ \u00d6\u011feyi sil\n res.json({ message: '\u00d6\u011fe ba\u015far\u0131yla silindi.' });\n } catch (err) {\n res.status(500).json({ message: err.message });\n }\n});\n\n\/\/ ... app.listen k\u0131sm\u0131 ...\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu kod blo\u011funda, her bir HTTP metodunu (GET, POST, PUT, DELETE) belirli bir CRUD operasyonuyla e\u015fle\u015ftirdik. Async\/await yap\u0131s\u0131n\u0131 kullanarak asenkron veritaban\u0131 i\u015flemlerini daha okunabilir hale getirdik. Her endpoint, olas\u0131 hatalar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, \u00f6\u011fe bulunamad\u0131, ge\u00e7ersiz istek) uygun HTTP durum kodlar\u0131 ile ele alacak bir try-catch<\/code> blo\u011fu i\u00e7erir. Art\u0131k npm run dev<\/code> ile sunucunuzu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, Postman veya benzeri bir ara\u00e7la bu endpoint'leri test edebilir, kendi verilerinizi ekleyip y\u00f6netebilirsiniz. Bu, API'nizin dinamik ve veritaban\u0131yla etkile\u015fimli hale gelmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir g\u00f6rev listesi uygulamas\u0131 i\u00e7in bu Item<\/code> modelini Todo<\/code> olarak adland\u0131rabilir ve her bir g\u00f6rev i\u00e7in bir ba\u015fl\u0131k ve tamamlama durumu tutabiliriz. B\u00f6ylece, kullan\u0131c\u0131lar yeni g\u00f6revler ekleyebilir, mevcut g\u00f6revleri g\u00fcncelleyebilir veya tamamlanan g\u00f6revleri silebilirler. Bu, Node.js ve Express ile dinamik bir veri y\u00f6netim sistemi olu\u015fturman\u0131n temelini olu\u015fturur.<\/p>\nG\u00fcvenlik ve Kimlik Do\u011frulama: API'mizi Yetkisiz Eri\u015fimden Nas\u0131l Koruruz?<\/h2>\n
Bir REST API geli\u015ftirmek sadece veri ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamakla bitmez; ayn\u0131 zamanda bu veriyi yetkisiz eri\u015fime kar\u015f\u0131 korumak da kritik \u00f6neme sahiptir. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kimli\u011fini do\u011frulamak (Authentication) ve neye eri\u015febileceklerini belirlemek (Authorization), modern API'lerin olmazsa olmazlar\u0131ndand\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmde, kullan\u0131c\u0131 kayd\u0131, giri\u015fi ve JSON Web Tokens (JWT) kullanarak API'mizi nas\u0131l g\u00fcvenli hale getirece\u011fimizi inceleyece\u011fiz.<\/p>\n
JSON Web Tokens (JWT) Nedir ve Neden Kullan\u0131r\u0131z?<\/h3>\n
JWT, JSON format\u0131nda bilgi i\u00e7eren, imzal\u0131 ve iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak \u015fifrelenmi\u015f bir standartt\u0131r. Genellikle istemci ile sunucu aras\u0131nda g\u00fcvenli bir \u015fekilde bilgi al\u0131\u015fveri\u015fi yapmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bir kullan\u0131c\u0131 giri\u015f yapt\u0131\u011f\u0131nda, sunucu bir JWT olu\u015fturur ve bu token'\u0131 istemciye geri g\u00f6nderir. \u0130stemci, sonraki her istekte bu token'\u0131 iste\u011fin ba\u015fl\u0131k k\u0131sm\u0131na (genellikle Authorization ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \"Bearer\" \u015femas\u0131yla) ekler. Sunucu, gelen her istekte token'\u0131 do\u011frulayarak kullan\u0131c\u0131n\u0131n kimli\u011fini ve yetkisini anlar. JWT'nin avantajlar\u0131 aras\u0131nda \u015funlar bulunur:<\/p>\n
\n- Durumsuzluk:<\/strong> Sunucuda oturum bilgisi tutmaya gerek kalmaz, bu da API'nin \u00f6l\u00e7eklenebilirli\u011fini art\u0131r\u0131r.<\/li>\n
