Mahara’yı Ubuntu 18.04 Üzerine Kurulum ve Yapılandırma Rehberi

Mahara’yı Ubuntu 18.04 Üzerine Kurulum ve Yapılandırma Rehberi

Mahara, açık kaynaklı bir e-portfolyo ve sosyal öğrenme platformudur. Bireylerin ve kurumların öğrenme, gelişim ve başarılarını belgelemelerine, yansıtmalarına ve paylaşmalarına olanak tanır. Genellikle eğitim kurumlarında (üniversiteler, okullar) ve profesyonel gelişim ortamlarında kullanılır. Kullanıcılar, projelerini, ödevlerini, sertifikalarını, özgeçmişlerini ve diğer öğrenme materyallerini bir araya getirebilir, bunları belirli kitlelerle (öğretmenler, akranlar, potansiyel işverenler) paylaşabilir ve geri bildirim alabilirler. Mahara’nın esnek yapısı, öğrenme günlükleri tutma, işbirliği içinde çalışma ve bireysel gelişim yolculuklarını görselleştirme imkanı sunar.

Ubuntu 18.04 LTS (Long Term Support) sürümü, uzun süreli desteği ve kararlılığı nedeniyle sunucu ortamları için popüler bir tercihtir. Bu makale, Mahara’nın Ubuntu 18.04 sunucusu üzerine LAMP (Linux, Apache, MySQL, PHP) yığını kullanılarak nasıl kurulacağını ve temel yapılandırmalarının nasıl yapılacağını adım adım açıklamaktadır. Bu rehber, teknik bilgiye sahip ancak Mahara kurulumunda yeni olan sistem yöneticileri ve geliştiriciler için tasarlanmıştır.

Ön Gereksinimler

Mahara kurulumuna başlamadan önce bazı temel gereksinimlerin karşılanması gerekmektedir. Bu gereksinimler, hem donanım hem de yazılım açısından stabil ve verimli bir Mahara deneyimi için kritik öneme sahiptir.

Donanım Gereksinimleri

Mahara’nın performanslı çalışabilmesi için yeterli donanım kaynaklarına sahip bir sunucu gereklidir. Kullanıcı sayısı ve depolanacak veri miktarına göre bu gereksinimler değişiklik gösterebilir.

* İşlemci (CPU): Küçük kurulumlar için 2 çekirdekli bir işlemci yeterli olabilirken, orta ve büyük ölçekli kurulumlar için 4 veya daha fazla çekirdek önerilir.
* Bellek (RAM): Minimum 2 GB RAM ile başlanabilir, ancak 4 GB veya üzeri RAM, özellikle çok sayıda eş zamanlı kullanıcı veya yoğun işlem gerektiren durumlarda daha iyi performans sağlayacaktır.
* Depolama (Disk): İşletim sistemi ve Mahara dosyaları için en az 20 GB boş alan gereklidir. Kullanıcı dosyaları (resimler, belgeler, videolar) için ek depolama alanı planlanmalıdır. SSD diskler, I/O performansı açısından geleneksel HDD’lere göre önemli avantajlar sunar.

Yazılım Gereksinimleri

* İşletim Sistemi: Ubuntu 18.04 LTS (64-bit) yüklü, güncel ve çalışan bir sunucu.
* Kullanıcı Yetkileri: Kurulum adımları için sudo yetkilerine sahip bir kullanıcı.
* SSH Erişimi: Sunucuya uzaktan erişim için SSH istemcisi.
* Alan Adı (Opsiyonel ama Önerilir): Mahara örneğinize erişmek için yapılandırılmış bir alan adı (örn. mahara.ornek.com). Bu, SSL sertifikası kurulumunu da kolaylaştıracaktır.

Sistem Güncellemesi ve Temel Paketlerin Kurulumu

Herhangi bir yazılım kurulumuna başlamadan önce sistemin güncel olduğundan emin olmak önemlidir. Bu, güvenlik açıklarını kapatır ve olası bağımlılık sorunlarını giderir.

