{"id":18320,"date":"2025-04-16T16:15:17","date_gmt":"2025-04-16T13:15:17","guid":{"rendered":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/profesyonel-gibi-kod-yazin-solid-prensipleri\/"},"modified":"2025-04-16T16:15:17","modified_gmt":"2025-04-16T13:15:17","slug":"profesyonel-gibi-kod-yazin-solid-prensipleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fatihsoysal.com\/blog\/profesyonel-gibi-kod-yazin-solid-prensipleri\/","title":{"rendered":"Profesyonel Gibi Kod Yaz\u0131n: SOLID Prensipleri"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Profesyonel Gibi Kod Yaz\u0131n: SOLID Prensipleri<\/p>\n

Merhaba! Fatih Soysal olarak, sizlere yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmede olmazsa olmazlardan biri olan SOLID prensiplerini detayl\u0131 bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m. Bu prensiplere hakim olmak, daha temiz, bak\u0131m\u0131 kolay, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve \u00f6l\u00e7eklenebilir kod yazman\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. \u00d6ncelikle SOLID’in ne anlama geldi\u011fini ve her prensibi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla inceleyelim. Ard\u0131ndan da pratik \u00f6rnekler ile konuyu peki\u015ftirelim.<\/p>\n

SOLID Prensipleri Nedir?<\/h2>\n

SOLID, be\u015f temel nesne y\u00f6nelimli tasar\u0131m prensibinin k\u0131saltmas\u0131d\u0131r. Bu prensipler, Robert C. Martin (Uncle Bob) taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve yaz\u0131l\u0131m tasar\u0131m\u0131n\u0131n kalitesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r. K\u0131saca, karma\u015f\u0131k sistemlerin daha y\u00f6netilebilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. \u0130\u015fte bu be\u015f prensip:<\/p>\n

    \n
  1. S – Tek Sorumluluk Prensibi (Single Responsibility Principle):<\/strong> Bir s\u0131n\u0131f\u0131n sadece bir sorumlulu\u011fu olmal\u0131d\u0131r. Bu sorumluluk, bir de\u011fi\u015fikli\u011fin sadece bir nedenden dolay\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir. \u00d6rne\u011fin, bir kullan\u0131c\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131 sadece kullan\u0131c\u0131 verilerini y\u00f6netmeli, kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcyle ilgili i\u015flemler ba\u015fka bir s\u0131n\u0131fta olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  2. O – A\u00e7\u0131k\/Kapal\u0131 Prensibi (Open\/Closed Principle):<\/strong> Yaz\u0131l\u0131m varl\u0131klar\u0131 (s\u0131n\u0131flar, mod\u00fcller, fonksiyonlar vs.) geni\u015flemeye a\u00e7\u0131k, ama de\u011fi\u015fikli\u011fe kapal\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Yani yeni fonksiyonellikler eklemek i\u00e7in mevcut kodu de\u011fi\u015ftirmemeli, yeni kod eklemeliyiz. Bu, miras alma ve aray\u00fczler ile sa\u011flan\u0131r. <\/li>\n
  3. L – Liskov Yerine Ge\u00e7me Prensibi (Liskov Substitution Principle):<\/strong> Bir alt s\u0131n\u0131f, \u00fcst s\u0131n\u0131f\u0131n yerini sorunsuz bir \u015fekilde almal\u0131d\u0131r. Alt s\u0131n\u0131flar, \u00fcst s\u0131n\u0131f\u0131n s\u00f6zle\u015fmesini ihlal etmemelidir. Bu, polimorfizmin do\u011fru \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131yla sa\u011flan\u0131r.<\/li>\n
  4. I – Aray\u00fcz Ayr\u0131m\u0131 Prensibi (Interface Segregation Principle):<\/strong> Bir m\u00fc\u015fteri, kullanmad\u0131\u011f\u0131 metodlar\u0131 i\u00e7eren bir aray\u00fcz\u00fc uygulamak zorunda olmamal\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck aray\u00fczler yerine, k\u00fc\u00e7\u00fck ve \u00f6zelle\u015fmi\u015f aray\u00fczler kullanmak daha iyidir.<\/li>\n
  5. D – Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k Ters \u00c7evirme Prensibi (Dependency Inversion Principle):<\/strong> Y\u00fcksek seviyeli mod\u00fcller, d\u00fc\u015f\u00fck seviyeli mod\u00fcllere de\u011fil, soyutlamalara ba\u011f\u0131ml\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Soyutlamalar, ayr\u0131nt\u0131lara ba\u011f\u0131ml\u0131 olmamal\u0131d\u0131r. Bu, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k enjeksiyonu ile uygulan\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n