- Verimli:<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fck ve hafiftirler, a\u011f trafi\u011fini azalt\u0131r.<\/li>\n
- G\u00fcvenli:<\/strong> Dijital olarak imzaland\u0131klar\u0131 i\u00e7in de\u011fi\u015ftirilemedikleri garanti edilir (ancak i\u00e7erdikleri veriler \u015fifrelenmedi\u011fi s\u00fcrece okunabilir).<\/li>\n<\/ul>\n
Kullan\u0131c\u0131 Modeli ve \u015eifreleme (Bcrypt)<\/h3>\n
Kullan\u0131c\u0131 verilerini veritaban\u0131nda saklamadan \u00f6nce \u015fifrelerini g\u00fcvenli bir \u015fekilde hash'lemeliyiz. Bunun i\u00e7in bcrypt.js<\/code> k\u00fct\u00fcphanesini kullanaca\u011f\u0131z:<\/p>\n\nnpm install bcryptjs jsonwebtoken\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
\u015eimdi bir User<\/code> modeli tan\u0131mlayal\u0131m ve \u015fifre hash'leme logic'ini ekleyelim:<\/p>\n\n\/\/ models\/User.js (ayr\u0131 bir dosya olu\u015fturmak daha d\u00fczenli olacakt\u0131r)\nconst mongoose = require('mongoose');\nconst bcrypt = require('bcryptjs'); \/\/ \u015eifreleri hashlemek i\u00e7in\n\nconst UserSchema = new mongoose.Schema({\n username: {\n type: String,\n required: true,\n unique: true,\n trim: true\n },\n email: {\n type: String,\n required: true,\n unique: true,\n trim: true,\n lowercase: true\n },\n password: {\n type: String,\n required: true\n },\n createdAt: {\n type: Date,\n default: Date.now\n }\n});\n\n\/\/ \u015eifreyi kaydetmeden veya g\u00fcncellemeden \u00f6nce hash'le\nUserSchema.pre('save', async function(next) {\n if (!this.isModified('password')) { \/\/ \u015eifre de\u011fi\u015fmediyse, hash'lemeye gerek yok\n return next();\n }\n const salt = await bcrypt.genSalt(10); \/\/ Tuz olu\u015ftur\n this.password = await bcrypt.hash(this.password, salt); \/\/ \u015eifreyi hash'le\n next();\n});\n\n\/\/ \u015eifre kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma metodu\nUserSchema.methods.comparePassword = async function(candidatePassword) {\n return bcrypt.compare(candidatePassword, this.password);\n};\n\nmodule.exports = mongoose.model('User', UserSchema);\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu User.js<\/code> dosyas\u0131n\u0131 ana app.js<\/code> dosyan\u0131za const User = require('.\/models\/User');<\/code> \u015feklinde dahil etmeniz gerekecek. pre('save')<\/code> hook'u sayesinde, her kullan\u0131c\u0131 kaydoldu\u011funda veya \u015fifresi g\u00fcncellendi\u011finde, \u015fifre otomatik olarak hash'lenecektir. comparePassword<\/code> metodu ise giri\u015f s\u0131ras\u0131nda \u015fifreleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\nKay\u0131t ve Giri\u015f Endpoint'leri Olu\u015fturma<\/h3>\n
\u015eimdi kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kay\u0131t olabilece\u011fi ve giri\u015f yapabilece\u011fi endpoint'leri olu\u015ftural\u0131m. Bu endpoint'lerde JWT olu\u015fturulacak ve d\u00f6nd\u00fcr\u00fclecektir. app.js<\/code> dosyan\u0131za ekleyin:<\/p>\n\n\/\/ app.js dosyan\u0131zda veya ayr\u0131 bir 'auth.js' y\u00f6nlendirici dosyas\u0131nda\nconst jwt = require('jsonwebtoken'); \/\/ JWT olu\u015fturmak ve do\u011frulamak i\u00e7in\nconst User = require('.