İlk olarak, sunucunuza SSH aracılığıyla bağlanın ve aşağıdaki komutları çalıştırın:

sudo apt update
sudo apt upgrade -y

Bu komutlar, paket listelerini güncelleyecek ve mevcut tüm paketleri en son sürümlerine yükseltecektir. Ardından, bazı temel yardımcı programları yükleyebiliriz:

sudo apt install software-properties-common unzip wget curl -y

* software-properties-common: Ek PPA’ları (Personal Package Archive) yönetmek için gereklidir.
* unzip: Sıkıştırılmış .zip dosyalarını açmak için.
* wget: Dosyaları web’den indirmek için.
* curl: Web istekleri yapmak için, bazen indirme veya API etkileşimleri için kullanılır.

LAMP Yığını Kurulumu

Mahara, bir web sunucusu, veritabanı sunucusu ve PHP yorumlayıcısı gerektiren bir web uygulamasıdır. Ubuntu üzerinde genellikle Apache, MySQL ve PHP üçlüsü (LAMP yığını) kullanılır.

Apache Web Sunucusu Kurulumu

Apache, internet üzerindeki en popüler web sunucularından biridir. Mahara dosyalarını kullanıcılara sunmak için Apache’yi kuracağız.

sudo apt install apache2 -y

Kurulum tamamlandıktan sonra Apache servisinin çalışıp çalışmadığını kontrol edebilirsiniz:

sudo systemctl status apache2

Çıktıda active (running) ibaresini görmelisiniz. Apache varsayılan olarak 80 numaralı porttan HTTP trafiğini dinler. Sunucunuzun IP adresini veya alan adını bir web tarayıcısına yazarak Apache’nin varsayılan “It works!” sayfasını görmelisiniz.

Güvenlik Duvarı Yapılandırması (UFW)

Eğer sunucunuzda UFW (Uncomplicated Firewall) etkinse, Apache’nin dışarıdan erişilebilir olması için HTTP ve HTTPS portlarını açmanız gerekecektir.

sudo ufw allow "Apache Full"
sudo ufw enable # Eğer etkin değilse
sudo ufw status

Apache Full profili, hem 80 (HTTP) hem de 443 (HTTPS) portlarını açar.

Gerekli Apache Modüllerinin Etkinleştirilmesi

Mahara’nın URL yeniden yazma (clean URLs) gibi özellikleri için mod_rewrite modülüne ihtiyacı vardır. Ayrıca, gelecekte SSL kullanmak isterseniz mod_ssl ve bazı başlık ayarları için mod_headers da faydalıdır.

sudo a2enmod rewrite
sudo a2enmod headers
sudo a2enmod ssl # İleride SSL kullanmak için
sudo systemctl restart apache2

MySQL Veritabanı Sunucusu Kurulumu

Mahara, tüm verilerini (kullanıcı bilgileri, portfolyo içerikleri, ayarlar vb.) bir veritabanında saklar. MySQL (veya MariaDB), Mahara ile uyumlu popüler bir veritabanı sunucusudur.

sudo apt install mysql-server -y

Kurulumdan sonra, veritabanı sunucunuzu güvence altına almak için aşağıdaki betiği çalıştırmanız şiddetle tavsiye edilir:

sudo mysql_secure_installation

Bu betik size bir dizi soru soracaktır:
* VALIDATE PASSWORD PLUGIN: Yüksek güvenlikli şifreler için bu eklentiyi etkinleştirebilirsiniz. Genellikle “Y” ve ardından bir seviye seçeneği ile devam edilir.
* Change the password for root ?: MySQL root kullanıcısı için güçlü bir şifre belirleyin.
* Remove anonymous users?: “Y” (Anonim kullanıcıları kaldırın).
* Disallow root login remotely?: “Y” (Root kullanıcısının uzaktan girişini engelleyin, güvenlik için önerilir).
* Remove test database and access to it?: “Y” (Test veritabanını kaldırın).
* Reload privilege tables now?: “Y” (Yetki tablolarını yeniden yükleyin).

Mahara İçin Veritabanı ve Kullanıcı Oluşturma

Şimdi Mahara için özel bir veritabanı ve bu veritabanına erişebilecek bir kullanıcı oluşturmamız gerekiyor. Bu, güvenlik açısından iyi bir uygulamadır, çünkü Mahara’nın root kullanıcısıyla veritabanına erişmesini engeller.