    Pratik \u00d6rnekler<\/h2>\n

    \u015eimdi, bu prensipleri daha iyi anlamak i\u00e7in baz\u0131 basit \u00f6rnekler verelim. \u00d6rne\u011fin, Tek Sorumluluk Prensibi’ni uygulayarak, bir kullan\u0131c\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 kullan\u0131c\u0131 verilerini i\u015flemek ve kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcyle etkile\u015fim kurmak i\u00e7in iki farkl\u0131 s\u0131n\u0131fa ay\u0131rabiliriz. A\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6rnekte C# dili kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

    \n\/\/ K\u00f6t\u00fc \u00f6rnek (Tek Sorumluluk Prensibi ihlali)\npublic class User {\n  public string Name { get; set; }\n  public string Email { get; set; }\n\n  public void SaveUser() { ... } \/\/ Veri kayd\u0131\n  public void DisplayUser() { ... } \/\/ UI etkile\u015fimi\n}\n\n\/\/ \u0130yi \u00f6rnek (Tek Sorumluluk Prensibi uygulanm\u0131\u015f)\npublic class UserData {\n  public string Name { get; set; }\n  public string Email { get; set; }\n}\n\npublic class UserService {\n  public void SaveUser(UserData user) { ... } \n}\n\npublic class UserUI {\n  public void DisplayUser(UserData user) { ... }\n}\n<\/code><\/pre>\n
    Bu \u00f6rnekte, UserData<\/code> s\u0131n\u0131f\u0131 sadece kullan\u0131c\u0131 verilerini tutarken, UserService<\/code> veri kayd\u0131n\u0131 ve UserUI<\/code> ise kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcyle etkile\u015fimi y\u00f6netir. Bu \u015fekilde, her s\u0131n\u0131f\u0131n tek bir sorumlulu\u011fu vard\u0131r ve kod daha d\u00fczenli ve bak\u0131m\u0131 kolay hale gelir.  Daha detayl\u0131 \u00f6rnekler i\u00e7in fatihsoysal.com<\/a> sitesini ziyaret edebilirsiniz.<\/p>\n
    Ba\u015fka bir \u00f6rnek olarak, A\u00e7\u0131k\/Kapal\u0131 Prensibi’ni ele alal\u0131m.  Mevcut bir sistemde yeni bir \u00f6deme y\u00f6ntemi eklemek istedi\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnelim.  Bu durumda, mevcut \u00f6deme i\u015flemini de\u011fi\u015ftirecek yerde, yeni bir \u00f6deme s\u0131n\u0131f\u0131 ekleyip, sistemde mevcut aray\u00fcz arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu yeni s\u0131n\u0131f\u0131 entegre edebiliriz. Bu sayede mevcut kodumuza dokunmadan yeni \u00f6zellikler ekleyebiliriz.<\/p>\n
    SOLID prensiplerini uygulamak, ba\u015flang\u0131\u00e7ta biraz zaman al\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnse de, uzun vadede kodunuzun kalitesini, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini ve \u00f6l\u00e7eklenebilirli\u011fini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131racakt\u0131r.  Unutmay\u0131n ki, temiz ve iyi tasarlanm\u0131\u015f kod yazmak, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmenin en \u00f6nemli y\u00f6nlerinden biridir.<\/p>\n
    Umar\u0131m bu makale SOLID prensiplerini anlaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur.  Daha fazla bilgi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki kaynaklara g\u00f6z atabilirsiniz:<\/p>\n