\/models\/User'); \/\/ Daha \u00f6nce tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z User modelini dahil ediyoruz\n\n\/\/ JWT gizli anahtar\u0131n\u0131z, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve rastgele bir anahtar olmal\u0131\nconst JWT_SECRET = process.env.JWT_SECRET || 'cokgizli_bir_anahtar'; \n\n\/\/ Yeni kullan\u0131c\u0131 kayd\u0131\napp.post('\/api\/auth\/register', async (req, res) => {\n try {\n const { username, email, password } = req.body;\n\n \/\/ Kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 veya e-posta zaten mevcut mu kontrol et\n let user = await User.findOne({ $or: [{ username }, { email }] });\n if (user) {\n return res.status(400).json({ message: 'Bu kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 veya e-posta zaten kullan\u0131mda.' });\n }\n\n user = new User({ username, email, password });\n await user.save(); \/\/ \u015eifre otomatik olarak hash'lenecek\n\n \/\/ JWT olu\u015ftur\n const token = jwt.sign({ userId: user._id }, JWT_SECRET, { expiresIn: '1h' });\n\n res.status(201).json({ message: 'Kullan\u0131c\u0131 ba\u015far\u0131yla kaydedildi.', token });\n } catch (err) {\n res.status(500).json({ message: err.message });\n }\n});\n\n\/\/ Kullan\u0131c\u0131 giri\u015fi\napp.post('\/api\/auth\/login', async (req, res) => {\n try {\n const { email, password } = req.body;\n\n \/\/ E-posta ile kullan\u0131c\u0131y\u0131 bul\n const user = await User.findOne({ email });\n if (!user) {\n return res.status(400).json({ message: 'Ge\u00e7ersiz kimlik bilgileri.' });\n }\n\n \/\/ \u015eifreyi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\n const isMatch = await user.comparePassword(password);\n if (!isMatch) {\n return res.status(400).json({ message: 'Ge\u00e7ersiz kimlik bilgileri.' });\n }\n\n \/\/ JWT olu\u015ftur\n const token = jwt.sign({ userId: user._id }, JWT_SECRET, { expiresIn: '1h' });\n\n res.json({ message: 'Ba\u015far\u0131yla giri\u015f yap\u0131ld\u0131.', token });\n } catch (err) {\n res.status(500).json({ message: err.message });\n }\n});\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
JWT Do\u011frulama Middleware'i Olu\u015fturma<\/h3>\n
\u015eimdi, belirli endpoint'leri korumak i\u00e7in bir middleware (ara yaz\u0131l\u0131m) olu\u015ftural\u0131m. Bu middleware, her istekte token'\u0131 do\u011frulayacak ve kullan\u0131c\u0131 bilgilerini req<\/code> objesine ekleyecektir:<\/p>\n\n\/\/ middleware\/auth.js (ayr\u0131 bir dosya)\nconst jwt = require('jsonwebtoken');\nconst JWT_SECRET = process.env.JWT_SECRET || 'cokgizli_bir_anahtar'; \n\nconst authMiddleware = (req, res, next) => {\n \/\/ Authorization ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan token'\u0131 al\n const token = req.header('Authorization');\n\n \/\/ Token yoksa yetkisiz eri\u015fim d\u00f6nd\u00fcr\n if (!token) {\n return res.status(401).json({ message: 'Eri\u015fim reddedildi, token bulunamad\u0131.' });\n }\n\n try {\n \/\/ \"Bearer TOKEN_STRING\" format\u0131ndan token'\u0131 ay\u0131r\n const actualToken = token.split(' ')[1]; \n if (!actualToken) {\n return res.status(401).json({ message: 'Ge\u00e7ersiz token format\u0131.' });\n }\n\n \/\/ Token'\u0131 do\u011frula\n const decoded = jwt.verify(actualToken, JWT_SECRET);\n req.userId = decoded.userId; \/\/ Kullan\u0131c\u0131 ID'sini req objesine ekle\n next(); \/\/ Bir sonraki middleware veya route handler'a ge\u00e7\n } catch (err) {\n res.status(401).json({ message: 'Ge\u00e7ersiz token.' }); \/\/ Token ge\u00e7ersizse\n }\n};\n\nmodule.exports = authMiddleware;\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu middleware'i app.js<\/code> dosyan\u0131za dahil edin: const auth = require('.\/middleware\/auth');<\/code><\/p>\nKorunan Endpoint'ler<\/h3>\n