MySQL komut istemcisine root olarak giriş yapın:

sudo mysql -u root -p

Şifrenizi girdikten sonra MySQL kabuğuna düşeceksiniz. Aşağıdaki komutları sırasıyla çalıştırın. mahara_db, mahara_user ve GUCLU_SIFRE kısımlarını kendi istediğiniz değerlerle değiştirin:

CREATE DATABASE mahara_db CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;
CREATE USER 'mahara_user'@'localhost' IDENTIFIED BY 'GUCLU_SIFRE';
GRANT ALL PRIVILEGES ON mahara_db.* TO 'mahara_user'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;
EXIT;

* CREATE DATABASE: Yeni bir veritabanı oluşturur. utf8mb4 karakter seti ve utf8mb4_unicode_ci harmanlaması, çeşitli dillerdeki karakterleri ve emojileri desteklemek için önerilir.
* CREATE USER: Yeni bir veritabanı kullanıcısı oluşturur ve ona şifre atar. @'localhost' ifadesi, bu kullanıcının yalnızca yerel sunucudan bağlanabileceği anlamına gelir.
* GRANT ALL PRIVILEGES: Oluşturulan kullanıcıya mahara_db veritabanı üzerindeki tüm yetkileri verir.
* FLUSH PRIVILEGES: Yetki tablolarını yeniden yükleyerek değişikliklerin hemen etkili olmasını sağlar.
* EXIT: MySQL kabuğundan çıkar.

PHP Kurulumu ve Yapılandırması

Mahara, PHP ile yazılmıştır. Ubuntu 18.04 varsayılan olarak PHP 7.2 sürümünü sunar, bu da Mahara için yeterlidir. Mahara’nın düzgün çalışması için bazı PHP uzantılarına da ihtiyacımız var.

sudo apt install php7.2 libapache2-mod-php7.2 php7.2-mysql php7.2-gd php7.2-xml php7.2-mbstring php7.2-zip php7.2-curl php7.2-soap php7.2-intl php7.2-json php7.2-cli -y

Bu komut, PHP 7.2’yi Apache modülü olarak ve Mahara için gerekli temel uzantıları yükler:
* php7.2: PHP yorumlayıcısı.
* libapache2-mod-php7.2: Apache’nin PHP dosyalarını işlemesini sağlar.
* php7.2-mysql: MySQL veritabanı bağlantısı için.
* php7.2-gd: Resim işleme için (örneğin profil resimleri).
* php7.2-xml: XML verilerini işlemek için.
* php7.2-mbstring: Çok baytlı karakter dizileri için.
* php7.2-zip: Zip dosyalarını işlemek için.
* php7.2-curl: URL’ler aracılığıyla veri transferi için.
* php7.2-soap: SOAP tabanlı web servisleri için.
* php7.2-intl: Uluslararasılaştırma ve yerelleştirme desteği için.
* php7.2-json: JSON verilerini işlemek için.
* php7.2-cli: Komut satırından PHP çalıştırmak için (cron görevleri için gerekli).

PHP Yapılandırması (php.ini)

Mahara’nın büyük dosyaları yükleyebilmesi ve uzun süren işlemleri tamamlayabilmesi için PHP ayarlarını düzenlememiz gerekebilir. PHP yapılandırma dosyası genellikle /etc/php/7.2/apache2/php.ini konumundadır.

sudo nano /etc/php/7.2/apache2/php.ini

Aşağıdaki ayarları bulun ve Mahara’nın önerilerine göre veya kendi ihtiyaçlarınıza göre düzenleyin. memory_limit ve upload_max_filesize özellikle önemlidir.

memory_limit = 256M
upload_max_filesize = 128M
post_max_size = 128M
max_execution_time = 300
max_input_time = 300
date.timezone = Europe/Istanbul ; Kendi zaman diliminizi ayarlayın

Değişiklikleri kaydettikten sonra (Ctrl+O, Enter, Ctrl+X), Apache’yi yeniden başlatarak PHP ayarlarının etkili olmasını sağlayın:

sudo systemctl restart apache2

Mahara Kurulumu

Artık LAMP yığını hazır olduğuna göre, Mahara’yı indirip kurabiliriz.

Mahara İndirme

Mahara’nın en son stabil sürümünü resmi web sitesinden indirebilirsiniz. Bu rehber yazıldığı sırada Mahara’nın 18.04 LTS sürümü Ubuntu 18.04 ile uyumluydu. Genellikle download.mahara.org adresinden indirilir.

Öncelikle, Mahara dosyalarını indireceğimiz geçici bir dizine gidelim:

cd /tmp

Ardından, wget kullanarak Mahara’nın son stabil sürümünü indirin. Sürüm numarası zamanla değişebilir, bu yüzden en güncel olanı kontrol etmek için Mahara’nın resmi indirme sayfasını ziyaret etmeniz önerilir. Örneğin, 20.10 sürümünü indirelim:

wget https://launchpad.net/mahara/20.10/20.10.1/+download/mahara-20.10.1.zip

İndirme tamamlandıktan sonra, sıkıştırılmış dosyayı açın:

sudo unzip mahara-20.10.1.zip -d /var/www/html/mahara

Bu komut, Mahara dosyalarını /var/www/html/mahara dizinine çıkaracaktır.

Dosya ve Dizin İzinleri

Mahara’nın düzgün çalışabilmesi için belirli dizinlere web sunucusu kullanıcısı (genellikle www-data) tarafından yazma erişimi olması gerekir. Ayrıca, kullanıcıların yüklediği dosyaları depolamak için ayrı bir veri dizini oluşturmalıyız. Bu veri dizini, güvenlik nedeniyle web kök dizininin dışında olmalıdır.

İlk olarak, Mahara’nın ana dizinine gidelim:

cd /var/www/html/mahara

Şimdi, dataroot adında bir dizin oluşturalım. Bu dizini /var/www/html dışına, örneğin /var/mahara_data olarak oluşturmak daha güvenlidir:

sudo mkdir /var/mahara_data

Ardından, Mahara’nın ana dizini ve dataroot dizini için sahiplik ve izinleri ayarlayın:

sudo chown -R www-data:www-data /var/www/html/mahara
sudo chmod -R 755 /var/www/html/mahara

sudo chown -R www-data:www-data /var/mahara_data
sudo chmod -R 700 /var/mahara_data

* chown -R www-data:www-data: Mahara dizini ve içeriğinin sahipliğini www-data kullanıcısına ve grubuna atar.
* chmod -R 755: Mahara ana dizini için okuma, yazma, çalıştırma izinleri verir (sahip için tam, grup ve diğerleri için okuma/çalıştırma).
* chmod -R 700: dataroot dizini için yalnızca sahip kullanıcısına (yani www-data‘ya) tam erişim verir. Bu, web sunucusunun bu dizine yazabilmesini sağlarken, diğer kullanıcıların veya web’den doğrudan erişimi engeller.

Apache Sanal Host Yapılandırması

Mahara’yı kendi alan adınızdan veya özel bir URL’den erişilebilir kılmak için Apache’de bir sanal host yapılandırması oluşturmalıyız.

Yeni bir yapılandırma dosyası oluşturalım:

sudo nano /etc/apache2/sites-available/mahara.conf

Aşağıdaki içeriği dosyaya yapıştırın. mahara.ornek.com kısmını kendi alan adınızla değiştirin. Eğer bir alan adınız yoksa, sunucunuzun IP adresini kullanabilir veya ServerName satırını yorum satırı yapabilirsiniz.

    ServerAdmin webmaster@localhost
    ServerName mahara.ornek.com
    DocumentRoot /var/www/html/mahara

    
        Options Indexes FollowSymLinks
        AllowOverride All
        Require all granted
    

    ErrorLog ${APACHE_LOG_DIR}/mahara_error.log
    CustomLog ${APACHE_LOG_DIR}/mahara_access.log combined

* ServerName: Mahara’ya erişmek için kullanılacak alan adını belirtir.
* DocumentRoot: Mahara dosyalarının bulunduğu dizini gösterir.
* bloğu: Mahara dizini için özel ayarlar yapar. AllowOverride All Apache’nin .htaccess dosyalarını okumasına izin verir, bu da Mahara’nın URL yeniden yazma kuralları için gereklidir.

Yapılandırma dosyasını kaydedip çıktıktan sonra, bu sanal host’u etkinleştirin ve varsayılan Apache sitesini devre dışı bırakın (çakışmaları önlemek için):

sudo a2ensite mahara.conf
sudo a2dissite 000-default.conf
sudo systemctl restart apache2

Şimdi tarayıcınızdan http://mahara.ornek.com (veya sunucunuzun IP adresi) adresine giderek Mahara web kurulum sihirbazına erişebilmelisiniz.

Mahara Web Arayüzü Üzerinden Kurulum

Tarayıcınızda Mahara adresine gittiğinizde, Mahara’nın kurulum sihirbazı sizi karşılayacaktır.