Art\u0131k herhangi bir endpoint'i bu middleware ile koruyabiliriz. \u00d6rne\u011fin, \/api\/items<\/code> rotalar\u0131m\u0131z\u0131n sadece giri\u015f yapm\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan eri\u015filebilir olmas\u0131n\u0131 istiyorsak:<\/p>\n\n\/\/ ... Di\u011fer t\u00fcm kodlar\u0131n \u00fcst\u00fcnde auth middleware'\u0131n\u0131 dahil edin ...\nconst auth = require('.\/middleware\/auth');\n\n\/\/ Korunan bir rota \u00f6rne\u011fi: Sadece giri\u015f yapm\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131lar kendi \u00f6\u011felerini g\u00f6rebilir\napp.get('\/api\/protected-items', auth, async (req, res) => {\n try {\n \/\/ req.userId sayesinde, bu kullan\u0131c\u0131n\u0131n ID'sine eri\u015febiliriz\n \/\/ const userItems = await Item.find({ userId: req.userId }); \/\/ E\u011fer Item modelinde userId alan\u0131 olsayd\u0131\n res.json({ message: Ho\u015f geldiniz, kullan\u0131c\u0131 ID'niz: ${req.userId}. Buras\u0131 korunan bir alan.<\/code> });\n } catch (err) {\n res.status(500).json({ message: err.message });\n }\n});\n\n\/\/ Mevcut GET \/api\/items rotas\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in\napp.get('\/api\/items', auth, async (req, res) => {\n try {\n const items = await Item.find(); \n res.json(items);\n } catch (err) {\n res.status(500).json({ message: err.message });\n }\n});\n\/\/ Ayn\u0131 \u015fekilde POST, PUT, DELETE rotalar\u0131n\u0131 da koruyabilirsiniz:\napp.post('\/api\/items', auth, async (req, res) => { \/* ... *\/ });\napp.put('\/api\/items\/:id', auth, async (req, res) => { \/* ... *\/ });\napp.delete('\/api\/items\/:id', auth, async (req, res) => { \/* ... *\/ });\n\n\/\/ ... app.listen k\u0131sm\u0131 ...\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu \u015fekilde, API'mize yetkisiz eri\u015fimi engelleyebilir ve sadece kimli\u011fi do\u011frulanm\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131lar\u0131n belirli kaynaklara eri\u015fmesine izin verebiliriz. JWT_SECRET<\/code> gibi hassas bilgileri do\u011frudan kod i\u00e7ine yazmak yerine ortam de\u011fi\u015fkenleri olarak tutmak \u00f6nemlidir, bu konuya \"Da\u011f\u0131t\u0131m ve \u00d6l\u00e7eklendirme\" b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de\u011finece\u011fiz. Bu yap\u0131, hem g\u00fcvenlik hem de \u00f6l\u00e7eklenebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan modern bir API'nin temelini olu\u015fturur. \u00d6rne\u011fin, bir blog platformunda, sadece giri\u015f yapm\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131lar yeni bir makale yay\u0131nlayabilir veya mevcut makaleleri g\u00fcncelleyebilirken, herkes makaleleri okuyabilir. Bu ayr\u0131m, JWT ve middleware'ler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kolayca sa\u011flan\u0131r.<\/p>\nHata Y\u00f6netimi ve Giri\u015f Do\u011frulama: Sa\u011flam Bir API \u0130\u00e7in Olmazsa Olmazlar<\/h2>\n