1. Dizin Kontrolü: Mahara, dataroot dizininin erişilebilir ve yazılabilir olup olmadığını kontrol edecektir. Her şey yolundaysa yeşil tikler görmelisiniz.
2. Veritabanı Ayarları: Daha önce oluşturduğunuz veritabanı bilgilerini girin:
* Veritabanı sürücüsü: mysqli
* Veritabanı hostu: localhost
* Veritabanı adı: mahara_db (veya sizin belirlediğiniz ad)
* Veritabanı kullanıcı adı: mahara_user (veya sizin belirlediğiniz ad)
* Veritabanı şifresi: GUCLU_SIFRE (veya sizin belirlediğiniz şifre)
* Tablo öneki: Varsayılan mahara_ olarak bırakılabilir.
3. Site Ayarları:
* Dataroot dizini: /var/mahara_data (veya sizin belirlediğiniz yol).
* Site adı: Mahara sitenize bir ad verin (örn. “Örnek Üniversite e-Portfolyo”).
* Ana sayfa: Varsayılan ayarları bırakabilirsiniz.
4. Yönetici Hesabı: İlk site yöneticisi hesabını oluşturun. Bu hesap, Mahara’nın tüm yönetim özelliklerine erişebilecektir. Güçlü bir kullanıcı adı ve şifre belirlediğinizden emin olun. E-posta adresi doğru olmalıdır.
5. Kurulumu Tamamla: Sihirbazın kalan adımlarını takip edin. Mahara, veritabanını oluşturacak ve gerekli dosyaları yapılandıracaktır.

Kurulum tamamlandığında, Mahara ana sayfasına yönlendirileceksiniz ve oluşturduğunuz yönetici hesabıyla giriş yapabileceksiniz.

Mahara Son Yapılandırmaları

Kurulum tamamlandıktan sonra, Mahara’nın daha verimli ve güvenli çalışması için bazı ek yapılandırmalar yapılması gerekmektedir.

Cron İşleri

Mahara, e-posta bildirimleri gönderme, istatistikleri güncelleme, oturum temizliği yapma gibi düzenli bakım görevlerini otomatikleştirmek için cron işlerine ihtiyaç duyar.

Mahara’nın cron betiğini çalıştırmak için bir cron işi oluşturalım. www-data kullanıcısının cron tablolarını düzenlemeliyiz:

sudo crontab -u www-data -e

Açılan dosyaya aşağıdaki satırı ekleyin:

/5    * /usr/bin/php /var/www/html/mahara/lib/cli/cron.php >/dev/null 2>&1

Bu cron işi, Mahara’nın cron.php betiğini her 5 dakikada bir www-data kullanıcısı olarak çalıştıracaktır. Çıktılar /dev/null‘a yönlendirilir, bu da gereksiz e-postaları veya logları önler.

E-posta Ayarları

Mahara’nın kullanıcı bildirimleri, şifre sıfırlama e-postaları gibi işlevleri için e-posta gönderebilmesi gerekir. E-posta ayarları, Mahara’nın config.php dosyasında veya yönetim arayüzünden yapılabilir.

config.php dosyası, /var/www/html/mahara/config.php konumundadır. Bu dosya, web arayüzünden yapılan kurulumdan sonra otomatik olarak oluşturulur. Gerekirse düzenlemek için:

sudo nano /var/www/html/mahara/config.php

E-posta gönderme yöntemini (örneğin SMTP) yapılandırmak için aşağıdaki gibi satırlar ekleyebilirsiniz (örnek SMTP ayarları):

$cfg->smtphosts = 'smtp.example.com';
$cfg->smtpusers = 'noreply@example.com';
$cfg->smtppass = 'SmtpSifreniz';
$cfg->smtpport = 587;
$cfg->smtpauth = true;
$cfg->smtpsecure = 'tls'; // veya 'ssl'
$cfg->noreplyaddress = 'noreply@example.com';
$cfg->replyaddress = 'noreply@example.com';

Bu ayarlar, Mahara’nın belirtilen SMTP sunucusu üzerinden e-posta göndermesini sağlar. Kendi e-posta sağlayıcınızın ayarlarını kullanmalısınız.