Bir API geli\u015ftirirken, beklenmedik durumlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, ge\u00e7ersiz kullan\u0131c\u0131 giri\u015fi, veritaban\u0131 ba\u011flant\u0131 sorunlar\u0131, bulunamayan kaynaklar) do\u011fru bir \u015fekilde ele almak hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Etkili hata y\u00f6netimi<\/strong> ve giri\u015f do\u011frulama<\/strong>, hem API'nizin kullan\u0131c\u0131 dostu olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar hem de geli\u015ftiricilerin hatalar\u0131 daha kolay tespit etmesine yard\u0131mc\u0131 olur. Yanl\u0131\u015f veya eksik veri giri\u015fi, API'nin istikrars\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na veya g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131na yol a\u00e7abilir. Bu nedenle, kullan\u0131c\u0131dan gelen her veriyi dikkatlice do\u011frulamak ve sistemin belirli bir \u015fekilde yan\u0131t vermesini sa\u011flamak \u00f6nemlidir.<\/p>\nGiri\u015f Do\u011frulama (Input Validation)<\/h3>\n
Kullan\u0131c\u0131dan gelen verilerin (req.body<\/code>, req.params<\/code>, req.query<\/code>) bekledi\u011fimiz formatta ve i\u00e7erikte olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek, API'mizi g\u00fcvende tutman\u0131n ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r. Express ekosisteminde bunun i\u00e7in kullanabilece\u011fimiz pop\u00fcler k\u00fct\u00fcphanelerden biri express-validator<\/code>'d\u0131r. Bu k\u00fct\u00fcphane, verileri do\u011frulamak ve temizlemek i\u00e7in esnek ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 seti sunar.<\/p>\n\nnpm install express-validator\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
\u015eimdi, \/api\/auth\/register<\/code> endpoint'imizi express-validator<\/code> ile g\u00fc\u00e7lendirelim. app.js<\/code> dosyan\u0131zdaki ilgili yere a\u015fa\u011f\u0131daki gibi eklemeler yapabilirsiniz:<\/p>\n\n\/\/ app.js dosyan\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda veya ayr\u0131 bir validation middleware dosyas\u0131nda\nconst { body, validationResult } = require('express-validator');\n\n\/\/ ...\n\n\/\/ Yeni kullan\u0131c\u0131 kayd\u0131 (giri\u015f do\u011frulama ile)\napp.post('\/api\/auth\/register', [\n body('username').trim().isLength({ min: 3 }).withMessage('Kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 en az 3 karakter olmal\u0131d\u0131r.'),\n body('email').isEmail().withMessage('Ge\u00e7erli bir e-posta adresi girin.'),\n body('password').isLength({ min: 6 }).withMessage('\u015eifre en az 6 karakter olmal\u0131d\u0131r.')\n], async (req, res) => {\n \/\/ Do\u011frulama hatalar\u0131n\u0131 kontrol et\n const errors = validationResult(req);\n if (!errors.isEmpty()) {\n return res.status(400).json({ errors: errors.array() }); \/\/ Hatalar\u0131 JSON olarak d\u00f6nd\u00fcr\n }\n\n try {\n const { username, email, password } = req.body;\n let user = await User.findOne({ $or: [{ username }, { email }] });\n if (user) {\n return res.status(400).json({ message: 'Bu kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 veya e-posta zaten kullan\u0131mda.' });\n }\n\n user = new User({ username, email, password });\n await user.save(); \n\n const token = jwt.sign({ userId: user._id }, JWT_SECRET, { expiresIn: '1h' });\n res.status(201).json({ message: 'Kullan\u0131c\u0131 ba\u015far\u0131yla kaydedildi.', token });\n } catch (err) {\n res.status(500).json({ message: err.message });\n }\n});\n\n\/\/ ...\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu \u00f6rnekte, body()<\/code> fonksiyonlar\u0131 ile her bir alan i\u00e7in do\u011frulama kurallar\u0131 tan\u0131mlad\u0131k (trim<\/code>, isLength<\/code>, isEmail<\/code>). E\u011fer do\u011frulama ba\u015far\u0131s\u0131z olursa, validationResult(req)<\/code> ile hatalar\u0131 yakalay\u0131p istemciye 400 Bad Request<\/code> durumuyla birlikte d\u00f6neriz. Bu, istemcinin hangi alanda hata yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur ve gereksiz veritaban\u0131 i\u015flemlerini \u00f6nler.<\/p>\n\n Uzman \u0130pucu: Karma\u015f\u0131k do\u011frulama kurallar\u0131 i\u00e7in \u00f6zel bir middleware dosyas\u0131 olu\u015fturarak kodunuzu daha okunabilir hale getirebilirsiniz. \u00d6rne\u011fin,
middleware\/validation.js<\/code> i\u00e7inde t\u00fcm do\u011frulama mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 toplay\u0131p router'lar\u0131n\u0131zda kullanabilirsiniz.\n<\/div>\nEtkili Hata Y\u00f6netimi (Error Handling)<\/h3>\n
Express'te hata y\u00f6netimi i\u00e7in \u00f6zel bir t\u00fcr middleware kullan\u0131l\u0131r: d\u00f6rt arg\u00fcman alan bir fonksiyon ((err, req, res, next) => { ... }<\/code>). Bu middleware'ler, bir route handler'\u0131 veya ba\u015fka bir middleware i\u00e7inde bir hata olu\u015ftu\u011funda tetiklenir ve hatay\u0131 merkezi bir noktadan yakalay\u0131p i\u015fleyebiliriz. B\u00f6ylece, her route i\u00e7inde tekrar tekrar try-catch<\/code> bloklar\u0131 yazmaktan kurtuluruz ve tutarl\u0131 hata yan\u0131tlar\u0131 sa\u011flayabiliriz.<\/p>\napp.js<\/code> dosyan\u0131z\u0131n en alt\u0131na, app.listen()<\/code> \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131ndan hemen \u00f6nce a\u015fa\u011f\u0131daki hata yakalama middleware'ini ekleyin:<\/p>\n\n\/\/ app.js dosyas\u0131n\u0131n en alt\u0131nda, t\u00fcm rotalardan sonra ekleyin\n\n\/\/ Hata yakalama middleware'i\napp.use((err, req, res, next) => {\n console.error(err.stack); \/\/ Hata detaylar\u0131n\u0131 sunucu konsolunda logla\n\n \/\/ \u00d6zel hata s\u0131n\u0131flar\u0131 veya belirli hata t\u00fcrleri i\u00e7in farkl\u0131 yan\u0131tlar verebiliriz\n if (err.name === 'ValidationError') { \/\/ Mongoose do\u011frulama hatalar\u0131 i\u00e7in\n return res.status(400).json({ \n message: 'Do\u011frulama hatas\u0131', \n errors: Object.values(err.errors).map(e => e.message) \n });\n }\n if (err.name === 'CastError' && err.kind === 'ObjectId') { \/\/ Ge\u00e7ersiz MongoDB ID'leri i\u00e7in\n return res.status(400).json({ message: 'Ge\u00e7ersiz ID format\u0131.' });\n }\n \n \/\/ Varsay\u0131lan hata yan\u0131t\u0131\n res.status(500).json({ message: 'Sunucu hatas\u0131 olu\u015ftu.' });\n});\n\n\/\/ Bilinmeyen rotalar\u0131 ele almak i\u00e7in (404 Not Found)\napp.use((req, res, next) => {\n res.status(404).json({ message: 'Arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z rota bulunamad\u0131.' });\n});\n\n\/\/ ... app.listen k\u0131sm\u0131 ...\n<\/pre>\n<\/code><\/p>\n
Bu hata yakalama middleware'i \u015funlar\u0131 yapar:<\/p>\n
\nconsole.error(err.stack);<\/code>: Sunucu taraf\u0131nda hatan\u0131n tam izini (stack trace) loglar, bu da debugging i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu loglar\u0131 \u00fcretimde bir loglama servisine (\u00f6rne\u011fin, Sentry, ELK Stack) g\u00f6ndermek isteyebilirsiniz.<\/li>\n- Mongoose'un otomatik olarak f\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131