Güvenlik İyileştirmeleri

Mahara kurulumunuzun güvenliğini artırmak için bazı önemli adımlar:

* SSL/TLS (HTTPS): Mahara’ya erişimi HTTPS üzerinden sağlamak, tüm veri trafiğini şifreleyerek güvenliği artırır. Let’s Encrypt, ücretsiz SSL sertifikaları sağlayan popüler bir seçenektir.
* Certbot’u yükleyin: sudo apt install certbot python-certbot-apache -y
* Sertifika alın: sudo certbot --apache -d mahara.ornek.com
* Certbot, Apache yapılandırmanızı otomatik olarak güncelleyecek ve SSL’yi etkinleştirecektir. Ayrıca, sertifikanın otomatik yenilenmesi için bir cron işi de ayarlayacaktır.
* config.php İzinleri: config.php dosyası hassas veritabanı kimlik bilgilerini içerir. Bu dosyanın yalnızca web sunucusu tarafından okunabilir olduğundan emin olun:

sudo chmod 640 /var/www/html/mahara/config.php
    sudo chown www-data:www-data /var/www/html/mahara/config.php

* dataroot Dizin Erişimi: Daha önce chmod 700 ile ayarladığımız gibi, dataroot dizininin web’den doğrudan erişilemez olduğundan emin olun. Bu, hassas kullanıcı dosyalarının ifşa olmasını engeller.
* Apache Güvenliği: Apache’nin ServerTokens Prod ve ServerSignature Off gibi ayarlarıyla sunucu bilgilerini gizleyin. Bu ayarlar genellikle /etc/apache2/conf-available/security.conf içinde bulunur.

sudo nano /etc/apache2/conf-available/security.conf

ServerTokens Prod
    ServerSignature Off

Ardından Apache’yi yeniden başlatın.

Site Politikaları ve Varsayılan Ayarlar

Mahara yönetim panelinden (Site Yönetimi -> Yapılandırma -> Site Ayarları) Mahara’nın davranışını özelleştirebilirsiniz:

* Kullanıcı Kayıtları: Yeni kullanıcıların siteye nasıl kaydolacağını ayarlayın (örneğin, manuel onay, e-posta onayı, dış kimlik doğrulama).
* Temalar: Sitenizin görünümünü değiştirmek için temaları yapılandırın.
* Eklentiler: Mahara’nın işlevselliğini genişletmek için çeşitli eklentileri (örneğin LDAP kimlik doğrulaması, SAML) etkinleştirin veya devre dışı bırakın.
* Varsayılan Gruplar/Kurumlar: Kullanıcıların otomatik olarak atanacağı grupları veya kurumları belirleyin.

Mahara Yönetimi ve Bakımı

Mahara’nın uzun ömürlü ve sorunsuz çalışması için düzenli yönetim ve bakım faaliyetleri önemlidir.

Yedekleme Stratejileri

Veri kaybını önlemek için düzenli yedeklemeler kritik öneme sahiptir.
* Veritabanı Yedeklemesi: mysqldump komutunu kullanarak Mahara veritabanını yedekleyin:

sudo mysqldump -u mahara_user -p mahara_db > /path/to/backup/mahara_db_$(date +%F).sql

Bu komut, mahara_user kullanıcısı ile mahara_db veritabanının bir yedeğini alır. Bu komutu bir cron işi olarak düzenli aralıklarla çalıştırmak iyi bir uygulamadır.
* Dosya Sistemi Yedeklemesi: Mahara uygulama dosyalarını ve dataroot dizinini yedekleyin:

sudo tar -czvf /path/to/backup/mahara_app_$(date +%F).tar.gz /var/www/html/mahara
    sudo tar -czvf /path/to/backup/mahara_data_$(date +%F).tar.gz /var/mahara_data

Yedeklemeleri sunucudan ayrı bir depolama alanına (uzak bir sunucu, bulut depolama) taşımayı unutmayın.

Güncelleme Prosedürleri

Mahara güncellemeleri, yeni özellikler, güvenlik düzeltmeleri ve performans iyileştirmeleri içerir. Güncellemeleri yapmadan önce her zaman yedekleme yapın ve resmi Mahara güncelleme talimatlarını dikkatlice okuyun. Temel adımlar genellikle şunları içerir:
1. Mahara sitesini bakım moduna almak.
2. Yeni Mahara sürümünü indirmek ve mevcut dosyaların üzerine yazmak.
3. dataroot ve config.php gibi özel dosyaları korumak.
4. Gerekirse veritabanı yükseltme betiğini çalıştırmak (php htdocs/admin/cli/upgrade.php).
5. Önbelleği temizlemek ve siteyi bakım modundan çıkarmak.