ValidationError<\/code> veya CastError<\/code> gibi spesifik hatalar\u0131 tan\u0131yarak, istemciye daha anlaml\u0131 yan\u0131tlar d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n ge\u00e7ersiz bir ID ile bir \u00f6\u011feyi aramas\u0131n\u0131 engeller ve daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir mesaj sunar.<\/li>\n- Di\u011fer t\u00fcm beklenmeyen hatalar i\u00e7in genel bir
500 Internal Server Error<\/code> yan\u0131t\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Bu, hassas sunucu bilgilerinin istemciye s\u0131zmas\u0131n\u0131 engeller.<\/li>\n- En son
app.use((req, res, next) => { ... });<\/code> blo\u011fu, Express'in hi\u00e7bir \u00f6nceki rotay\u0131 e\u015fle\u015ftiremedi\u011fi durumlarda devreye girer ve 404 Not Found<\/code> yan\u0131t\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Bu, API'nizin bilinmeyen URL'lere kar\u015f\u0131 da tutarl\u0131 yan\u0131tlar vermesini sa\u011flar.<\/li>\n<\/ul>\nBu iki bile\u015feni (giri\u015f do\u011frulama ve merkezi hata y\u00f6netimi) API'nize entegre ederek, hem geli\u015ftirme s\u00fcrecinde hatalar\u0131 daha kolay yakalar hem de son kullan\u0131c\u0131ya daha g\u00fcvenilir ve tahmin edilebilir bir deneyim sunars\u0131n\u0131z. \u00d6rne\u011fin, bir bankac\u0131l\u0131k uygulamas\u0131nda hatal\u0131 bir para transferi iste\u011fi geldi\u011finde, API'nin hem istemciyi do\u011fru hata kodu ve mesaj\u0131yla uyarmas\u0131 hem de sunucu taraf\u0131nda bu hatay\u0131 g\u00fcvenli bir \u015fekilde kaydetmesi hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
API Belgelendirme ve Test Etme: Geli\u015ftirici Deneyimini Nas\u0131l \u0130yile\u015ftiririz?<\/h2>\n
Bir REST API'yi ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde olu\u015fturmak kadar, onu ba\u015fkalar\u0131 (veya gelecekteki siz) taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131r, kullan\u0131labilir ve bak\u0131m\u0131 yap\u0131labilir k\u0131lmak da \u00f6nemlidir. Bu noktada API belgelendirme<\/strong> ve test etme<\/strong> devreye girer. \u0130yi belgelenmi\u015f bir API, geli\u015ftiricilerin onu kolayca entegre etmesini sa\u011flarken, kapsaml\u0131 testler API'nin do\u011fru ve hatas\u0131z \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 garanti eder.<\/p>\nAPI Belgelendirme: Swagger\/OpenAPI ile Kolayla\u015ft\u0131rma<\/h3>\n
API belgelendirmesi, endpoint'lerin ne i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, hangi parametreleri bekledi\u011fini, hangi yan\u0131tlar\u0131 d\u00f6nd\u00fcrebilece\u011fini ve hangi HTTP durum kodlar\u0131n\u0131 kullanabilece\u011fini a\u00e7\u0131klayan bir k\u0131lavuzdur. Manuel olarak belge yazmak zahmetli ve g\u00fcncel tutmas\u0131 zorken, Swagger (\u015fimdiki ad\u0131yla OpenAPI Specification) bu s\u00fcreci otomatikle\u015ftiren pop\u00fcler bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. OpenAPI, API'nizin yap\u0131s\u0131n\u0131 standart, dilden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir formatta tan\u0131mlaman\u0131z\u0131 sa\u011flar ve Swagger UI gibi ara\u00e7lar bu tan\u0131m\u0131 etkile\u015fimli, web tabanl\u0131 bir belgeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n
Express projenizde Swagger'\u0131 kullanmak i\u00e7in swagger-ui-express<\/code> ve swagger-jsdoc<\/code> gibi k\u00fct\u00fcphaneleri kullanabiliriz:<\/p>\n\nnpm install swagger-ui-express swagger-jsdoc\n<\/pre>\n