Log Dosyalarının İzlenmesi

Apache, PHP ve Mahara’nın kendi log dosyalarını düzenli olarak kontrol etmek, olası sorunları erken tespit etmenize yardımcı olur.
* Apache Logları: /var/log/apache2/mahara_error.log ve /var/log/apache2/mahara_access.log
* PHP Logları: /var/log/php/php_errors.log (eğer php.ini içinde yapılandırıldıysa) veya Apache hata logları içinde.
* Mahara Logları: dataroot dizini içinde yer alabilir.

Sorun Giderme

Kurulum veya kullanım sırasında karşılaşılabilecek yaygın sorunlar ve çözümleri:

* “Forbidden” veya “Internal Server Error” (500) Hatası:
* İzin Sorunları: Mahara dosyalarının ve dataroot dizininin www-data kullanıcısı tarafından okunabilir/yazılabilir olduğundan emin olun (chown, chmod komutlarını kontrol edin).
* Apache Yapılandırması: AllowOverride All ayarının sanal host yapılandırmanızda etkin olduğundan ve .htaccess dosyasının doğru olduğundan emin olun.
* PHP Hataları: Apache hata loglarını (/var/log/apache2/mahara_error.log) veya PHP hata loglarını kontrol edin.
* Boş Sayfa: Genellikle PHP hatalarından kaynaklanır. display_errors ayarını php.ini içinde On yaparak hata mesajlarını görebilirsiniz (yalnızca geliştirme ortamında kullanın, üretimde Off olmalı).
* Veritabanı Bağlantı Hatası:
* config.php dosyasındaki veritabanı kimlik bilgilerinin (kullanıcı adı, şifre, veritabanı adı) doğru olduğundan emin olun.
* MySQL servisinin çalıştığından emin olun (sudo systemctl status mysql).
* MySQL kullanıcısının Mahara veritabanına erişim yetkisi olduğundan emin olun.
* URL Yeniden Yazma Sorunları (Clean URLs Çalışmıyor):
* mod_rewrite modülünün etkin olduğundan emin olun (sudo a2enmod rewrite).
* Apache sanal host yapılandırmanızda bloğu içinde AllowOverride All ayarının olduğundan emin olun.
* Apache’yi yeniden başlattığınızdan emin olun.
* E-posta Gönderilemiyor:
* config.php dosyasındaki SMTP ayarlarının (host, port, kullanıcı adı, şifre) doğru olduğundan emin olun.
* SMTP sunucunuzun güvenlik duvarı tarafından engellenmediğinden emin olun.
* Mahara’nın cron işinin düzgün çalıştığından emin olun.

Sonuç

Bu kapsamlı rehber, Mahara’nın Ubuntu 18.04 LTS üzerine LAMP yığını kullanılarak nasıl kurulacağını ve temel yapılandırmalarının nasıl yapılacağını adım adım açıklamıştır. Kurulumdan sistem güncellemesine, Apache, MySQL ve PHP bileşenlerinin yapılandırılmasına, Mahara dosyalarının yerleştirilmesine ve sonrasında web tabanlı kurulumun tamamlanmasına kadar tüm süreç detaylandırılmıştır. Ayrıca, cron işleri, e-posta ayarları, güvenlik iyileştirmeleri ve yedekleme stratejileri gibi önemli kurulum sonrası adımlar ve yaygın sorun giderme yöntemleri de ele alınmıştır.

Mahara, eğitim ve kişisel gelişim için güçlü bir e-portfolyo platformu sunar. Bu rehberi takip ederek, kendi Mahara örneğinizi başarıyla kurabilir ve kurumunuzun veya kişisel öğrenme yolculuğunuzun ihtiyaçlarına göre özelleştirmeye başlayabilirsiniz. Unutmayın ki, herhangi bir sunucu uygulamasında olduğu gibi, düzenli bakım, güvenlik güncellemeleri ve yedeklemeler, Mahara kurulumunuzun uzun vadeli kararlılığı ve güvenliği için hayati öneme sahiptir. Daha fazla bilgi ve gelişmiş yapılandırmalar için Mahara’nın resmi belgelerine başvurmanız önerilir.